Postanowienie - I OZ 92/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 marca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Wstrzymanie wykonania aktu, Rozgraniczenia nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 963/25, o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2025 r., znak: SKO.GN.4001.742.2024, w przedmiocie umorzeniOddalono zażalenie. Wstrzymanie wykonania aktu, Rozgraniczenia nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 963/25, o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2025 r., znak: SKO.GN.4001.742.2024, w przedmiocie umorzeni
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
Skarb Państwa
biegły
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
25 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Krzysztof Sobieralski
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 963/25, po rozpoznaniu wniosku T.S., zwanej dalej "skarżącą", o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2025 r., znak: SKO.GN.4001.742.2024, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, a także poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Pyzdry z dnia 7 sierpnia 2024 r., znak: IR.KM.6830.7.2022, na mocy której umorzono postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nieruchomością oznaczoną jako działka nr ew. [...] z nieruchomościami oznaczonymi jako działki nr ew. [...] i [...], uwzględniając nieruchomości posiadające wspólny punkt styku granic, tj. działki nr [...] i [...], położone w obrębie [...], gmina Pyzdry, i przekazano sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Słupcy w trybie postępowania nieprocesowego.W uzasadnieniu Sąd I instancji, powołując się na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), zwanej dalej jako "P.p.s.a.", wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest umorzenie postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości oraz przekazania sprawy do sądu powszechnego, a zatem rozstrzygnięcie niepowodujące żadnych skutków materialnoprawnych. Podkreślono, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja, a także decyzja ją poprzedzająca nie charakteryzują się powyższymi przymiotami. Na skutek ich wydania na stronie nie ciąży żaden obowiązek nadający się do wykonania bądź kwalifikujący się do egzekucji, a przekazanie sprawy następuje z urzędu.Zażalenie na powyższe orzeczenie złożyła skarżąca, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:1. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonalności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w dniu 29 sierpnia 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 7 sierpnia 2024 r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Słupcy w trybie postępowania nieprocesowego, w sytuacji gdy z akt postępowania oraz wiedzy powszechnej (fakty powszechnie znane) wynika, że w przypadku natychmiastowego przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Słupcy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków m.in. skarżącej;2. art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691), zwanej dalej: "K.p.a.", poprzez jego niezastosowanie polegające na braku wszechstronnego i wyczerpującego zebrania, a następnie rozważenia całokształtu materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w szczególności poprzez pominięcie okoliczności wynikających z zebranego materiału dowodowego, że natychmiastowe wykonanie przez organ wydanej decyzji, w tym przekazanie sprawy do rozpoznania przez Sąd Rejonowy w Słupcy, może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody m.in. skarżącej lub spowodować trudne do odwrócenia skutki;3. art. 77 § 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na braku uwzględnienia w niniejszej sprawie faktów powszechnie znanych dot. przebiegu postępowania rozgraniczeniowego, w szczególności na etapie postępowania sądowego, które nie wymagały oddzielnego dowodu ze strony skarżącej, a miały wpływ na ocenę czy w sprawie doszło do zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a.W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżąca wskazała, że w postępowaniu nieprocesowym, toczącym się na skutek przekazania sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu, na okoliczność czynności rozgraniczeniowych sąd powołuje biegłego geodetę i zleca mu sporządzenie opinii. Wydana opinia pociąga za sobą koszty, którymi mogą zostać obciążone strony postępowania. Tym samym bezzwłoczne wykonanie decyzji przez organ, w tym przekazanie sprawy do sądu, może doprowadzić do materialnoprawnych skutków w sferze prawnej skarżącej. Zaznaczono przy tym, że samo skierowanie sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny, bez oczekiwania na prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi złożonej przez skarżącą, prowadzi do powstania kosztów związanych z obsługą tej sprawy po stronie sądu, czyli de facto przez Skarb Państwa. Jedynym sposobem na zagwarantowanie, że do przekazania sprawy do sądu nie dojdzie przed prawomocnym zakończeniem tego postępowania, jest wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonalności decyzji będących podstawą niniejszego sporu.W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponad powyższe sformułowano wniosek o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (m.in. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II GZ 40/25, źródło CBOSA).Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności (m.in. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II OZ 736/24, źródło CBOSA). Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (m.in. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt III OZ 606/24, źródło CBOSA).Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przedstawioną przez Sąd I instancji w zakresie braku podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a oceny tej nie zmienia argumentacja przedstawiona w zażaleniu.Wstrzymanie wykonania orzeczeń organów administracji w oparciuo przywołany wyżej przepis nie jest instytucją zastosowalną do wszystkich aktów wydanych przez te organy. Co do zasady, przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być tylko takie akty lub czynności, które nadają się do wykonaniai wymagają wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodnyz rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Dlatego co do zasady cechy wykonalności nie mają decyzje odmowne (por. postanowienie NSA z dnia 9 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1764/23, powoływane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).Charakter prawny decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu i decyzji organu II instancji utrzymującej ją w mocy, sprawia, że powyższe akty administracyjne nie kreują sytuacji prawnej skarżącej. Nie dotyczą one bowiem praw i obowiązków, które podlegałyby wykonaniu, a także nie powodują powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony. W konsekwencji powyższego decyzje te nie mogą być wykonane w trybie przymusowym przez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe decyzje organów obu instancji nie rodzą po stronie skarżącej żadnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym przed sądem powszechnym, co też strona skarżąca stara się wywieść. Są to zatem akty administracyjne nienoszące znamion wykonalności, a tym samym nie zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., uzasadniających wstrzymanie ich wykonania.W konsekwencji przedstawionych powyżej wywodów zarzuty sformułowane przez wnoszącą zażalenie należało uznać za bezzasadne.Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.., orzekł jak w sentencji postanowienia.