Wyrok - II SAB/Po 306/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 26 marca 2026
Teza
Zobowiązano do dokonania czynności. cudzoziemcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. L. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE 1. zobowiązuje Wojewodę do rozpoznania wniosku I. L. z dnia 8 maja 2025 roku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterZobowiązano do dokonania czynności. cudzoziemcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. L. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE 1. zobowiązuje Wojewodę do rozpoznania wniosku I. L. z dnia 8 maja 2025 roku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoter
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
samorząd terytorialny
Role w sprawie
wnioskodawca / wnioskodawczyni
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
26 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Arkadiusz Skomra
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (12)
Rozstrzygnięcie
Zobowiązano do dokonania czynności
UZASADNIENIE
W dniu 09.05.2025 r. I. L. złożyła do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.Złożony w dniu 09.05.2025r. wniosek o udzielenie I. L. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE zawierał wyżej wymienione braki formalne.W dniu 22.08.2025r. I. L. osobiście stawiła się w siedzibie organu i uzupełniła braki formalne: okazała oryginał paszportu, złożyła odciski linii papilarnych, przedłożyła cztery fotografie, a także przedłożyła wniosek podpisany oraz wypełniony we wszystkich wymaganych miejscach. Na potwierdzenie posiadania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego Skarżąca przedłożyła umowę najmu lokalu mieszkalnego z dnia 21.06.2021r. , obowiązującą do dnia 01.07.2025r.Pismem z 22.08.2025 r. Wojewoda wezwał wnioskodawczynię do złożenia dokumentu potwierdzającego posiadanie tytułu prawnego do lokalu (oryginał lub uwierzytelniona kopia), wyjaśniając iż do wniosku nie dołączyła tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego. Natomiast pierwotnie złożona umowa najmu obowiązywała tylko do 01.07.2025 r.Według organu nie na dzień osobistego stawiennictwa nie wykazała ona, iż posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, w którym przebywa i będzie przebywać, gdyż przedłożona do akt postępowania umowa najmu nie obowiązywała w dniu jej okazania.W dniu 25.08.2025 r. I. L. przedłożyła wyjaśnienie w którym wskazała, że umowa najmu lokalu mieszkalnego zawarta na czas określony do dnia 01.07.2025 r. po upływie wskazanego terminu nie została wypowiedziana przez wynajmującego i co za tym idzie przekształciła się w umowę na czas nieoznaczony powołując się na art. 674 Kodeksu cywilnego.Pismem z dnia 16.09.2025 r. Wojewoda pozostawił bez rozpoznania wniosek I. L. wskazując, że brak formalny wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie przez I. L..Według organu poza wyjaśnieniami skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających spełnienie wymogu formalnego określonego w art. 219 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Wojewoda wskazał, że stosunek najmu ustaje wraz z upływem terminu, na który umowa została zawarta. Jednakże stosownie do brzmienia art. 674 Kodeksu cywilnego, jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie, najemca używa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego, uznaje się, że najem został przedłużony na czas nieoznaczony. Jednak aby dopuszczalne było uznanie, iż najem został przedłużony na czas nieoznaczony, dalsze używanie rzeczy przez najemcę musi następować za zgodą wynajmującego i sytuacja wymaga pewnych, nie budzących wątpliwości, działań podjętych przez strony. Zgoda wynajmującego na używanie nadal rzeczy przez najemcę, stanowiąca niezbędną przesłankę tzw. milczącego przedłużenia umowy najmu, może być nie tylko wyraźna, ale wyrażona także w sposób dorozumiany. W rezultacie organ przyjął, że I. L. nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających dorozumianą zgodę wynajmującego.W dniu 24.09.2025 r. I. L. wniosła za ponaglenie na bezczynność w postępowaniu w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.W dniu 30.09.2025 r. Wojewoda przesłał ponaglenie wraz z aktami sprawy do rozpoznania do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.Pismem z dnia 6.11.2025 r. I. L., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu za pośrednictwem Wojewody, któremu zarzuciła bezczynność w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE przez Wojewodę. Skarżąca wniosła o: 1) Stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; 2) przyznanie od organu kwoty pieniężnej w wysokości [...] zł. Skarżąca zaznaczyła, że w dniu 23 września 2025 r. Wojewoda wydał decyzję o zmianie wcześniej wydanego zezwolenia na pobyt czasowy i pracę dla P. L., w której uznał jego oświadczenie o uznaniu umowy najmu lokalu mieszkalnego za zawartą na czas nieokreślony za wystarczający dowód posiadania tytułu prawnego do lokalu. Tym samym organ potwierdził, że wskazany adres stanowi rzeczywiste i prawne miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Na dzień złożenia wniosków odpowiednio 8 maja 2025 r. przez I. i A. L. oraz 19 maja 2025 r. przez P. L. - umowa najmu była w pełni obowiązująca, a jej treść została dodatkowo potwierdzona pisemnym oświadczeniem złożonym przez P. L.. Organ nie przeprowadził czynności wyjaśniających i nie zweryfikował faktyczne zamieszkania rodziny L. pod wskazanym adresem, dokonał nieuprawnionej interpretacji przepisów prawa cywilnego oraz wprowadził w błąd stronę sugerując brak podstaw do rozpoznania jej wniosków, co stanowiło rażące naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. W konsekwencji wniosła o uznanie, że bezczynność Wojewody, w sprawach nr [...], [...] i [...] oraz działania Dyrektora Wydział Spraw Cudzoziemców, stanowią rażące naruszenie przepisów KPA, konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz prawa do dobrej administracji (art. 41 Karty Praw Podstawowych UE). Wobec powyższego wniosła o zasądzenie od organu sumy pieniężnej za poniesione przez nas straty proceduralne, utratę zaufania do organów oraz negatywne konsekwencje faktyczne przez okres bezczynności. Uważamy, że kwota w wysokości ok. [...] zł dla każdej osoby byłaby adekwatna do charakteru naruszenia oraz funkcji kompensacyjnej i prewencyjnej wyroku; oraz obciążenie Wojewody kosztami postępowania sądowego.W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż wniosek strony został pozostawiony bez rozpoznania, ze względu na nieusunięcie jego braków formalnych, mimo prawidłowego wezwania i upływu terminu przeznaczonego na ich uzupełnienie. W efekcie nie było podstaw do stwierdzenia, że ewentualna bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie była ona bowiem spowodowana celowym działaniem, lekceważeniem strony lecz okolicznościami obiektywnymi, opisanymi powyżej. Zdaniem Wojewody niesłuszne jest stanowisko, że przepisy specustawy ukraińskiej mają zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną. Zawieszenie biegu terminów dotyczących spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski dotyczy spraw wszystkich cudzoziemców. Taki pogląd potwierdza ugruntowane już orzecznictwo odnoszące się do problematyki zakresu podmiotowego stosowania przepisów art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w wyrokach sygn. akt II OSK 2362/23 (i również II OSK 637/23, II OSK 638/23, II OSK 639/23). Zarzut dotyczący braku konsekwencji w ocenie przedstawionej umowy najmu lokalu mieszkalnego według organu był niezasadny. I. L. podniosła, że P. L. w postępowaniu o zmianę jednolitego zezwolenia na pobyt i pracę przedstawił kwestionowaną umowę najmu lokalu mieszkalnego z 21.06.2021r., która została przez organ zaakceptowana: "W dniu 23 września 2025r., Wojewoda wydał decyzję o zmianie wcześniej wydanego zezwolenia na pobyt czasowy i pracę P. L., w której wprost uznał oświadczenie P. L. o uznaniu umowy najmu lokalu mieszkalnego za zawartą na czas nieokreślony za wystarczający dowód posiadania tytułu prawnego do lokalu." Ustawodawca nie warunkuje wszczęcia postępowania czy pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie zmiany jednolitego zezwolenia na pobyt i pracę na podstawie art. 120, art. 120a i art. 120b ustawy o cudzoziemcach od przedstawienia przez wnioskodawcę ważnego tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. Sporna umowa najmu nie była wymagana ani na etapie oceny spełnienia wymogów formalnych wniesienia wniosku o zmianę jednolitego zezwolenia na pobyt i pracę ani na etapie oceny przesłanek zmiany zezwolenia. Zarzuty bezczynności były niezasadne. Do postępowań w sprawie zezwoleń na pobyt, w tym na pobyt rezydenta długoterminowego UE mają bowiem zastosowanie przepisy art. 210 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach, ustanawiające szczególne reguły biegu terminów załatwiania spraw. Do dnia złożenia skargi nie wystąpiło zdarzenie, które powodowałoby rozpoczęcie biegu terminu do załatwienia sprawy, będącej przedmiotem skargi. Braki formalne wniosku nie zostały uzupełnione w terminie, w konsekwencji czego wniosek został pozostawiony bez rozpoznania, a zatem termin do załatwienia sprawy nie rozpoczął biegu. Bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach, w tym również w sprawach zezwoleń na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w okresie od 24.02.2022 r. do 04.03.2026 r. zgodnie z art. 100c oraz 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. W okresie tym nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Ponadto organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z wymienioną regulacją w okresie zawieszenia biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt tj. w okresie od 24.02.2022r. do 04.03.2026 r. organowi prowadzącemu postępowanie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Skarżąca nie przedstawiła argumentacji przemawiającej za przyznaniem rekompensaty finansowej, a tym bardziej rekompensaty we wskazanej kwocie. Wymieniona nie wskazała jakoby doznała krzywdy w związku z prowadzeniem przez Wojewodę postępowania w Jej sprawie, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie Sądu orzekającego.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest - jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. - wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.W rozpoznawanej sprawie skarżąca wypełniła wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a. Ponaglenie zostało bowiem w przepisany prawem sposób złożone do właściwego organu pismem z dnia 23 września 2025 r. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Wojewoda dopuścił się bezczynności w postępowaniu w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na wniosek złożony przez I. L..W związku z argumentacją organu w niniejszej sprawie należało przede wszystkim rozważyć kwestię zastosowania w stosunku do strony skarżącej, przepisów art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Ustawa ta w art. 1 definiuje przedmiot regulacji w następujący sposób:1. Ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.2. Ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.3. Ustawa określa również:1) szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;2) pomoc zapewnianą przez wojewodów, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne podmioty obywatelom Ukrainy;3) utworzenie Funduszu Pomocy w celu finansowania lub dofinansowania realizacji zadań na rzecz pomocy obywatelom Ukrainy;4) niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny;5) szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;6) niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy;7) szczególne regulacje dotyczące kształcenia, wychowania i opieki dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy, w tym wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych w tym zakresie;8) szczególne zasady organizacji i funkcjonowania uczelni w związku z zapewnianiem miejsc na studiach dla obywateli Ukrainy, o których mowa w ust. 1;9) szczególne zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, przebywających legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;10) szczególne zasady prowadzenia dystrybucji produktów leczniczych i wyrobów medycznych przeznaczonych na pomoc humanitarną na terytorium Ukrainy przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych z dnia 12 marca 2022 r.Ustawa o pomocy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12.03.2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24.02.2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8.04.2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 - powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że:1. W okresie do dnia 31.12.2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:1) udzielenia cudzoziemcowi:a) zezwolenia na pobyt czasowy,b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,2) zmiany:a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę,b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;3) cofnięcia cudzoziemcowi:a) zezwolenia na pobyt czasowy,b) zezwolenia na pobyt stały,c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24.08.2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13.01.2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r. Przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany; na dzień wydania niniejszego wyroku art. 100d ustawy o pomocy określał przywołany okres "do dnia 30.09.2025 r." (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15.5.2024 r.; Dz. U. z 2024 r., poz. 854 - zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 1.7.2024 r.).Organ w odpowiedzi na skargę powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.02.2024 r. (sygn. akt II OSK 2362/23), zgodnie z którym przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p.u. po dniu 30.6.2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15.5.2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U z 2024 r., poz. 854 dalej: "Nowela ustawy", "ustawa zmieniająca") w zakresie w jakim przedłużono do 30.09.2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przyczyna wprowadzająca ograniczenie prawa do sądu w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej już nie istniała. Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 u.o.p.u. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z ww. zasadą prawa do sądu.Naczelny Sąd Administracyjny zajął w przywołanym wyroku stanowisko, zgodnie z którym, po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d u.o.p.u. - po dniu 30.06.2024 r. zachodzi sprzeczność art. 100d u.o.p.u. z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Przepis ten nie powinien być zatem stosowany. Kolejne nowelizacje wskazanego art. 100d przedłużały okres zawieszenia biegu terminów. W odniesieniu do okoliczności rozpoznawanej sprawy termin obowiązywania omawianych przepisów z dniem 30.09. 2025 r. został przedłużony do dnia 4.3.2026 roku (art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12.09.2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 roku, poz. 1301). Co więcej, określony w art. 100d termin z dniem 5.3.2026 r. został przedłużony do dnia 4 marca 2027 r. (art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23.01.2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r., poz. 203). Niemniej jednak uznanie, że przedłużenie po dniu 30.06.2024 r. mocy obowiązującej ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy o pomocy jest sprzeczne z Konstytucją, powoduje konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy i zbadania, czy rozpoznający sprawę organ dopuścił się bezczynności.W rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła wniosek datowany na dzień 8.05. 2025 r. Pismem z dnia 22.08.2025 roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych (k. 82 akt administracyjnych). Pismem z dnia 25 sierpnia 2025 roku skarżąca złożyła wyjaśnienia w ramach uzupełnienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE (k. 89 akt administracyjnych). Pismem z dnia 16 września 2025 roku wniosek skarżącej został przez Wojewodę pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych (k. 93 akt administracyjnych). Pismem z dnia 23.09.2025 roku skarżąca wniosła "odwołanie od postanowienia w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o udzielnie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE) stanowiące w istocie ponaglenie, które zostało przekazane wraz z aktami do rozpoznania do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu 30.09.2025 roku. Pismem z dnia 4.11.2025 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na jego bezczynność.Odnosząc się do meritum sprawy wskazać należy, że pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., przez wskazanie, że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z kolei przewlekłość zdefiniowano w przepisie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.Istotą kontroli sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność jest zbadanie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie i ewentualne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, likwidacja opieszałości organu. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.Skarga na bezczynność stanowi środek prawny, którego celem jest zapewnienie realizacji zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 § 1 k.p.a. Zasada ta wymaga, by organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W myśl ogólnej reguły zawartej przez ustawodawcę w Kodeksie postępowania administracyjnego w art. 35 § 1 § 2 k.p.a., stanowiącej rozwinięcie powyższej zasady, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Przepis art. 35 § 3 k.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.Z uwagi na przedmiot postępowania, w sprawie znajdowały zastosowanie regulacje szczególne, zawarte w ustawie o cudzoziemcach, która wprowadza odmienne od przewidzianych w k.p.a. uregulowania dotyczące terminów załatwiania spraw. Zgodnie z art. 223 w związku z art. 210 u.o.c., decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy (ust. 1), przy czym termin, o którym mowa w ust. 1 , biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a (ust. 2).W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie przedmiotowego zezwolenia został złożony osobiście do Wojewody w dniu 8 maja 2025 roku. Organ w dniu 16 września 2025 r. pozostawił wniosek bez rozpoznania z uwagi na nieprzedstawienie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, przywołując normę art. 219 ust. 2 i ustawy o cudzoziemcach. Organ wskazał, że skarżąca przedłożyła umowę najmu, której termin upłynął przed jej przedłożeniem organowi.Jak wskazano w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3.09.2013 r. sygn. akt I OPS 2/13, na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.), stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przysługuje skarga na bezczynność organu. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że pozostawienie podania bez rozpoznania jest formą zakończenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie usunęła braków podania w terminie, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia. Jeżeli więc organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki warunkujące podjęcie tej czynności materialno-technicznej, np. wezwanie organu wystosowane na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. było wadliwe, to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji (por. wyrok NSA z dnia 22.02.2012 r. II GSK 3/11). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu.Skarżąca kwestionuje brak wykazania posiadania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego i pozostawienia wniosku bez rozpoznania, z uwagi na wykazanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przez przedłożenie organowi umowy najmu lokalu mieszkalnego, której stroną jest m.in. P. L.. W tym względzie skarżąca pismem z 07.07.2025 roku wnosiła do Wojewody o dołączenie do jej sprawy oświadczenie jej męża w kwestii umowy najmu mieszkania i zgłoszenia danych rodziny do ubezpieczenia społecznego. Ponadto wskazywała na złożone do Wojewody pismo z dnia 25.08.2025 roku w kwestii potwierdzenia tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego związane z oświadczeniem najemcy jakie zostało wcześniej przesłane do organu. Mimo to Wojewoda w piśmie z dnia 16 września 2025 roku o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącej wskazał, że stosunek najmu ustaje wraz z upływem terminu, na który umowa została zawarta. Jednakże stosownie do brzmienia art. 674 Kodeksu cywilnego, jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie, najemca używa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego, uznaje się, że najem został przedłużony na czas nieoznaczony. Przepis art. 674 KC może być stosowany jedynie wówczas, gdy strony w sposób odmienny nie uregulowały w umowie wzajemnych relacji po ustaniu stosunku najmu. Przykładem tego typu unormowania może być postanowienie przewidujące, iż przedłużenie umowy wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności albo wyłączenie w umowie zastosowania art. 674 KC. Czego w przedmiotowej umowie najmu nie unormowano. Jednak aby dopuszczalne było uznanie, iż najem został przedłużony na czas nieoznaczony, dalsze używanie rzeczy przez najemcę musi następować za zgodą wynajmującego i sytuacja wymaga pewnych, nie budzących wątpliwości, działań podjętych przez strony. Zgoda wynajmującego na używanie nadal rzeczy przez najemcę, stanowiąca niezbędną przesłankę tzw. milczącego przedłużenia umowy najmu, może być nie tylko wyraźna, ale wyrażona także w sposób dorozumiany. Jako przykład warto przytoczyć fragment uzasadnienia wyroku z dnia 14.10.1998 r., II CKN 925/97, w którym Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ,,w świetle treści art. 674 KC w związku z art. 694 KC do przedłużenia umowy dzierżawy nie wystarczy samo używanie rzeczy przez dzierżawcę po upływie terminu oznaczonego w umowie, lecz niezbędne jest, aby używanie to odbywało się za wyraźną lub chociażby dorozumianą zgodą wynajmującego wyrażoną jednak w sposób dostateczny (art. 60 KC), a więc przez jakiekolwiek zachowanie się, które w okolicznościach towarzyszących w sposób dostatecznie zrozumiały wyraża wolę wywołania skutków prawnych objętych treścią czynności prawnej." W rezultacie organ przyjął, że I. L. nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających dorozumianą zgodę wynajmującegoSkład orzekający w niniejszej sprawie zwraca dodatkowo uwagę, że stosownie do art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Na podstawie tego przepisu uzupełnieniu podlegają te braki podania, które dotyczą wymagań stawianych mu w przepisach szczegółowych. Przepisy ustaw szczególnych mogą bowiem stawiać wyższe – niż przepisy k.p.a. - wymagania pismom składanym organowi administracji publicznej w postępowaniach prowadzonych na ich podstawie.W odniesieniu do powyższej regulacji zauważyć trzeba, że nie wszystkie jednak spośród wymagań podań przewidzianych przez przepisy szczególne mają charakter formalny. Niektórym wymaganiom przypisuje się charakter merytoryczny. To rozróżnienie ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasad stosowania art. 64 § 2 k.p.a. (M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 64). Artykuł 64 § 2 k.p.a. dotyczy wyłącznie formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie mu biegu. Nie dotyczy natomiast okoliczności istotnych dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zastosowanie tego przepisu nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku. Przepis ten nie może być wykładany szeroko i zamykać stronie możliwości rozpatrzenia jej sprawy w sposób merytoryczny. Jak się podkreśla w orzecznictwie, artykuł 64 k.p.a. dotyczy sytuacji, gdy brak podstawowych danych albo niespełnienie innych wymagań określonych w przepisach prawa uniemożliwia organowi administracji, który otrzymał wniosek, jakiekolwiek merytoryczne odniesienie się do jego treści. Ratio legis art. 64 sprowadza się zatem do tego, że organ jest zwolniony z obowiązku rozpoznania podania w postępowaniu jurysdykcyjnym, jeżeli nie zawiera ono istotnych elementów, których ocena powinna lec u podstaw wydanej decyzji, a strona tych elementów – pomimo wezwania – nie uzupełniła (M. Romańska, op. cit. i powołane tam wyroki NSA: z 8.02.2022 r., II OSK 2556/21, LEX nr 3349529; z 5.07.2022 r., II GSK 701/22, LEX nr 3392331; z 16.04.2021 r., II OSK 3263/19, LEX nr 3289898; z 26.03.2021 r., II GSK 258/21, LEX nr 3168113; z 22.03.2018 r., II GSK 1363/16, LEX nr 2480731 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 8.02.2013 r., II SAB/Po 61/12, LEX nr 1287097).Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że warunki formalne, jakie powinien spełniać wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE zasadniczo określają przepisy art. 219 ust. 1 u.c. Powołany przez organy przepis art. 219 ust. 2 u.c. określa dokumenty, które cudzoziemiec powinien załączyć do wniosku, wskazując, że cudzoziemiec przedstawia ważny dokument podróży oraz tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego, w którym będzie przebywał, i dołącza do niego: 1) aktualną fotografię; 2) dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.W przedmiotowej sprawie skarżąca uczyniła zadość wymogom prawa przedstawiając tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego w postaci umowy najmu lokalu z dnia 21.06.2021 roku obowiązującą do dnia 1.07.2025 roku oraz oświadczenia uzupełniające z wyjaśnieniem dotyczącym przekształcenia umowy na czas nieokreślony, a więc w istocie dokument, który w świetle art. 219 ust. 3 u.c. stanowi tytuł prawny, o którym mowa w ust. 2. Nie można zatem uznać, że jej podanie zawierało braki formalne, które uniemożliwiły nadanie mu biegu. Użyte w art. 219 ust. 2 pkt 2 u.c. sformułowanie wskazujące na obowiązek dołączenia do wniosku "dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE" wskazuje na to, że powyższe załączniki mają charakter dowodowy, a nie formalny, a zatem nie są to wymagania formalne wniosku, które uprawniałyby organ do zastosowania art. 64 § 2 (zob. stanowisko wyrażone w wyrokach WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 26.08.2010 r., II SAB/Go 20/10, LEX nr 737823; oraz WSA w Warszawie z 7.02.2008 r., I SAB/Wa 183/07, LEX nr 505409 - w odniesieniu do regulacji przyjętej w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U.2017.2097/ o podobnym charakterze, co omawiana regulacja art. 219 ust. 2 pkt 2 u.c.). Dokumenty, o których jest jedynie ogólnie mowa w art. 219 ust. 2 pkt 2 u.c. to niezamknięty katalog środków dowodowych na podstawie których organ powinien pozyskać informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE i wydania decyzji merytorycznej. W wyroku z 11.12.2015 r. sygn. II OSK 735/14 Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zauważył, że należy odróżnić warunki formalne wniosku od elementów materialnoprawnych stanowiących potwierdzenie przesłanek merytorycznych do przyznania lub potwierdzenia określonego prawa wnioskodawcy. Ocena spełnienia wymogów materialnoprawnych wniosku powinna być dokonywana już podczas merytorycznego rozpatrywania sprawy, w przeciwnym razie etap rozpoznania sprawy przeniósłby się do fazy wszczęcia postępowania, a pozostawienie bez rozpatrzenia zastępowałoby merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. Stanowisko to Sąd uznaje za relewantne na gruncie rozważanego przypadku. Stąd też, w ocenie Sądu, przepisy art. 219 ust. 2 u.c. wskazują na obowiązek wnioskodawcy przedstawienia organowi wraz ze złożonym wnioskiem dokumentów zwierających informacje istotne z punktu widzenia materialnoprawnych przesłanek udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, celem potwierdzenia zasadności wniesionego żądania. Z ww. przepisu wynika, że wnioskodawca powinien załączyć do wniosku wszystkie dostępne mu dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, niezależnie od tego czy - w jego ocenie - są one istotne dla rozpoznania sprawy czy nie. Dokumenty te podlegają jednak już merytorycznej ocenie organu prowadzącego postępowanie. Przepis art. 219 ust. 3 u.c., do którego odwołują się organy obu instancji, określa zaś jedynie moc dowodową umowy użyczenia lokalu, uzależniając ją od określonego statusu osoby użyczającego, który jednakże również podlega udowodnieniu. Przyjąć w związku z tym należy, że na podstawie dostarczonych przez aplikującego cudzoziemca dokumentów, organ powinien podjąć rozstrzygnięcie merytoryczne, zaś o niedostatkach środków dowodowych na określoną okoliczność podlegającą dowodzeniu poinformować stronę w trybie art. 79a § 1 k.p.a. ("W postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się.") – nie zaś przy zastosowaniu trybu z art. 64 § 2 k.p.a. W tym trybie nie podlegają bowiem uzupełnieniu elementy postępowania wyjaśniającego warunkujące wydanie decyzji o żądanej treści (J. Wegner [w:] Z. Kmieciak, M. Wojtuń, J. Wegner, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 64.).Mając powyższe na uwadze, należy przyjąć, że nieprzedstawienie aktualnej umowy najmu lokalu ze wskazaniem jej zawarcia na czas nieoznaczony nie powinno być przez organy potraktowane jako brak formalny wniosku, uniemożliwiający nadanie mu biegu. Z powyższą oceną Sądu, wskazującą na wadliwe zatamowanie procedowania w sprawie wniosku skarżącej o udzielenie jej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE łączy się wskazanie, że skutkiem uprawomocnienia się niniejszego wyroku, będzie to, że Wojewoda zobowiązany będzie przystąpić do merytorycznej oceny wniosku o udzielenie zezwolenia skarżącej na pobyt rezydenta długoterminowego UE, uwzględniając przedłożony przez skarżącą zestaw dokumentów. Sąd wskazuje ponadto, że jego ocena prawna obejmuje również wskazanie, że z przyczyn powyżej opisanych doszło w sprawie do bezpodstawnego pozostawienia podania bez rozpoznania.W sprawie nie było podstaw do pozostawienie wniosku skarżącej bez rozpoznania, z uwagi na niewykazanie przez nią tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. Nieuzasadnione pozostawienie wniosku bez rozpoznania uniemożliwiło rozpoznanie sprawy. Termin załatwienia sprawy określony przez ustawodawcę od daty złożenia pozbawionego braków formalnych wniosku, niewątpliwie został przez organ przekroczony.Mając powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 8 maja 2025 roku w terminie 30 dni od dnia przekazania organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.Orzekając w zakresie uregulowanym przywołanym przepisem Sąd uznał, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. m.in. wyroki NSA z 16.09.2015 r. sygn. akt I OSK 722/15, z dnia 26.02.2016 r. sygn. akt I OSK 2451/14, z dnia 6.09.2016 r. sygn. akt I OSK 296/15, z dnia 26.02.2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14, wyroki WSA w Białymstoku z dnia 11.05.2017 r. sygn. akt II SAB/Bk 38/17, WSA w Łodzi z dnia 20.04.2017 r. sygn. akt II SAB/Łd 13/17, WSA w Krakowie z dnia 22.03.2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 35/17, WSA we Wrocławiu z dnia 13.03.2025 r. IV SAB/Wr 656/24).W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca bezczynność organu, która nastąpiła po pozostawieniu wniosku bez rozpoznania nie wynikała z zaniechania przez organ prowadzenia postępowania, lecz wadliwej oceny kwestii istnienia braku formalnego i podstaw do pozostawienia pisma bez rozpoznania.Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.Na tle redakcji art. 149 § 2 p.p.s.a. trzeba zauważyć, że sam fakt bezczynności, nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Gdyby bowiem taki był zamiar ustawodawcy, wówczas przepis miałby treść odmienną, obligującą wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie przewidującą taką możliwość. Przewidziane w ustawie fakultatywne jedynie działanie sądu - bez sprecyzowania w ustawie przesłanek przyznania sumy pieniężnej - oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka zależy od oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne danej sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zastrzeżone jedynie do istotnych uchybień zasadzie efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30.01.2018 r. sygn. akt II SAB/Wr 40/17, wyrok WSA w Warszawie z dnia 19.5.2017 r. sygn. akt IV SAB/Wa 294/16).W okolicznościach przedmiotowej sprawy, Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Przeciwko zastosowaniu powyższego środka przemawia przedstawiona powyżej ocena braku rażącego naruszenia przez organ prawa oraz fakt pozostawienia wniosku bez rozpoznania przez organ z nieznacznym przekroczeniem terminu przewidzianego na rozpoznanie wniosku.O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów uiszczonego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł .Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.)..).