Postanowienie - II OZ 235/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 18 marca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Wstrzymanie wykonania aktu, Warunki zabudowy terenu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia N. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Gd 522/25 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi N. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt SKO Gd/40Oddalono zażalenie. Wstrzymanie wykonania aktu, Warunki zabudowy terenu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia N. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Gd 522/25 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi N. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt SKO Gd/40
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
18 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku skarżącej – N. S., zaskarżonym postanowieniem z 5 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Gd 522/25 odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 10 grudnia 2025 r. została oddalona skarga skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 28 maja 2025 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie warunków zabudowy.Pismem z 18 grudnia 2025 r., złożonym osobiście w tym dniu w Sądzie, skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, wnosząc jednocześnie osobnym pismem z tej samej daty o przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że przyczyną niezłożenia wniosku w terminie była konieczność całodobowej opieki nad ciężko chorym dzieckiem w dniach od 15 do 17 grudnia 2025 r., którą musiała sprawować samodzielnie z uwagi na przebywanie męża w delegacji służbowej. W tym bowiem czasie wystąpiły u dziecka wzmożone zaburzenia [...] i [...], co wymagało całodobowego stosowania przez dziecko [...], a także prowadzenia zintensyfikowanych [...], stałego monitorowania stanu zdrowia dziecka. W tych też dniach skarżąca miała telefoniczną konsultację lekarską, jednak bez możliwości uzyskania zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego ten fakt. Okoliczności te, zdaniem skarżącej, miały charakter nagły, niezależny od jej woli oraz obiektywnie uniemożliwiający dokonanie czynności procesowej w ustawowym terminie. Do wniosku skarżąca załączyła zaświadczenie z [...] maja 2025 r. o korzystaniu ze świadczenia zdrowotnego przez dziecko ([...]), orzeczenie o niepełnosprawności dziecka z [...] maja 2025 r. oraz kartę informacyjną z leczenia szpitalnego dziecka w dniach od [...] do [...] października 2025 r. z opisem stanu zdrowia oraz wytycznymi dotyczącymi leczenia i postępowania w stanach zaostrzeń choroby.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmawiając przywrócenia terminu wyjaśnił, że skarżąca była obecna na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r., na której Sąd wydał wyrok oddalając skargę i jednocześnie pouczył skarżącą o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Sąd wskazał także, że nie kwestionuje schorzenia dziecka skarżącej, ani zakresu opieki, której to schorzenie wymaga, jednak osobiste wizyty w Sądzie (na rozprawie również z mężem), poddają w wątpliwość twierdzenia strony o braku możliwości złożenia w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zwłaszcza, że sporządzenie takiego wniosku nie jest czynnością wymagającą wiedzy fachowej czy też dużego nakładu czasu. Wniosek taki skarżąca mogła bowiem złożyć osobiście w siedzibie sądu, nadać w placówce pocztowej, bądź też w formie dokumentu elektronicznego (bez potrzeby wychodzenia z domu). Ponadto, zdaniem Sądu, skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła faktu przebywania męża w delegacji służbowej, a także nagłego pogorszenia się stanu zdrowia dziecka w dniach 15-17 grudnia 2025 r., które uniemożliwiło terminowe złożenie wniosku. Za niewystarczające w tym zakresie uznał Sąd powołanie się na ogólną dokumentację medyczną dziecka, z której nie wynika, że w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (10-17 grudnia 2025 r.) miało miejsce nagłe pogorszenie stanu zdrowia dziecka uniemożliwiające terminowe dokonanie czynności procesowej. A zatem w ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a wskazane przez nią okoliczności świadczą raczej o niedostatecznie starannym prowadzeniu przez nią swoich spraw.Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Gdańsku z 10 grudnia 2025 r.Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie m. in. art. 86 § 1, art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu, wymagając w zasadzie pełnego udowodnienia takich okoliczności, w sytuacji gdy skarżąca uprawdopodobniła zaistnienie nadzwyczajnych, obiektywnych i niezależnych od niej przeszkód do dokonania czynności procesowej w terminie. Zdaniem skarżącej nadzwyczajną okolicznością uzasadniającą brak jej winy w uchybieniu (o jeden dzień) terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest niewątpliwie fakt sprawowania w okresie biegu terminu samodzielnej (z uwagi na wyjazd męża), całodobowej opieki nad ciężko chorym dzieckiem w stanie zaostrzenia jego choroby. Nieuwzględnienie powołanych we wniosku okoliczności przez Sąd wskazuje na zbyt formalistyczne i restrykcyjne podejście Sądu, które prowadzi w ocenie skarżącej do faktycznego pozbawienia jej możliwości wniesienia środka odwoławczego, a tym samym narusza wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasadę prawa do sądu. Do zażalenia skarżąca załączyła: zaświadczenie lekarskie z [...] stycznia 2026 r. o konieczności całodobowej opieki nad dzieckiem, oświadczenie prezesa fundacji [...] [...], M. S. o przebywaniu w podróży służbowej w dniach 13 – 17 grudnia 2025 r. wraz z odpisem z KRS fundacji.Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu.Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżąca wraz z mężem – uczestnikiem postępowania była obecna na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r., na której wydany został wyrok oddalający skargę skarżącej. Jak wynika z protokołu rozprawy, skarżąca po ogłoszeniu wyroku i podaniu ustnych motywów rozstrzygnięcia, została pouczona przez przewodniczącego składu orzekającego o konieczności złożenia w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Jednocześnie pouczono skarżącą, że niezgłoszenie wniosku w powyższym terminie spowoduje utratę prawa do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżąca miała zatem możliwość złożenia od razu po rozprawie w siedzibie Sądu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ponadto nie kwestionując schorzenia dziecka, ani zakresu opieki, jakiej dziecko wymaga, Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że osobiste wizyty w Sądzie skarżącej i jej męża w tym samym czasie, poddają w wątpliwość twierdzenia skarżącej o braku możliwości złożenia w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Termin na złożenie wniosku wynosił 7 dni, tak więc skarżąca przy zachowaniu minimum staranności miała możliwość złożenia wniosku od 10 do 17 grudnia 2025 r. Wniosek taki, który jest prostą czynnością niewymagającą znacznych nakładów sił, środków i czasu, ani wiedzy fachowej skarżąca mogła złożyć w powyższym terminie osobiście w siedzibie Sądu, nadać pocztą czy też w formie dokumentu elektronicznego za pomocą posiadanej przez skarżącą skrzynki podawczej, a więc nawet bez wychodzenia z domu. Zwłaszcza, że skarżąca całą korespondencję z Sądem prowadzi za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej i w tym też formacie wniosła skargę do Sądu. Trudno zatem przyjąć, aby wyjazd męża skarżącej w dniach od 13 do 17 grudnia 2025 r. i podnoszone przez nią pogorszenie się stanu zdrowia dziecka uniemożliwiał jej dokonanie w terminie czynności procesowej. Przy czym, jak zasadnie wskazał Sąd, skarżąca nie uprawdopodobniła, że w dniach 15 – 17 grudnia 2025 r. nastąpiło nagłe i niespodziewane pogorszenie się stanu zdrowia dziecka. Z przedłożonej wraz z wnioskiem oraz załączonej do zażalenia dokumentacji medycznej wynika, że dziecko objęte jest specjalistyczną opieką lekarską z uwagi na swoje schorzenie w zasadzie od okresu niemowlęctwa. Przebywało również w szpitalu w celach diagnostycznych w okresie od [...] do [...] października 2025 r., a lekarz zaświadczeniem z [...] stycznia 2026 r. potwierdził konieczność całodobowej opieki nad dzieckiem przez osobę przeszkoloną do włączania [...], stosowania leków [...]. Z dokumentów tych nie wynika jednak, aby w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nastąpiło nagłe pogorszenie się stanu zdrowia dziecka, a konieczność sprawowania osobistej opieki nad chorym przewlekle dzieckiem, stanowiła usprawiedliwioną przyczynę uchybienia terminu. Przepisy proceduralne zakładają bowiem pewien miernik należytej staranności, z którym skarżąca powinna działać we wszczętym przez siebie postępowaniu; staranności wymaga się zwłaszcza w przestrzeganiu stosownych terminów. A zatem skarżąca nie wykazała aby stan zdrowia dziecka, przy zachowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnej sprawy, uniemożliwił jej podejmowanie jakichkolwiek działań w okresie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.Wobec powyższego uznać należy, że zachowanie skarżącej było raczej przejawem niedołożenia należytej staranności i największego w danych okolicznościach wysiłku w prowadzeniu własnej sprawy, które to okoliczności uzasadniałyby przywrócenie terminu. Nie negując schorzenia dziecka zauważyć także trzeba, że stan chorobowy członka rodziny może być podstawą przywrócenia terminu, ale tylko wówczas, gdy jest to choroba całkowicie, obiektywnie uniemożliwiająca stronie podejmowanie zwykłych czynności życiowych i jednocześnie brak jest innych osób, które w zakreślonym terminie do dokonania czynności procesowej mogłyby pomóc w sprawowaniu opieki nad chorym członkiem rodziny, czy w dokonaniu czynności procesowej. Skarżąca nie wykazała bowiem, aby jej sytuacja życiowa całkowicie uniemożliwiła podjęcie czynności związanych z terminowym złożeniem wniosku, chociażby poprzez przesłanie w formie dokumentu elektronicznego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który to wniosek stanowił nieskomplikowane pismo procesowe, niewymagające sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego. Wobec powyższego ciężka choroba dziecka, a nawet konieczność sprawowania całodobowej opieki nad dzieckiem, nie wyłącza w okolicznościach sprawy winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszej sprawie.Odnosząc się natomiast do podnoszonej w zażaleniu kwestii zbyt rygorystycznego i formalistycznego podejścia Sądu do wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wyjaśnić należy, że nieuwzględnienie wniosku z uwagi na niewykazanie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu nie jest naruszeniem konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych/fiskalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Uprawnienia procesowe i konstytucyjne stron postępowania sądowego, w tym naczelna zasada prawa do sądu zawarta w art. 45 ust. 1 Konstytucji, na którą składa się m.in. prawo dostępu do sądu, nie ma charakteru absolutnego i może podlegać prawnie przewidzianym ograniczeniom, w tym nałożeniu na strony obowiązku dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Podkreślić należy, że sformalizowanie postępowania sądowego nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura sądowa gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Tego rodzaju warunki realizacji prawa do sądu służą dobru wymiaru sprawiedliwości. Co więcej, przy terminowym dokonywaniu czynności procesowych prawo jednostki do sądu może być w pełni realizowane.Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.. orzekł, jak w sentencji postanowienia.