Wyrok - I SA/Po 235/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 25 marca 2026
Teza
Oddalono skargę. Egzekucyjne postępowanie, egzekucja świadczeń pieniężnych. Dnia 25 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Katarzyna Nikodem Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2026 roku sprawy ze skargi I. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 14 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z 11
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
spadkodawca
Data orzeczenia
25 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Katarzyna Nikodem
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z 11 lipca 2025 r., nr [...] wydanym względem K. S. [...] w spadku orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że 7 czerwca 2024 r. wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...] oraz [...] W toku postępowania zajęto wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A.Z tytułu realizacji środka egzekucyjnego dłużnik zajętej wierzytelności przekazał środki pieniężne, które rozliczono na poczet zaległości objętych ww. tytułami wykonawczymi. Powyższe doprowadziło do całkowitego pokrycia zaległości objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i w konsekwencji zakończenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie, a także częściowego pokrycia zaległości objętych tytułem wykonawczym nr [...]WSA w Poznaniu wyrokiem z 15 kwietnia 2025 r., I SA/Po 455/24 uchylił decyzję z 10 maja 2024 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję z 4 stycznia 2024 r., nr [...] W konsekwencji doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia stanowiącego podstawę prawną obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Powyższe zdarzenie uznano za determinujące umorzenie postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 59 § 1a pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a.").I. S. (dalej zwana również skarżącą) wniosła zażalenie na wymienione na wstępie postanowienie organu pierwszej instancji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 14 listopada 2025 r., nr [...] utrzymał w mocy wymienione na wstępie postanowienie organu pierwszej instancji.Wyjaśniono, że Naczelnik orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1a u.p.e.a. z uwagi na prawomocny (z dniem 21 czerwca 2025 r.) wyrok WSA w Poznaniu z 15 kwietnia 2025 r., I SA/Po 455/24. Wyrokiem tym uchylono decyzję będącą podstawą wystawienia tytułu wykonawczego z 7 czerwca 2024 r., nr [...] Podstawy umorzenia nie stanowią wniesione przez skarżącą zarzuty. Zarzuty te w zakresie wskazanego tytułu wykonawczego zostały prawomocnie oddalone. Postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego jest odrębne od postępowania w sprawie zarzutów z art. 33 u.p.e.a.Odnosząc się do zarzutów braku określenia roli skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym oraz braku prawidłowego i precyzyjnego określenia stron postępowania egzekucyjnego wyjaśniono, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone do majątku K. S. [...] w spadku. Skarżąca występowała w tym postępowaniu jako zarządca sukcesyjny. Wyjaśniono przy tym, że w związku z brakiem informacji dotyczących wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego postanowienie organu pierwszej instancji zostało skierowane do skarżącej jako zarządcy sukcesyjnego. Wskazano przy tym, że informacja o wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego pojawiła się w CEIDG dopiero 12 sierpnia 2025 r. Zgodnie z przedłożonym przez skarżącą postanowieniem Sądu Rejonowego w O. W. z 21 maja 2025 r., I Ns 381/24 (prawomocnym od 1 lipca 2025 r.) skarżąca nabyła spadek po K. S. w całości. Uznać zatem należy, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zostało skierowane do właściwej osoby.Wyjaśniono również, że przedmiotem wydanego postanowienia jest umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1a u.p.e.a., a nie kwestia zwrotu środków pieniężnych uzyskanych w ramach tego postępowania. Za wystarczające uznano przytoczenie treści art. 60 u.p.e.a. odnośnie skutków wydanego orzeczenia. Za prawidłowe uznano również uzasadnienie prawne i faktyczne postanowienia organu pierwszej instancji.Skarżąca wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.Skarżąca wskazała, że w postępowaniu egzekucyjnym działała jako zarządca sukcesyjny przedsiębiorstwa w spadku K. S. [...]. Powołano się również na wyroki WSA w Poznaniu w sprawach I SA/Po 455/24 oraz I SA/Po 277/25. Wskazano, że podstawą skargi jest okoliczność, że postanowienia orzekają o umorzeniu postępowania, które nie istniało w dniu ich wydania. Istotą sprawy jest to, że Naczelnik nie zamierza zwrócić ściągniętych kosztów egzekucyjnych w maksymalnej wysokości 40.000 zł. W ocenie skarżącej uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest lakoniczne, zdawkowe i naruszające zasadę przekonywania. Wskazano, że 4 września 2024 r. Naczelnik otrzymał i to z nadwyżką wszelkie kwoty dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Oznacza to, że także i to postępowanie, podobnie jak postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zakończyło się. Wskazano również, że wpłata skarżącej dokonana po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego była przechowywana na innym rachunku i po uzyskaniu statusu ostateczności w administracyjnym toku instancji przez orzeczenie w sprawie zarzutu, co nastąpiło 28 stycznia 2025 r. powinna zostać rozliczona, a postępowanie zakończone.W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.Pismem z 16 marca 2026 r. skarżąca rozwinęła swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie tym skarżąca uzupełniła przedstawioną w skardze chronologię czynności podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego.Dyrektor pismem z 24 marca 2026 r. odniósł się do pisma skarżącej z 16 marca 2026 r.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:Skarga okazała się bezzasadna.Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. W ocenie organów należało orzec o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 7 czerwca 2024 r., nr [...] Skarżąca kwestionuje powyższe zapatrywanie podnosząc, że postępowanie egzekucyjne zostało zakończone przed wydaniem rozstrzygnięć w przedmiocie umorzenia. Podnosi się również, że Naczelnik nie zamierza zwrócić ściągniętych kosztów egzekucyjnych w maksymalnej wysokości 40.000 zł.Rację w sporze należało przyznać organom administracji publicznej.Istotne znaczenie miały postanowienia art. 59 § 1a pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części na wniosek wierzyciela albo z urzędu, jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w art. 33 § 2: pkt 1-5. Stosownie z kolei do postanowień art. 33 § 2 pkt 1 rozważanej ustawy, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: nieistnienie obowiązku.WSA w Poznaniu wyrokiem z 15 kwietnia 2025 r., I SA/Po 455/24 orzekł o uchyleniu decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 10 maja 2024 r., nr [...] jak również poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celno Skarbowego z 04 stycznia 2024 r., nr [...] Omawiany wyrok stał się prawomocny z dniem 21 czerwca 2025 r. W konsekwencji powyższego doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji leżących u podstaw wystawienia tytułu wykonawczego z 7 czerwca 2024 r., nr [...] W rezultacie doszło do wystąpienia sytuacji, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. obligującej organ egzekucyjny do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1a pkt 1 powołanego aktu.Wpływu na konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego nie wywiera powołany przez skarżącą wyrok tutejszego Sądu z 14 sierpnia 2025 r., I SA/Po 277/25 zapadły na skutek skargi skarżącej. Wyrokiem tym uchylono postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 28 stycznia 2025 r., nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Wyrok ten jest prawomocny od 23 października 2025 r., gdy tymczasem zapadłe w niniejszej sprawie postanowienie Naczelnika zostało wydane 11 lipca 2025 r. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że kwestia zarzutów skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej stanowi odrębną sprawę od sprawy umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu w oparciu o art. 59 § 1a u.p.e.a. W następstwie wyroku WSA w Poznaniu z 14 sierpnia 2025 r., I SA/Po 277/25 kwestia zarzutów skarżącej będzie stanowiła przedmiot powtórnego postępowania przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej.Dostrzec w tym miejscu również należy, że powołany ostatnio przepis nie warunkuje w żadnej mierze umorzenia postępowania egzekucyjnego na jego podstawie od uprzedniego rozstrzygnięcia zarzutów wniesionych przez zobowiązanego w trybie art. 33 u.p.e.a. W konsekwencji wydając orzeczenie w trybie art. 59 § 1a u.p.e.a. organy nie były uprawnione do oczekiwania na zakończenie postępowania wywołanego zarzutami skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej.Za nietrafne należało uznać zarzuty skarżącej ukierunkowane na wykazanie, że orzeczono o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zakończonego uprzednio na skutek wyegzekwowania dochodzonego obowiązku. Dyrektor w odpowiedzi na skargę trafnie podnosi, że w związku z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego na wcześniejszym etapie wpłacone przez skarżącą 4 września 2024 r. środki pieniężne zostały przekazane na konto depozytowe i nie zostały rozliczone na poczet należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] Z uwagi na powyższe nie doszło do wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku, a tym samym zakończenia postępowania egzekucyjnego. Sama skarżąca w skardze odwołuje się do pism informujących, że środki pochodzące z wpłaty skarżącej przechowuje się na odrębnym rachunku oraz, że dokona się ich rozliczenia po ostatecznym rozstrzygnięciu zarzutów.Zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć twierdzenia skargi podnoszące, że Naczelnik nie zamierza zwrócić ściągniętych kosztów egzekucyjnych. Orzekając w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ nie rozstrzyga w przedmiocie zwrotu wyegzekwowanych należności jak i w przedmiocie zwrotu kosztów egzekucyjnych. Zwrot wyegzekwowanych należności, jak i zwrot koszów egzekucyjnych następują po umorzeniu postępowania egzekucyjnego.Wskazać przy tym należy, że reguły dotyczące zwrotu kosztów egzekucyjnych zostały unormowane przez art. 64cd u.p.e.a.Stosownie do postanowień art. 64cd § 3 pkt 1 powołanego, zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami dokonuje się na wniosek lub z urzędu niezwłocznie po dniu: w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne.Jak stanowi przy tym art. 64cd § 4 powołanego aktu, jednocześnie ze zwrotem kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami zawiadamia się o tym zwrocie odpowiednio zobowiązanego lub wierzyciela.Stosownie z kolei do postanowień art. 64cd § 5 analizowanej ustawy, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami:1) na wniosek złożony niepóźniej niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w § 4, jeżeli zobowiązany lub wierzyciel kwestionuje wysokość zwróconych kosztów egzekucyjnych lub ustawowych odsetek wynikającą z zawiadomienia;2) jeżeli wniosek zobowiązanego lub wierzyciela o zwrot kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami nie zasługuje na uwzględnienie.Wydając zaskarżone postanowienie trafnie wyjaśniono, że postępowanie egzekucyjne prowadzono do majątku K. S. [...] w spadku. Trafnie wyjaśniono, że skarżąca była zarządcą sukcesyjnym wskazanego przedsiębiorstwa w spadku. Informacja o wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego pojawiła się w CEIDG dopiero 12 sierpnia 2025 r. W konsekwencji powyższego postanowienie Naczelnika z 11 lipca 2025 r. zostało skierowane do skarżącej jako do zarządcy sukcesyjnego. Dostrzec przy tym należy, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O. W. z 21 maja 2025 r., I Ns 381/24 (prawomocnego od 01 lipca 2025 r.) skarżąca nabyła w całości spadek po K. S.. W konsekwencji powyższego nieprawidłowe wskazanie przez Naczelnika na przedsiębiorstwo w spadku, nie zaś na skarżącą nie może zostać uznane za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku prawidłowego wskazania przez Naczelnika na skarżącą, nie zaś na przedsiębiorstwo w spadku jego orzeczenie i tak zostałoby doręczone skarżącej.Konkludując całokształt poczynionych powyżej rozważań należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z uwagi na prawomocne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji leżących u podstaw wystawienia tytułu wykonawczego obowiązkiem Naczelnika było orzeczenie z urzędu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późń zm.) należało orzec, jak w sentencji.