Postanowienie - II OZ 297/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 marca 2026
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie. rozbiórka obiektu budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. M. i A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 października 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 579/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. M. i A. M. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 maja 2025 r. nr 110/20Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie. rozbiórka obiektu budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. M. i A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 października 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 579/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. M. i A. M. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 maja 2025 r. nr 110/20
Data orzeczenia
25 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Andrzej Wawrzyniak
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 15 października 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 579/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi L. M. i A. M. (dalej "skarżący") na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 maja 2025 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu kontenerowego, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku skarżących brak jest okoliczności pozwalających stwierdzić, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zaznaczył również, że o ile realizacja decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego prowadzi często do trwałej zmiany otoczenia, chociaż na różną skalę, to w ramach rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej przedmiot oceny stanowi jedynie to czy jej wykonanie przed prawomocnym wyrokiem sądu może doprowadzić do sytuacji nadzwyczajnych i zagrażających chronionym dobrom strony. W ocenie Sądu I instancji sam rodzaj obiektu objętego nakazem rozbiórki może wpływać na ocenę dolegliwości wykonania decyzji. Inna bowiem będzie sytuacja podmiotu zobowiązanego do rozbiórki domu mieszkalnego, a inna gdy nakazowi rozbiórki podlega niewątpliwie prostszej konstrukcji obiekt kontenerowy.Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, domagając się jego uchylenia. Skarżący podnieśli zarzut:1. naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący nie uprawdopodobnili niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy z samej istoty decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego wynika nieodwracalność skutków jej wykonania (fizyczna likwidacja substancji budowlanej), a wartość przedmiotu rozbiórki (szacowana na co najmniej 100.000 zł) przesądza o wystąpieniu znacznej szkody majątkowej;2. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez pominięcie przez Sąd materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy administracyjnej, z którego jednoznacznie wynika charakter obiektu, jego wartość oraz zakres prac, co pozwoliłoby Sądowi na samodzielne stwierdzenie istnienia przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji, bez konieczności przerzucania nadmiernego ciężaru dowodowego na stronę w sytuacji, gdy szkoda jest oczywista;3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji był ogólnikowy i niepoparty dowodami, podczas gdy specyfika sprawy (nakaz rozbiórki całego obiektu z powodu rzekomej "kontynuacji budowy" polegającej na drobnych pracach instalacyjnych) sama w sobie uzasadnia konieczność udzielenia ochrony tymczasowej, aby zapobiec sytuacji, w której wyrok uchylający decyzję stałby się iluzoryczny z powodu wcześniejszego zniszczenia obiektu wskutek bezprawnego działania administracji budowlanej.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się w tym przypadku z twierdzeniem strony skarżącej, że wykonanie wskazanej w zaskarżonej decyzji rozbiórki przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny łączy się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja ta była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed jej wykonaniem. Należy przypomnieć, że celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (zob. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11 oraz postanowienie o sygn. akt II OSK 1446/14). Chodzi tutaj głównie o skutki faktyczne, które nie mogą zostać odwrócone w sposób niewymagający znacznego nakładu sił i środków. Wykonanie rozbiórki przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd co do zasady wiąże się natomiast z trwałą zmianą rzeczywistego stanu obiektu.W niniejszej sprawie, abstrahując od oceny z jakim obiektem mamy do czynienia pod kątem technicznym, należy wziąć pod uwagę fakt, iż jest to funkcjonujący obiekt handlowo-usługowy, co zasadnie zaakcentowali skarżący. Oznacza to, że do ewentualnej szkody związanej odtworzeniem obiektu należy jeszcze dodać straty jakie strona poniesie z tytułu przestoju bądź zaprzestania prowadzonej działalności. Okoliczność ta jest trudna do udokumentowania, a jednocześnie ma charakter realny i winna być brana pod uwagę przy ocenie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej.Biorąc pod uwagę powyższe, jak również argumentację przedstawioną w zażaleniu należało uznać, że strona uprawdopodobniła, że w niniejszej sprawie istnieje ryzyko o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.O zwrocie wpisu sądowego od zażalenia uiszczonego przez skarżących orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 listopada 2025 r., nadanym przez art. 1 pkt 6 i art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2025 r., poz. 1427).. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 listopada 2025 r., nadanym przez art. 1 pkt 6 i art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2025 r., poz. 1427).