Wyrok - II SA/Kr 191/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - z dnia 26 marca 2026
Teza
Oddalono skargę. Administracyjne postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. F. na postanowienie nr 1043/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 28 listopada 2025 r., znak: WOB.7722.333.2025.MULE w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę UZASOddalono skargę. Administracyjne postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. F. na postanowienie nr 1043/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 28 listopada 2025 r., znak: WOB.7722.333.2025.MULE w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę UZAS
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
prokurator
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
26 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Przewodniczący
Małgorzata Łoboz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
II SA/Kr 191/26UZASADNIENIE12 grudnia 2024 r. W. F. (dalej: "skarżąca") wniosła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki (dalej: "PINB") o kontrolę wiaty garażowej w odległości 30 cm od granicy jej działki ze spadkiem dachu na jej stronę.15 stycznia 2025 r. PINB podczas kontroli zza ogrodzenia ustalił:"Na działce nr [...] [...] przy ul. [...] znajduje się budynek mieszkalny w zabudowie bliźniaczej. W zachodniej części działki, przy wjeździe na nieruchomość, usytuowana jest wiata o konstrukcji stalowej z dachem jednospadowym ze spadkiem w kierunku nieruchomości przy ul. [...]. Wiata jest usytuowana w odległości ok 30cm od granicy z działką nr [...] [...] (nieruchomość przy ul. [...] Woda opadowa odprowadzana jest z dachu za pomocą rynny i rury spustowej, która na końcu biegnie poziomym odcinkiem rynny po kostce brukowej i zakończona jest na małym terenie gruntu nieruchomości przy ul. [...] w K.. Teren gruntu na którym zakończony jest poziomy odcinek rynny ma wymiary ok. 0,2m x 2m i jest usytuowany pomiędzy podmurówką ogrodzenia od strony nieruchomości przy ul. [...] a utwardzonym kostką brukową wjazdem na nieruchomość przy ul. [...]. Szerokość wiaty wynosi 4m, a długość ok 8m. Powierzchnia zabudowy wiaty wynosi mniej niż 50m2. W dniu kontroli pod wiatą zaparkowany jest samochód".22 stycznia 2025 r. PINB poinformował właścicieli działki nr [...] o konieczności rozbiórki wiaty garażowej w północno-zachodniej części nieruchomości, pouczając ich o tym, że woda deszczowa nie może przelewać się na nieruchomość sąsiednią i o tym, że skoro wiata pełni funkcję garażową, to zgodnie z § 19 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: "rozporządzenie WT") stanowisko postojowe powinno znajdować się 7 m od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym i 3 m od granicy działki.7 kwietnia 2025 r. PINB – w odpowiedzi na zapytanie skarżącej z 18 marca 2025 r. o stan sprawy – poinformował ją o wspomnianych kontroli i pouczeniu.30 maja 2025 r. skarżąca wniosła o wszczęcie postępowania z uwagi na brak rozbiórki.30 czerwca 2025 r. PINB podczas kontroli z udziałem właścicieli działki ustalił:"[...] Woda opadowa odprowadzana jest z dachu za pomocą rynny i rury spustowej, która na końcu biegnie poziomym odcinkiem rynny po kostce brukowej do odpływu kanalizacji ogólnospławnej. Instalacja odprowadzenia wody opadowej z wiaty znajduje się z całości na działce [...] [...]. Wiata znajduje się na nieruchomości na której znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny i nie jest ona połączona z tym budynkiem, stanowi wiatę wolnostojącą. W dniu kontroli pod wiatą znajduje się stół z fotelami ogrodowymi, według wyjaśnień właściciela pełni funkcję ogrodową".30 września 2025 r. skarżąca poinformowała PINB, że wiata garażowa nadal jest użytkowana, a woda opadowa spływa na jej działkę.Pismem z 9 października 2025 r., znak: RPA.050.1883.2025.KKJ, PINB poinformował skarżącą, że podczas kontroli z 30 czerwca 2025 r. ustalił, że wiata pełni funkcję ogrodową, a "budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej" nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia (art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, dalej: "Pb"). W wyniku kontroli PINB uznał, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania.Zażalenie na to pismo wniosła skarżąca, jednakże Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie (dalej: "MWINB") postanowieniem nr 1043/2025 z 28 listopada 2025 r., znak: WOB.7722.333.2025.MULE, stwierdził jego niedopuszczalność. Pismo nie zawiera oświadczenia woli (rozstrzygnięcia). Wynika z niego, że PINB uznał, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wiaty garażowej. Sprawa należy do zakresu prawa budowlanego, więc mogłaby być przedmiotem postępowania wszczętego jedynie z urzędu, gdyby zaistniały postawy do wszczęcia. Stwierdzenie braku podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu nie stanowi przedmiotu rozstrzygnięcia w formie postanowienia. Jest to natomiast oświadczenie wiedzy organu, czyli informacja o stanie faktycznym i prawnym sprawy. Żaden przepis procedury nie zawiera umocowania do wydania postanowienia o stwierdzeniu braku podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu.Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia MWINB i zwrot kosztów postępowania (w tym zastępstwa procesowego), zarzucając przy tym naruszenie:1) art. 123 § 1 i 2 w zw. z art. 61a § 1 w zw. z art. 134 kpa przez przyjęcie, że pismo nie jest postanowieniem, podczas gdy zawiera wszystkie elementy postanowienia, a w szczególności rozstrzygnięcie o stwierdzeniu braku podstaw do wszczęcia postępowania;2) art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 53a ust 1 Pb przez przyjęcie, że postępowania w sprawach dotyczących naruszeń prawa budowlanego wszczynane są wyłącznie z urzędu, zaś przepisy kpa nie przewidują możliwości wydania postanowienia w przedmiocie wszczęcia postępowania z urzędu, czego konsekwencją było przyjęcie, że pismo nie jest postanowieniem, podczas gdy art 53a ust 1 Pb nie reguluje sytuacji, w której wszczęcia postępowania żąda osoba mająca w tym swój interes prawny i dlatego przepis ten nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania na wniosek, toteż wniosek powinien prowadzić do wszczęcia postępowania lub odmowy jego wszczęcia (gdy wniosek pochodzi od nie-strony albo naruszeń Pb nie było).W uzasadnieniu skargi powołała się na orzecznictwo (sygn. akt II SAB/Kr 105/23, sygn. akt II OSK 1804/22). Jej zdaniem pogląd organu wyklucza możliwość złożenia skutecznego wniosku o wszczęcie postępowania przez podmiot mający interes prawny. Organy są niekonsekwentne, bo prowadziły postępowanie (na skutek jej podania uznały za celowe czynności kontrolne, z których sporządziły protokół) i jednocześnie utrzymują, że nie jest możliwe wszczęcie postępowania na wniosek i że w realiach sprawy brak jest podstaw merytorycznych. Wskazanie na brak podstaw do wszczęcia postępowania stanowi oświadczenie woli organu.W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o oddalenie skargi, powołując się przy tym na uchwałę NSA z 8 września 2025 r. (sygn. akt II OPS 2/25).Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, albowiem przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie (art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "ppsa"). Skarga okazała się nieuzasadniona, toteż Sąd orzekł po myśli art. 151 ppsa, zgodnie z którym "w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części".Na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi (art. 141 § 1 kpa). W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 kpa). Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 kpa). Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 kpa). Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 zdanie pierwsze kpa). Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (art. 61a § 2 kpa).W świetle art. 53a ust. 1 Pb "postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy (Rozdział 5b) wszczyna się z urzędu. Podobnie w świetle art. 72a Pb postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu. Na kanwie tych przepisów Pb zapadła uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2025 r., sygn. akt II OPS 2/25, o następującej treści: (1) Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. (2) Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku.Skarżąca nie mogła zatem skutecznie doprowadzić do wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, w której organ nadzoru budowlanego "uznał, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego". Nie ma podstaw, aby pismo z 9 października 2025 r. kwalifikować – jak chciała tego skarżąca najpierw w zażaleniu, a następnie w skardze – jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które przysługuje zażalenie (art. 61a § 2 kpa). Sposób załatwienia żądania skarżącej odpowiadał art. 53a Pb. Organ nadzoru budowlanego po przeprowadzeniu czynności kontrolnych poinformował ją w drodze pisma o charakterze informacyjnym o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. Ponieważ kodeks nie stanowi, że na pismo o charakterze informacyjnym służy zażalenie, to rolą MWINB było stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia.Odnosząc się do zarzucanej niekonsekwencji organów, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 81 ust. 4 Pb organy nadzoru budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych, a protokolarne ustalenia stanowią podstawę do wydania decyzji i podejmowania innych środków. Przepis ten (lex specialis do kpa) pozwala jeszcze przed formalnym wszczęciem postępowania na dokonanie kontroli – dopiero takie ustalenia mogą być podstawą wszczęcia postępowania.Końcowo należy zwrócić uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, ze względu na formalny charakter rozstrzygnięcia niemożliwe było odniesienie się do meritum, tj. do legalności wiaty. Po drugie, ochrona interesu prawnego jednostki powołującej się własny interes prawny może być realizowana poza postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym (tryb skargowo-wnioskowy z działu VIII k.p.a.; wystąpienie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako centralnego organu administracji rządowej w sprawach nadzoru budowlanego o spowodowanie podjęcia działań przez właściwy organ nadzoru budowlanego; wystąpienie do prokuratora albo Rzecznika Praw Obywatelskich).Z wymienionych przyczyn, skoro skarga jest bezzasadna, na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.. orzeczono jak w sentencji.