sygn. II SA/Po 922/25 26 marca 2026 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu

Wyrok - II SA/Po 922/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 26 marca 2026

Teza
Oddalono skargę. Wodne prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2026 r. w sprawie ze skargi Miasta [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 18 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala sOddalono skargę. Wodne prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2026 r. w sprawie ze skargi Miasta [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 18 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala s
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono skargę
Przedmiot skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna kontrola administracyjna samorząd terytorialny
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia 26 marca 2026
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący Arkadiusz Skomra
Rozstrzygnięcie

Oddalono skargę

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2026 r. w sprawie ze skargi Miasta [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 18 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 czerwca 2025 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] (dalej: "organ I instancji"), działając na podstawie art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2, art. 472aa ust. 1 pkt 2, art. 472aa ust. 2, art. 472aa ust. 3 pkt 3 oraz art. 472c w zw. z art. 240 ust. 4 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r. poz. 960 ze zm., dalej jako "Prawo wodne"), wymierzył Miasto (dalej również: "Skarżący" lub "M.") administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł. Kara ta została nałożona za okres od 1 października 2024 r. do 20 grudnia 2024 r. w związku z korzystaniem z wód, tj. realizacją usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód rzeki [...] w km 58+700 za pomocą istniejącego wylotu betonowego [...] zlokalizowanego na terenie działki o nr ewid.[...], obręb [...], bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.W uzasadnieniu organ wskazał, iż podstawą do wszczęcia postępowania było oświadczenie złożone przez Skarżącego w dniu 16 stycznia 2025 r., w którym zadeklarowano odprowadzanie wód w spornym okresie w ilości 12584,08 mł bez stosownego pozwolenia. W konsekwencji powyższego, w dniu 6 lutego 2025 r. ustalono Miastu opłatę zmienną w wysokości [...] zł, którą to opłatę Skarżący uiścił w dniu 25 lutego 2025 r..Od powyższej decyzji odwołanie złożyło Miasto zarzucając zaskarżonej decyzji:- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na niedokonaniu przez organ wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie istotnych okoliczności, iż Miasto podjęło szereg działań faktycznych zmierzających do ograniczenia ilości odprowadzanych do rzeki [...] wód opadowych lub roztopowych z terenu zlewni oraz zlewni sąsiadujących do ww. wylotu i rzeki [...], między innymi poprzez zlecenie opracowania dokumentacji, tj. programu funkcjonalno-użytkowego dotyczącego budowy zbiorników retencyjnych zlokalizowanych w okolicy ul. [...] w [...] oraz z budową błękitno-zieloną infrastrukturą oraz opracowania dokumentacji dotyczącej budowy odcinka kanalizacji deszczowej wraz z elementami towarzyszącymi, jak budową urządzeń podczyszczających oraz z wykonaniem renowacji istniejącego rowu ziemnego na długości ok. 90 m. Zadanie ma na celu likwidację podtopień oraz poprawę odprowadzania, retencjonowania i rozsączania wód opadowych ze zlewni ul. [...]. Wody opadowe będą odprowadzane do rowu, które następnie będą kierowane do zbiorników otwartych, zlokalizowanych w rozlewisku rzeki [...]. Zbiorniki te będą pełnić funkcje retencyjną dla odprowadzania wód deszczowych.Ponadto organ zignorował, że infrastruktura kanalizacji deszczowej, którą odprowadzane są przedmiotowe wody, powstała w czasach przedwojennych, co skutkuje brakiem dostępności pełnej dokumentacji technicznej, mimo podjętych przez Miasto intensywnych działań polegających na poszukiwaniu tej dokumentacji w licznych archiwach instytucji publicznych. Zaniechanie wnikliwej analizy tych okoliczności uniemożliwiło organowi właściwe ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego, skutkując nieproporcjonalnym zastosowaniem kary pieniężnej.- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na niedokonaniu przez organ właściwego rozważenia całokształtu materiału dowodowego w kontekście możliwości zastosowania przepisu art. 189f § 1 k.p.a. i odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, pomimo przedstawienia przez Miasto licznych dowodów świadczących o znikomym stopniu społecznej szkodliwości naruszenia, w tym wyników badań potwierdzających brak negatywnego wpływu na jakość środowiska wodnego, oraz pomimo faktu niezwłocznego uzyskania przez Miasto pozwolenia wodnoprawnego, organ zaniechał wnikliwego zbadania, iż nałożona kara pieniężna w wysokości [...] zł w rzeczywistości stanowi wyjątkowo dolegliwą sankcję administracyjną, której wymierzenie w istocie godzi w interes publiczny, istotnie ograniczając możliwości realizacji innych priorytetowych zadań Miasta, takich jak poprawa bezpieczeństwa przeciwpowodziowego i rozwój infrastruktury retencyjnej, co wskazuje, że brak jest racjonalnego i proporcjonalnego uzasadnienia dla wymierzenia tak wysokiej sankcji finansowej.- naruszenie art. 414 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087) poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, polegające na pominięciu okoliczności, że w okresie objętym postępowaniem Miasto podejmowało intensywne działania zmierzające do legalizacji stanu faktycznego, skutkujące ostatecznym uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego w dniu 21.12.2024 r., co świadczy o dochowaniu należytej staranności w uregulowaniu sytuacji prawnej, oraz zignorowanie faktu, że brak pozwolenia miał charakter przejściowy i nie wynikał z umyślnego zaniechania, lecz z obiektywnych trudności w dokumentowaniu historycznego stanu technicznego urządzeń wodnych. Przyjęcie przez organ, że samo formalne stwierdzenie braku pozwolenia w danym okresie przesądza o konieczności nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, prowadzi do zastosowania środka represyjnego w sposób nieproporcjonalny i oderwany od rzeczywistej wagi naruszenia oraz stopnia winy strony. Naruszenie art. 472aa ustawy Prawo wodne, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu poprzez automatyczne wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej bez należytego uwzględnienia stopnia zawinienia Miasta oraz rzeczywistych przyczyn i okoliczności braku formalnego pozwolenia wodnoprawnego w spornym okresie; organ w sposób nieuprawniony pominął fakt, iż Miasto dołożyło należytej staranności, składając odpowiednio wcześnie wniosek o wydanie pozwolenia, a opóźnienie wynikało przede wszystkim z niezależnych od Miasta uwarunkowań proceduralnych i formalnych, związanych z przedłużającym się postępowaniem administracyjnym; w efekcie tego naruszenia organ dokonał nieuzasadnionego przerzucenia pełnej odpowiedzialności za opóźnienie administracyjne wyłącznie na Miasto, co pozostaje w sprzeczności z zasadą proporcjonalności kary administracyjnej oraz intencją ustawodawcy wyrażoną w art. 472aa ustawy Prawo wodne, nakazującą uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy, w tym zakres winy i dobrej wiary strony.Decyzją z dnia 18 września 2025 r., znak [...], Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] (dalej: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.W obszernym uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że dyspozycja art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wymierzenie kary stanowi matematyczną konsekwencję (500%) ustalonej wcześniej opłaty zmiennej. Organ zaznaczył, że korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia godzi w fundamentalne zasady Prawa wodnego i zasady zrównoważonego rozwoju.Zdaniem organu nie można pominąć niespornego faktu, iż Miasto jako jednostka samorządu terytorialnego działa jako profesjonalista i jest świadoma ciążących na niej obowiązków. Miasto ma świadomość, iż sprawy dotyczące wydawania pozwoleń wodnoprawnych nie należą do spraw prostych, na co wskazuje choćby art. 407 ust. 2 Prawa wodnego. W związku z powyższym okoliczności te wskazują na co najmniej niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw przez Gminę, która zgodnie z art.7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym, ma w swoich zadaniach "Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy: ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej."Ponadto w ocenie organu odwoławczego przedstawienie sprawozdania z badań nr [...] z dnia 29 października 2024 r., które według skarżącego stanowi instrument i podstawę udowodnienia, że cyt. "wyniki laboratoryjne potwierdzają, iż wody opadowe lub roztopowe odprowadzane do wód rzeki [...], pomimo braku pozwolenia wodnoprawnego, nie powodowały szkód w środowisku rzeki [...] i pogorszenia jej jakości." jest mało wiarygodne, gdyż przedstawia wartości z jednego dnia pomiarów. Wykonywanie badań jakości odprowadzanych wód wynika wprost z przepisów prawa, natomiast posiadanie stosownego pozwolenia wodnoprawnego reguluje sprawy dotyczące przestrzegania ilości i jakości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych. Skarżący, jak wskazał w piśmie z dnia 14 maja 2024 r., znak: [...], nie posiadał dotychczas wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, więc w ocenie organu trudno jednoznacznie stwierdzić, że nie dochodziło do szkód w środowisku oraz pogorszenia jakości wód.Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, iż w pełni zgadza się z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że Miasto mając świadomość korzystania ze środowiska w postaci usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód rzeki [...] bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, działała tak bezrefleksyjnie do momentu uzyskania ostatecznej decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] z dnia 06 grudnia 2024 r., znak: [...], czyli do 20 grudnia 2024 r.Organ zaznaczył, iż niewątpliwie uzyskanie ostatecznej decyzji jest tożsame z zaprzestaniem naruszenia prawa, to jednakże w kontekście długoletniego zawinienia braku pozwolenia mamy do czynienia z czynem w pełni zawinionym, który mógł skutkować podważeniem konieczności posiadania decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym, a co za tym idzie skonkretyzowanych regulacji dotyczących korzystania ze środowiska.Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyło Miasto zarzucając jej:- naruszenie zasady proporcjonalności (art. 8 K.p.a. i art. 31,ust. 3 Konstytucji RP): w ten sposób, że wymierzona kara [...] zł jest rażąco Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., albowiem zaskarżona decyzja organu II instancji bezzasadnie utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, mimo że istniały przesłanki do jej zmiany lub uchylenia. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. organ odwoławczy może co do zasady utrzymać decyzję w mocy, jednak obowiązany jest również uwzględnić wszelkie okoliczności wskazujące na konieczność zmiany decyzji. W niniejszej sprawie wykazano, że istniały nowe okoliczności (znikomy charakter naruszenia i usunięcie jego skutków), które wymagały odstąpienia od kary, co nie zostało przez organ II instancji uwzględnione.- naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie jeśli waga naruszenia jest znikoma i strona zaprzestała naruszania prawa, w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie naruszenie prawa miało charakter nieznaczny, a Miasto [...] usunęło jego skutki, jednak organ I instancji wymierzył karę, a organ II instancji bezzasadnie ten wymiar sankcji podtrzymał. Organy nie wykorzystały instytucji przewidzianej w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., chociaż wszystkie przesłanki do odstąpienia od kary były spełnione.- naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej oraz obowiązkiem zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, podczas gdy w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie dopełnił tych obowiązków; nie przeprowadzono pełnego postępowania dowodowego oraz nie oceniono dokumentów potwierdzających zaprzestanie naruszenia; organ ograniczył się wyłącznie do przyjęcia oświadczenia złożonego dobrowolnie przez stronę jako jedynego dowodu w sprawie, nie podejmując żadnych działań mających na celu weryfikację rzeczywistego sposobu odprowadzania wód opadowych, zakresu naruszenia oraz jego skutków, mimo że dysponował narzędziami i uprawnieniami do przeprowadzenia postępowania dowodowego z urzędu, w tym czynności sprawdzających, oględzin, zasięgnięcia opinii technicznej lub wystąpienia o dodatkowe informacje niezbędne do rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy.- nieproporcjonalna do znikomej wagi naruszenia, co stoi w sprzeczności z powyższymi normami. Organy nie wykazały, że taka wysoka kara jest konieczna dla osiągnięcia celów sankcji; istniały mniej restrykcyjne środki (np. pouczenie) adekwatne do naruszenia.- naruszenie zasady proporcjonalności oraz zasady zaufania obywatela do organów administracji publicznej (art. 8 K.pa.) w związku z naruszeniem art. 80 KPA poprzez zastosowanie administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy naruszenie miało charakter historyczny, nie zawiniony i znikomy, a jego skutki zostały usunięte jeszcze przed wszczęciem postępowania. Organ nie uwzględnił faktu, że Miasto z własnej inicjatywy podjęło działania w celu legalizacji infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, finansując ten proces i realizując go w interesie publicznym, bez jakiejkolwiek szkody dla środowiska. Organ pominął te okoliczności przy ocenie dowodów i ograniczył się do formalnego stwierdzenia naruszenia, nie dokonując oceny całokształtu zebranego materiału, co stanowi naruszenie art. 80 KPA. W konsekwencji, zastosowana kara była nieproporcjonalna do charakteru naruszenia, a postępowanie godziło w zasadę zaufania obywatela do organów władzy publicznej, która wymaga wspierania dobrowolnych działań naprawczych, a nie ich represj onowania.Wskazując na powyższe Miasto wniosło o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Po 922/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: P.p.s.a.). Stosowny wniosek złożyła strona skarżąca, a organ w odpowiedzi na skargę nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie z jest decyzja wymierzająca Miasto administracyjną karę pieniężną za korzystanie z wód tj. usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód rzeki [...] bez odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego.Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy administracji wodnej nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r. poz. 960 ze zm.), która to ustawa reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi.Jak stanowi przepis art. 389 pkt 1 Prawa wodnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne.W myśl art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast stanowi usługę wodną, na którą zgodnie z art. 389 pkt 1 Prawa wodnego wymagane jest pozwolenie wodnoprawne.W niniejszej sprawie konieczność legitymowania się przez Miasto pozwoleniem wodnoprawnym nie jest przedmiotem sporu.W myśl art. 472aa ust. 1 Prawa wodnego, dodany do ustawy na mocy art. 13 pkt 32 ustawy z 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji Odry (Dz. U. z 2023r., poz. 1963) z mocą obowiązywania od 1 stycznia 2024 r. stanowi, że administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi:1) art. 343 ust. 1, mimo wezwania Wód Polskich, nie usuwa w terminie określonym przez Wody Polskie zaniedbań w zakresie gospodarki wodnej, w wyniku których może powstać stan zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku albo prawnie chronionemu interesowi osób trzecich;2) art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej;3) art. 101a ust. 1 lub 3 na obszarze, na którym jest zlokalizowany odbiornik ścieków danego zakładu, w okresach obowiązywania ostrzeżenia przed suszą hydrologiczną nie wstrzymuje lub nie ogranicza wprowadzania do wód ścieków przemysłowych lub wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych, zawierających chlorki i siarczany.Zatem w pierwszej kolejności w niniejszej sprawie należy rozstrzygnąć czy Miasto [...] legitymowało się w okresie za który wymierzono karę pieniężną pozwoleniem wodnoprawnym.W sprawie nie jest sporne, iż Miasto aż do momentu wydania w dniu 06 grudnia 2024 r. decyzji nr [...], która stała się ostateczna z dniem 20 grudnia 2024 r., nigdy nie legitymowało się stosownym pozwoleniem wodnoprawnym czy też nie podejmowało działań celem jego uzyskania. Jak przyznało samo Miasto w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze, iż dopiero w 2024 r. podjęło szereg działań mających na celu zbadanie i uregulowanie sytuacji formalnoprawnej związanej z odprowadzaniem wód opadowych lub roztopowych.Tym samym nie ulega wątpliwości, zarówno w świetle argumentacji skargi, jak i jednoznacznego oświadczenia zawartego w piśmie z dnia 13 maja 2025 r., iż Miasto nigdy przed wydaniem w dniu 6 grudnia 2024 r. decyzji nie legitymowało się pozwoleniem wodnoprawnym.Zatem ziściły się przesłanki z art. 472aa ust. 1 Prawa wodnego do wymierzenia Skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej.Zgodnie z art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, karze pieniężnej podlega ten, kto wbrew przepisom korzysta z wód bez wymaganego pozwolenia. Z kolei art. 472aa ust. 3 pkt 3 tej ustawy statuuje sztywną metodologię wyliczania sankcji za ten konkretny rodzaj naruszenia: podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500% opłaty zmiennej. W realiach niniejszej sprawy organy dysponowały ostateczną informacją ustalającą opłatę zmienną w wysokości [...] zł. Wyliczenie kary (500% z [...] zł = [...] zł) stanowiło prostą operację arytmetyczną i działanie w ramach tzw. uznania administracyjnego w zakresie samego wymiaru kary było tu prawnie wyłączone. Decyzja wymierzająca tego rodzaju karę ma charakter decyzji związanej. Organ nie może swobodnie miarkować jej wysokości w zależności od sytuacji majątkowej podmiotu czy innych okoliczności, gdyż ustawodawca nie przewidział tu widełek kwotowych, z góry narzucając przelicznik pięciokrotności opłaty zmiennej.W świetle powyższego zarzut skargi nie wykazania, że taka wysoka kara jest konieczna dla osiągnięcia celów sankcji nie mógł zostać uwzględniony, z uwagi na sztywną wysokość wymierzanej kary.Ponadto wobec faktu dysponowania ostateczną informacją ustalającą opłatę zmienną, która to została sporządzona na bazie oświadczenia strony, organ nie miał podstaw do kwestionowania ilości odprowadzanej wody i prowadzić w tym zakresie postępowanie dowodowe. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż Skarżący miał prawo złożyć reklamację od informacji ustalającej opłatę zmienną, w której określono, zgodnie z oświadczeniem strony, ilość odprowadzanych wód. Skoro strona powyższego nie kwestionowała, przyjmując ustaloną opłatę zmienną za prawidłową, to tym samym organ nie miał podstaw do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem ustalenia ilości odprowadzanych wód.Rozpoznając niniejszą skargę należy podkreślić, iż zasadniczy zarzut skargi koncentruje się wokół niezastosowania przez organy instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.Tym samym istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy Wód Polskich były zobligowane do nałożenia na Miasto administracyjnej kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych bez pozwolenia wodnoprawnego w okresie od 1 października 2024 r. do 20 grudnia 2024 r., a w szczególności, czy istniały podstawy do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary uregulowanej w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.Rozpoznając sprawę w tym zakresie Sąd podziela stanowisko organów, iż nie wystąpiły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ukarania określone w art.189f § 1 K.p.a.W myśl art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.Powyższy przepis zobowiązuje organ do odstąpienia od nałożenia kary w przypadku łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. zaprzestania naruszenia prawa i znikomej wagi naruszenia.O ile fakt zaprzestania naruszania prawa przez Miasto z chwilą uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym w dniu 21 grudnia 2024 r. nie budzi wątpliwości, o tyle kluczowa dla rozstrzygnięcia pozostaje ocena "znikomości" wagi tego naruszenia.Ustawodawca nie określił w sposób wyraźny, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie "wagi naruszenia prawa". Stosownych wskazówek dostarcza jednak regulacja art. 189d pkt 1 k.p.a., co do których słusznie odwołał się organ, w myśl której wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę1. wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;2. częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;3. uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;4. stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;5. działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;6. wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła;7. w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.W orzecznictwie wskazuje się, że uwzględnienie przez organ wagi i okoliczności naruszenia prawa przez stronę wymaga ustalenia istoty i specyfiki obowiązku, który został naruszony, a także sposobu i zakresu oraz warunków, w których doszło do jego naruszenia. Organ powinien więc dokonywać swoistej "wyceny" stopnia ingerencji w określone dobro (lub dobra) chronione, która musi uwzględniać:1) charakter dobra chronionego;2) zakres i dolegliwość wprowadzonych ograniczeń w korzystaniu z niego, a na końcu3) sposób i zakres ingerencji w dobro chronione przez adresata obowiązku polegającego na działaniu bądź powstrzymaniu się od określonych działań. Ten ostatni element wymaga dodatkowo dokonania przez organ wszechstronnej oceny okoliczności, w jakich doszło do naruszenia prawa przez stronę. Zarazem organ zobowiązany jest dokonać tej oceny w kontekście wartości wskazanych przez szczegółowe dyrektywy określone w art. 189d pkt 1 k.p.a., do których ustawodawca zalicza obowiązki działania bądź zaniechania, realizujące potrzebę ochrony: 1) życia lub zdrowia, 2) mienia w znacznych rozmiarach, 3) ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz4) czas trwania tego naruszenia.Jak wskazuje się w orzecznictwie wspomniany "ważny interes publiczny" należy przy tym każdorazowo identyfikować przede wszystkim w oparciu o odnośne regulacje prawa materialnego. Oceniając, czy w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze, można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego. Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 115 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 24 czerwca 2022 r., II SA/Gl 65/22, LEX nr 3367710, CBOSA).Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w kontekście ochrony zasobów wodnych, obowiązek posiadania pozwolenia wodnoprawnego nie jest jedynie wymogiem formalnym, lecz stanowi fundament systemu gospodarowania wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Zgodnie z art. 1 Prawa wodnego ustawa reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Stosownie natomiast do art. 9 ust. 2 Prawa wodnego, w gospodarowaniu wodami uwzględnia się zasadę wspólnych interesów i wymaga się współdziałania administracji publicznej, użytkowników wód i przedstawicieli lokalnych społeczności w zakresie pozwalającym uzyskać maksymalne korzyści społeczne. W doktrynie wskazuje się na pierwszoplanowe znaczenie wskazanej w art. 1 Prawa wodnego problematyki gospodarowania wodami, w ramach którego istotę regulacji określa zasada zrównoważonego rozwoju, w tym w odniesieniu do takich kwestii, jak korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi.Tym samym pozwolenie wodnoprawne, będące decyzją adresowaną do konkretnego podmiotu, służy zapewnieniu realizacji powyższych zasad poprzez określenie konkretnych warunków szczególnego korzystania z wód czy też usług wodnych, do przestrzegania których zobowiązany jest właśnie adresat tej decyzji. W konsekwencji uprawniona jest teza, że szczególne korzystanie z wód oraz usług wodnych przez podmiot nie legitymujący się taką decyzją jest zachowaniem godzącym w podstawy skonstruowanego przez ustawodawcę systemu gospodarowania wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.Oceniając zatem wagę naruszonego zakazu określonego zachowania bez wymaganego przepisami pozwolenia wodnoprawnego a także wagę (ciężar gatunkowy) samego naruszenia w zakresie istoty naruszonego dobra prawnie chronionego, należy wskazać, że brak jest podstaw do uznania, aby była to waga znikoma.W niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko organów, iż w sprawie nie można pominąć niespornego faktu, że Miasto jako jednostka samorządu terytorialnego działa jako profesjonalistą i powinno być w pełni świadome ciążących na niej obowiązków. Natomiast długoletnie ignorowanie faktu konieczności legitymowania się stosownym pozwoleniem wodnoprawnym nie może zostać uznane jako znikome naruszenie.Ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegający na korzystaniu z wód bez wymaganej zgody wodnoprawnej jest znaczący, gdyż stanowi naruszenie podstawowych obowiązków prawnych związanych z gospodarką wodną. Działanie takie godzi w podstawy skonstruowanego przez ustawodawcę systemu gospodarowania wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Odstąpienie od wymierzenia sankcji administracyjnej za brak pozwolenia musi być traktowane jako rozwiązanie wyjątkowe. Nie można deprecjonować wartości pozwolenia wodnoprawnego, jako instrumentu formalnego regulacji korzystania z zasobów wodnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 4 listopada 2025 r., II SA/Lu 514/25, opubl. w CBOSA).Ponadto należy podkreślić, iż woda, jako jeden z najistotniejszych składników środowiska, podlega szczególnej ochronie prawnej, a korzystanie z niej bez reglamentacji godzi w interes publiczny.Tym samym samowolne korzystanie z usług wodnych polegające na odprowadzaniu wód opadowych do rzeki [...] – bez określenia w drodze decyzji warunków tego odprowadzania (np. parametrów jakościowych czy obowiązków przeglądowych) – stwarza realne ryzyko pogorszenia ekologicznych funkcji wód. Takie naruszenie, ze względu na wagę dobra chronionego, nie może zostać uznane za znikome.Odnosząc się w tym miejscu do argumentacji skargi wskazać należy, iż przedstawione wyniki badań z jednego dnia nie są wystarczającym dowodem na brak negatywnego wpływu na środowisko w całym okresie naruszenia. Prawidłowa kontrola jakości wód musi mieć charakter ciągły i usystematyzowany, co gwarantuje jedynie posiadanie i realizacja warunków pozwolenia wodnoprawnego.Ponadto Skarżący upatrywał znikomości naruszenia również w obiektywnych trudnościach związanych z wiekiem infrastruktury i kosztowną procedurą sporządzenia wymaganych operatów wodnoprawnych.Argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie w kontekście art. 189f K.p.a. Jak wskazano już Miasto jako jednostka samorządu terytorialnego jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu prawnego, świadomym ciążących na nim obowiązków w zakresie gospodarki wodnej. Trudności budżetowe czy proceduralne przy sporządzaniu operatu nie zdejmują z Miasta odpowiedzialności za zapewnienie legalności korzystania z wód. Jak trafnie przytoczyły organy z orzecznictwa sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok WSA w Szczecinie o sygn. akt II SA/Sz 157/23), problemy organizacyjne, budżetowe czy proceduralne po stronie podmiotu nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla trwałego i świadomego naruszania przepisów prawa środowiskowego.Skarżący bezsprzecznie miał świadomość korzystania z usługi wodnej bez pozwolenia, a sam proces kompletowania dokumentacji i wyłaniania wykonawców operatu nie uprawnia do bezprawnego odprowadzania wód.Co najistotniejsze w niniejszej sprawie uwzględniając czas naruszenia należy zaznaczyć, iż naruszenie miało charakter trwały i zawiniony – Miasto funkcjonowało bez pozwolenia przez długi czas, mimo wiedzy o konieczności jego posiadania.Podsumowując, mimo zaprzestania naruszania prawa, waga czynu polegającego na długotrwałym odprowadzaniu wód opadowych do odbiornika bez nadzoru wynikającego z pozwolenia wodnoprawnego, wyklucza uznanie tego naruszenia za znikome. Tym samym, z uwagi na niespełnienie przesłanki znikomości, organy zasadnie odmówiły zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a..Organy obu instancji rozważyły tę kwestię, szczegółowo analizując wytyczne płynące z art. 189d K.p.a., i trafnie uznały, że w przedmiotowym stanie faktycznym waga naruszenia nie nosiła cech znikomości. Sąd to stanowisko w pełni aprobuje.Nie znajdują uzasadnienia także zarzuty Skarżącego oparte na naruszeniu zasady proporcjonalności i zaufania do organów państwa. Sankcja za brak pozwolenia, przewidziana w Prawie wodnym, wiąże odpowiedzialność administracyjną z samym obiektywnym faktem korzystania ze środowiska bez odpowiedniego aktu.Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.) Sąd również ocenił jako chybiony. W postępowaniach w przedmiocie wymierzenia kary z art. 472aa Prawa wodnego materiał dowodowy opiera się w głównej mierze na obiektywnych oświadczeniach samej strony, fakcie (nie)istnienia decyzji o pozwoleniu oraz matematycznym obliczeniu wysokości kary. Organy prawidłowo ustaliły te fakty, zebrały oświadczenia Skarżącego i w sposób wyczerpujący ustosunkowały się w uzasadnieniach do każdego z argumentów podniesionych przez Miasto. Okoliczność, że organ wyciągnął z tych faktów wnioski prawne (brak podstaw do uznania znikomości) odmienne od oczekiwań strony, nie oznacza, że dopuścił się naruszenia zasad prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów.Konkludując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, odpowiadają prawu. Ustalenia faktyczne były prawidłowe i kompletne, a wykładnia oraz zastosowanie rygorystycznych norm Prawa wodnego nie budziły zastrzeżeń. Ochrona wód jako dobra wspólnego, realizowana m.in. poprzez system prewencyjnych pozwoleń, posiada prymat nad partykularnym, w tym wypadku budżetowym, interesem podmiotu dokonującego naruszeń. Wymierzenie kary było obligatoryjne, a okoliczności sprawy, z uwagi na charakter dobra chronionego i czas trwania procederu, wykluczały zastosowanie dobrodziejstwa odstąpienia od jej nałożenia.W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając skargę Miasto.., orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając skargę Miasto.