Wyrok - III SA/Łd 987/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - z dnia 25 marca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Oświata, Sprawy kandydatów na studia i studentów. Dnia 25 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. S. na decyzję Rektora Politechniki Łódzkiej z dnia 20 października 2025 roku nr OKS/D/10/2024/25/GSZ/1 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu stypendium socjaUchylono decyzję I i II instancji. Oświata, Sprawy kandydatów na studia i studentów. Dnia 25 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. S. na decyzję Rektora Politechniki Łódzkiej z dnia 20 października 2025 roku nr OKS/D/10/2024/25/GSZ/1 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu stypendium socja
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
25 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Przewodniczący
Agnieszka Krawczyk
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Decyzją z 20 października 2025 r. nr OKS/D/10/2024/25/GSZ/1 Rektor Politechniki Łódzkiej, na podstawie: art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1, art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2024 r. poz. 572 ze zm.) w związku z art. 23 ust. 1, art. 93, art. 94 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2024, poz. 1571 ze zm.), Regulaminu Świadczeń dla Studentów Politechniki Łódzkiej (stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 29/2022 Rektora PŁ) wraz z załącznikami, oraz Rozkładu Roku Akademickiego 2023/24, wydanego na podstawie § 9 ust. 2 Regulaminu Studiów w PŁ - po ponownym rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Rektora Politechniki Łódzkiej z 8 września 2025 r. nr OKS/D/10/2024/25/GSZ stwierdzającej nieważność decyzji z 18 października 2023 r. nr KS/WTMiWT/KSW/7/2023/24 o przyznaniu stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/24 w semestrze zimowym i semestrze letnim od października 2023:1) uchylił zaskarżoną decyzję Rektora Politechniki Łódzkiej z 8 września 2025 nr OKS/D/10/2024/25/GSZ, stwierdzającą nieważność decyzji z 18 października 2023 r. nr KS/WTMiWT/KSW/7/2023/24 o przyznaniu stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/24 w semestrze zimowym i semestrze letnim od października 2023 i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy zgodnie z pkt 2;2) stwierdził nieważność decyzji z 18 października 2023r. nr KS/WTMiWT/KSW/7/2023/24 o przyznaniu stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/24 w części dotyczącej semestru letniego od marca 2024 r. do lipca 2024 r. w wysokości 1354 zł miesięcznie ze zwiększeniem w wysokości 500 zł miesięcznie.W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.Decyzją nr KS/WTMiWT/KSW/7/2023/24 Rektor Politechniki Łódzkiej, w dniu 18 października 2023 r. przyznał skarżącej stypendium socjalne na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/2024 w semestrze zimowym i semestrze letnim od października 2023 w wysokości 1354 zł miesięcznie ze zwiększeniem 500 zł miesięcznie.8 września 2025 r. Rektor PŁ na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1, art. 104 i art. 107 KPA, w związku z art. 23 ust. 1, art. 93, art. 94 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stwierdził nieważność decyzji nr KS/WTMiWT/KSW/7/2023/24 orzekającej o przyznaniu stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku 2023/24 w semestrze zimowym i semestrze letnim. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 87 i 88 ustawy. Wydając decyzję o przyznaniu prawa do stypendium socjalnego organ wziął pod uwagę załączone do wniosku o przyznanie stypendium oświadczenie, że studentka studiowała łącznie przez okres 2 semestrów w roku akademickim 2019/2020. Treść takiego oświadczenia wraz ze stwierdzeniem, że spełnione są kryteria do otrzymania przedmiotowego stypendium pozwalały na wydanie decyzji nr KS/WTMiWT/KSW/7/2023/24.Po wydaniu decyzji, w wyniku analizy pliku uzyskanego z systemu POL-on "raport danych wymagających weryfikacji", organ powziął informację, że studentka studiowała do tej pory w latach akademickich: 2019/20, 2020/2021, 2021/2022, 2022/2023. Łączny okres studiowania na studiach pierwszego stopnia wyniósł zatem 8 semestrów. W związku z tym do wyczerpania limitu studiowania narzuconego ustawą (9 semestrów) pozostał tylko jeden semestr. Organ nie dokonał analizy statusu skarżącej zgodnie z systemem POL-on na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie świadczenia, co skutkowało w efekcie przyznaniem prawa do stypendium socjalnego. Z kolei ustawodawca wyraźnie wskazał, że świadczenia pomocy materialnej przysługują przez okres maksymalnie 9 semestrów na studiach pierwszego stopnia. W tej sytuacji organ stwierdził, że decyzja przyznająca prawo do stypendium wydana została z rażącym naruszeniem prawa.Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wniosła o uchylenie decyzji Rektora Politechniki Łódzkiej z 8 września 2025 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie:1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez bezzasadne przyjęcie "rażącego naruszenia prawa", podczas gdy decyzja z 18 października 2023 r. nie wywołała skutków niezgodnych z prawem;2) art. 7, art, 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez przerzucenie na stronę skutków zaniedbań dowodowych organu, brak proporcjonalności ingerencji oraz lakoniczne i niepełne uzasadnienie kwalifikacji z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;3) pominięcie relewantnych wskazań płynących z wyroku WSA w Łodzi z 21 maja 2025r. sygn. III SA/Łd 98/25, dotyczących braku "nowości" danych z POL-on oraz niedopuszczalności kompensowania błędów dowodowych przy użyciu trybów nadzwyczajnych.W zaskarżonej decyzji Rektor Politechniki Łódzkiej wskazał, że zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez wydaną decyzję z 8 września 2025 r. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie stwierdzenia przez organ nieważności zaskarżonej decyzji administracyjnej w całości w sytuacji, gdy przedmiotowa decyzja wywołuje skutki prawidłowe w części, zatem brak jest podstaw do jej unicestwienia w całości. Organ przyjął stanowisko akceptowane w orzecznictwie, że nie można stwierdzić nieważności decyzji w całości, gdy wadą dotknięta jest tylko część tej decyzji. Studentka w momencie składania wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz w momencie wydania decyzji administracyjnej z dnia 18 października 2023 r. o przyznaniu stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/24 posiadała status studenta przez 8 semestrów W związku z tym do wyczerpania limitu studiowania (9 semestrów) pozostał tylko jeden semestr (zimowy). Przyznanie studencie stypendium socjalnego na 2 semestry naruszyło treść art. 93 ust. 4 p.s.w.n.Mając powyższe na uwadze organ przyjął za zasadne uchylić zaskarżoną decyzję z 8 września 2025 stwierdzającą nieważność decyzji z dnia 18 października 2023 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a oraz orzec co do istoty sprawy w zakresie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z 18 października 2023 r. o przyznaniu stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/24 w części dotyczącej semestru letniego od marca 2024 r. do lipca 2024 r., gdyż ww. decyzja w tym zakresie naruszała art. 93 ust. 4 p.s.w.n.W zakresie częściowego stwierdzenia decyzji administracyjnej organ przyjął, że istnieje podstawa do stwierdzenia nieważności części decyzji w części, gdyż da się w sposób niebudzący wątpliwości wyodrębnić elementy decyzji dotkniętej wadą i stwierdzić nieważność w tym zakresie, a pozostałe rozstrzygnięcie będzie mogło samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym.Organ uznał, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do orzeczenia co do istoty sprawy i stwierdzenia nieważności decyzji z 18 października 2023 r. w części, gdyż stypendia socjalne zgodnie z art. 92 ust. 1 p.s.w.n. są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc, czyli da się wyodrębnić okres za które przysługuje studencie stypendium socjalne oraz okres co do którego występuje rażące naruszenie prawa.Jednocześnie organ wskazał, że decyzja z 18 października 2023 r. o przyznaniu stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/24 w części dotyczącej semestru letniego od marca 2024 r. do lipca 2024 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa i w tej części jest nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ przyjął, że w niniejszej sprawie zachodzi rażące naruszenie prawa, gdyż decyzja administracyjna z 18 października 2023 r. została wydana na podstawie obowiązującego znowelizowanego stanu prawnego dotyczącego art. 93 ust. 4 p.s.w.n w zakresie przesłanek materialnoprawnych przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasokresu studiowania. Stan prawny uległ istotnej zmianie od 18 grudnia 2021 r., natomiast decyzja na podstawie wniosku skarżącej o przyznanie stypendium socjalnego została wydana w dniu 18 października 2023 r.Zdaniem organu decyzja z 18 października 2023 r. o przyznaniu studentce stypendium socjalnego dotknięta jest zatem we wskazanym zakresie ciężką wadą kwalifikowaną prawną, polegającą na przyznaniu (konkretyzacji) prawa majątkowego w postaci stypendium socjalnego osobie, której ze względu na przekroczenie łącznej liczby semestrów studiów, ustawodawca zakazuje przyznawać i wypłacać świadczenia stypendialne lub zapomogi. Organ wskazuje, że gdyby skarżąca wskazała wszystkie kierunki podejmowane w treści złożonego oświadczenia o odbytej nauce zawartego w treści wniosku o przyznanie stypendium socjalnego wówczas od samego początku wydałby decyzję o przyznaniu jej stypendium zgodnie z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. na okres zgodny z limitem. Okoliczność, że organ nie dokonał analizy statusu studentki zgodnie z systemem POL-on na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie świadczenia, co skutkowało w efekcie przyznaniem prawa do stypendium socjalnego w zakresie który przekracza limit z art. 93 ust. 4 p.s.w.n opierając się na oświadczeniu skarżącej złożonym na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie stypendium socjalnego o okresach odbytej nauki nie wyłącza konieczności częściowej eliminacji przedmiotowej decyzji z obrotu, gdyż decyzja z 18 października 2023 r. o przyznaniu stypendium socjalnego posiada w części wadę związaną z rażącym naruszeniem prawa.W ramach oceny skutków wywołanych wydaniem ww. decyzji Rektor wskazał, że w niniejszej sprawie wystąpiły skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności oraz ocenił skutki społeczne oraz gospodarcze. Organ wziął pod uwagę okoliczność, że stypendia socjalne przyznawane są z funduszu stypendialnego, który stanowi środki publiczne otrzymane przez Politechnikę Łódzką w ramach subwencji z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Środki finansowe na wypłatę stypendium pochodzą zatem z budżetu państwa. Mając na uwadze, iż stypendium socjalne jest przyznawane ze środków publicznych należy uznać, iż decyzja o przyznaniu stypendium socjalnego ponad limit wynikający z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. byłaby decyzją niezgodną z zasadą legalizmu wskazaną w art. 44 ust. 2 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 94 ust. 2 p.s.w.n, w zakresie w jakim przyznawałaby prawo do stypendium socjalne w części, co do której student utracił prawo do tego świadczenia w związku z upływem okresu, o którym mowa w 93 ust. 4 p.s.w.n.W związku z powyższym istnieje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego części decyzji, która narusza art. 93 ust. 4 p.s.w.n. W rozważanym wypadku opisana na wstępie decyzja z dnia 18 października 2023 r. wydana została w części z rażącą obrazą wyżej wskazanych regulacji ustawowych i spowodowała konsekwencje sprzeczne z wolą ustawodawcy.Organ wziął pod uwęglę okoliczność, iż studentka przyczyniła się do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa poprzez wprowadzenie organu w błąd w zakresie podanych okresów nauki. Skarżąca we wniosku o przyznanie stypendium była zobowiązana do złożenia oświadczenia o odbytej nauce (studiach). Treść oświadczenia była jasna i precyzyjna. W treści złożonego oświadczenia z dnia 2 października 2023 r. złożyła oświadczenie, że studiowała przez 2 semestry w roku akademickim 2019/2020, co stanowiło przesłankę do wydania decyzji w przedmiocie przyznania studentce stypendium socjalnego z 18 października 2023 r. Skarżąca nie wskazała, że studiowała na studiach pierwszego stopnia na Wydziale [...] w roku akademickim 2020/21, 2021/2022, 2022/2023 przez okres 6 semestrów. Łączny okres studiowania na studiach pierwszego stopnia wynosił na dzień przyznania studentce stypendium socjalnego 8 semestrów na nie 2 semestry jak oświadczyła skarżąca. Ponadto organ wziął pod uwagę okoliczność, iż skarżąca była świadoma odpowiedzialności dyscyplinarnej za podanie nieprawniczych danych zgodnie z pouczeniem i złożonym podpisem studentki zawartym w treści oświadczenia złożyła nieprawdziwe oświadczenie wiedzy o okresach odbytej nauki. W treści wniosku o przyznanie stypendium socjalnego złożyła i podpisała oświadczenie, że jest świadoma faktu, że stypendium przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich jednak nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy. Do wskazanego okresu przysługiwania świadczeń należy też wliczyć okresy studiowania przed wejściem w życie ustawy (przed 1 października 2018 r.).Zdaniem organu działanie studentki należy uznać za zawinione które przyczyniło się do wydania decyzji administracyjnej z 18 października 2023 r. w zakresie w jakim narusza art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Przyznanie stypendium socjalnego w zakresie, który stanowi naruszenie art. 93 ust. 4 p.s.w.n byłoby również nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości. Zdecydowanie dyskryminowani byliby studenci, którzy składali rzetelne oświadczenia o okresach odbytej nauki i otrzymywali świadczenie finansowe w wysokości nieprzekraczającej limit wynikający z art. 93 ust. 4 p.s.w.nZdaniem organu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącej pominięcia relewantnych wskazań płynących z wyroku WSA w Łodzi z 21 maja 2025 r. sygn. III SA/Łd 98/25 dotyczących braku nowości danych z POL-on. Przedmiotem niniejszego postępowania jest stwierdzenie nieważności decyzji, a nie tryb wznowienia postępowania objęty przedmiotem rozstrzygnięcia WSA z 21 maja 2005 r. Tryby nadzwyczajne są wobec siebie niekonkurencyjne. Podkreślono, że okoliczność, czy wypłacone środki stypendialne zostały zużyte na bieżące koszty utrzymania i realizacji studiów w niniejszym postępowania nie maja znaczenia. Ww. okoliczności mogą być przedmiotem oceny w ramach postępowania sądowego dotyczącego zwrotu nienależnego świadczenia.W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G. S. zarzuciła:1) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że decyzja z 18 października 2023 r. była - w części dotyczącej semestru letniego 2023/2024 - dotknięta "rażącym naruszeniem prawa", mimo że organ nie wykazał istnienia kwalifikowanej, oczywistej i całkowitej sprzeczności treści rozstrzygnięcia z normą prawa materialnego, a decyzja wywołała skutki zgodne z prawem;2) naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez przerzucenie na stronę negatywnych konsekwencji zaniechań dowodowych organu (brak weryfikacji danych w systemie POL-on przed wydaniem decyzji pierwotnej), pominięcie zasady zaufania i proporcjonalności przy doborze środka ingerencji oraz sporządzenie uzasadnienia nieodpowiadającego wymogom ścisłej wykładni przesłanek nieważności;3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez rozstrzygnięcie co do istoty w trybie ponownego rozpatrzenia poprzez częściowe stwierdzenie nieważności, mimo że materiał sprawy nie uzasadniał zastosowania trybu z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a wskazywane uchybienia miały charakter dowodowy, nie zaś kwalifikowany materialnoprawny;4) naruszenie art. 92 ust. 1 i art. 93 ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędne utożsamienie arytmetycznego zsumowania semestrów z automatycznym wystąpieniem przesłanki "rażącego" naruszenia oraz przez pominięcie, że świadczenia przyznaje się na semestr lub rok i wypłaca miesięcznie, a uprzednie deficyty ustaleń co do statusu i przebiegu studiów obciążają organ.Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Rektora Politechniki Łódzkiej z 20 października 2025 r. oraz z 8 września 2025 r. oraz stwierdzenie braku podstaw do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i pozostawienie w mocy w pełnym zakresie decyzji z 18 października 2023 r., tj. umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, ewentualnie - przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania z wytycznymi co do wykładni prawa oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:Skarga jest zasadna.Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 1267 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Rektora Politechniki Łódzkiej z 20 października 2025 r. uchylająca decyzję Rektora Politechniki Łódzkiej z dnia 8 września 2025 nr OKS/D/10/2024/25/GSZ o: 1) stwierdzeniu nieważności decyzji nr KS/WTMiWT/KSW/7/2023/24 z dnia 18 października 2023 r. o przyznaniu skarżącej stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/24 w semestrze zimowym i semestrze letnim od października 2023 i w tym zakresie orzekająca co do istoty sprawy zgodnie z pkt 2; 2) stwierdzająca nieważność decyzji z 18 października 2023 r. o przyznaniu skarżącej stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/24 w części dotyczącej semestru letniego od marca 2024 r. do lipca 2024 r. w wysokości 1354 zł miesięcznie ze zwiększeniem w wysokości 500 zł miesięcznie.Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w jednym z nadzwyczajnych postępowań - postępowaniu nieważnościowym. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z 13 lipca 2023 roku sygn. III OSK 1217/22 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) celem tego postępowania jest wyłącznie ocena czy rozstrzygnięcie (decyzja/postanowienie) objęte tym postępowaniem dotknięte jest jedną z wad kwalifikowanych, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Katalog tych wad ma charakter zamknięty, co determinuje zakres procedowania organu administracji. W toku tego postępowania organ nie gromadzi materiału dowodowego, a co za tym idzie nie przeprowadza żadnych nowych dowodów, jak ma to miejsce w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Jego rola ogranicza się wyłącznie do oceny, czy w świetle zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego i obowiązujących w dacie podjęcia decyzji przepisów prawa, jest ona dotknięta wadami skutkującymi jej nieważnością. Przedmiotem postępowania nieważnościowego nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która została już raz ostatecznie rozstrzygnięta. Należy bowiem odróżnić wady kwalifikowane zdefiniowane w art. 156 § 1 k.p.a. od wad, które mogłyby co najwyżej skutkować uchyleniem decyzji w toku postępowania zwykłego, ale już z pewnością nie stwierdzeniem jej nieważności w ramach postępowania nadzwyczajnego.Jedną z kwalifikowanych wad, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. O tym, czy naruszenie prawa jest rażące w rozumieniu tego przepisu można mówić, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią danego przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją wydaną na jego podstawie, tj. gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie rozstrzygnięcia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyroki NSA z 15 lipca 2021 r., sygn. III OSK 1310/21 r. i z 8 lipca 2021 r., sygn. II OSK 2976/18, publ. jak wyżej).Niezależnie od tego należy stwierdzić, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Dlatego też organ podejmujący rozstrzygnięcie w tym zakresie winien szczególnie uważnie odnieść się do okoliczności danej sprawy oraz podnoszonej przez stronę argumentacji. Wynik tego procesu myślowego powinien następnie znaleźć się w uzasadnieniu podjętej decyzji. W szczególności dotyczy to realizacji zasad określonych w art. 8 i 11 k.p.a.Wszelkie wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji, a więc brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 § 1 k.p.a. przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę ich wzruszenia. Ocena stopnia naruszenia prawa (czy jest ono rażące, czy też nie) oraz związku tego naruszenia z wydaną decyzją wymaga w każdej sprawie dokonania indywidualnych ustaleń, które łącznie określają tok rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia.W wyroku z 3 maja 2025 r. sygn. III OSK 822/22 Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że za rażące można uznać tylko takie naruszenie prawa, które powoduje, że wydane rozstrzygnięcie wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. Nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo sytuacje, gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło.Nie każde - nawet oczywiste - naruszenie prawa może być uznane za rażące. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. Postępowanie nieważnościowe nie jest "trzecią instancją" pozwalającą na merytoryczną ocenę sprawy administracyjnej załatwionej decyzją ostateczną, gdyż zakres stosownych rozważań organu nadzoru powinien zostać zawężony jedynie do oceny zaistnienia przesłanek nieważnościowych i to wyłącznie w odniesieniu do materiału dowodowego zebranego w sprawie "zwykłej" stanowiącego podstawę do wydania decyzji, która jest objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności.Z akt administracyjnych bezspornie wynika, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na rok 2023/2024, do którego załączyła dokumenty, w tym oświadczenie, że posiadała status studenta przez dwa semestry, w roku akademicki 2019/2020. Na tej podstawie organ decyzją z 18 października 2023 r. przyznał stronie stypendium socjalne na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/24 w semestrze zimowym i letnim od października 2023 r. w wysokości 1354 zł miesięcznie ze zwiększeniem od października 2023 r. w wysokości 500 zł miesięcznie. Następnie okazało się, po analizie przez organ pliku z systemu POL-on, że skarżąca nie spełniała warunków do przyznania stypendium socjalnego na okres zimowy i letni 2023/2024, bowiem jej okres studiowania w ciągu roku akademickiego przekroczył 8 semestrów (łącznie 10 semestrów). Doprowadziło to do wniosku, że skarżąca nie spełniała ustawowych warunków ich przyznania określonych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Na tej podstawie organ wznowił postępowanie i wydał decyzję z 14 października 2024 r. o uchyleniu ostatecznej decyzji z 18 października 2023 r. i przyznaniu skarżącej stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/2024. Decyzja ta została utrzymana w mocy rozstrzygnięciem Rektora Politechniki Łódzkiej z 27 listopada 2024 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 21 maja 2025 r. sygn. III SA/Łd 98/25 uchylił powyższe decyzje oraz postanowienie z 11 października 2024 r. 1 sierpnia 2025 r. zwrócono do organu akta administracyjne wraz z prawomocnym wyrokiem, a 12 sierpnia 2025 r. organ wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności.Przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu było ustalenie, czy powzięcie przez Rektora Politechniki Łódzkiej z urzędu, po zakończeniu sprawy w postępowaniu zwykłym decyzją ostateczną, informacji o posiadaniu przez skarżącą statusu studenta przez 8 semestrów stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z 18 października 2023 r. przyznającej skarżącej stypendium socjalne na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/2024 w części dotyczącej semestru letniego od marca 2024 r. do lipca 2024 r.Stosownie do treści art. 93 ust. 4 ustawy p.s.w.n. łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.Z materiału dowodowego ustalonego po wydaniu decyzji z 18 października 2023 r. o przyznaniu skarżącej stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/2024 w semestrze zimowym i semestrze letnim wynika, że skarżąca studiowała w latach: 2019/20, 2020/21, 2021/22, 2022/23 (łącznie 8 semestrów). Natomiast w postępowaniu zwykłym organ ustalił, że skarżąca studiowała przez 2 semestry i dlatego przyznał jej stypendium socjalne. Organ rozpoznawał wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na semestr zimowy i letni w roku akademickim 2023/2024. Tymczasem skarżąca prawidłowo poinformowała organ o wcześniejszym okresie studiowania na innym kierunku w roku akademickim 2019/2020. Natomiast ubiegała się o stypendium na obecnym kierunku studiów w roku akademickim 2023/2024 i podała w treści wniosku, że jest to 3 rok studiów. Organ orzekając więc w ramach postępowania nadzwyczajnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji z 18 października 2023 r. działał na podstawie innego materiału dowodowego niż ten, który został przez niego ustalony i przyjęty w postępowaniu zwykłym, stanowiącym podstawę do wydania ww. decyzji ostatecznej.Nie można też stwierdzić, że poprzez proste zestawienie treści rozstrzygnięcia, tj. decyzji z 18 października 2023 r. o przyznaniu skarżącej stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2023/2024 w semestrze zimowym i semestrze letnim (2 semestry), z treścią zastosowanego przepisu prawa, tj. art. 93 ust. 4 p.s.w.n., który stanowi, że łączny okres studiowania na studiach pierwszego stopnia wynosi 9 semestrów, zachodzi oczywista niezgodność, sprzeczność.Zauważyć też należy, że wniosek o przyznanie stypendium socjalnego zawierał błędne pouczenie, że stypendium przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich jednak nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy. Do wskazanego okresu przysługiwania świadczeń należy też wliczyć okresy studiowania przed wejściem w życie ustawy (przed 1 października 2018 r.). Z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. wynika bowiem, że łączny okres studiowania na studiach pierwszego stopnia wynosi 9 semestrów. Powyższe pozostaje w sprzeczności z twierdzeniem organu zawartym w decyzji, że skarżąca wprowadziła organ w błąd i złożyła nieprawdziwe oświadczenie.W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że wydana decyzja wywołuje skutki społeczne i ekonomiczno-gospodarcze nie do pogodzenia z regułami demokratycznego państwa prawa. Brak jest także podstaw do uznania, by stwierdzone naruszenie prawa miało znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej prawo do stypendium socjalnego.Wskazać należy, że decyzja o przyznaniu stypendium socjalnego na czas odbywania studiów 2023/2024 w semestrze zimowym i semestrze letnim miała charakter czasowy. Skarżącej przyznano stypendium socjalne w kwocie 1354 zł ze zwiększeniem w wysokości 500 zł miesięcznie. Należności te zostały wypłacone. Od tego czasu do dnia wydania zaskarżonej decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności minął okres ponad 1,5 roku. Wypłacone środki zostały zużyte w czasie na jaki zostały przyznane, a ich beneficjentka w czasie ich wykorzystania nie miała świadomości, że może być zobowiązana do ich zwrotu. Skarżąca nie przyczyniła się do wydania wadliwej decyzji i nie ponosi winy w przyjęciu i wydatkowaniu otrzymanego świadczenia. Należy również wziąć pod uwagę, że przyznane świadczenie to stypendium socjalne, które ma wspierać najuboższych studentów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.Porównując wagę dóbr w postaci ochrony środków publicznych przeznaczonych na stypendia socjalne oraz zasadę stabilności decyzji administracyjnej przyznającej prawo o charakterze socjalnym, pomocowym, Sąd stwierdził, że skutków wydania decyzji nie należy traktować jako niemożliwych do zaakceptowania i wymagających usunięcia decyzji z obrotu prawnego w celu odzyskania wypłaconych należności. W zaistniałej sytuacji należy dać pierwszeństwo zasadzie stabilności decyzji administracyjnej.Przy ocenie całokształtu sprawy dodatkowo należało zwrócić uwagę na wielokrotność działania organów administracji w postępowaniu o przyznanie stypendium socjalnego, które najpierw usiłowały naprawić swoje działanie poprzez tryb wznowieniowy (2 decyzje), a dopiero po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi sygn. III SA/Łd 98/25 (od 12 lipca 2025 r.) uchylającego te decyzje i postanowienie o wznowieniu, podjęły próbę wyeliminowania decyzji z 18 października 2023 r. w trybie stwierdzenia nieważności. Skutkowało to długotrwałą niepewnością strony co do przysługującego jej uprawnienia. Takie działanie organów sprzeczne było z zasadą rozpoznania sprawy wnikliwie i szybko. Kolejne zakwestionowanie decyzji kończącej postępowanie w ramach postępowania nieważnościowego prowadziłoby do istotnego zachwiania zaufania obywatela do władzy publicznej oraz prawa.Dodatkowo wskazać należy, że sposób przyznania stypendium socjalnego wynikający z ustawy p.s.w.n. nie był w ustawie przedstawiony prosto i przejrzyście, jak należałoby oczekiwać, zaważywszy na przedmiot regulacji, jakim jest świadczenie pomocowe w zaspokojeniu podstawowych potrzeb studentów. Ważna jest również okoliczność zmiany stanu prawnego. Na gruncie poprzedniego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z czasookresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie czasookresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania. Nowelizacja ustawy doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 ustawy. Okoliczność tę należało uwzględnić przy dokonywaniu oceny stopnia naruszenia prawa, jako przemawiającą za brakiem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.Sąd podzielił zatem podniesione zarzuty w punkcie 1 i 2 oraz uznał skargę za zasadną. Na uwzględnienie nie zasługiwał natomiast zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez rozstrzygnięcie co do istoty w trybie ponownego rozpatrzenia poprzez częściowe stwierdzenie nieważności, mimo że materiał sprawy nie uzasadniał zastosowania trybu z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a wskazywane uchybienia miały charakter dowodowy, nie zaś kwalifikowany materialnoprawny. Sąd wskazuje, że pomimo braku w kodeksie postępowania administracyjnego przepisu wyraźnie dopuszczającego stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a., przy zastosowaniu uznanych powszechnie reguł interpretacyjnych należy dojść do wniosku, że stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej kwalifikowaną wadliwością nie tylko jest dopuszczalne, lecz - jako zgodne z zasadami ogólnymi tego kodeksu - powinno być regułą działania organów nadzoru. Umożliwia ona bowiem ograniczenie ingerencji organów nadzoru administracyjnego w sprawy zakończone decyzjami administracyjnymi do zakresu niezbędnego do usunięcia kwalifikowanego naruszenia prawa, bez naruszania stanu wynikającego z części decyzji administracyjnych zgodnych z prawem (tak w orzeczeniach 1999.12.21, sygn. akt IV SA 2311/97, LEX nr 48738, z 1998.01.29, sygn. akt IV SA 583/96, LEX nr 45666, z 1988.01.21, sygn. akt IV SA 859/87, ONSA 1990/2-3/25).Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 92 ust. 1 i art. 93 ust. 4 ustawy p.s.w.n. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędne utożsamienie arytmetycznego zsumowania semestrów z automatycznym wystąpieniem przesłanki "rażącego" naruszenia oraz przez pominięcie, że świadczenia przyznaje się na semestr lub rok i wypłaca miesięcznie, a uprzednie deficyty ustaleń co do statusu i przebiegu studiów obciążają organ. Jak już powyżej wskazano, nastąpiła zmiana stanu prawnego i art. 93 ust. 4 p.s.w.n. (Dz. U. z 2021 poz. 2232) i sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" łączy prawo do świadczenia także z okresem studiowania, a nie jak uprzednio z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia. Dodatkowo Sąd podkreśla, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie prowadzi do ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy.Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonych decyzji. O kosztach postępowania, na które złożył się wpis od skargi sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę ocenę wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu.eg. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę ocenę wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu.eg