sygn. II SAB/Bk 17/26 26 marca 2026 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku

Wyrok - II SAB/Bk 17/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku - z dnia 26 marca 2026

Teza
Zobowiązano do dokonania czynności. Przewlekłość postępowania, cudzoziemcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.T. na bezczynność Wojewody Podlaskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały 1. zobowiązuje Wojewodę Podlaskiego do rozpoznania wniosku A.T. o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w terminieZobowiązano do dokonania czynności. Przewlekłość postępowania, cudzoziemcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.T. na bezczynność Wojewody Podlaskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały 1. zobowiązuje Wojewodę Podlaskiego do rozpoznania wniosku A.T. o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w terminie
Data orzeczenia 26 marca 2026
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Przewodniczący Barbara Romanczuk
Rozstrzygnięcie

Zobowiązano do dokonania czynności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.T. na bezczynność Wojewody Podlaskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały 1. zobowiązuje Wojewodę Podlaskiego do rozpoznania wniosku A.T. o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wojewody Podlaskiego na rzecz A.T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

UZASADNIENIE
Skargą złożoną za pośrednictwem organu w dniu 18 lutego 2026 r. A. T. (dalej: "skarżący"), obywatel Republiki Białorusi, zarzucił Wojewodzie Podlaskiemu bezczynność w załatwieniu jego wniosku z 14 kwietnia 2025 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. Wskazał, że wydrukował stosowny wniosek oraz dostarczył go do Wojewody wraz ze wszystkimi niezbędnymi dokumentami, co potwierdza pieczątka o przyjęciu dokumentów. Mimo upływu niemal roku, organ nie wydał decyzji merytorycznej. Skarżący podał, że w dniu 5 stycznia 2026 r. złożył ponaglenie na bezczynność organu, jednakże zostało ono pozostawione bez rozpoznania z powołaniem się na przepis art. 100 d ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz warunków pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 1301 ze zm.), który zawiesza do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminu załatwiania spraw administracyjnych cudzoziemców w postępowaniach dotyczących udzielenia lub odmowy udzielenia zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego.Nie zgadzając się z tym stanowiskiem, skarżący skierował do organu kolejne pismo, w którym merytorycznie odniósł się do błędnej interpretacji art. 100d ww. ustawy. Na poparcie swojego stanowiska powołał orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych. Podał, że wezwał organ do niezwłocznego rozpatrzenia sprawy, jednak jego pismo pozostało bez jakiejkolwiek reakcji, co ostatecznie zmusiło go do złożenia niniejszej skargi. Dodatkowo wyjaśnił, że mieszka i nieprzerwanie pracuje w Polsce od blisko 5 lat. Przez cały ten czas odprowadza podatki i składki, współtworząc polskie społeczeństwo. Jego żona jest obywatelką Polski, a w dniu 9 grudnia 2025 r. urodziła się ich córka, która również jest obywatelką Polski. Jako mąż i ojciec obywatelek RP, zamiast wsparcia ze strony państwa w zapewnieniu rodzinie stabilizacji, doświadcza ze strony urzędu całkowitej obojętności i braku poszanowania dla jego praw podstawowych. Podał, że wykazał się najwyższą staranność, gdyż 28 lipca 2025 r. złożył wniosek o przyśpieszenie sprawy z uwagi na ciążę żony i termin porodu, organ odmówił jego prośbie, wskazując jedynie na posiadanie przez niego karty pobytu do 13 kwietnia 2026 r.Końcowo podniósł, że jego sytuacja jest krytyczna, albowiem karta czasowego pobytu wygasa 13 kwietnia 2026 r., nadto otrzymał ostrzeżenie z systemu bankowego (iPKO) o blokadzie konta z dniem 13 kwietnia 2026 r. z powodu braku nowego dokumentu tożsamości, a jego paszport obywatela Białorusi traci ważność z dniem 11 maja 2026 r. Brak decyzji o pobycie stałym lub samej karty stałego pobytu przed tym terminem uniemożliwi mu uzyskanie polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemców, co – przy braku możliwości odnowienia paszportu na Białorusi – uczyni go osobą bez ważnego dokumentu tożsamości. Ponadto wskazał, że jest właścicielem lokalu mieszkalnego, w którym posiada zameldowanie na pobyt czasowy ograniczone terminem ważności obecnej karty pobytu. Bezczynność organu doprowadzi do sytuacji, w której z dniem 14 kwietnia 2026 r. zostanie automatycznie wymeldowany z własnego mieszkania.Na tej podstawie, skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi, 2) stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podlaski wniósł o jej oddalenie. Nie kwestionując twierdzeń skarżącego co do daty złożenia wniosku i ponaglenia oraz okoliczności pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania, stwierdził, że zgodnie z art. 100d tzw. specustawy ukraińskiej termin na załatwienie sprawy skarżącego nie rozpoczął w ogóle biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres, i taki stan trwa do dnia złożenia skargi. Wojewoda powołał wyrok NSA z 25 lipca 2024 r. (OSK II 793/24), zgodnie z którym zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania art. 100d specustawy ukraińskiej nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4 specustawy ukraińskiej). Jednocześnie wskazał, że art. 100d ust. 3 specustawy ukraińskiej stanowi, że w okresie do 4 marca 2026 r. przepisów o bezczynności organu oraz obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach wyżej wymienionych, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się a organowi prowadzącemu postępowanie w tych sprawach nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięcia w terminach określonych przepisami prawa.Odnosząc się zaś do okoliczności podniesionych w skardze, wskazał, że skarżący obecnie przebywa w Polsce na podstawie ważnego zezwolenia na pobyt czasowy, które zostało mu wydane z tytułu małżeństwa z obywatelką Polski. Zezwolenie to jest ważne do 13 kwietnia 2026 r. Przeczy to więc argumentom skarżącego, że mimo legalnego pobytu, stabilnej sytuacji rodzinnej, bezczynność organu wprowadziła go w "krytyczną" sytuacje prawną. Podnoszone w skardze argumenty nie potwierdzają zasadności skargi albowiem sytuacja prawna cudzoziemca pod kątem legalności pobytu i pracy jest pewna do 13 kwietnia 2026 r. Nadto organ nadmienił, że postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt na terytorium Rzeczpospolitej jest postępowaniem szczegółowym i skomplikowanym. Na organie prowadzącym ciąży obowiązek sprawdzenia braków formalnych, takich jak odciski linii papilarnych, zdjęcia, skan paszportu, legalności pobytu, faktycznego przebywania na terytorium Rzeczpospolitej Polskie i województwa Podlaskiego, kwestii czy dany cudzoziemiec nie zagraża bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu, czy nie figuruje w Wykazie Osób Niepożądanych lub Systemie Informacyjnym Schengen, czy strona wypełnia przesłanki udzielenia pobytu.Skarżący ubiega się o bezterminowe zezwolenia na pobyt na terytorium Polski. Z tego też powodu, przepisy prawa wymagają wszechstronnej kontroli poprawności wniosku i spełniania wymaganych przesłanek. Wymogi te szeroko opisane są w ustawie o cudzoziemcach, np. w art. 195, 196, 197. Przede wszystkim dokumenty przedstawiane w postępowaniu muszą być okazane w oryginałach lub poświadczonych kopiach - obowiązek, którego strona nie dopełniła. Dodatkowo, wymagane jest sprawdzenie, tzw. przekraczania granic, które pokazuje, czy cudzoziemiec przebywa na terytorium Polski przez wystarczającą ilość czasu.Podsumowując - udzielenie zezwolenia na pobyt nie jest tylko czynnością techniczną, prowadzi się bowiem szczegółowe postępowanie administracyjne, które wymaga wielu działań, energii oraz czasu i nie może być wydane "od ręki". Co więcej, gdyby bieg terminów nie był zawieszony specustawą, wówczas czas na rozpatrzenie sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt stały od uzupełnienia wymaganych dokumentów wynosi 6 miesięcy, zatem żądanie skarżącego do wydania decyzji w 14 dni jest niemożliwe do spełnienia.W piśmie procesowym z 2 marca 2026 r. skarżący podtrzymał skargę oraz prezentowaną w sprawie argumentację.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.Przedmiotem skargi jest bezczynność Wojewody Podlaskiego w postępowaniu o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm., dalej: "u.o.c.").Zgodnie z art. 210 u.o.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy (ust. 1); termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a (ust. 2).Nie ulega wątpliwości, że w sprawie niniejszej termin sześciomiesięczny liczony od dnia złożenia wniosku, czyli od dnia 14 kwietnia 2025 r. upłynął 14 października 2025 r. Bezspornym także jest, że skarżący nie otrzymał żadnej informacji o terminie załatwienia sprawy oraz o tym, czy jego wniosek wymaga uzupełnienia. Wystosowane przez skarżącego w dniu 5 stycznia 2025 r. ponaglenie zostało pozostawione w aktach sprawy założonej dla wniosku bez nadania mu biegu. Organ w odpowiedzi na ponaglenie poinformował skarżącego, że pozostawia ponaglenie bez rozpoznania z uwagi na treść art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zawieszający bieg terminów załatwiania spraw cudzoziemców, między innymi o udzielenie zezwolenia na pobyt stały.Regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona została - z mocą obowiązywania od 15 kwietnia 2022 r. - ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano art. 100c. do ustawy pomocowej. Zgodnie z nowo dodanym wówczas art. 100c ust. 1, w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.Następnie do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. - został wprowadzony art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów, początkowo do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin: do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 1088), potem do 30 czerwca 2024 r. (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; Dz. U. poz. 232), kolejno do 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 854;), do dnia 4 marca 2026 r. (art. 10 pkt 1 ustawy z 12 września 2025 r. – Dz.U. poz. 1301 zmieniającej ustawę pomocową z dniem 30 września 2025 r.), a na datę wyrokowania w sprawie niniejszej, przepis art. 100d ustawy pomocowej przedłużył ten termin do 4 marca 2027 r. ( art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. (Dz.U.2026.203) zmieniającej ustawę z dniem 5 marca 2026 r.). Przepis art. 100d przedłużył więc w istocie obowiązywanie określonych w art. 100d ustawy pomocowej zasad biegu terminów załatwiania spraw prowadzonych od 15 kwietnia 2022 r. do 4 marca 2027 r.W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. w wyrokach: z 13 lutego 2024 r., II OSK 2362/23; z 7 maja 2024 r., II OSK 1286/23; z 16 maja 2024 r., II OSK 2424/23, z 8 maja 2024 r., II OSK 1551/23. ugruntowane zostało stanowisko, podzielone przez skład orzekający w sprawie niniejszej, że przepis art. 100d ustawy pomocowej odnosi się do wszystkich cudzoziemców, którzy wnioskują o zalegalizowanie pobytu w oparciu o formy wymienione w tych przepisach.Dla kwestii oceny skuteczności usprawiedliwiania przez organ swojej bezczynności treścią przywołanego wyżej przepisu art. 100d ustawy pomocowej, fundamentalne znaczenie ma czasokres, w którym krajowy prawodawca wyłączył prawo badania przez sądy administracyjne stanu zaniechań wojewodów w prowadzeniu postępowań wymienionych w przepisie art. 100d ustawy pomocowej (obecnie od 15 kwietnia 2022 r. do 4 marca 2027 r.) oraz ilość nowelizacji wprowadzających to przedłużenie.W ugruntowanym już orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny stanął bowiem na stanowisku, że ponad dwuletni okres od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. należy uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy pomocowej). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" – dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji. Treścią tej zasady jest bowiem gwarancja ochrony nie tylko praw nabytych, lecz również ekspektatyw.W konsekwencji NSA doszedł do przekonania, że okoliczności powoływane jako uzasadnienie kolejnego przedłużania braku biegu terminów nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy pomocowej, tj. po 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U poz. 854) w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia biegu terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy pomocowej, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji (vide: wyrok z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2743/24 i wyroki tam powołane, orzeczenia.nsa.gov.pl).W orzeczeniach prezentujących powyższy pogląd wyjaśniano również, że analiza konstytucyjnych kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 pkt 1 i 2 Konstytucji RP) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 184 Konstytucji RP) każe uznać, że NSA nie jest co do zasady sądem powołanym do oceny zgodności ustaw z Konstytucją RP oraz ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie (por. np. wyrok NSA z 9 lipca 2024 r., II OSK 172/24). Z uwagi na precyzyjne określenie kompetencji Trybunału i NSA, w świetle zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP), związania sędziów sądów administracyjnych Konstytucją oraz ustawami (art. 178 ust. 1 Konstytucji), a także konieczności dążenia przez sądy do zapewnienia pewności co do treści obowiązujących norm prawnych (art. 2 Konstytucji RP), ewentualne pominięcie określonego przepisu ustawy przez sąd administracyjny, w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP – przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio) - musi być ograniczone do sytuacji wyjątkowych i niebudzących wątpliwości interpretacyjnych co do naruszenia norm Konstytucji RP (por. np. wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., II OSK 174/24).Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe – odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty. Sytuacja taka może zachodzić szczególnie wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. Zaznaczyć przy tym należy, że nie jest możliwe odmówienie zastosowania przepisu w danej sprawie bez uprzedniego generalnego stwierdzenia, że przepis ten jest sprzeczny w Konstytucją. Niezbędne jest też dodanie, że odmowa zastosowania przepisu w sprawie ma takie znaczenie, że sąd, stwierdziwszy niekonstytucyjność danego przepisu, uwzględnia ten fakt przy orzekaniu o indywidualnym stosunku prawnym będącym przedmiotem oceny jedynie w rozpoznawanej sprawie. Dzięki temu takie uprawnienie sądu nie uchybia kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, którego orzeczenie jest powszechnie obowiązujące i ostateczne (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP).Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że taka właśnie sytuacja oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1- 4 ustawy pomocowej w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 15 maja 2024 r. i w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którymi każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. NSA podkreślił, że prawo do sądowej kontroli działalności administracji publicznej stanowi jeden z fundamentów demokratycznego porządku prawnego (art. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). W świetle art. 184 Konstytucji RP zasadą jest, że jednostka ma prawo poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze przywołane regulacje konstytucyjne, trzeba przyjąć, że ewentualne wątpliwości interpretacyjne, czy jednostka może poddać kontroli sądowej określone działania administracji publicznej, należy rozstrzygać na korzyść jednostki. Prawo do sądu administracyjnego nie jest bowiem przywilejem, czy też szczególnym uprawnieniem, ale jednym z podstawowych gwarantów przestrzegania przez organy administracji publicznej porządku prawnego (por. np. wyrok z 2 lutego 2023 r., II OSK 2869/21). Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 ustawy pomocowej, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 15 maja 2024 r., w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości, bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Wobec powyższego należy wskazać, że niezgodność art. 100d ustawy pomocowej z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po 30 czerwca 2024 r.Sąd w sprawie niniejszej w całości podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza ono, że terminy na załatwienie sprawy nie biegły do 30 czerwca 2024 r. a po tej dacie organ winien był procedować zgodnie z przepisami ustawy o cudzoziemcach. Skarżący w sprawie niniejszej złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w dniu 14 kwietnia 2025 r. Ewidentny brak jakichkolwiek działań organu w okresie 6 miesięcy, przewidzianym przepisami ustawy o cudzoziemcach na rozpatrzenie wniosku o zezwolenie na pobyt stały, wskazuje na stan bezczynności. Bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest bowiem w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Nadto należy odwołać się do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 k.p.a. - organy mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Stosownie do kodeksowej regulacji określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 k.p.a., a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Z perspektywy niniejszej sprawy istotne pozostaje również, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne, niż wymienione w Kodeksie postępowania administracyjnego terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej, o czym stanowi art. 35 § 4 k.p.a.Stwierdzając zatem, że po stronie organu trwa stan bezczynności, sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wojewodę Podlaskiego do rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.Stanowi bezczynności organu sąd nie przypisał jednak cechy rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie, co - w ocenie sądu - w sprawie nie miało miejsca. Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 100d ustawy pomocowej nie został wyeliminowany z obrotu prawnego przez ustawodawcę, zatem nadal obowiązuje. Ustalenie jego niekonstytucyjnego charakteru nastąpiło w orzecznictwie sądów administracyjnych i było wynikiem dogłębnej analizy oraz wykładni przepisów o wstrzymaniu biegu terminów w kontekście prawa do sądu. Odmowa zastosowania art. 100d ustawy pomocowej jest więc wynikiem określonego kierunku orzecznictwa sądów, bowiem początkowo akceptowano ograniczenia wynikające z art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej, zastrzegając jedynie możliwość zmiany tej oceny w razie zmiany okoliczności sprawy (vide szerzej wyrok z 26 sierpnia 2025 r., II OSK 3112/24). A zatem skoro zmiana okoliczności sprawy niniejszej polegająca na przyjęciu niedopuszczalności stosowania art. 100d ustawy pomocowej od 1 lipca 2024 r. wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych (np. pierwszy z takich wyroków NSA z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24), a nie była expressis verbis zmianą legislacyjną, to wobec związania organów administracji publicznej zasadą legalności (art. 6 k.p.a.) - nie można Wojewodzie Podlaskiemu przypisywać prowadzenia postępowania w warunkach bezczynności mającej cechy rażącego naruszenia prawa. Dlatego orzeczono jak w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę uiszczonego wpisu od skargi (100 zł).Skarga została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.