Postanowienie - II SA/Gd 808/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 25 marca 2026
Teza
Odrzucono skargę. Rejestr zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., M. K., D. L. oraz S. B. na czynność Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 1 marca 2016 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej do gminnej ewOdrzucono skargę. Rejestr zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., M. K., D. L. oraz S. B. na czynność Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 1 marca 2016 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej do gminnej ew
Data orzeczenia
25 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Diana Trzcińska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę
UZASADNIENIE
J. Sp. z o.o., D. L., S. B. i M. K., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę w przedmiocie włączenia karty adresowej z gminnej ewidencji zabytków, w następującym stanie sprawy:W 2009 r. została sporządzona karta adresowa budynku położonego przy ulicy [...] w G. W dniu 1 marca 2016 r. Prezydent Miasta Gdyni włączył budynek do gminnej ewidencji zabytków.Skarżący wnieśli skargę na ww. czynność Prezydenta zarzucając jej naruszenie:1. § 17 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (tekst jedn. z 2021 r. poz. 56) oraz Załącznika nr 6 do tego rozporządzenia poprzez dołączenie do GEZ dokumentu niezgodnego ze sformalizowanym prawnie wzorem, a jednocześnie utrzymywanie innego dokumentu o nr [...] niezgodnego z prawnie określonym wzorem jako karty adresowej w GEZ (co stanowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy);2. § 20 pkt 3 rozporządzenia z 2011 r. wskazanego w pkt 1 poprzez traktowanie jako karty adresowej zabytku nieruchomego karty z 2009 roku, która w dniu wejścia w życie ww. rozporządzenia z 2011 r.:- nie była elementem GEZ, bo w dacie wejścia w życie tego rozporządzenia nie istniał GEZ dla Miasta Gdyni - Gminna ewidencja zabytków Miasta Gdyni została przyjęta Zarządzeniem nr 4206/16/VII/U Prezydenta Miasta Gdyni z 1 marca 2016 r.;- nie była żadną formalną czynnością włączona do GEZ przed wejściem w życie rozporządzenia z 2011 r.;3. § 18 ust. 1 rozporządzenia wskazanego w pkt 1 poprzez brak aktualności karty z 2009 r. oraz odwrócenie kolejności czynności i niedopełnienie obowiązku porównania treści karty ewidencyjnej wojewódzkiej ewidencji zabytków z 2024 r. z kartą adresową zabytku nieruchomego z 2009 r. przed wprowadzeniem tej karty adresowej do GEZ, co narusza przepis stanowiący że Wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku - skoro karta ewidencyjna była zdaniem organu założona w 2024 roku, to karta adresowa powinna być wykonana po dacie karty ewidencyjnej, a następnie włączona do GEZ po tej dacie, a nie odwrotnie (co stanowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy).4. art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez włączenie do GEZ "karty adresowej zabytku" nr [...], podczas gdy w wojewódzkiej ewidencji zabytków nie występuje karta ewidencyjna ww. nieruchomości zgodna z prawnie określonym wzorem, przez co ww. organ naruszył przepisy procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a ponadto zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane w wyroku z 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt II OSK 940/24, który w uzasadnieniu stwierdził, że: organ gminy (...) miał obowiązek zbadać, czy nadal istnieje podstawa włączenia tego obiektu do ewidencji. W tym celu powinien ustalić, czy istnieje karta ewidencyjna zabytku i czy dane w niej zawarte są zgodne z tymi, zawartymi w karcie adresowej. Organ tego obowiązku nie dość, że nie wykonał to jeszcze przyjął za kartę adresową zabytku nieruchomego pismo niezgodne z prawnie określonym wzorem oraz za kartę ewidencyjną pismo niezgodne z prawnie określonym wzorem;5. art. 3 pkt. 1 ustawy o z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, iż wskazany w zaskarżonej czynności obiekt jest zabytkiem w rozumieniu powołanego przepisu w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki do uznania go za zabytek, która to samowola organu dodatkowo stanowi uchybienie zaskarżonego aktu w kontekście konstytucyjnej zasady proporcjonalności, a ponadto świadczy o tym, że organ w sposób nieuzasadniony przedkłada interes społeczny nad interes indywidualny, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, pomimo tego, że organ posiada w akrach opinie prof. dra hab. K. Zeidlera oraz dra M. Kwapińskiego jednoznacznie wskazujące, że obiekt w G. pod adresem ul. [...] nie jest zabytkiem6. art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ich niezastosowanie, gdyż w ocenie skarżących utrzymywanie obiektu w ewidencji w sposób nieuprawniony narusza jej prawo własności, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy;7. art. 18b ust. 1, 3, 4, 5 ww. rozporządzenia z 2011 r. poprzez brak powiadomienia właściciela o zamiarze włączenia do GEZ, brak zawiadomienia na BIP, uchybienie terminowi 14 dni, brak doręczenie nowej karty GEZ sporządzonej po włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, co stanowi naruszenie przepisów postępowania - obowiązku działania w sposób praworządny - mający wpływ na wynik sprawy;8. art. 31 ust 2 Konstytucji RP, naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności, rzetelności i sprawności działania administracji publicznej, naruszenie zasad postępowania przed organem administracji publicznej poprzez nieproporcjonalne nakładania ograniczeń na właściciela obiektu poprzez wpis do gminnej ewidencji zabytków, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy;9. § 18c ww. rozporządzenia poprzez brak uprzedniej względem włączenie do GEZ dokumentacji w zakresie "historia, opis i wartość" świadczącej o zabytkowych cechach budynku znajdującego się pod adresem: G., ul. [...] z ewidencji zabytków w sytuacji w której ani interes społeczny, ani przesłanka świadectwa minionej epoki, ani też inne poszczególne przesłanki ustawowe (wartość naukowa, artystyczna, historyczna) nie występują (co stanowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy).Mając na uwadze powyższe wniesiono o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności włączenia do GEZ wadliwej karty adresowej, zastosowanie przy ocenie prawnej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2023 r. sygn. P 12/18, dołączenie do akt niniejszego postępowania akt postępowań sądowych toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku i przeprowadzenie dowodu z wyroków Sądu z 15 maja 2022 r. sygn. II SA/Gd 1103/23 i z 10 marca 2025 r. sygn. II SA/Gd 621/24 na okoliczność, że karta ewidencyjna budynku nie istniała i nigdy nie została włączona do wojewódzkiej ewidencji zabytków a ponadto dowodu z zaleceń Naczelnego Sadu Administracyjnego w wyroku z 16 kwietnia 2025 r. sygn. II OSK 940/24. Wniesiono także o przeprowadzenie dowodu z dokumentów z załączonych pism organu na okoliczność nieusunięcia naruszenia prawa (z 11 sierpnia 2025 r., z 27 sierpnia 2025 r., 28 sierpnia 2025 r.), nadto wniesiono o nakazanie organowi przeprowadzenia dowodu z zalegających w aktach sprawy opinii, na okoliczność, że przedmiotowy budynek nie jest zabytkiem.W związku z problemem z uchwycenia daty czynności włączenia karty adresowej, wniesiono o ewentualne zastosowanie art. 52 § 2 p.p.s.a. zdanie drugie.W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi w całości. Wniesiono także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do ww. pisma a także dołączenie akt spraw II SA/Gd 612/23 i II SA/Gd 661/23, z których wynika, że skarżący wiedzę o zaskarżonym akcie uzyskali już w 2023 r.W odpowiedzi na skargę argumentowano, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi na gruncie niniejszej sprawy było uprzednie wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nadto wezwanie to powinno nastąpić w terminie 14 dni od kiedy skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu czynności. Skarżący zaś dowiedzieli się o zaskarżonej czynności co najmniej w lipcu 2023 r. zaś z samej skargi wynika, że w maju 2023 r. Zdaniem organu nie został zatem spełniony warunek formalny wniesienia skargi.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:Skarga podlega odrzuceniu.Przedmiotem skargi skarżący uczynili czynność włączenia karty adresowej dotyczącej budynku przy ul. [...] w G. do gminnej ewidencji zabytków. Czynności tej dokonał Prezydent Miasta Gdyni zarządzeniem z 1 marca 2016 r.Zaskarżona w rozpoznawanej sprawie czynność Prezydenta jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej "p.p.s.a."). Sąd podziela bowiem stanowisko orzecznictwa, że ujęcie karty adresowej nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 27 listopada 2023 r. , sygn. II OSK 1573/22, postanowienia NSA z 20 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 753/20, z 18 maja 2021 r. sygn. akt II OZ 218/21). Ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków rozstrzyga o podporządkowaniu indywidualnej nieruchomości pod obowiązki określone w ustawie z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jednak sama treść obowiązku jest określona w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Nadto czynność ta ma charakter publicznoprawny i będąc skierowana do indywidualnego podmiotu dotyczy jego obowiązków wynikających z przepisów prawa.Termin do wniesienia skargi na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. określony jest w art. 53 § 2 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może jednak uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Sąd uwzględnił przy tym stan prawny w zakresie terminu wniesienia skargi, obowiązujący w dacie podjęcia zaskarżonej czynności.Określony cytowanym wyżej przepisem, obecnie 30-dniowy, a w dacie podjęcia czynności – 14-dniowy termin do wniesienia skargi, rozpoczął się zatem w dniu, w którym skarżący dowiedzieli się o podjęciu kwestionowanej obecnie czynności. W realiach ocenianej sprawy przyjąć należy, że o włączeniu karty ewidencyjnej do gminnej ewidencji zabytków skarżący bezspornie wiedzieli, składając wcześniejsze skargi, będące przedmiotem rozpoznania w sprawach sądowoadministracyjnych o sygnaturach nr II SA/Gd 613/23 i II SA/Gd 661/23. Skarżący dowiedzieli się zatem o zaskarżonej czynności co najmniej w 2023 r. Tymczasem skargę na opisaną czynność, wnieśli skarżący dopiero we wrześniu 2025 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu.Nadto zdaniem Sądu w składzie orzekającym, wbrew twierdzeniom, skarżących uchybienie terminu do wniesienia skargi nie nastąpiło bez winy skarżących. Skarżący nie wykazali, by zaistniał wyjątek, o którym mowa w zdaniu drugim art. 53 § 2 p.p.s.a. Uwzględnić przy tym należy, że skarżący składali wcześniej skargi w zakresie dotyczącym spornego wpisu do ewidencji zabytków w postępowaniach sądowoadministracyjnych o sygn. II SA/Gd 613/23 i II SA/Gd 661/23, będąc reprezentowanymi przy tym przez radcę prawnego. Mieli zatem możliwość wcześniejszego złożenia skargi na czynność Prezydenta z 1 marca 2016 r., a korzystając z profesjonalnej obsługi prawnej - niewątpliwie mieli pełne zaplecze intelektualne i fachowe w zakresie wymogów prawnych, w tym formalnych, towarzyszących podejmowanym czynnościom procesowym.Skoro przedmiotowa skarga została wniesiona po upływie terminu określonego we wskazanym przepisie, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowił tę skargę odrzucić (pkt 1 sentencji postanowienia). Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. O zwrocie wpisu, na podstawie powołanego przepisu, sąd orzekł w pkt 2 sentencji postanowienia.. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. O zwrocie wpisu, na podstawie powołanego przepisu, sąd orzekł w pkt 2 sentencji postanowienia.