Wyrok - I GSK 1166/23 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 marca 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. finanse publiczne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Michał Kowalski (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. Zakładu Pracy Chronionej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 642/22 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. Zakładu Pracy Chronionej w B. na deOddalono skargę kasacyjną. finanse publiczne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Michał Kowalski (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. Zakładu Pracy Chronionej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 642/22 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. Zakładu Pracy Chronionej w B. na de
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
nieustalone
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
25 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Bogdan Fischer
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 642/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2026 poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę skargi A sp. z o.o. Zakład Pracy Chronionej z siedzibą w B. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 17 stycznia 2022 r. nr 1/2022/DELG w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania.Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.W dniu 30 czerwca 2020 r. spółka wystąpiła z wnioskiem do Zarządcy Rozliczeń o wypłatę dofinansowania z tytułu wzrostu cen energii elektrycznej, o którym mowa w art. 7 ust. 4a ustawy z dnia 28 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2018 r. poz. 2538 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą cenową") za okres od dnia 1 lipca do 30 września 2019 r. w wysokości 17 874,75 zł.Zarządca Rozliczeń dokonał weryfikacji wniosku pod względem poprawności dokonanych obliczeń, kompletności wymaganych danych oraz prawidłowości złożonego oświadczenia, a następnie po jego zatwierdzeniu, zgodnie z art. 7b ust. 8 ustawy cenowej w dniu 14 września 2020 r. wypłacił spółce wnioskowaną kwotę.Następnie, w dniu 15 marca 2021 r. Zarządca Rozliczeń rozpoczął czynności sprawdzające, mające na celu weryfikację udzielonego dofinansowania. W związku z tym, organ I instancji pismem z dnia 15 marca 2021 r. wezwał spółkę do przesłania kopii faktur VAT za trzeci kwartał 2019 r. pod rygorem wszczęcia postępowania. W odpowiedzi na wezwanie, spółka przekazała w dniu 29 marca 2021 r. kopię faktury. Na tej podstawie ustalono, że w jednej ze stref czasowych nie nastąpił wzrost ceny energii elektrycznej, w okresie objętym wnioskiem o wypłatę dofinansowania, w stosunku do ceny obowiązującej w dniu 30 czerwca 2018 r.Mając na uwadze powyższe, Zarządca Rozliczeń dwukrotnie wzywał spółkę do dobrowolnego uznania, że kwota 8 813,38 zł została pobrana nienależnie i dokonania jej zwrotu. W związku z wynikiem przeprowadzonej przez niego analizy. spółka zajęła stanowisko w sprawie dopiero po drugim wezwaniu, tj. pismem z dnia 5 sierpnia 2021 r., w którym wskazała, że dofinansowanie zostało wyliczone i przyznane jej w sposób prawidłowy oraz, że brak jest podstaw do zwrotu wskazanej przez organ I instancji kwoty.Odnosząc się do pisma skarżącej, organ I instancji pismem z dnia 24 sierpnia 2021 r., poinformował spółkę, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 21 lipca 2021 r. w zakresie określenia wolumenu energii elektrycznej, w stosunku do którego nie nastąpił wzrost ceny, w związku z czym skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania dofinansowania w zakresie kwestionowanej ilości energii elektrycznej i wyznaczył spółce kolejny, 7-dniowy termin na dobrowolny zwrot.W związku z brakiem odpowiedzi na powyższe pismo oraz brakiem zwrotu kwoty 8 813,38 zł, zarząd spółki Zarządca Rozliczeń S.A. podjął uchwałę z dnia 17 września 2021 r. w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego, o czym spółka została poinformowana pismem z dnia 22 września 2021 r. W piśmie tym spółka została poinformowana o wszczęciu postępowania administracyjnego, oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.Zarządca Rozliczeń wydał decyzję z dnia 10 listopada 2021 r. w przedmiocie określenia wysokości nienależnie pobranej kwoty dofinansowania na podstawie wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 4a ustawy cenowej, Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją Minister Klimatu i Środowiska utrzymał w mocy decyzję z 10 listopada 2021 r.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 642/22 skargę stwierdził, że spór między organem a stroną sprowadza się do wykładni art.. 7 ust. 4c ustawy cenowej zgodnie z którym dofinansowanie oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki dofinansowania określonej zgodnie z ust. 5, i wolumenu energii elektrycznej zakupionej przez odbiorcę końcowego w okresie do dnia 31 grudnia 2019 r. i zużytej w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia 2019 r.Sąd pierwszej instancji uznał, że przepis art. 7 ust. 4c nie wskazuje dodatkowych warunków. Jednak musi on być czytany łącznie z innymi przepisami ustawy cenowej. Wskazał, że dofinansowanie należne jest z tytułu wzrostu cen energii elektrycznej, a więc wystąpienie wzrostu cen jest niezbędnym warunkiem prawa do wystąpienia o dofinansowanie. Ma ono rekompensować przedsiębiorcy wzrost cen energii elektrycznej. Jeśli taki wzrost cen nie nastąpił dofinansowanie się nie należy.W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 10 ust. 1, 1a i 3 w związku z art. 7 ust. 4a ustawy z dnia 28 grudnia 2018 r. o zmienia ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 2538 z późn. zmianami) przez wadliwe uznanie, że w sprawie zachodziły przesłanki upoważniające organ I instancji do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania w kwocie 8.813,38 złPoza tym zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, 8, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi wniesionej przez skarżącego, w sytuacji, w której zaskarżona skargą decyzja organu II instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania polegającym na nienależytym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,2. naruszenie art. 10 ust. 1, 1a i 3 w zw. z art. 7 ust. 4a ustawy z dnia 28 grudnia 2018 r. o zmienia ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw, poprzez oddalenie skargi wniesionej przez skarżącego, w sytuacji, w której zaskarżone zarządzenie organu wydane zostało z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawyStrona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Jednocześnie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że istota sporu na gruncie rozpatrywanej sprawy sprowadza się do wykładni art. 7 ust. 4c ustawy cenowej, zgodnie z którym dofinansowanie oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki dofinansowania, określonej zgodnie z ust. 5 i wolumenu energii elektrycznej zakupionej przez odbiorcę końcowego w okresie do dnia 31 grudnia 2019 r. i zużytej w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r.Odnosząc się merytorycznie do tego zagadnienia należy stwierdzić, że głównym celem ustawy cenowej była ochrona odbiorców końcowych przed skokowym wzrostem cen energii elektrycznej w 2019 r., co zostało wprost wskazane w uzasadnieniu do projektu ustawy, gdzie wskazano, że zdecydowano są na wprowadzenie rozwiązania nadzwyczajnego mającego na celu ochronę w 2019 roku odbiorców energii elektrycznej przed skokowym wzrostem kosztów zaopatrzenia w energię.W drugiej połowie 2019 r. przedsiębiorstwa miały możliwość ubiegania się o wypłatę dofinansowania z tytułu wzrostu cen energii elektrycznej za okres od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia 2019 r., w ramach dozwolonej pomocy de minimis na podstawie art. 7 ust. 4a ustawy cenowej. Dofinansowanie przysługiwało w związku ze wzrostem cen energii w okresie lipiec - grudzień 2019 r., a "punkt odniesienia" stanowiły stawki i ceny za energię elektryczną, które obowiązywały odbiorców końcowych w dniu 30 czerwca 2018 r. W konsekwencji spółka błędnie interpretuje treść art. 7 ust. 4a ustawy cenowej. Podążając tokiem rozumowania Spółki, dofinansowanie powinno być przyznawane wnioskującym podmiotom niezależnie od tego, czy faktyczny wzrost cen energii miał miejsce we wnioskowanym okresie, a istotne jest jedynie, by wniosek dotyczył wskazanego w ustawie okresu, co stoi w sprzeczności z celem ustawy cenowej.Należy podkreślić, że zgodnie art. 7 ust. 4a ustawy cenowej przedsiębiorca, będący odbiorcą końcowym innym niż wskazany w art. 5 ust. 1a ustawy cenowej, może zwrócić się do zarządcy rozliczeń cen z wnioskiem o wypłatę dofinansowania z tytułu wzrostu cen energii elektrycznej za okres od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia 2019 r. Przepis ten, wprowadzający uprawnienie do dofinasowania, w sposób jednoznaczny wskazuje, że jest to rekompensata z tytułu wzrostu cen energii elektrycznej. Oznacza to, że wzrost ceny energii elektrycznej jest elementem niezbędnym, aby powstało uprawnienie do dofinansowania. Jednocześnie należy podkreślić, że ten sam przepis wprowadza definicję legalną pojęcia "dofinansowanie", przez które należy rozumieć właśnie "dofinansowanie z tytułu wzrostu cen energii elektrycznej". Stosując ten zabieg legislacyjny ustawodawca podkreśla, że w każdym przypadku, gdy mowa jest o dofinansowaniu, niezbędnym elementem jest, aby związane ono było ze wzrostem cen energii elektrycznej. Na zasadzie a contrario w przypadku braku wzrostu cen energii elektrycznej, w stosunku do wolumen energii elektrycznej, co do którego nie nastąpił wzrost cen, nie może być mowy o dofinansowaniu. Z kolei na podstawie art. 7 ust. 4c ustawy cenowej dofinansowanie oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki dofinansowania, określonej zgodnie z ust. 5 i wolumenu energii elektrycznej zakupionej przez odbiorcę końcowego w okresie do dnia 31 grudnia 2019 r. i zużytej w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia 2019 r.". Wbrew twierdzeniom spółki w ustępie tym nie ma mowy o całkowitym wolumenie energii elektrycznej, co jest spójne z celem przedmiotowej ustawy. Wnioski o wypłatę dofinansowania miały dotyczyć wolumenu energii elektrycznej, która została zakupiona i zużyta we wnioskowanym okresie, tj. lipiec - grudzień 2019 r. i której dotyczył wzrost cen, w porównaniu do stawek obowiązujących na dzień 30 czerwca 2018 r. Nie można zgodzić się także z argumentem, że ustawa nie określa w żaden sposób, że w ramach wolumenu zakupionej energii powinien być uwzględnione wyłącznie wolumen energii zakupionej w strefach, dla których cena w IV kwartale 2019 r. była wyższa niż w dniu 30 czerwca 2018 r. W tym zakresie należy wskazać, że dofinansowanie przyznawane było wyłącznie w odniesieniu do wolumenu energii elektrycznej, której dotyczył wzrostu cen energii elektrycznej, na co wskazuje sama nazwa przedmiotowego wniosku o dofinansowanie. Załączone do przedmiotowego wniosku faktury VAT za sprzedaż energii elektrycznej we wskazanym w nim okresie zawierają podział na strefy czasowe, gdzie każda z nich ma inną stawkę, przez co umożliwiły szczegółowe wyliczenie wolumenu energii elektrycznej dla każdej z nich i ustalenie, czy i w której strefie czasowej nastąpił wzrost cen w stosunku do 2018 r. Pozwoliło to na wyeliminowanie możliwości wypłacania dofinansowania w stosunku do wolumenu energii dla którego wzrost cen nie nastąpił.W tym świetle za chybione należało uznać zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 10 ust. 1, 1a i 3 w związku z art. 7 ust. 4a ustawy z dnia 28 grudnia 2018 r. o zmienia ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw oraz naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 151 p.p.s.a. i art. 7, art. 8, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).