Wyrok - I SA/Po 255/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 25 marca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Prawo geologiczne i górnicze, Projektowanie i wykonywanie prac geologicznych oraz zagospodarowywanie złoża. Dnia 25 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Asesor sąd. WSA Michał Ilski Protokolant: starszy sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2026 roku sprawy ze skargi P. S., W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu robót geologicznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję iUchylono decyzję I i II instancji. Prawo geologiczne i górnicze, Projektowanie i wykonywanie prac geologicznych oraz zagospodarowywanie złoża. Dnia 25 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Asesor sąd. WSA Michał Ilski Protokolant: starszy sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2026 roku sprawy ze skargi P. S., W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu robót geologicznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
biegły
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
25 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Katarzyna Nikodem
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 8 lipca 2025 r. W. i P. T. zwrócili się do Starosty [...] o zatwierdzenie projektu robót geologicznych na wykonanie ujęcia wód podziemnych z utworów czwartorzędu na działce nr ewid.[...] obreb [...] K. .Decyzją z 8 września 2025 r. Starosta [...] orzekł o odmowie zatwierdzenia wyżej wskazanego projektu robót geologicznych.Jako podstawę prawną decyzji powołano przepisy:- art. 80 ust. 1-5, ust. 7 pkt 1, art. 156 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 3 i art. 161 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1290), dalej: "p.g.g.";- rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów robót geologicznych, w tym robót, których wykonywanie wymaga uzyskania koncesji (Dz. U. z 2011 r. nr 288, poz. 1696 ze zm.);- art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a.".W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje.Projektowany otwór studzienny nr [...] o głębokości 33, 0 m.p.p.t ma stanowić źródło wody do zaopatrywania w wodę budynku inwentarskiego (tuczarni) i wykorzystywania na cle inwentarskie oraz socjalno-bytowe .Zapotrzebowanie na wodę określono w projekcie na ok.80 m3/dobę , natomiast godzinowe zapotrzebowanie określono na ok.9,0-10,0 m3/h.Wskazano ,że na zlecenie Starosty [...] przeprowadzono aktualizację "Bilansu wód podziemnych obrębie struktur wodonośnych wraz z oceną ich udokumentowania ,wykorzystania oraz określeniem rezerw zasobowych powiatu [...] , woj. [...]" . Z obliczeń zawartych w bilansie wynika, że wielkość zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych dla piętra czwartorzędowego w powiecie [...] przekracza wielkość oszacowanych zasobów dyspozycyjnych o 108,5 mł/h. Obliczenia wyraźnie wskazują na niedobór zasobów wodnych przeznaczonych dla ludności, zaś zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne zasoby wód podziemnych wykorzystuje się przede wszystkim do zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Na podstawie w/w dokumentacji oraz danych z wniosku strony organ przyjął, że na terenie powiatu l [...] istnieje niedobór zasobów wodnych , w związku z tym w celu ochrony środowiska należy odmówić zatwierdzenia projektowanych robót. Potrzeby rolnictwa pozostają na dalszym miejscu. Nadmierny pobór wód zagraża ilości zasobów podziemnych, mogąc spowodować zaburzenie bilansu wodnego regionu.W dniu 23 września 2025 roku strony złożyły odwołanie od tej decyzji. Zarzucono w nim błędna wykładnię i stosowanie art. 80 ust.7 Prawa geologicznego i górniczego polegająca na utożsamieniu zamiaru wykonania odwiertu hydrogeologicznego eksploatacyjnego z rozpoczęciem eksploatacji wód podziemnych, rażące naruszenie przepisów postępowania (art.7,77 §1, art.80,art.107 §3 Kpa) poprzez dowolne przyjęcie ,że projektowane roboty geologiczne "naruszą zasoby wodne" , podczas gdy ich celem jest wykonanie prac i badań w celu określenia zasobów eksploatacyjnych , a nie pobór wód podziemnych do eksploatacji oraz brak należytej analizy i oceny opracowania pt. "Bilans wód podziemnych w obrębie struktur wodonośnych wraz z oceną ich udokumentowania oraz określeniem rezerw zasobowych powiatu [...] ,woj. [...]", naruszenie art.80 ust.1 i art.156 ust.1 pkt 2 Prawa Geologicznego i Górniczego poprzez przyjęcie, że organ był właściwy do rozpoznania sprawy w oparciu o błędne ustalenia faktyczne i materiał dowodowy , nieuwzględniający rzeczywistego zakresu planowanych prac.Decyzją z dnia 6 listopada 2025 r, o sygn.[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję .W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na te same okoliczności co organ pierwszej instancji.Strona skorzystała z prawa skargi do WSA w Poznaniu. Zarzuciła organom:Naruszenie art. 7,77 §1 , 80, 107 § 3 Kpa poprzez błędne założenie ,że projektowane roboty geologiczne powodować będą zagrożenie dla ujęć wody w gminie K., podczas gdy ich celem jest wykonanie prac i badań ,a nie pobór wody-naruszenie art. 6 i 77 Kpa poprzez oparcie decyzji na dokumencie pt. "Bilans wód podziemnych w obrębie struktur wodonośnych wraz z oceną ich udokumentowania oraz określeniem rezerw zasobowych powiatu [...], woj. [...]", , który nie został wykonany w ramach postępowania i nie opiera się om przedmiot wniosku, a którego aktualność i źródło nie jest znane- naruszenie art. 84 i 10 Kpa poprzez zastąpienie dowodu z opinii biegłego dokumentem prywatnym i oparcie się na przedmiotowym dokumencie jak wiążącym , a nie opierał się on na danych i informacjach uzyskanych w toku postępowania, a strona nie mogła zapoznać się z nim i wypowiedzieć co do jego treści-naruszenie art.80 ust.1 Prawa górniczego i geologicznego poprzez rozpoznanie złożonego projektu utożsamiając go z wykonaniem ujęcia wód podziemnych i rozpoczęciem eksploatacji wód, podczas gdy celem projektu jest wykonanie prac i badań w celu określenie zasobów eksploatacyjnych ,a nie pobór wód podziemnych , co doprowadziło do rozpoznani a sprawy niezgodnie z wnioskiem strony.Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu odwoławczego i decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie od organu odwoławczego na jego rzecz kosztów postępowania.W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.Skarga zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 80 ust. 7 p.g.g. organ administracji geologicznej odmawia zatwierdzenia projektu robót geologicznych, jeżeli m. in.:1) projektowane roboty geologiczne naruszałyby wymagania ochrony środowiska;2) projekt robót geologicznych nie odpowiada wymaganiom prawa;3) rodzaj i zakres projektowanych robót geologicznych oraz sposób ich wykonania nie odpowiadają celowi tych robót;5) projektowane roboty geologiczne mogą zagrażać interesowi publicznemu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a i b (tj. związanemu w szczególności z bezpieczeństwem państwa, w tym bezpieczeństwem energetycznym, lub interesem surowcowym państwa, ale już nie z ochroną środowiska, o której stanowi art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. c p.g.g.).Organy na podstawie art. 80 ust. 7 pkt 1 p.g.g. odmówiły zatwierdzenia projektu robót geologicznych na wykonanie otworu hydrogeologicznego uznając, że naruszałby wymagania ochrony środowiska przez naruszenie zasobów wodnych.Podstawą do odmowy zatwierdzenia projektu robót geologicznych na podstawie art. 80 ust. 7 pkt 1 p.g.g. jest okoliczność, że projektowane roboty geologiczne naruszałyby wymagania ochrony środowiska. Jest to zatem niezgodność samych robót geologicznych, a nie ich celu (poboru określonej ilości wody), z wymaganiami ochrony środowiska. Organy zaś, odmawiając zatwierdzenia projektu, w ogóle nie zbadały czy projektowane roboty geologiczne (same w sobie) naruszałyby wymagania ochrony środowiska. Zamiast tego skupiły się na wykraczającej poza przedmiot postępowania kwestii wpływu poboru wody z wykonanego otworu hydrogeologicznego na pogłębienie niewystarczającej zdaniem organów ilości wód podziemnych. Organ odwoławczy zaś, co trafnie zarzucono w skardze zignorował zawarte w odwołaniu argumenty dotyczące braku wskazania wadliwości projektu robót i niewystarczalności samego zatwierdzenia projektu do poboru wody.Stosownie do art. 79 ust. 1 p.g.g. organ administracji geologicznej otrzymując projekt robót geologicznych ma obowiązek zbadania czy projekt określa w szczególności:1) cel zamierzonych robót oraz sposób jego osiągnięcia;2) rodzaj dokumentacji geologicznej mającej powstać w wyniku robót geologicznych;3) harmonogram robót geologicznych;4) przestrzeń, w obrębie której mają być wykonywane roboty geologiczne;5) przedsięwzięcia konieczne ze względu na ochronę środowiska, w tym wód podziemnych, sposób likwidacji wyrobisk, otworów wiertniczych, rekultywacji gruntów, a także czynności mające na celu zapobieżenie szkodom powstałym wskutek wykonywania zamierzonych robót.Wobec tego odmowa zatwierdzenia projektu dokonana przez organ I instancji jest co najmniej przedwczesna, naruszając art. 80 ust. 7 pkt 1 p.g.g .Organ w decyzji pierwszoinstancyjnej wyraźnie odnosi się do pkt 1 ust.7 art. .80 U.o.g.g , co wskazuje ,że organy odmówiły zatwierdzenia projektu robót geologicznych na wykonanie otworu hydrogeologicznego uznając, że jego naruszałby wymagania ochrony środowiska przez naruszenie zasobów wodnych.Błędna wykładnia przepisu art. 80ust.7 pkt u.p.g. jest również skutkiem niedostatecznej analizy wniosku strony. Wynika niego bowiem wprost ,że celem projektu jest ustalenie niezbędnego zakresu prac i badań dla wykonania otworu studziennego oraz określenia parametrów technicznych projektowanej studni w celu późniejszego udokumentowania zasobów eksploatacyjnych. Także harmonogram prac zawarty w projekcie nie wskazuje na uszczuplenie zasobów wodnych , gdyż obejmuje on następujące prace: roboty wiertnicze ,zabudowanie otworu oraz badania hydrogeologiczne , wykonanie analizy fizykochemicznej wody i pomiary geodezyjne, opracowanie dokumentacji hydrogeologicznej. Tymczasem obowiązkiem organu w świetle art. 7 k.p.a. jest również ustalenie przez organ administracji treści rzeczywistego żądania strony, Organ odwoławczy z kolei nie podjął próby wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu.W pozostałym zakresie ocena zarzutów skargi jest przedwczesna.Zadaniem organów ponownie rozpatrujących wniosek będzie zatem zbadanie projektu pod kątem przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 p.g.g. Jeśli zaś organ uzna, że projekt narusza wymagania ochrony środowiska (art. 80 ust. 7 pkt 1 p.g.g.), powinien to uzasadnić odnosząc się do kwestii związanych z samym wykonaniem otworu, a nie do nie będącej przedmiotem postępowania kwestii ilości zasobów wodnych i wpływu planowanego poboru wody na te zasoby, jako że samo zatwierdzenie projektu nie jest podstawą do rozpoczęcia eksploatacji zasobów wodnych.W związku z tym Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).W pkt II sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205§ 2 powyższej ustawy.. jest również ustalenie przez organ administracji treści rzeczywistego żądania strony, Organ odwoławczy z kolei nie podjął próby wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu.W pozostałym zakresie ocena zarzutów skargi jest przedwczesna.Zadaniem organów ponownie rozpatrujących wniosek będzie zatem zbadanie projektu pod kątem przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 p.g.g. Jeśli zaś organ uzna, że projekt narusza wymagania ochrony środowiska (art. 80 ust. 7 pkt 1 p.g.g.), powinien to uzasadnić odnosząc się do kwestii związanych z samym wykonaniem otworu, a nie do nie będącej przedmiotem postępowania kwestii ilości zasobów wodnych i wpływu planowanego poboru wody na te zasoby, jako że samo zatwierdzenie projektu nie jest podstawą do rozpoczęcia eksploatacji zasobów wodnych.W związku z tym Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).W pkt II sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205§ 2 powyższej ustawy.