Wyrok - I GSK 1373/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 marca 2026
Teza
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji. Egzekucyjne postępowanie, Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowe. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 466/23 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 stycznia 2023 r. nr 450500.71.28.2023.RED.EGZ w przedmiocie oddalenia zUchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji. Egzekucyjne postępowanie, Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowe. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 466/23 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 stycznia 2023 r. nr 450500.71.28.2023.RED.EGZ w przedmiocie oddalenia z
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono orzeczenie
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
ubezpieczenia społeczne
ZUS
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
płatnik składek / pracodawca
Data orzeczenia
25 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Henryk Wach
Podstawa prawna
art. 44
kpa
art. 42
kpa
art. 43
kpa
art. 151
ppsa
art. 106
ppsa
art. 193
ppsa
art. 182
ppsa
art. 183
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 466/23 oddalił skargę A. P. (dalej: skarżący) na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ lub ZUS) z 16 stycznia 2023 r., nr 450500.71.28.2023.RED.EGZ w przedmiocie oddalenia zarzutów w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.Zawiadomieniem z [...] września 2017 r. ZUS II Oddział w Warszawie poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Zawiadomienie doręczone zostało skarżącemu na adres: ul. S., [...]. Korespondencję odebrał "dorosły domownik".Po zakończeniu postępowania decyzją z 23 stycznia 2018 r. organ poinformował skarżącego o zaległościach z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od [...].2012 r. do [...].2014 r., ubezpieczenie zdrowotne od [...].2013 r. do [...].2017 r., Fundusz Pracy za okres od [...].2012 r. do [...].2014 r. Decyzja została wysłana na adres skarżącego, tj.: ul. S., [...]. Przesyłka po dwukrotnym awizowaniu przez urząd pocztowy została zwrócona z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Niniejszą korespondencję uznano za doręczoną zgodnie z art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775; dalej: k.p.a.).Wobec braku reakcji na powyższe, ZUS 28 marca 2018 r. wystawił tytuły wykonawcze (dalej: TW), a Dyrektor II Oddziału ZUS w Warszawie wystawił zawiadomienia z 29 marca 2018 r. i dokonał zajęcia rachunku. Odpisy TW oraz odpisy zajęć zostały wysłane do skarżącego na adres: S., [...]. Doręczone zostały w trybie doręczenia zastępczego 20 kwietnia 2018 r.W toku postępowania egzekucyjnego organ na podstawie ww. TW dokonywał zajęcia kolejnych składników majątkowych skarżącego - kolejnych rachunków bankowych. Odpisy zawiadomień o zajęciu rachunków z 13 grudnia 2018 r. zostały odebrane (pod adresem S., [...]) osobiście przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2018 r. (vide: k. 74 akt adm.), natomiast zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 23 września 2022 r. zostało odebrane w dniu [...] września 2022 r. przez osobę uprawnioną do odbioru przesyłki w imieniu skarżącego.Pismem z [...] października 2022 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W treści zarzutów podniósł, iż postępowanie dotyczy przedawnionych zobowiązań oraz, iż nie doręczono mu skutecznie upomnienia jak i wystawionych tytułów wykonawczych. Skarżący wskazał, iż jego miejsce zameldowania to: ul. M., [...]; a o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dowiedział się od osoby, która jako nieuprawniona odebrała przesyłkę do niego zaadresowaną na adres: S. W związku z tym prowadzone postępowanie egzekucyjne jest w ocenie skarżącego bezprzedmiotowe i podlega przedawnieniu.Postanowieniem z dnia 24 listopada 2022 r. organ I instancji oddalił wniesione zarzuty w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 28 marca 2018 r. z uwagi na istnienie obowiązku zapłaty należności z tytułu składek. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia zadłużenia zostało wszczęte na mocy zawiadomienia odebranego przez pełnoletniego domownika odbierającego korespondencję w dniu [...] września 2017 r. z adresu, który skarżący wskazał w roku 2010 i 2020 w dokumentacji zgłoszonej do ZUS. W ocenie organu z uwagi na treść art. 41 i art. 44 k.p.a. wszelka dalsza korespondencja doręczana skarżącemu na wskazany przez niego do ZUS adres prowadzonej działalności zostawała skutecznie uznawana za prawidłowo doręczoną i w związku z tym wywoływała określone skutki prawne.We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionym przez skarżącego w ustawowym terminie zaprzeczono aby kiedykolwiek doszło do doręczenia w dniu [...] września 2017 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie za pośrednictwem "dorosłego domownika". Podkreślono przy tym, iż wystawienie tytułów wykonawczych w sprawie nastąpiło już po przedawnieniu zobowiązań za okres od [...] 2012 do [...] 2013. W stosunku do składek za okres [...] 2013 do [...] 2017 istotnym jest natomiast czy doszło do skutecznego przerwania zawieszenia terminu przedawnienia wobec braku w aktach sprawy jakiegokolwiek dowodu skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie.Po ponownym rozpoznaniu sprawy ZUS zaskarżonym postanowieniem z 16 stycznia 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że okres przedawnienia może ulec wydłużeniu, bowiem każda podjęta czynność zmierzająca do ściągnięcia należności (np. wszczęcie postępowania egzekucyjnego) zawiesza bieg terminu przedawnienia na okres trwania tego postępowania. Stwierdził też, że składki dochodzone na podstawie TW z 28 marca 2018 r. nie uległy przedawnieniu i są wymagalne.W skardze na powyższe rozstrzygnięcie ZUS skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienie oraz poprzedzającego go postanowienia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Wniósł też o uwzględnienie dokumentów (wydruków z CEIDG), z których wynika, iż adres: S. został wykreślony z dniem [...] stycznia 2020 r. i z tym dniem została również zawieszona prowadzona przez niego działalność w okresie objętym postępowaniem.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i w całości podtrzymał ustalenia organów orzekających w sprawie.Oddalając skargę WSA w Warszawie wskazał, że w sprawie doszło do skutecznych doręczeń w zakresie rozstrzygnięć i zawiadomień skutkujących wszczęciem postępowań. Zdaniem Sądu I instancji ZUS wykazał, iż doręczeń dokonywał na jedyny podany przez skarżącego adres znany organowi tj. adres działalności: ul. S., [...]. Adres ten został wskazany w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 1 września 2017 r. oraz w dalszych pismach i decyzjach wydanych w sprawie. Skarżący zaprzeczał jedynie, iż nie otrzymał nigdy powyższych pism skierowanych na adres jego działalności oraz wskazując adres zamieszkania w zgłoszonych zarzutach z [...] października 2022 r.: ul. M., [...]; a także podnosząc, iż zawiesił swoją działalność gospodarczą w roku 2020. Skarżący nie zaprzeczał przy tym okoliczności, iż adresem działalności wskazanym w złożonych przez niego dokumentach do ZUS był adres prowadzonej działalności na który kierowano kwestionowane doręczenia. Kwestii tej nie zmienia w żadnym stopniu dołączona do skargi informacja z CEIDG potwierdzająca fakt zawieszenia działalności gospodarczej.W ocenie Sądu I instancji zawiadomienie o wszczęciu postępowania, decyzja, TW i zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zostały wysłane na aktualny adres prowadzenia działalności i w oparciu o zwrotne potwierdzenia odbioru i koperty z adnotacjami doręczyciela zasadnie uznane zostały, w świetle przepisów k.p.a., za skutecznie doręczone. Zarzuty skarżącego o braku skutecznych doręczeń Sąd uznał za nieuzasadnione bowiem skuteczność doręczeń wynika wprost z zestawienia dat i adnotacji doręczyciela na znajdujących się w aktach administracyjnych kopertach. Ponadto twierdzeniom skarżącego o braku wiedzy o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym i prawidłowości adresu dla doręczeń przeczy także fakt odebrania osobiście przez skarżącego zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z dnia [...] grudnia 2018 r.Odnośnie kwestii przedawnienia dochodzonego zobowiązania WSA stwierdził, iż bieg przedawnienia wobec spornych należności objętych TW został w sprawie skutecznie zawieszony przed jego upływem bowiem doręczono skutecznie skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie określenia wysokości należnych składek w dniu [...] września 2017 r., jak również z uwagi na doręczenie decyzji, odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomień o zajęciu oraz trwające postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 28 marca 2018 r.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, w której zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucono:1. Naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:a) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) p.p.s.a. (poprzez nieuwzględnienie skargi) w związku z naruszeniem przez organy administracji art. 42 § 1 k.p.a. w związku z art. 43 k.p.a. polegającym na błędnym zastosowaniu tych przepisów i uznaniu, że doręczenie w dniu [...] września 2017 r., jako "dorosłemu domownikowi" zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego mogło być skuteczne, podczas gdy osoba odbierająca - Pan J. D. (podpis własnoręczny na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jest nieczytelny) jest osobą obcą (nieznajomą dla skarżącego kasacyjnie) i nie może być ze swej istoty "domownikiem", skoro miejsce zamieszkania skarżącego kasacyjnie jest inne niż miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, a co skutkowało błędnym uznaniem, że czynność ta zawieszała bieg terminu przedawnienia należności składowych, a w konsekwencji wadliwym oddaleniem zarzutów przez ZUS;b) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i art. 145 § 1 punkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. (poprzez nieuwzględnienie skargi) w zw. z naruszeniem przez organy administracji art. 42 § 1 k.p.a. w związku z:- art. 16 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), które to ostatnie przepisy obowiązywały w dacie podjęcia działalności gospodarczej przez skarżącego kasacyjnie, a stanowiły, że zgłoszenie powinno zawierać dane dotyczące siedziby przedsiębiorcy (miejsca zamieszkania) (pkt 1) oraz miejsca wykonywania działalności gospodarczej (pkt 3), a więc przepisy tej ustawy nie nakładały na przedsiębiorcę obowiązku wskazania adresu do doręczeń;- art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 września 2010 roku (tj. z 2022 r., poz. 1191) o ewidencji ludności, na mocy którego ZUS ma dostęp do ewidencji ludności, a więc mógł bez trudu ustalić miejsce zamieszkania (zameldowania) skarżącego kasacyjnie, a nadto posiadał adres zamieszkania skarżącego kasacyjnie skoro na taki adres zostało skierowane zawiadomienie z dnia 6 września 2018 roku (k. 83 akt administracyjnych), jak również przy odpowiedzi na skargę organ złożył (k. 23 -24 akt sądowoadministracyjnych) zgłoszenie do ZUS z dnia [...] września 2011 roku, z którego wynika miejsce zamieszkania skarżącego kasacyjnie;a pomimo tego kierował korespondencję na adres zawieszonej działalności gospodarczej widniejący w Centralnej Ewidencji działalności gospodarczej (CEIDG) i to nawet po zmianie wpisu w CEIDG z dnia [...] stycznia 2020 roku, jak i w ZUS (k. 24-25 akt sądowo-administracyjnych) polegającej na dodaniu jako adresu do doręczeń – adresu zamieszkania – M. w [...], a co skutkowało błędnym uznaniem, że czynności te zawieszały bieg terminu przedawnienia należności składowych, a w konsekwencji wadliwym oddaleniem zarzutów przez ZUS;c) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) p.p.s.a. (poprzez nieuwzględnienie skargi) w związku z naruszeniem przez organy administracji art. 7, 77 § 1, 80 oraz 124 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania w stosunku do każdej z należności odrębnie, kiedy nastąpił termin wymagalności składki (należności) jako początek biegu terminu przedawnienia oraz w jakim okresie miało miejsce zawieszenie biegu przedawnienia, albowiem nie jest wystarczające zbiorcze przedstawienie ram czasowych w odniesieniu do wszystkich zaległości, skoro każda z należności ma odrębny termin wymagalności, a zatem i odrębny początek biegu terminu przedawnienia, co nie pozwala na stwierdzenie, czy w odniesieniu do poszczególnych składek (należności) nie nastąpiło przedawnienie, a co skutkowało wadliwym (a przynajmniej przedwczesnym) oddaleniem zarzutów przez ZUS;d) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. (poprzez nieuwzględnienie skargi) w związku z naruszeniem przez organy administracji art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505; dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1230; dalej: u.s.u.s.) w związku z art. 24 ust. 5b i ust. 5f u.s.u.s. poprzez oddalenie zarzutów, jako nieuzasadnionych, podczas gdy taka ocena jest nieprawidłowa (a przynajmniej przedwczesna - co wynika z zarzutu III.1.c.), skoro nie doszło do skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego "dorosłemu domownikowi", jak również wszystkie zawiadomienia o dokonywanych czynnościach egzekucyjnych były nieskuteczne, a co w odniesieniu do tych dokonywanych po dniu [...] stycznia 2020 roku nie wymaga dalszego dowodzenia, skoro były one kierowane na adres ul. S. w miejsce M., który to ostatni adres, jako do doręczeń, został wskazany w zgłoszeniu tak do ZUS, jak i Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej właśnie [...] stycznia 2020 roku;2. Naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w związku z art. 24 ust. 5b i ust. 5f u.s.u.s. poprzez uznanie, że w sprawie nie doszło do przedawnienia należności (składek), a która to konstatacja jest wynikiem przyjęcia przez organy administracji, że doszło do zawieszenia przedawnienia należności skarżącego kasacyjnie na skutek zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, jak i z uwagi na doręczenia tytułów wykonawczych tudzież dokonanych zajęć, które to ustalenia nie są prawidłowe (a przynajmniej przedwczesne) w świetle powyżej przedstawionych naruszeń przez organy administracji przepisów postępowania.W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z 24 listopada 2022 r. Alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. W obu przypadkach wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego. Ponadto skarżący zrzekł się z rozpoznania sprawy na rozprawie.Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku art. 193 p.p.s.a. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z Karty informacyjnej ze Szpitala [...] z [...] lipca 2018 roku na fakt przebycia przez skarżącego kasacyjnie udaru mózgu w [...] 2018 r., co spowodowało znaczącą utratę zdrowia i długotrwałą rehabilitację, a także miało wpływ na brak zdolności uporządkowania kwestii formalnych (np. zawieszenia) związanych z zarejestrowaną działalnością gospodarczą.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na trafność zarzutu zgłoszonego w pkt III.1 lit. a) petitum skargi kasacyjnej.Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.Podstawowa (w sensie: wyjściowa) kwestia sporna w sprawie dotyczy oceny czy doręczenie zastępcze, o którym stanowi art. 43 k.p.a. dotyczy sytuacji, w której organ skierował korespondencję (w postaci zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego) na adres będący siedzibą (miejscem działalności/pracy) osoby fizycznej.W sprawie zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, zdrowotnego oraz na Fundusz Pracy zostało skierowane na adres siedziby skarżącego i, jak uznał organ, zostało ono odebrane przez pełnoletniego domownika. Późniejsza korespondencja wysyłana na ten sam adres (w postaci zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego i przysługującej stronie możliwości wypowiedzenia się w sprawie, decyzji w przedmiocie określenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek, odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciach) została uznana za doręczoną w trybie zastępczym, o którym stanowi art. 44 k.p.a. Sąd podzielił pogląd organu, że w sprawie doszło do skutecznych doręczeń w zakresie rozstrzygnięć i zawiadomień skutkujących wszczęciem postępowań w sprawie, a organ wykazał, że doręczeń dokonywał na jedyny podany przez skarżącego adres znany organowi, tj. na adres działalności.Zgodnie z art. 43 k.p.a.: w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Jak wskazuje się jednolicie w doktrynie, doręczenie w myśl przywołanej regulacji jest skuteczne, pod warunkiem spełnienia następujących przesłanek: 1) w czasie doręczania pisma adresat jest nieobecny; 2) pismo zostało, za pokwitowaniem, przyjęte przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę - wobec czasowej nieobecności adresata w mieszkaniu; 3) osoba wskazana w pkt poprzedzającym podjęła się osobiście oddania pisma adresatowi; 4) jeżeli pismo zostało przyjęte przez wymienioną w art. 43 osobę niebędącą adresatem, o doręczeniu pisma tym osobom umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata. (zob. np.: P. Przybysz, pkt 2 komentarza do art. 43 k.p.a. w: P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el; A. Wróbel, pkt 1 komentarza do art. 43 k.p.a. w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, Lex/el). Wypada tu powołać także poglądy judykatury, z których wynika, że doręczenie, o którym mowa w art. 43 k.p.a. dotyczy miejsca zamieszkania adresata (v. np. wyroki NSA: z 6 listopada 2024 r., III FSK 697/23; z 19 maja 2020 r., II GSK 134/20, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływane orzeczenia tamże). Podkreślenia wymaga, że art. 43 k.p.a. nie dotyczy nieobecności adresata w miejscu pracy (tak też np.: A. Krawczyk, pkt 1 komentarza do art. 43 k.p.a. w: W. Chróścielewski, A. Krawczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex/el).Należy mieć na uwadze, że art. 42 § 1 k.p.a. pozwala na wybór czy dane pismo organu kierowane do osoby fizycznej jest wysyłane na adres zamieszkania tej osoby czy na adres jej miejsca pracy (rozumianego także jako miejsce prowadzenia działalności przez osobę fizyczną). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie niniejszej podziela pogląd tego Sądu, że jeżeli adresat sam nie wskazał adresu zakładu pracy jako adresu do doręczeń, to doręczenie pisma osobie fizycznej w miejscu jej pracy powinno nastąpić do rąk adresata. Przepisy Działu I Rozdziału 8 k.p.a. nie zawierają regulacji pozwalającej na doręczenie pisma osobie fizycznej w miejscu pracy za pośrednictwem osoby upoważnionej przez pracodawcę do odbioru pism albo samego pracodawcy (zob. wyrok NSA z 27 lipca 2023 r., II GSK 545/20 oraz powołane w nim orzeczenia).W realiach sprawy rozpoznawanej sprawy skarżący podał organowi zarówno adres siedziby (czyli prowadzenia działalności), jak i adres zamieszkania (oświadczenia datowane na [...] września 2011 r. oraz [...] stycznia 2020 r. – s. 23-24 akt sądowych – które nadesłał organ przy odpowiedzi na skargę). Organ zaś nie wykazał aby skarżący jako płatnik składek wskazał do doręczeń adres prowadzonej działalności, jak też brak jest wykazania okoliczności świadczących o tym, że osoba, która odebrała zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego była osobą upoważnioną do odbioru korespondencji w imieniu adresata (prowadzącego działalność).Wobec tego, że pozostałe sformułowane zarzuty mają charakter pochodny do zarzutu uznanego jako zasadny - ich rozpoznanie na obecnym etapie jest przedwczesne.Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni powyżej wyrażone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące wykładni oraz zastosowania art. 43 oraz art. 42 § 1 k.p.a.Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i uchylił zaskarżone postanowienia organów administracji obu instancji.O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w obu instancjach, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118).. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118).