Wyrok - II SA/Po 839/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 26 marca 2026
Teza
Oddalono skargę. Pomoc społeczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę UZASADNIENIE Decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalejOddalono skargę. Pomoc społeczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę UZASADNIENIE Decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
26 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Arkadiusz Skomra
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej jako: "Prezydent" lub "organ pierwszej instancji") przyznał D. K. (dalej jako: "wnioskodawca") prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem M. K. na okres od 1 kwietnia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r.Wnioskiem z dnia 16 lipca 2026 r. D. K. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem, na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. – za okres od stycznia 2024 do marca 2025 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od stycznia 2024 r. weszła w życie zmiana przepisów, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne może być pobierane również przez osoby aktywne zawodowo. Wnioskodawca podkreślił, że nie został o tym poinformowany, przez co pobierał zasiłek pielęgnacyjny. Wydatki związane z leczeniem syna, który potrzebuje specjalistycznej opieki z uwagi m.in. na zdiagnozowany u niego w 2019 r. [...], są wysokie. Wobec powyższego zawnioskowano o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z wyrównaniem od stycznia 2024 r. Do wniosku załączone zostało orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 11 października 2019 r., nr [...] zgodnie z którym syn D. K. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wymaga stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Orzeczenie zostało wydane na okres do 21 grudnia 2025 r.Decyzją z dnia 18 lipca 2025 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania świadczenia, zgodnie z wnioskiem. Prezydent stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania świadczenia za okres od stycznia 2024 r. do marca 2025 r., ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności syna zostało wydane w 2019 r., a wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. został złożony w dniu 16 lipca 2025 r. Z kolei prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.Pismem z dnia 8 sierpnia 2025 r. wnioskodawca wniósł odwołanie od wyżej opisanej decyzji, wskazując, że organ pierwszej instancji nie odniósł się w żaden sposób do podnoszonych we wniosku "szczególnie uzasadnionych okoliczności", w tym niewiedzy o zmianie przepisów i działania w dobrej wierze. Takie działanie wskazywać miało na naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mimo faktu posiadania przez organ wiedzy o tym, że wnioskodawca jest rodzicem dziecka z orzeczeniem o niepełnosprawności, Prezydent nie poinformował go o zmianie przepisów. Zmiana ta zaś nie była szeroko nagłośniona ani w telewizji publicznej, ani na oficjalnych stronach informacyjnych. Jako obywatel, wnioskodawca miał zaś prawo oczekiwać rzetelnej informacji od organów państwa, zgodnie z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powołując się na art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wnioskodawca wskazał, że organ może przyznać świadczenie pielęgnacyjne, mimo uchybienia terminowi, jeżeli przemawiają za tym szczególnie uzasadnione okoliczności. Jego zdaniem sytuacja zdrowotna syna, historia jego leczenia ponoszone koszty oraz dobra wiara – w pełni spełniają tę przesłankę.Decyzją z dnia 29 września 2025 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...].Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca nie kwestionował jakichkolwiek ustaleń organu pierwszej instancji. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności było wydane dnia 11 października 2019 r., a wniosek złożony został w dniu 16 lipca 2025 r. Powyższe okoliczności nie pozwalają na zastosowanie art. 24 ust. 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. O możliwości zastosowania art. 24 ust. 2a powołanej ustawy decyduje bowiem dochowanie trzymiesięcznego terminu pomiędzy uzyskaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Bez znaczenia był stan świadomości wnioskodawcy o zmianie przepisów czy też działanie w usprawiedliwionym lub nieusprawiedliwionym przeświadczeniu o zachowaniu terminu wynikającego z tej regulacji. Powołane przez wnioskodawcę w odwołaniu zasady postępowania administracyjnego mają zastosowanie w toku postępowania w odniesieniu do jego stron i innych uczestników. W niniejszym przypadku nie można zaś stwierdzić, że wnioskodawca, w terminie wejścia w życie nowych przepisów (styczeń 2024 r.), był stroną postępowania toczącego się przed organem pierwszej instancji, gdyż wszczęte ono zostało dopiero jego pierwotnym wnioskiem o przyznanie świadczenia w kwietniu 2025 r.Dodatkowo Kolegium zauważyło, że na stronie internetowej Urzędu Miasta w [...], w Biuletynie Informacji Publicznej – Poradnik Interesanta w dniu 9 stycznia 2024 r. została zamieszczona informacja na temat uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r.Pismem z dnia 28 października 2025 r. D. K. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, której zarzucił: - niewłaściwe zastosowanie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że nie może on mieć zastosowania w sprawie; - naruszenie art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak pouczenia i poinformowania o zmianie przepisów, mimo posiadania przez organ wiedzy o sytuacji zawodowej i rodzinnej skarżącego; - naruszenie art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich działań i niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy.W uzasadnieniu skargi wskazał, że ustawą o świadczeniu wspierającym uchylono przepisy dotyczące specjalnego zasiłku opiekuńczego i zmodyfikowano zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, organ powinien był więc z urzędu rozpatrzyć sytuację skarżącego pod kątem przyznania nowego świadczenia, a nie oczekiwać nowego wniosku. Organ pierwszej instancji kontynuował zaś wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego w 2024 r., co potwierdza, że posiadał świadomość sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego oraz obowiązku opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Skarżący wskazał, że komunikat na który powołało się w swoim uzasadnieniu Kolegium nie widnieje na stronie ani w BIP. W opinii skarżącego podjęte rozstrzygnięcie stoi w sprzeczności ze wskazanym w art. 71 ust. 1 Konstytucji RP wspieraniem rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji oraz osób z niepełnosprawnościami.Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zobowiązanie organu do ponownego rozpatrzenia sprawy i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z wyrównaniem za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 marca 2025 r., zobowiązanie organu do przedstawienia kopii komunikatu, a także rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem dobra dziecka i zasad sprawiedliwości społecznej.W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.Pismem z dnia 30 grudnia 2025 r. skarżący wniósł o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. Jednocześnie skarżący uzupełnił argumentację skargi wskazując, że organ nie wystosował jednoznacznego pouczenia, które kierowane byłoby do osób pobierających zasiłek pielęgnacyjny.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu z tytułu sprawowania opieki nad jego niepełnosprawnym synem za okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 marca 2025 r.Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.; dalej jako: "u.ś.r.").W pierwszej kolejności wskazać należy, że decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem M. K. na okres od 1 kwietnia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r., tj. od miesiąca, w którym złożony został wniosek o przyznanie tegoż świadczenia, decyzja ta nie była zaskarżona i stała się ostateczna.Istotą sporu jest żądanie skarżącego wystosowane do organu po przyznaniu świadczenia na wyżej wskazany okres, a które dotyczy przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, tj. od 1 stycznia 2024 r. do 31 marca 2025 r.Mając to na uwadze wskazać należy, że stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.Powyższa regulacja nie pozostawia wątpliwości co do tego, że świadczenie pielęgnacyjne, należące do świadczeń rodzinnych, o których mowa w art. 24 ust. 2 u.ś.r., nie jest przyznawane z urzędu, ale wyłącznie na podstawie wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Tym samym sprawa o przyznanie prawa do owego świadczenia nie może toczyć się bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej, czego konsekwencją jest dopuszczalność ustalenia prawa do świadczenia dopiero od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wbrew zarzutom podnoszonym przez skarżącego z przepisu tego nie można wyinterpretować normy prawnej, zgodnie z którą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania tego świadczenia, co miałoby uzasadniać przyznanie świadczenia również za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku. Trafnie wskazały w tym zakresie organy orzekające w sprawie, że wyrażona powyżej zasada została zmodyfikowana zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r., który umożliwia nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny w szczególnych okolicznościach sprawy. Zastosowanie art. 24 ust. 2a u.ś.r. uwarunkowane jest spełnieniem przesłanki dotyczącej wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności i uzależnia wówczas termin przyznania świadczenia za okres miniony od daty wystąpienia z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W rozpatrywanej sprawie syn skarżącego legitymuje się orzeczeniem z 2019 r., a zatem przepis ten nie mógł mieć zastosowania. Mając jednak na uwadze, iż okoliczności sprawy nie pozwalają na zastosowanie tego wyjątkowego rozwiązania, to tym samym organy prawidłowo uznały dyspozycję art. 24 ust. 2 u.ś.r. za miarodajną dla określenia daty początkowej prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego.Wobec dokonania przez organy orzekające w sprawie prawidłowej wykładni wyżej wymienionych przepisów i ich prawidłowego zastosowania, za bezpodstawny należało uznać zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r.Odnosząc się do zarzutu wskazującego naruszenie przez organ pierwszej instancji obowiązku informacyjnego w zakresie zmiany regulacji dotyczącej przyznawania świadczeń stwierdzić należy, że kwestia ta uregulowana została w art. 63 ust. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429). Przepis ten nakłada na organ obowiązek poinformowania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna o zmianach w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku dla opiekuna. Obowiązek ten organ powinien wypełnić w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie przywołanego przepisu, tj. od dnia 10 sierpnia 2023 r. W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że skarżący nie pobierał specjalnego zasiłku opiekuńczego ani też zasiłku dla opiekuna, a pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego, którego zmiana przepisów o świadczeniach nie obejmowała, nie rodziło obowiązku poinformowania przez organ o zmianach w warunkach jego przyznawania. Stosownie do art. 63 ust. 16 ustawy o świadczeniu wspierającym, obowiązek ten odnosi się do osób posiadających cechę określoną w tym przepisie, t.j. pobierają świadczenie albo specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna. Ratio legis wskazanego przepisu odnosiło się więc do poinformowania o zmianach tych osób, dla których zmiana regulacji wywołuje bezpośrednie skutki – zmiany w pobieranych przez nich świadczeniach. Mając na uwadze, że warunki przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego nie zostały zmodyfikowane nowelizacją, nie można wywodzić takiego obowiązku informacyjnego w stosunku do skarżącego. W konsekwencji Sąd uznał za nieistotny dla niniejszej sprawy zarzut skarżącego dotyczący kwestii publikacji oraz istnienia komunikatu będącego poradnikiem interesanta, na który powoływało się Kolegium. Prezydent nie miał bowiem obowiązku informowania skarżącego o zmianach w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ w dniu wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym nie pobierał wskazanych w art. 3 ust. 16 ustawy o świadczeniu wspierającym świadczeń.Za niezasadny należało uznać także zarzut, w którym skarżący podnosi, że niepoinformowanie go o zmianach w prawie stanowi naruszenie art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej jako: "K.p.a."), w myśl którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wyrażona w przywołanym przepisie zasada informowania jest bowiem stosowana w ramach prowadzonych postępowań administracyjnych. Na organie administracji nie ciąży natomiast obowiązek zawiadamiania z urzędu o powszechnie obowiązujących, opublikowanych aktach prawnych przepisach osób, których praw i obowiązków te akty dotyczą. W konsekwencji w sprawie nie doszło także do zarzucanego przez skarżącego naruszenia wyrażonej w art. 8 K.p.a. zasady zaufania do władzy publicznej.Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia przepisów art. 7 orazart. 77 § 1 K.p.a. Należy bowiem wyjaśnić, że stosownie do art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:1) matce albo ojcu,2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 oraz z 2025 r. poz. 897) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,3) opiekunowi faktycznemu dziecka,4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.Powyższy przepis prawa materialnego definiując przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyznacza zakres okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. W kontrolowanej sprawie analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, że organy wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne w sprawie i dokonały ich wszechstronnej oceny. Nie ma wątpliwości co do tego, że skarżący sprawuje opiekę nad niepełnoletnim synem, który legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 11 października 2019 r. wystawionym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Nie jest sporna również data złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem.Podkreślenia wymaga, że skarżący w istocie nie kwestionuje poczynionych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych, które doprowadziły do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, lecz zarzuca błędną interpretację przepisów prawa materialnego oraz brak odniesienia w zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów i argumentacji przedstawionych przez skarżącego, w tym nieuwzględnienia dobra dziecka, a także zasady sprawiedliwości społecznej oraz wartości konstytucyjnych. Kwestie te nie podlegały ocenie, gdyż przyznanie świadczenia za okres wsteczny (z wyrównaniem od momentu wejścia w życie zmienionych przepisów), nawet przy uwzględnieniu zasad słuszności nie jest możliwe na podstawie obowiązujących przepisów u.ś.r.Końcowo wskazać należy, że Sąd nie dopatrzył się jakiegokolwiek innego naruszenia zasad postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organu obu instancji prawidłowo przeanalizowały zebrany w sprawie materiał dowodowy i przy poszanowaniu zasad postępowania administracyjnego wydały rozstrzygnięcia, które zostały należycie uzasadnione.W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.. oddalił skargę.