Postanowienie - II GZ 117/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 marca 2026
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie i odrzucono wniosek. Przywrócenie terminu, egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 541/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi B. M. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 12 maja 2025 r.Uchylono zaskarżone postanowienie i odrzucono wniosek. Przywrócenie terminu, egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 541/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi B. M. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 12 maja 2025 r.
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono wniosek
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
25 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie i odrzucono wniosek
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 15 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 541/25, odmówił B. M. (dalej jako: Skarżąca, Strona) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 12 maja 2025 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.Sąd I instancji przedstawił określone w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) przesłanki przywrócenia uchybionemu terminowi na dokonanie czynności w postępowaniu sądowym, podkreślając, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy. Kierując się opisanymi regułami, stwierdził, że przedstawionych przez Skarżącą okoliczności sprawowania opieki nad [...] , a także braku w miejscu zamieszkania placówki pocztowej umożliwiającej nadawanie przesyłek poleconych w pełnych godzinach pracy, nie można uznać za nieprzewidywalne, bowiem istniały one znacznie wcześniej i nie stanowiły wystarczającej podstawy do przywrócenia uchybionego terminu. Sąd podkreślił, że Skarżąca została w sposób prawidłowy i zrozumiały pouczona o sposobie uzupełnienia deficytów skargi oraz o skutkach niezachowania terminu. W konsekwencji, uzupełninie przez Skarżącą braków po terminie było przejawem niezachowania należytej staranności, skutkującym odmową jego przywrócenia.Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania:a/ art. 86 § 1 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie przez WSA, iż do uchybienia terminu doszło z winy Strony w sytuacji, gdy okoliczności sprawy wskazują, że Skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy, a przyczyna niedochowania terminu była od niej niezależna;b/ art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę przesłanki dochowania należytej staranności z pominięciem rzeczywistych, obiektywnych przeszkód istniejącychw okresie biegu terminu.Zdaniem Strony doszło również do naruszenia zasady zaufania do organów władzy publicznej przez pominięcie faktu, że WSA uprzednio przyjął skargę do rozpoznania, nadał jej bieg, wyznaczył termin posiedzenia oraz przyznał Skarżącej prawo pomocy, co wytworzyło uzasadnione przekonanie co do prawidłowości toku postępowania.W oparciu o tak przedstawione zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w zakresie wskazania nr PESEL, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Na wstępie wskazania wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowił sprostować oczywistą omyłkę w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 541/25, w którym błędnie wpisano datę dzienną postanowienia Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi Nr 57/2025/II. Sąd I instancji wskazał jako dzień jego wydania 15 maja 2025 r., zamiast 12 maja 2025 r. Prawidłowa data wydania zaskarżonego aktu wynika natomiast z analizy akt administracyjnych dołączonych do niniejszej sprawy, jak również znajduje potwierdzenie w treści samej skargi, odpowiedzi na skargę, jak również w zarządzeniu z dnia 28 lipca 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi (k. 2 akt). Tym samym, należało sprostować z urzędu oczywistą omyłkę i wpisać prawidłową datę dzienną. Wobec powyższego, na podstawie art. 156 § 1 i 2w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji.Odnosząc się do zażalenia zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które zostały uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu.Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Z kolei z treści . 88 p.p.s.a. wynika, że sąd ma obowiązek odrzucić wniosek o przywrócenie terminu, który jest spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny.Przedmiotem rozpoznania kontrolowanego postanowienia WSA był wnioseko przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.Z akt wynika, że referendarz sądowy postanowieniem z 17 października 2025 r. sygn. akt III SPP/Łd 125/25 przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Pismem z 29 października 2025 r., które wpłynęło do WSA 12 listopada 2025 r., Okręgowa Rada Adwokacka (dalej: ORA) w [...] poinformowała Sąd, że pełnomocnikiem Skarżącej został adw. J. L. (k. 72 akt). Następnie, pismem z 19 listopada 2025 r. (oddanym w polskiej placówce pocztowej –21 listopada 2025 r.), ORA w [...], poinformowała Sąd o zmianie wyznaczonego dla Skarżącej pełnomocnika na adw. P. K., która powyższą informację o ustanowieniu jej w sprawie odebrała 3 grudnia 2025 r. (k. 97 akt). Do WSA informacja ta wpłynęła 27 listopada 2025 r. (k. -84 akt sąd.).W dniu 5 grudnia 2025 r. (k. 88 akt) adw. J. L. zwrócił do WSA pismo przewodnie, przy którym doręczony mu został – jako wyznaczonemu pełnomocnikowi Skarżącej - odpis postanowienia z 19 listopada 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 541/25, którym Sąd odrzucił skargę Strony i orzekł o zwrocie wpisu. Jednocześnie adwokat ten zawiadomił o wygaśnięciu jego mandatu do reprezentacji Skarżącej.Adwokat P. K. złożyła wniosek o udostępnienie jej akt w systemie elektronicznym - Portalu Akt Sądowych Sądów Administracyjnych (PASSA), który został zarejestrowany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 5 grudnia 2025 r. (k. 87 akt) i w tej dacie akta sprawy zostały udostępnione pełnomocnikowi. Jednocześnie, wobec zmiany pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu, zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 5 grudnia 2025 r. nowo wyznaczonemu pełnomocnikowi Skarżącej doręczono drogą elektroniczną odpis wskazanego powyżej postanowienia Sądu z 19 listopada 2025 r. Jego odbiór nastąpił 16 grudnia 2025 r. (UPD k. 102).Natomiast 22 grudnia 2025 r. (data stempla pocztowego) wniesiony został wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz o uznanie wpisu sądowego za uiszczony w terminie. Wniosek został podpisany osobiście przez Skarżącą.Kwestia związana z oceną terminowości uiszczenia wpisu i przedwczesnego odrzucenia przez WSA skargi z tego powodu była przedmiotem odrębnego postępowania, zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2026 r. sygn. akt II GZ 91/26.W tak zakreślonym stanie sprawy, Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem z 15 stycznia 2026 r., rozpoznając merytorycznie złożony wniosek, dokonał oceny przyczyny uchybienia terminu w świetle przesłanki zawinienia z art. 86 § 1 p.p.s.a. i na tej podstawie odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie WSA wydane zostało z naruszeniem przepisów uregulowanych w Rozdziale 6 p.p.s.a., dotyczących przywrócenia terminu procesowego.Skład rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 października 2023 r., sygn. aktII GZ 387/23 (opubl. LEX nr 3621920) i przyjmuje za własne: "(...) nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu w sprawie wniosku o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu administracyjnego jest kontrola zachowania formalnych przesłanek dopuszczalności złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Brak spełnienia choćby jednej z powyższych przesłanek skutkuje koniecznością odrzucenia tego rodzaju wniosku na podstawie art. 88 p.p.s.a. jako niedopuszczalnego. Jedną z podstaw odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (w tym czynności wniesienia skargi) jest naruszenie ustawowego, prekluzyjnego i nieprzywracalnego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Niezachowanie powyższego terminu powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu musi zostać uznany za spóźniony, co zgodnie z art. 88 zd. 1 p.p.s.a. stanowi podstawę do jego odrzucenia w drodze postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym".Mając na względzie przywołane wyżej argumenty oraz stan faktyczny sprawy, że pełnomocnik Skarżącej niezwłocznie po powiadomieniu przez ORA o wyznaczeniu na pełnomocnika Skarżącej (3 grudnia 2025 r.) wystąpiła do WSA z wnioskiem o dostęp do akt sprawy w postaci elektronicznej i 5 grudnia 2025 r. uzyskała dostęp elektroniczny do portalu PASSA (k. 87), co wskazuje na obiektywną możliwość zapoznania się z aktami sprawy oraz treścią postanowienia Sądu z 19 listopada 2025 r. od tej daty, to przyjąć należy, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął 12 grudnia 2025 r. Dodać należy, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, jego działania bądź zaniechania obciążają stronę, gdyż osoba działająca przez pełnomocnika działa bowiem tak, jakby sama dokonywała czynności procesowych.W konsekwencji, wniosek wniesiony 22 grudnia 2025 r. – jako spóźniony - winien zostać odrzucony na podstawie art. 88 p.p.s.a. Został bowiem złożony po upływie 7-dniowego terminu o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., Sąd I instancji wadliwie zatem rozpoznał merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, dokonując oceny tego, czy Skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.W sytuacji wystąpienia przesłanki do odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu sąd administracyjny nie ma natomiast kompetencji do oceny przesłanek uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, komentarz do art. 88 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2019, s. 561, a także powołane tam postanowienie NSA z 25 października 2011 r. o sygn. akt I OZ 789/11).Ze wskazanych powodów zaskarżone postanowienie należało uznać za wadliwe i podlegające uchyleniu. Kierując się poglądem przedstawionym w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r. (sygn. akt II GPS 5/09; opubl.: ONSAiWSA 2010/3/40 ), Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 88 w zw. z art. 87 § 1 i art. 193 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.Odnosząc się do zamieszczonego w zażaleniu wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej. Stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.. wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.