sygn. I SA/Op 500/25 26 marca 2026 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu

Wyrok - I SA/Op 500/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu - z dnia 26 marca 2026

Teza
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. pomoc społeczna, Zasiłki celowe i okresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 kwietnia 2025 r., nr SKO.40.967.2025.ps w przedmiocie odmowy przyznania pomocy doraźnej w postaci zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi uchylUchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. pomoc społeczna, Zasiłki celowe i okresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 kwietnia 2025 r., nr SKO.40.967.2025.ps w przedmiocie odmowy przyznania pomocy doraźnej w postaci zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi uchyl
Data orzeczenia 26 marca 2026
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Przewodniczący Beata Kozicka
Rozstrzygnięcie

Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 kwietnia 2025 r., nr SKO.40.967.2025.ps w przedmiocie odmowy przyznania pomocy doraźnej w postaci zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Głuchołaz z dnia 30 stycznia 2025 r., nr Dś.111000.000708.25.

UZASADNIENIE
Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga K. G. (zwanej dalej wnioskodawczynią lub skarżącą) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej zwanego Kolegium lub SKO) z dnia 29 kwietnia 2025 r., nr SKO.40.967.2025.ps, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Głuchołaz (dalej zwany organem pierwszej instancji) z dnia 30 stycznia 2025 r., nr Dś.111000.000708.25, odmawiającą przyznania skarżącej pomocy doraźnej w postaci zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi z września 2024 r.Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:W dniu 14 października 2024 r. skarżąca zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Głuchołazach (dalej w skrócie: OPS) o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie 8 000 zł w związku z wystąpieniem powodzi (klęski żywiołowej) oraz stratami, których doznała w jej wyniku. W spisie strat podała, że jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w G., przy ul. [...] i wskazała, że w wyniku zalania piwnicy przynależącej do mieszkania zostały zniszczone: rower elektryczny, 2 rowery górskie, monitor, telewizor, sprzęt AGD, walizki, ozdoby choinkowe, odzież zimowa, obuwie zimowe, maszyna do szycia, lampy, pralka, elektronarzędzia. Poniesione szkody (zgodnie z oświadczeniem) potwierdził przeprowadzony z wnioskodawczynią wywiad środowiskowy.W złożonym natomiast oświadczeniu z dnia 23 grudnia 2024 r. wskazała, że w wyniku powodzi utraciła odzież zimową i jesienną, artykuły gospodarstwa domowego: maszyna do mielenia mięsa, mikser, blender, przetwory na zimę - ogórki w słoiku, sałatki, kapusta, ziemniaki, kapusta kiszona, plony zgromadzone z użytkowania działki.Decyzją z dnia 30 stycznia 2025 r., działający z upoważnienia Burmistrza Głuchołaz, Zastępca Dyrektora OPS odmówił przyznania pomocy "doraźnej" w postaci zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi ogłoszonej klęską żywiołową, jaka miała miejsce na terenie miasta i gminy Głuchołazy we wrześniu 2024 r. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 4, art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 39 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, § 3 ust. 4 i 5 oraz § 10 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893, z późn. zm.), art. 69a ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1473, z późn. zm.), dalej zwaną ustawą zmieniającą, art. 41 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1717), dalej zwaną ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. oraz art. 104, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm.), dalej zwaną w skrócie K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ zrelacjonował stan faktyczny sprawy, a następnie przywołał przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie oraz zapisy wydanych 18 października 2024 r. przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Zasad udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. (dalej Zasady). Organ podkreślił, że zasiłek celowy na pomoc doraźną nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany, jako rekompensata za straty spowodowane klęską żywiołową. Pomoc ta ma służyć osobom znajdującym się w najcięższych sytuacjach życiowych. Poza tym decyzja organu podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie zaistniały - zdaniem organu - przesłanki do przyznania wnioskowanego wsparcia. Organ uznał, że skarżąca ma zaspokojone niezbędne potrzeby bytowe. Lokal mieszkalny nie został zalany, a szkody powodziowe wskazane w spisie strat nie doprowadziły do utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych i nie zagrażają podstawowym warunkom egzystencji człowieka. Finalnie organ stwierdził, że świadczenia w ramach systemu pomocy służą zaspokojeniu najbardziej elementarnych i podstawowych potrzeb bytowych, bez których osoba czy rodzina nie jest w stanie funkcjonować, a także mają charakter zabezpieczeniowy, nie zaś ubezpieczeniowy, co oznacza, że nie rekompensują poniesionych strat.Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła od niej odwołanie. Wnioskodawczyni podniosła, że w decyzji nie uwzględniono rzeczywistych strat, jakie poniosła, a jej sytuacja bytowa i materialna uległa znacznemu pogorszeniu w wyniku powodzi. Podała, że w piwnicy przechowywała rzeczy, niezbędne do normalnego funkcjonowania, tj. przede wszystkim odzież, obuwie zimowe i jesienne oraz obuwie robocze jej i członków jej rodziny, a zakup nowych stanowił spory wydatek w domowym budżecie. Jak wskazała, znajdowały się tam też rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, w szczególności rzeczy, które córka miała zabrać na studia w październiku do miasta oddalonego o 300 km, potrzebne w wynajmowanym pokoju, takie jak sprzęt AGD (blender, maszynka do mięsa, toster), garnki, sztućce, talerze, mała lodówka, pościel, koc). Wyjaśniła, że wszystkie rzeczy były nowe i niezbędne na start dla młodej studentki. Zniszczeniu uległy także inne wartościowe rzeczy codziennego użytku: monitory, telewizor, rowery, maszyna do szycia, regały, elektronarzędzia (wkrętarka, wiertarka, szlifierka kątowa, piła elektryczna) i inne narzędzia (młotki, śrubokręty), przetwory na zimę - ok. 50 słoików, ziemniaki, cebula i artykuły spożywcze. Zniszczeniu uległy także drzwi wejściowe do piwnicy, ściany w środku, które na własny koszt skarżąca musiała naprawić i pomalować, co wiązało się z wydatkami. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że nie rozumie odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia w sytuacji, gdy inni mieszkańcy tego samego bloku otrzymali pozytywną decyzję. Jak wskazała, w jej ocenie, spełnia kryteria otrzymania świadczenia w formie pomocy doraźnej, gdyż poniosła straty materialne i szkody w wyniku powodzi, co kwalifikuje ją do otrzymania wsparcia materialnego. W związku z tym strona wniosła o uchylenie decyzji i przyznanie zasiłku doraźnego, który jest jej niezbędny do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz odbudowy mienia zniszczonego w wyniku powodzi.W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia 29 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie odwołał się do treści przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 39, art. 40 ust. 2 i 3 ustawy oraz części I Zasad ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 2-4, ust. 7, ust. 8 i ust. 12. Wyjaśnił, że zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ustawy ma służyć tym samym celom, co zasiłek celowy określony w art. 39 ustawy, albowiem jego funkcją jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Nie ma on charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym lub klęską żywiołową. Zdaniem organu skoro powódź nie zalała zajmowanego przez skarżącą lokalu mieszkalnego i strona ma odpowiednie warunki mieszkaniowe, to ma możliwość zabezpieczenia podstawowych potrzeb bytowych, a straty poniesione w piwnicy, choć niewątpliwie stanowią dla strony straty materialne, nie stanowią niezbędnej potrzeby bytowej, bez której strona nie jest w stanie funkcjonować. W ocenie organu kierując się zasadami udzielania pomocy społecznej, tj. wspierania osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych, nie można wytycznych zawartych w Zasadach wykładać rozszerzająco, co oznacza, że nie można przyznać zasiłku celowego na pomoc doraźną, którego przeznaczenie miałoby inne cele niż służące zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych rodziny lub osoby samotnie gospodarującej. Zniszczone w wyniku zalania piwnicy przedmioty, wymienione we wniosku, w spisie szkód i oświadczeniu, niewątpliwie stanowią dla skarżącej stratę materialną, jednakże nie są to rzeczy obiektywnie niezbędne do funkcjonowania rodziny w chwili wystąpienia powodzi, a część z tych rzeczy w ogóle nie sposób uznać za służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Zapasy żywności i przetworów przechowywane w piwnicy, zapewniały część wyżywienia wnioskodawczyni, jednak kierując się zasadami doświadczenia życiowego nie sposób przyjąć, by przechowywane zapasy stanowiły podstawowe i jedyne źródło wyżywienia. Zdaniem organu nie były to straty istotne, skoro strona nie wykazała ich w złożonym wniosku i w protokole strat. Pogorszenie sytuacji ekonomicznej skarżącej z powyższego tytułu nie jest równoznaczne z trudną sytuacją życiową, jakiej nie jest w stanie sama, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości, przezwyciężyć. W przekonaniu Kolegium naprawienie wyrządzonych przez żywioł w piwnicy szkód niewątpliwe wymagało będzie nakładów finansowych, niemniej powyższym celom nie mogą służyć środki publiczne, których zasoby są ograniczone i nakierowane na pomoc najbardziej potrzebującym, w tym osobom zamieszkującym w domach/lokalach, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu. Zdaniem organu przyznany zasiłek celowy - wbrew jego istocie - nie służyłby w analizowanym przypadku zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej wnioskodawczyni, a jedynie zrekompensowaniu powstałego w jej majątku uszczerbku. Natomiast zasiłek celowy nie ma charakteru odszkodowania za poniesione w wyniku powodzi straty i nie ma na celu wyrównania każdej szkody poprzez przywrócenie stanu sprzed powodzi. Jest to zasiłek doraźny, który zabezpieczyć ma najpilniejsze potrzeby osób poszkodowanych przez powódź, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, tj. bez dachu nad głową, jedzenia, leków itp. Nie służy natomiast naprawieniu każdej szkody, która zawsze, subiektywnie dla poszkodowanego, jest dotkliwa. Odnosząc się do zarzutu, że zaskarżona decyzja odmowna jest niesprawiedliwa, gdyż inne osoby mieszkające w tym samy budynku otrzymały wnioskowaną pomoc, SKO zauważyło, że każdy przypadek jest oceniany indywidualnie, w oparciu o ustalone w danej konkretnej sprawie okoliczności faktyczne. Porównywanie zatem konkretnej sprawy do innych przypadków, podjętych w odrębnych postępowaniach, nie jest uzasadnione. Decyzja w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznania administracyjnego, a zatem organ może przyznać wnioskowane świadczenie, o ile uzna, że w konkretnej sprawie zachodzą ustawowe przesłanki, natomiast nie jest do tego zobligowany.W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie:- zasad równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej (art. 32 i art. 2 Konstytucji RP), poprzez nierówne traktowanie jej osoby wobec innych mieszkańców tego samego budynku, którzy otrzymali zasiłek, mimo że szkody były porównywalne,- art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., tj. niewyjaśnienie w sposób wystarczający stanu faktycznego oraz pominięcie przedstawionych przez nią dowodów oraz ignorowanie tychże dowodów i oświadczeń,- zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji (art. 8 K.p.a.),- zasad równego dostępu do świadczeń społecznych określonych w ustawie z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania.Skarżąca podniosła też zarzut błędnej wykładni i zastosowania art. 39 ust. 1 ustawy, poprzez odmowę przyznania pomocy finansowej, mimo udokumentowanej szkody (zalana i zniszczona piwnica) wynikającej z klęski żywiołowej.W związku z tymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zwolnienie od kosztów sądowych.W motywach skargi skarżąca ponowiła argumentację odwołania, akcentując, że brak przyznania świadczenia jest przejawem nierównego traktowania mieszkańców będących w identycznej sytuacji faktycznej i braku przejrzystości kryteriów przyznawania pomocy. Zarzuciła, że organ nie wykazał w sposób rzetelny i wyczerpujący różnic między jej sytuacją a sytuacją innych mieszkańców. Nie wziął też pod uwagę, że poniesione straty były znaczne i wiązały się z ogromnym obciążeniem domowego budżetu. Ponadto przyznanie pomocy innym osobom w identycznej sytuacji podważa zaufanie do instytucji, która miała służyć obywatelom w trudnej sytuacji.Postanowieniem z dnia 10 października 2025 r., sygn. akt I SPP/Op 64/25, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu umorzył postępowanie z wniosku skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Akcentowało, że środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym przez powódź i rozdysponowane w oparciu o art. 40 u.p.s. winny zostać skierowane do rodzin, które na skutek klęski żywiołowej nie mają zaspokojonych podstawowych potrzeb życiowych, a samo powstanie straty z powodu tego zdarzenia losowego nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia pomocy osobie mającej zaspokojone podstawowe potrzeby bytowe.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 kwietnia 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Głuchołaz z dnia 30 stycznia 2025 r. o odmowie przyznania skarżącej pomocy doraźnej w postaci zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi, która miała miejsce na terenie miasta i gminy Głuchołazy we wrześniu 2024 r. w kwocie 8 000 zł.Kontrola legalności zaskarżonej decyzji i na zasadzie art. 135 P.p.s.a. decyzji organu pierwszej instancji przeprowadzona przez Sąd we wskazanym zakresie i według powołanych kryteriów wykazała, że oceniane rozstrzygnięcia naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.W pierwszej kolejności odnotowania wymaga, że okolicznością bezsporną jest to, iż skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie pomocy "doraźnej" w postaci zasiłku celowego w kwocie 8 000 zł w związku ze stratami, które poniosła w wyniku powodzi z września 2024 r., czyli wystąpieniem zdarzenia noszącego znamiona klęski żywiołowej. Nie jest również sporne, że w związku z zalaniem piwnicy poniosła straty, albowiem zniszczeniu uległy rzeczy opisane w części wstępnej uzasadnienia wyroku.Jako materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie organy wskazały przepisy cyt. już wyżej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, nadal zwanej ustawą oraz wyżej wskazane Zasady udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa z dnia 18 października 2024 r., nadal zwane Zasadami. Zgodnie z Zasadami (punkt I.1.1a) pomoc jest udzielana w formie pomocy doraźnej, na którą składa się zasiłek celowy przyznawany, na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy, zwany "zasiłkiem celowym na pomoc doraźną", przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Pomoc doraźna przeznaczona jest dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, w rozumieniu ustawy, które w wyniku powodzi poniosły szkodę (punkt I.4. Zasad). Zasiłek celowy na pomoc doraźną przyznawany jest rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym prowadzącym w dniu wystąpienia powodzi gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym na terenie obszaru dotkniętego powodzią (punkt I.7. Zasad). Kwota zasiłku celowego na pomoc doraźną wynosi 8 000 zł (punkt II.1. Zasad).Na zasadzie art. 40 ust. 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym według art. 39 ust. 1-2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 ustawy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.Zauważyć jednak należy, że ustawodawca dokonał zmian normatywnych, mających zastosowanie w sprawach dotyczących pomocy państwa udzielanej poszkodowanym wskutek powodzi z września 2024 r., modyfikujących warunki przyznania zasiłku celowego. Zmiany te wprowadzono: ustawą z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1473), zwaną dalej ustawą zmieniającą oraz ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1717), dalej jako ustawa z dnia 21 listopada 2024 r.Mocą art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. wprowadzono zmiany ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, zaś mocą jej art. 19 wprowadzono zmiany ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw.Przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. weszły w życie, co do zasady, w dniu 26 listopada 2024 r.Jak wynika z art. 41 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw, która co do zasady weszła w życie 26 listopada 2024 r., przepis art. 69a ustawy zmienianej w art. 19 (to jest powołanej wyżej ustawy zmieniającej) stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego jako pomocy doraźnej, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu. W ustawie z dnia 21 listopada 2024 r., która wprowadziła do systemu prawnego art. 69a ustawy zmieniającej, nie występują przepisy przejściowe, co wskazuje na konieczność stosowania art. 69a ustawy zmieniającej do osoby albo rodziny, które poniosły stratę w wyniku klęski żywiołowej, to jest powodzi we wrześniu 2024 r., z uwzględnieniem stanu faktycznego sprawy administracyjnej niezakończonej do 26 listopada 2024 r., a więc również sprawy niniejszej.W art. 69a ustawy zmieniającej ustawodawca ustanowił szczególną podstawę prawną udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dla osób, które poniosły straty wskutek powodzi we wrześniu 2024 r., w stosunku do ogólnej podstawy prawnej określonej w art. 40 ust. 2 ustawy. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 69a ustawy zmieniającej obowiązywał 26 listopada 2024 r., a więc już w dniu wydawania decyzji organów obu instancji. Ponadto z woli ustawodawcy zasiłek z art. 69a ustawy "jest przyznawany", a nie "może być przyznany", co oznacza, że decyzja w sprawie takiego zasiłku nie jest decyzją wydawaną przy zastosowaniu uznania administracyjnego - jak błędnie wywodziły organy - lecz pozostaje tak zwaną decyzją związaną. Przyznanie zasiłku jest więc obligatoryjne, jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria udzielenia pomocy ze środków publicznych. Organ wydający decyzję w sprawie z wniosku o przyznanie pomocy doraźnej nie posiada zatem kompetencji uprawniających go do działania w ramach uznania administracyjnego, a zobowiązany jest wyłącznie do ustalenia, czy strona składająca wniosek znalazła się w sytuacji faktycznej opisanej w art. 69a ustawy zmieniającej i jeżeli tak się stało - to zobowiązany jest przyznać zasiłek na pomoc doraźną. Ocenna w takiej sytuacji prawnej nie pozostaje nawet kwota zasiłku, która została ustalona w ustawie w wysokości 8 000 zł.Podkreślenia jednak wymaga, że art. 69a ustawy zmieniającej odwołuje się do instytucji zasiłku celowego, a zatem wykładnia tych przepisów musi uwzględniać kontekst i cele ustawy. Przyznanie wnioskowanego zasiłku wymaga więc ustalenia, czy po stronie wnioskodawcy istnieje niezaspokojona niezbędna potrzeba bytowa. Zasiłek taki nie musi być zatem wypłacony każdemu, kto został dotknięty klęską żywiołową. Przepis art. 40 ustawy nie może być bowiem realizowany bez zastosowania ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Przy podejmowaniu decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej organy powinny bowiem kierować się potrzebami danej osoby i mieć na względzie, że pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy).Reasumując, skoro ustawodawca unormował, że zasiłek na pomoc doraźną przyznaje się osobie, która poniosła stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., a nabycie prawa do niego następuje po spełnieniu warunków z art. 69a w związku z art. 40 ust. 2 ustawy, to rolą organu jest ustalenie związku tego zdarzenia losowego z sytuacją bytową poszkodowanego. W ocenie Sądu w prowadzonym postępowaniu organy obu instancji nie rozważyły wszystkich istotnych kwestii i nie dokonały należytej analizy oraz oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym oświadczeń skarżącej, w kontekście spełnienia przez nią przesłanki "zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej", tj. zdarzenia losowego z sytuacją bytową skarżącej. W konsekwencji powyższego organy przedwcześnie odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego zasiłku.Wobec charakteru popełnionych naruszeń wskazać trzeba, że przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej oraz podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych i z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Podkreślić również należy, że ustanowiona w art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 K.p.a. - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz niewłaściwe uzasadnienie decyzji narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Tylko postępowanie przeprowadzone w opisany wyżej sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści. W myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 K.p.a. organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 § 1 K.p.a., doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania odwoławczego powinno służyć przekonaniu strony odwołującej się do tego, że rozważono wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. W uzasadnieniu należy przedstawić w sposób spójny, logiczny i pełny - tok rozumowania organu, obrazujący proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, aby możliwe było dokonanie weryfikacji zajętego przez organ stanowiska. W przeciwnym razie weryfikacja ta jest niemożliwa.Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy administracji nie sprostały powyższym obowiązkom, naruszając wskazane przepisy. Nie została bowiem przez organy dostatecznie wyjaśniona przesłanka niezbędnej potrzeby bytowej w kontekście twierdzeń skarżącej, że poniosła szkody związane z zalaniem i utratą w szczególności: odzieży zimowej i jesiennej oraz obuwia zimowego, zapasów żywności (m.in. przetwory, warzywa) oraz sprzętu AGD.W orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt I OSK 959/20; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 19/25, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).W rozpoznawanej sprawie Sąd podziela stanowisko, że wskazane we wniosku przedmioty w postaci ozdób choinkowych, rowerów, walizki, elektronarzędzi czy lampy niewątpliwie nie służą zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych wnioskodawczyni. Jednakże nie można identycznie ocenić strat odzieży zimowej i jesiennej, obuwia zimowego oraz zapasów żywności (m.in. przetwory, warzywa), sprzętu AGD, których niezbędność mogła mieć związek z podstawowym poziomem zaspokajania potrzeb życiowych skarżącej, a dla takich właśnie sytuacji przewidziano formę wsparcia w postaci wnioskowanego zasiłku. Jako dowolną uznać należy ocenę, że utracone zapasy żywności w postaci przetworów i warzyw, jakkolwiek stanowią wsparcie w zaspokojeniu potrzeb żywieniowych, jednak nie stanowiły dla skarżącej jedynego źródła wyżywienia rodziny. Wobec rodzaju doznanej szkody powinnością organu było ustalenie istotnego - w ocenie Sądu - faktu, czy wskazana przez wnioskodawczynię odzież zimowa (ze względu na porę roku - zima), były niezbędne do zaspokojenia jej potrzeb bytowych. Nieustalenie tych okoliczności w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu uznać trzeba za istotny brak w materiale dowodowym sprawy, który nie pozwala na tym etapie postępowania na zaakceptowanie argumentacji przedstawionej w decyzjach organów obu instancji w zakresie przyjęcia, że szkody w postaci ww. strat nie pozbawiały skarżącej możliwości zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Bez uzupełnienia postępowania dowodowego przy udziale skarżącej nieuprawnionym było przyjęcie przez organy, że były to straty nieistotne. W ocenie Sądu skoro strona wykazała je w złożonym wniosku oraz oświadczeniu z dnia 23 grudnia 2024 r., to uznawała, że mogą one mieć wpływ na jej potrzeby bytowe i możliwość ich zaspokojenia, a zatem winny podlegać wnikliwej ocenie. Podkreślić też trzeba, że samo umieszczenie niezbędnych rzeczy w piwnicy nie wyklucza tego, że służyły bieżącemu zaspokajaniu codziennych, egzystencjalnych potrzeb skarżącej.Brak prawidłowych ustaleń faktycznych w przedstawionym powyżej zakresie stanowi podstawę do postawienia organom skutecznego zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) oraz zasad ustalonych w art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. Zdaniem Sądu dokonana przez organy ocena jest niepełna i nie uzasadnia wystarczająco stanowiska o braku podstaw do przyznania zasiłku celowego na pomoc doraźną, co stanowi również o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a. Natomiast nie jest rzeczą Sądu poszukiwanie argumentów przemawiających za zasadnością stanowiska organu, czy też odpowiedź na postawione w toku postępowania przed organem zarzuty. Jak bowiem wskazano na wstępie, sądy administracyjne powołane są do kontroli działań organów administracji publicznej, a tym samym nie mogą ich w tych działaniach zastępować. Nadto sąd administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania organu w ustalaniu stanu faktycznego sprawy oraz wyjaśnianiu podstaw prawnych do poczynionych przezeń ustaleń. W konsekwencji ujawnionych nieprawidłowości doszło także do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. albowiem bez przeprowadzenia wyczerpującej oceny istotnych okoliczności sprawy oraz wskutek braku zgromadzenia i rozpatrzenia kompletnego materiału dowodowego, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.Niezależnie od powyższego dostrzec również trzeba, że organ odwoławczy powinien zweryfikować prawidłowość oznaczenia imienia skarżącej, która - jak wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy oraz oznaczenia w skardze - nosi imię K. a nie - jak wskazano w zaskarżonej decyzji – K.W ocenie Sądu opisane wyżej wadliwości, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy oraz konieczność przeprowadzenia ustaleń co do istotnych elementów stanu faktycznego oraz dokonania całościowej i wyczerpującej oceny materiału dowodowego, od której zależeć będzie ocena spełnienia przez skarżącą przesłanek określonych w przytoczonych wyżej przepisach, stanowi przesłankę do uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji.W tym stanie rzeczy, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w sentencji wyroku.Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a..