Postanowienie - III OZ 83/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 marca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 października 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 1269/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi R.W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dniaOddalono zażalenie. Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 października 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 1269/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi R.W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
25 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Teresa Zyglewska
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 17 października 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 1269/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA, Sąd I instancji) uchylił postanowienie o stwierdzeniu prawomocności postanowienia z 4 grudnia 2024 r. (pkt 1) oraz odmówił R.W. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 25 lipca 2024 r., nr KR.RUZ.4219.7.3.2023.MK w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji zabudowy (pkt 2).W uzasadnieniu wskazano, że zarządzeniem z 20 września 2024 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia poprzez nadesłanie 4 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz podanie swojego numeru PESEL. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony skarżącemu (do rąk dorosłego domownika) w dniu 11 października 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 20 akt sądowych), a do dnia orzekania przez sąd wskazane braki formalne nie zostały uzupełnione. Wobec powyższego, postanowieniem z 4 grudnia 2024 r. Sąd I instancji odrzucił skargę, wskazując, że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi stanowi brak formalny skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a. uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu.Pismami z 18 grudnia 2024 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz zażalenie na postanowienie WSA w Krakowie z 4 grudnia 2024 r. We wniosku skarżący podniósł, że w kopercie z sądu otrzymał zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, a o tym, że w kopercie mogło być inne pismo dotyczące wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi dowiedział się dopiero, gdy otrzymał postanowienie z 4 grudnia 2024 r. Dlatego w ocenie skarżącego uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 maja 2025 r., sygn. akt III OZ 232/25 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Krakowie z 4 grudnia 2024 r.Rozpoznając następnie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, Sąd I instancji uznał, że z uzasadnienia wniosku oraz akt sprawy nie wynika brak winy skarżącego w niezachowaniu terminu do uzupełniania braków formalnych skargi. Wręcz przeciwnie, przywołane przez stronę okoliczności świadczą o zawinionym zaniechaniu. WSA wskazał, że z wyjaśnień strony zawartych we wniosku o przywrócenie terminu jednoznacznie wynika, iż w odebranej przesyłce znajdowało się wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. W ocenie Sądu I instancji okoliczność, że skarżący nie zauważył, iż w przesyłce sądowej, oprócz wezwania do uiszczenia wpisu sądowego znajdowało się również wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 4 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz podanie swojego numeru PESEL nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu, bez względu na sposób i kolejność ułożenia w kopercie wszystkich kierowanych do skarżącego przez sąd pism procesowych. Okoliczność, że strona nie zapoznała się (w zakreślonym przez Sąd terminie) z całością kierowanej do niej przez Sąd korespondencji niewątpliwie świadczy bowiem o niedbalstwie w prowadzeniu swoich spraw i jest okolicznością przez stronę zawinioną. W tej sprawie najistotniejsze bowiem pozostaje, że przesyłka sądowa została skutecznie doręczona i była kompletna.Skarżący miał natomiast obowiązek zapoznania się z całą jej treścią. Reasumując, w ocenie Sądu I instancji, z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu w żaden sposób nie wynika, aby przeszkodą nieterminowego wykonania wezwań było zdarzenie, które stanowiło przeszkodę niemożliwą do usunięcia. Okoliczności wskazane przez stronę, tj. sposób ułożenia pism w kopercie, przy zachowaniu należytej staranności nie wykluczały bowiem zapoznania się ze znajdującym się w kopercie wezwaniem do usunięcia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu i terminowym ich wykonaniem.Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez uznanie, że nie doszło do uprawdopodobnienia po stronie skarżącego, że nie ma winy w uchybieniu terminu, podczas gdy powołane we wniosku okoliczności jednoznacznie dowodzą, że uchybienie nastąpiło bez winy strony.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu.W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2022 r., sygn. akt III OZ 81/22 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08, z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10 oraz z 7 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 9/20). Wobec tego, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.W rozpoznawanej sprawie należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, wedle którego strona nie uprawdopodobniła wystąpienia przesłanek pozwalających przyjąć brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd I instancji właściwie ocenił, że okoliczności podane we wniosku nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione.Uznać bowiem należało, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi została doręczona prawidłowo, co potwierdza m.in. szczegółowa adnotacja dokonana przez doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki, zawierająca datę, podpis doręczyciela oraz informację o doręczeniu przesyłki. Podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności dowodzą jednoznacznie o braku należytej dbałości o swoje interesy.W sprawie bezsporne jest bowiem, że skarżący odebrał skierowaną do niego przesyłkę sądową zawierającą korespondencję dotyczącą wniesionej przez niego skargi. Nie budzi również wątpliwości, że w odpowiedzi skarżący uiścił wymagany wpis sądowy, co świadczy o tym, iż co najmniej częściowo zapoznał się z jej treścią. Okoliczność, że – jak twierdzi skarżący – nie zauważył on w kopercie odrębnego pisma zawierającego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi nie może zostać uznana za przesłankę świadczącą o braku winy w uchybieniu terminowi. Na stronie spoczywa bowiem obowiązek zapoznania się z całą doręczoną korespondencją oraz jej analizy pozwalającej na ustalenie wszystkich wynikających z niej obowiązków procesowych.Skarżący działając z należytą starannością powinien zweryfikować kompletną zawartość doręczonej korespondencji, poprzez upewnienie się, czy przesyłka nie zawiera więcej niż jednego pisma oraz czy każde z nich nie nakłada na niego odrębnych obowiązków. Zaniechanie w tym zakresie, jak prawidłowo uznał Sąd I instancji, stanowi co najmniej niedbalstwo w prowadzeniu swoich spraw, co wyklucza przyjęcie braku winy w rozumieniu przepisów o przywróceniu terminu.Okoliczność, że skarżący podjął częściową realizację obowiązków wynikających z doręczonej korespondencji, uiszczając wpis sądowy od skargi wskazuje, że miał on realną możliwość zapoznania się z dokumentami znajdującymi się w przesyłce. Tym bardziej należało oczekiwać, że dokona on pełnej weryfikacji jej zawartości i wykona wszystkie wynikające z niej obowiązki.W świetle powyższego, zasadnie uznał Sąd I instancji, że przyczyną uchybienia terminowi było niedołożenie przez skarżącego należytej staranności, a tego rodzaju uchybienie ma charakter zawiniony i – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem – wyklucza możliwość przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. uznając, że zachowanie skarżącego nie wypełniało obiektywnej przesłanki uprawdopodobnienia braku winy.Powyższej oceny nie zmieniają argumenty zawarte w zażaleniu. Stanowią one bowiem jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.Jedynie na marginesie, odnosząc się do twierdzenia skarżącego w zakresie wypełnienia obowiązku załączenia uwierzytelnionych odpowiednio odpisów skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Według art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym.Powyższa regulacja stanowi, iż dołączenie odpisu skargi wraz z załącznikami stanowi istotny jej element, którego brak uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Wymienione dokumenty stanowią wymogi formalne pisma (skargi) w postępowaniu sądowym, których brak podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Nieuzupełnienie takiego braku formalnego, poprzez nieprzedłożenie stosownego dokumentu w wyznaczonym terminie, obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie poza skarżącym oraz organem występują jeszcze uczestnicy postępowania, koniecznym zatem było doręczenie odpisów skargi uczestnikom postępowania.Ponadto należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22 stwierdził, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd.Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.., orzekł jak w sentencji postanowienia.