Wyrok - II SA/Gd 1022/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 26 marca 2026
Teza
Oddalono skargę. Administracyjne postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt SKO Gd/5667/24 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skaOddalono skargę. Administracyjne postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt SKO Gd/5667/24 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala ska
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
26 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Diana Trzcińska
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Pani M. T. (Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (SKO, Kolegium) z 5 grudnia 2025r., nr SKO Gd/5667/24 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:W dniu 7 czerwca 2024 r. do Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Miasta Gdyni wpłynął wniosek Skarżącej o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - dalej jako: "k.p.a.", nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 17 czerwca 2019 r., odmawiającej przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką, sprawowaną nad matką. Skarżąca we wniosku wskazała, że wykonanie decyzji wywołałoby czyn zagrożony karą.Pismem z 18 lipca 2024 r. SKO wezwało Skarżącą do wskazania czy żądanie stwierdzenia nieważności odnosi się do decyzji Kolegium z 29 listopada 2019 r., nr SKO Gd/3480/19, czy też decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 17 czerwca 2019 r., nr 003233/SP/06/2019 z pouczeniem, że w przypadku braku odpowiedzi w terminie 7 dni, od dnia otrzymania niniejszego pisma, Kolegium rozpozna żądanie, zgodnie z treścią wniosku.W piśmie z 13 sierpnia 2024 r. Skarżąca wskazała, że wniosek o uchylenie/zmianę decyzji dotyczył decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 17 czerwca 2019 r. oraz że jej cały wniosek z 7 czerwca 2024 r. dotyczył decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 17 czerwca 2019 r.Postanowieniem z 31 października 2024 r., nr SKO Gd/3415/24 SKO odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 17 czerwca 2019 r., nr 003233/SP/06/2019, odmawiającej przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.W uzasadnieniu postanowienia SKO wskazało, że analizując treść wniosku Skarżącej organ ustalił, że przedmiotem wniosku w zakresie stwierdzenia nieważności jest decyzja Prezydenta Miasta Gdyni z 17 czerwca 2019 r., nr 003233/SP/06/2019, która podlegała kontroli instancyjnej na mocy decyzji SKO z 29 listopada 2019r., nr SKO Gd/3480/19 utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ostateczna Kolegium podlegała weryfikacji w trybie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyrokiem z 16 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 169/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na powyższą decyzję Kolegium, następnie wyrokiem z 10 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 826/21 - Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.SKO wskazało, że po wydaniu decyzji w postępowaniu odwoławczym przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta tą właśnie decyzją tego organu z 29 listopada 2019 r. W okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotem rozpoznania w trybie art. 156 k.p.a. może być zatem wyłącznie decyzja ostateczna, którą stanowi decyzja SKO z 29 listopada 2019 r. W ocenie SKO, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 17 czerwca 2019r., nr 003233/SP/06/2019 jest bezprzedmiotowe, bowiem decyzja pierwszej instancji podlegałoby badaniu najpierw w instancji odwoławczej, w której nie jest dopuszczalne stwierdzenie jej nieważności oraz osobno w trybie nadzwyczajnym, w którym teoretycznie możliwe byłoby to stwierdzenie w sposób sprzeczny z decyzją ostateczną, czyli z naruszeniem zasady trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.).W wyniku wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO postanowieniem z 5 grudnia 2025 r. nr SKO Gd/5667/24 utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.W uzasadnieniu postanowienia SKO ponownie wskazało, że zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Konsekwencją zasady dwuinstancyjności jest merytoryczny charakter czynności organu odwoławczego, który jest ostateczny. Decyzją z 29 listopada 2019 r., nr SKO Gd/3480/19 Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 17 czerwca 2019 r., nr 003233/SP/06/2019. Oznacza to powtórne rozpoznanie i rozstrzygnięcie przez Kolegium przedmiotowej sprawy, zgodne z rozstrzygnięciem pierwszej instancji. Po wydaniu decyzji w postępowaniu odwoławczym przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta tą właśnie decyzją SKO z 29 listopada 2019r. W okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotem rozpoznania w trybie art. 156 k.p.a. może być wyłącznie decyzja ostateczna, którą jest decyzja Kolegium z 29 listopada 2019 r., a nie decyzja Prezydenta Miasta Gdyni. W przedmiotowej sprawie zaistniały więc podstawy do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., gdyż strona konsekwentnie dąży do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 17 czerwca 2019r., nr 003233/SP/06/2019, której stwierdzenie nieważności jest niedopuszczalne.Skarżąca na powyższe postanowienie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W jej treści wskazała, że skargę wnosi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku sygn. akt SKO Gd/5667/24 z 5 grudnia 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie z 31 października 2024 r. nr SKO Gd/3415/24 o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta. Skarżąca jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) - dalej jako "p.p.s.a.", sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Jeżeli Sąd stwierdzi, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jest zobligowany do uchylenia zaskarżonego aktu administracji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).Sądowej kontroli w niniejszej sprawie poddano postanowienie SKO z 5 grudnia 2025 r. nr SKO Gd/5667/24, utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z 31 października 2024 r., nr SKO Gd/3415/24 odmawiające, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 17 czerwca 2019 r., nr 003233/SP/06/2019.Zgodnie z art. 61a § 2 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Ustawodawca wprowadził zatem dwie różne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza to wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, zaś druga to zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania (przesłanka przedmiotowa). W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że do "innych uzasadnionych przyczyn" zaliczyć można sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie (res iudicata) lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok NSA z 4 marca 2016 r., II FSK 137/14; wyrok NSA z 13 października 2017 r., II OSK 2565/16; wyrok NSA z 6 września 2018 r., I OSK 449/18; wyrok NSA z 28 grudnia 2018 r., I OSK 1948/18). Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie.Odmowa wszczęcia postępowania z przyczyny przedmiotowej, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., może mieć miejsce, w sytuacji, gdy zachodzi przeszkoda formalna do jego wszczęcia. W przedmiotowej sprawie, Skarżąca konsekwentnie w toku postępowania, zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności, w piśmie z 13 czerwca 2024 r., a także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazywała, że ów wniosek dotyczył decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 17 czerwca 2019 r., nr 003233/SP/06/2019, która podlegała kontroli instancyjnej i decyzją SKO z 29 listopada 2019 r., nr SKO Gd/3480/19 została utrzymana w mocy. Objęcie wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyłącznie decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje decyzja organu drugiej instancji, stanowi przeszkodę formalną wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z 25 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 453/15). Wyjaśnić trzeba, że z istoty zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego sformułowanej w art. 15 k.p.a. wynika, że sprawa, w której od decyzji organu pierwszej instancji strona złożyła odwołanie jest rozpoznawana dwukrotnie - najpierw przez organ pierwszej, a później przez organ drugiej instancji. W konsekwencji do obiegu prawnego wchodzi decyzja organu odwoławczego. Co do zasady zatem, instytucja stwierdzenia nieważności może dotyczyć wyłącznie decyzji (postanowień) ostatecznych. Stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej jest możliwe w dwóch przypadkach. Pierwszy, polega na tym, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji organ wyższego stopnia działając z urzędu stwierdzi ową nieważność. Drugi zaś sprowadza się do tego, iż strona, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości składa w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji organu pierwszej instancji wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 7 stycznia 1992 r., III SA 946/9, wyrok NSA z 30 czerwca 2011 r., II OSK 2138/10; wyrok WSA w Łodzi z 14 marca 2023 r., II SA/Łd 1014/22; J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 894).W rozpoznawanej sprawie SKO zwracało się do Skarżącej o sprecyzowanie treści wniosku, wskazując na istnienie decyzji odwoławczej. Niemniej, Skarżąca konsekwentnie domagała się stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji (także we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy), co spowodowało, że Kolegium było takim żądaniem związane. W konsekwencji uznać należy, że organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 17 czerwca 2019 r.W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tych względów na podstawie art.151 p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.