Wyrok - II SA/Bd 842/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy - z dnia 25 marca 2026
Teza
Oddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Mariusz Pawełczak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2026r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku (dalej: "KoOddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Mariusz Pawełczak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2026r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku (dalej: "Ko
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
zobowiązany alimentacyjnie
osoba uprawniona do alimentów
Data orzeczenia
25 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Przewodniczący
Grzegorz Saniewski
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm. – dalej: "u.ś.r.") decyzją z 4 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. (dalej: "Wójt", "organ I instancji") z 13 lutego 2024 r., którą Wójt odmówił M. S. (dalej: "skarżąca", "wnioskodawczyni", "strona") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką B. G..Kolegium stwierdziło, że wnioskodawczyni nie pracowała w gospodarstwie rolnym, a wobec tego nie można uznać, iż musiała zrezygnować z pracy w tym gospodarstwie na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Z uwagi zatem na brak związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia – pracą w gospodarstwie rolnym – a koniecznością zapewnienia stałej opieki nie można uznać, iż Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.Kolegium wskazało ponadto, że osoba wymagająca opieki posiada osoby zobowiązane do alimentacji – pozostałe dzieci – które mają także obowiązek zapewnienia opieki matce, przy czym w sytuacji braku możliwości zapewnienia bezpośredniej opieki mogą ten obowiązek spełnić poprzez zapewnienie środków na sprawowanie tej opieki przez osoby trzecie.2. W wyniku wywiedzionej przez stronę skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 544/24 uchylił decyzje organów obu instancji.3. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt decyzją z dnia 28 lipca 2025 r. ponownie odmówił M. S. (dalej: "skarżąca", "wnioskodawczyni", "strona") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką B. G..Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że skarżąca nadal podlega ubezpieczeniu KRUS jako rolnik oraz nie zgłaszała faktu zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym. W gospodarstwie nie wykonuje żadnych prac, gdyż prace związane z produkcją roślinną wykonuje jej mąż. Stanowi to zdaniem Wójta o sprzeczności złożonych oświadczeń, co do zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Ponadto organ I instancji wywiódł, iż na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych". Ponadto w ocenie Wójta zgodnie z regulacjami wynikającymi z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzeństwo skarżącej (dzieci osoby niepełnosprawnej) są zobowiązane do alimentacji oraz wzajemnego wspierania się przez rodziców i dzieci.4. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i bezpośrednie przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że skarżąca nie spełnia przesłanki warunkującej ustalenie praw do świadczenia pielęgnacyjnego, zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym tylko dlatego, że podlega ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, przy niespornym stanie faktycznym, iż z chwilą podjęcia się opieki nad niepełnosprawną matką zmuszona była zaprzestać pracy w gospodarstwie rolnym i nie wykonuje żadnych prac związanych z jego prowadzeniem.5. W wyniku rozpatrzenia odwołania Kolegium decyzją z dnia 30 września 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył stan faktyczny sprawy oraz powołał treść art. 17b u.ś.r. Dalej wskazał, że skarżąca w cz. III wniosku jako rolnik złożyła oświadczenie wskazując, iż zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania w nim pracy z dniem 19 września 2023 r. Z protokołu przesłuchania z dnia 30 czerwca 2025 r. wynika, iż skarżąca nadal jest ubezpieczona w KRUS jako rolnik, ponieważ jest właścicielką 1 ha ziemi, w gospodarstwie pracuje mąż i jest tylko prowadzona produkcja roślinna. Z pisma KRUS z 24 lutego 2025 r. wynika, iż skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy jako rolnik oraz nie zgłaszała ona faktu zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym. Z kolei z pisma Wójta z dnia 4 stycznia 2024 r. wynika, iż skarżąca jest właścicielem 10/32 części gospodarstwa rolnego o pow. 5,8740 ha fizycznych i 4,4938 ha przeliczeniowych. Kolegium wskazało również, że akta sprawy zawierają także oświadczenie strony, które wpłynęło do organu w dniu 26 stycznia 2024 r. z którego wynika m.in., iż wnioskodawczyni nie pracowała w gospodarstwie rolnym, podlega ona ubezpieczeniu KRUS, małżonek wykonuje wszystkie czynności w gospodarstwie związane tylko z produkcją roślinną. Oświadczenie to nie zostało zanegowane przez stronę, nie zostało złożone żadne wyjaśnienie co do złożonych sprzecznie oświadczeń.W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że nie można uznać, iż zaprzestanie pracy w gospodarstwie rolnym miało bezpośredni związek z koniecznością sprawowania opieki z dniem 19 września 2023 r. oraz czy w ogóle była wykonywana praca w gospodarstwie rolnym. Z doświadczenia życiowego wynika, iż uprawa roślin na tak małej powierzchni (1,84 ha fizycznych) nie wymaga zaangażowania w wykonywaniu prac rolnych, które z reguły wykonywane są sezonowo i zasadniczo przy pomocy specjalistycznych narzędzi przez osoby mające do tego kwalifikacje. Intensywność prac występuje tu jedynie przez część roku i można to pogodzić z opieką nad osobą niepełnosprawną w zakresie wskazanym przez wnioskodawczynię. Ponadto nie do przyjęcia jest fakt sprzecznych oświadczeń w stosunku do różnych organów. Z jednej strony skarżąca jest objęta ubezpieczeniem jako rolnik, a z drugiej zaprzestała pracy w gospodarstwie bez poinformowania o tym KRUS. Mając na uwadze fakt, iż oświadczenia strony, co do pracy w gospodarstwie rolnym składane przed różnymi organami są sprzeczne i zależne od celu jaki wnioskodawczyni zamierza osiągnąć, Kolegium uznało je za niewiarygodne w zakresie rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego z powodu opieki nad matką, która zajmuje się od 2019 r.Końcowo Kolegium podzieliło wiążące stanowisko tut. Sądu zawarte w wyroku sygn. akt II SA/Bd 544/24 co do obowiązku alimentacyjnego w zakresie opieki nad matką rodzeństwa wnioskodawczym.6. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła skargę do tut. Sądu wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r. - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanych przepisów w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że skarżąca nie spełnia przesłanki, warunkującej ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym tylko dlatego, że podlega ubezpieczeniu w KRUS przy niespornym stanie faktycznym, iż z chwilą podjęcia się opieki nad niepełnosprawną matką zmuszona była zaprzestać pracy w gospodarstwie i nie wykonuje żadnych prac związanych z jego prowadzenia.Rozwijając sformułowany zarzut skarżąca wskazała, że organy obu instancji, uzasadniając podjęte decyzje podnosiły, iż nie dają wiary, że zrezygnowała ona z zatrudnienia (z pracy w gospodarstwie) w celu sprawowania opieki nad matką. Jednak organy nie kwestionują, że obecnie skarżąca sprawuje opiekę nad matką i nie uczestniczy w pracach gospodarczych, nie jest w stanie pogodzić opieki nad matką z pracą w gospodarstwie rolnym, co wymusiło przejecie wszystkich obowiązków związanych z gospodarstwem przez męża skarżącej. Organy zrównuje jednak "pracę w gospodarstwie" z formalnym podleganiem ubezpieczeniu społecznemu w KRUS. Skarżąca oświadczyła, że nie zaprzecza, iż nadal odprowadza składki na ubezpieczenie społeczne rolników bowiem realnie jest to jedyne rozwiązanie prawne pozwalające na objęcie jej ubezpieczeniem społecznym - do czasu uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca akcentuje, że zasadnicze znaczenia dla oceny spełnienia przesłanki zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym ma faktyczne "fizyczne" zaprzestanie pracy w gospodarstwie, brak angażowania się w jego prowadzenie w inny sposób (także poprzez podejmowanie decyzji) i złożone oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie. Złożone w trybie art. 17b u.ś.r. (obowiązującego w chwili składania wniosku w sprawie) oświadczenie z mocy prawa skutkuje utratą przez skarżącą statusu rolnika/domownika rolnika, a fakt dalszego odprowadzania składek do KRUS podyktowany koniecznością posiadania ubezpieczenia w trakcie postępowania i podlega konwalidacji w drodze decyzji KRUS w przypadku uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powszechnym i zgodnym z zasadom działania organów w słusznym interesie stron jest w sprawach analogicznych, podejmowanie przez KRUS decyzji o wykreśleniu osób uzyskujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z ubezpieczenia w KRUS ze skutkiem od dnia nabicia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:8. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zarówno skarżący, jak również organ wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.W myśl art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).Kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.9. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że B. G. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast skarżąca jako jej córka należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie leży w kwestii spełnienia kluczowej dla uzyskania wnioskowanego świadczenia przesłanki rezygnacji przez skarżącą z prowadzenia gospodarstwa rolnego z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką.Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie ,,powstania prawa", a nie ,,ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy do 31 grudnia 2023 r. złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i spełnili określone w ustawie przesłanki jego przyznania z uwzględnieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. (por. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. II SA/Go 552/13 i WSA w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. II SA/Rz 1991/23).Przechodząc do głównej osi sporu wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. osobom zobowiązanym do alimentacji, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.Ponadto stosownie do art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.Poza sporem oczywiście pozostaje, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności (w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r.) ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza zakwestionowania stanu jej zdrowia. O ile jednak w toku postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie podlegają ocenie wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby niepełnosprawnej, o tyle w świetle przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. konieczne jest ustalenie charakteru i wymiaru sprawowanej opieki, czego nie należy utożsamiać z przeprowadzeniem dowodu przeciw treści orzeczenia o niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21). Posiadanie przez matkę skarżącej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie gwarantuje zatem automatycznie uzyskania przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.Z powyższego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane, gdy rezygnacja lub niepodejmowanie pracy zarobkowej wynika z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia przez wnioskodawcę zatrudnienia, bądź w przypadku rolników zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego.10. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazania wymaga, że zaskarżona decyzja została wydana w następstwie uchylenia wcześniejszych decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie decyzji Wójta z dnia 13 lutego 2024 r. oraz decyzji Kolegium z dnia 4 kwietnia 2024 r. wyrokiem tut. Sądu z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 544/24. W związku z powyższym, w rozpatrywanej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyroki NSA z dnia 1 września 2010 r., II OSK 518/09, Lex nr 746901, z 30 lipca 2009 r., II FSK 451/08, Lex 526493, z 23 września 2009 r., I FSK 494/09, Lex 594010, z 13 lipca 2010 r., I GSK 940/09, Lex 594756). Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r., II FSK 2523/12, Lex nr 1588086). Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10).W powyższym wiążącym wyroku Sąd nakazał uzupełnić postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia czy skarżąca kiedykolwiek pracowała w gospodarstwie rolnym (ewentualnie była zatrudniona w innym sposób), biorąc pod uwagę – wobec sprzecznych wypowiedzi skarżącej, także konieczność skorzystania z możliwości przesłuchania strony. Sąd nakazał również uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie dotyczącym ustalenia konkretnych "zobowiązań zawodowych" i "zobowiązań osobistych" pozostałych osób zobowiązanych do alimentacji, w szczególności córki niepełnoprawnej D. K., która – w przeciwieństwie do Skarżącej (zamieszkałej w C. ) mieszka w tej samej wsi, co niepełnosprawna matka (tj. w T. ). Ustalenia organu winny dotyczyć okresu do dnia 31 grudnia 2023 r., zgodnie z powyższym stanowiskiem Sądu, że świadczenie może być przyznane, jeżeli do ww. dnia "powstało prawo" do świadczenia, o które skarżąca się ubiega.Odnosząc się do kwestii rezygnacji z pracy w posiadanym gospodarstwie rolnym wskazać należy, że niewątpliwie w świetle przepisu art. 17b ust. 2 u.ś.r. dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego jest stosowne oświadczenie złożone przez rolnika pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Taka forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. Z oczywistych względów nie ma w tym przypadku innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących z zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej. Potencjalne sankcje karne, jakie mogą być zastosowane względem rolnika, który złożył niezgodne z prawdą oświadczenie, pozostają bez związku z obowiązkiem organu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Lublinie z 30 marca 2022 r., II SA/Lu 99/22; wyrok WSA w Krakowie z 7 lutego 2022 r., II SA/Kr 1600/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).W powyższym zakresie wskazać należy, że na gruncie przepisów ustawyo świadczeniach rodzinnych, co wynika z art. 3 pkt 6 u.ś.r., pojęcie gospodarstwa rolne go definiowane jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r.o podatku rolnym (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 333). Stosownie do art. 1 i art. 2 ust. 1(z zastrzeżeniem art. 2 ust. 2-4) ustawy o podatku rolnym za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innejniż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Natomiast pojęcie "rolnika" zdefiniowane zostało w art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 90), zgodnie z którym jest nim pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkującai prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.W świetle brzmienia przywołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym oraz ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników uznać należy, że dla możliwości objęcia skarżącej ubezpieczeniem społecznym rolników, jak również uznania jej za podatnika podatku rolnego niezbędnym jest prowadzenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek działalności rolniczej w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym.W ocenie Sądu dokonane przez organ ustalenia faktyczne nie są wystarczające do stwierdzenia, iż skarżąca nie zaprzestała - pomimo stosownego oświadczenia - pracy w gospodarstwie rolnym. Organy uznały, że skoro skarżąca jest ubezpieczonaw KRUS jako rolnik to oznacza to, że nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego.Jak wynika z akt sprawy w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego skarżąca przedłożyła oświadczenie z dnia 10 marca 2025 r. złożone w trybie art. 75 § 2 k.p.a. w którym świadczyła, że z dniem 19 września 2023 r. zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym, co było spowodowane koniecznością zapewnienia niepełnosprawnej matce stałej i całodobowej opieki. Powyższą okoliczność skarżąca potwierdziła podczas przesłuchania w dniu 30 czerwca 2025 r. co znalazło odzwierciedlenie w protokole z dnia 30 czerwca 2025 r. Ponadto z protokołu wynika,iż wnioskodawczyni nadal jest ubezpieczona w KRUS jako rolnik, ponieważ jest właścicielką 1 ha ziemi, w gospodarstwie pracuje mąż i jest tylko prowadzona produkcja roślinna. Z pisma KRUS z 24 lutego 2025r. wynika natomiast, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy jako rolnik oraz nie zgłaszała ona faktu zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym. Z kolei z pisma Wójta Gminy T. z dnia 4 stycznia 2024 r. wynika, iż wnioskodawczyni jest właścicielem 10/32 części gospodarstwa rolnego o pow. 5,8740 ha fizycznych i 4,4938 ha przeliczeniowych.Odnosząc się do powyższych ustaleń zaakcentowania wymaga, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracyw gospodarstwie rolnym", lecz przyjmuje się, że brak prowadzenia gospodarstwa rolnego związany jest z kryterium faktycznego działania i rzeczywistych korzyści. Wskazuje się, że jeśli dana osoba nie wykonuje określonych, konkretnych czynności związanych z typowymi pracami w rolnictwie w danym jego dziale, jak też nie uzyskuje w związku z powyższym jakichś konkretnych korzyści, w tym finansowych, to trudno twierdzić, że prowadzi gospodarstwo rolne. W sytuacji, gdy organy kwestionują przyjęty w tym zakresie przez ustawodawcę dowód w postaci składanego przez ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczeniao zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, to muszą przeprowadzićw tym przedmiocie należyte postępowanie wyjaśniające, które w sposób jednoznaczny wykaże, że oświadczenie to nie jest zgodne z prawdą. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia winny dotyczyć posiadania przez stronę gospodarstwa rolnego, rzeczywistego wykonywania w nim czynności "rolniczych", uzyskiwania unijnych dopłat związanych z rolnictwem, czy też zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolniczej. To bowiem wymienione okoliczności wskazują na fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego.W orzecznictwie wskazuje się, iż z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że rolnik jest obowiązany, nie czekając na wezwanie, w ciągu 14 dni informować KRUS o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności. Podkreślenia wymaga, że termin ten ma charakter instrukcyjny, bowiem ustawodawca nie unormował konsekwencji niedopełnienia tego obowiązku przez rolnika. Niewywiązanie się rolnikaz tego obowiązku nie ma zatem znaczenia dla oceny podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Z tych też względów na gruncie niniejszej sprawy dysponując dokumentami, że skarżąca nie ubiegała się o zwrot podatku akcyzowego zawartegow cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (por. pismo Wójta Gminy T. z dnia 4 stycznia 2024 r.) oraz nie dysponując żadnymi dokumentami na okoliczność, że pobierała dopłaty jak również, że figurowała w krajowym systemie ewidencji producentów należało uznać, że na skutek złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, a tym samym przestała być rolnikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.Niemniej jednak stwierdzone w powyższym zakresie naruszenie pozostajebez wpływu na zasadność kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia, gdyż jak słusznie stwierdziło Kolegium, skarżąca nie wykazała istnienia związku przyczynowego pomiędzy jej rezygnacją z aktywności zawodowej, a sprawowaną opiekąnad niepełnosprawną matką.Zdaniem Sądu przez ustawodawcę zwrot w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. "w celu sprawowania opieki" – "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcialub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Pomiędzy tymi okolicznościami tj. rezygnacją/niepodejmowaniem pracy zarobkowej a sprawowaną opieką musi więc zachodzić bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy.Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2018 r.sygn. akt I OSK 1124/18 zgodnie z założeniami ustawodawcy celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opiekii pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter świadczenia zasiłkowego, które miało zastąpić instytucję zasiłku stałego z ustawy o pomocy społecznej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnująz aktywności zawodowej, aby opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, którejnie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.Przedmiotowe świadczenie nie jest zatem przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej lub rezygnację z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować osobistą opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze i zakresie, który uniemożliwiamu wykonywanie pracy zarobkowej, a ponadto zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 655/21; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 612/21).Z powyższego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane,gdy rezygnacja lub niepodejmowanie pracy zarobkowej wynika z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia przez wnioskodawcę zatrudnienia, bądź w przypadku rolników zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego.Podkreślenia w tym miejscu wymaga okoliczność, że specyfika prowadzenia gospodarstwa rolnego daje znacznie większą swobodę dysponowania czasem pracy niż w przypadku zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Oczywiście nie można wyprowadzać z tego wniosku, że każdy rolnik na tyle swobodnie dysponuje czasem pracy, że bez trudu może godzić prowadzenie gospodarstwa rolnego z opieką nad osobą niepełnosprawną, niezależnie od stanu tej osoby i zakresu rzeczywiście wymaganej opieki. Nadmierne przywiązanie do tezy o specyfice pracy w gospodarstwie rolnym w kierunku tego rodzaju argumentacji prowadziłoby do wniosku sprzecznegoz ustawą, że żaden rolnik nie spełnia ustawowej przesłanki rezygnacji z pracyw gospodarstwie rolnym, gdyż dysponuje swobodnie swoim czasem pracy, może pogodzić opiekę nad osobą niepełnosprawną z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Każda sprawa wymaga dokonania indywidualnej oceny z uwzględnieniem potwierdzonych wywiadem środowiskowym ustaleń w kwestii zakresu wymaganej opieki.Skarżąca wprawdzie bezspornie opiekuje się niepełnosprawną matką, ale profiljej gospodarstwa, tj. wyłącznie uprawa rolna bez hodowli inwentarza, pozwalana postawienie tezy, że mogła ona tak zorganizować prace, które z istoty mają charakter sezonowy, aby pogodzić je z opieką nad matką, tym bardziej,że w czynnościach związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego mogła liczyć na pomoc męża oraz dorosłego syna. W ocenie Sądu praca w tak małym gospodarstwie rolnym 5,8740 ha fizycznych i 4,4938 ha przeliczeniowych, którego wnioskodawczym jest właścicielem w 10/32 części nie miała charakteru ciągłego,a w rezultacie umożliwiała jej pogodzenie z opieką nad matką, którą jak sama oświadczyła opiekuje się już od 2019 r. Podkreślić należy, że wspólnie ze skarżącą gospodarstwo domowe prowadzi jej mąż oraz dorosły syn, zatem powinni oni zapewniać sobie wzajemnie pomoc w różnych czynnościach życia codziennego, takichjak np. przygotowywanie posiłków, które wpisują się w zakres czynności składających się na zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad jej niepełnosprawną matką.Co również wymaga podkreślenia skarżąca nie zamieszkuje z niepełnosprawną matką pod adresem C. [...]. Matka skarżącej zamieszkuje z synem, czyli bratem skarżącej M. G.. Jak wynika z oświadczenia M. G. złożonego w dniu 10 lipca 2025 r. nie może się on opiekować matką z uwagina zobowiązania zawodowe, jednakże zdaniem Sądu po powrocie z pracy może pomóc w opiece nad matką, z którą zamieszkuje i jest zobowiązany do alimentacji.W niniejszej sprawie odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oparto prawidłowo na przesłance braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaprzestaniem prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. Zdaniem Sądu wynika to z możliwości rozplanowania czynności opiekuńczych na różne godziny i dni, które nie kolidowałybyz godzinami pracy w gospodarstwie rolnym. Skarżąca przy należytej organizacji czasu pracy może pogodzić pracę w gospodarstwie rolnym ze sprawowaną opieką.W tych okolicznościach bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje wywód Kolegium, co do obowiązku alimentacyjnego w zakresie opieki nad matką rodzeństwa skarżącej.11. Podsumowując powyższe rozważania należy zatem stwierdzić, że nie zaistniał więc związek przyczynowy pomiędzy wykonywanymi czynnościami, a biernością zawodową skarżącej, niewywołaną ich realizacją. W związku z tym niespełniona została przesłanka z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.W takim stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a..