Wyrok - II SA/Po 762/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 26 marca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieuiszczonej w terminie opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poUchylono decyzję I i II instancji. Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieuiszczonej w terminie opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję i po
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
samorząd terytorialny
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
26 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Arkadiusz Skomra
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną przez D. G. (dalej również: skarżąca; strona) decyzję Wójta Gminy [...] (dalej również: Wójt; organ I instancji) z dnia 6 maja 2025 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieuiszczonej w terminie opłaty adiacenckiej.Decyzje te zostały wydane w następującym stanie sprawy.W dniu 23 stycznia 2025 r. D. G. skierowała do Wójta Gminy [...] wniosek o "umorzenie odsetek od opłaty adiacenckiej ze względu na zdrowie".W toku postępowania skarżąca, na wezwanie Wójta złożyła w dniu 24 lutego 2025 r. (data wpływu do organu I instancji) "oświadczenie o stanie majątkowym do ulg w spłacie zobowiązań".Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 6 maja 2025 r., wydaną na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 4 i art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1530 ze zm.) - dalej: również: u.f.p. w związku z art. 148 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.) - dalej: u.g.n. odmówił "umorzenia odsetek za zwłokę od opłaty adiacenckiej", wskazując na to, że sytuacja majątkowa i życiowa skarżącej nie spełnia kryteriów wyjątkowości, które organ mógłby uznać za wystarczającą przesłankę do uwzględnienia wniosku strony na podstawie obowiązujących przepisów.W odwołaniu od powyższej decyzji D. G., podniosła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i wnosi o jej pozytywne rozpatrzenie sprawy. Wskazała na to, że ma [...] lat, jest chora i czeka na operację, która miała odbyć się w czerwcu 2025 r., oraz że do powstania zaległości odsetkowych doszło wskutek przedłużania się sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu przez okres dwóch lat.Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 18 sierpnia 2025 r., stwierdziło, że ustalone okoliczności sprawy uzasadniały odmowę umorzenia odsetek.Kolegium podniósł, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych i wskazało na treść art. 64 ust. 1 pkt 2 [lit a i lit. b] u.f.p. Organ II instancji wyjaśnił, że opłata adiacencka zalicza się do należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., i do umorzenia odsetek od opłaty adiacenckiej stosuje się art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p., zaś odsetki od opłaty adiacenckiej stanowią część należności określonej w art. 60 u.f.p. (jako należność uboczna od opłaty adiacenckiej). Organ odwoławczy stwierdził, że z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. wynika, że w pierwszej kolejności organ powinien ustalić, czy w danej sprawie zachodzą okoliczności uzasadnione wskazanymi względami, zwłaszcza możliwościami płatniczymi wnioskodawcy. Brak takich przesłanek wyklucza udzielenie ulgi; natomiast w razie ich stwierdzenia, decyzja w tym zakresie ma charakter fakultatywny, co oznacza, że rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy. W ramach tego uznania organ jest zobowiązany ustalić, czy w danej sprawie występują przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości, tj. względy społeczne lub gospodarcze, w tym ocenić należy możliwości płatnicze zobowiązanego.Organ II instancji wskazał na to, że ponieważ ulga udzielana jest wyłącznie na wniosek zainteresowanego i w jego interesie, to ciężar udowodnienia istnienia przesłanki w postaci braku możliwości płatniczych zobowiązanej uzasadnionych jej nadzwyczajną sytuacją losową spoczywał tutaj na skarżącej. Organ podniósł, że Wójt, rozpoznając wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę od opłaty adiacenckiej, wezwał stronę do przedstawienia oświadczenia o stanie majątkowym, które skarżąca wypełniła i przedłożyła organowi I instancji.Zdaniem Kolegium analiza zgromadzonych dowodów (w szczególności treści wniosku skarżącej oraz przedłożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym) wskazuje, że sytuacja finansowa i życiowa skarżącej jest stabilna i nie nosi znamion kryzysu ekonomicznego. Skarżąca uzyskuje stały dochód, dysponuje znacznym majątkiem nieruchomym (dom jednorodzinny oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 3230 m˛), a jej kondycji finansowej nie zagroziło żadne nadzwyczajne zdarzenie losowe. Co więcej, sam fakt powstania obowiązku zapłaty opłaty adiacenckiej dowodzi, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości o istotnej wartości, obowiązek ten powstaje bowiem w następstwie wzrostu wartości gruntu. Organ zauważył, że skarżąca nie załączyła też do oświadczenia o stanie majątkowym żadnych dokumentów na potwierdzenie przedstawionych przez siebie kosztów utrzymania oraz wysokości swoich dochodów, ani też dokumentów potwierdzających przedstawione przez siebie okoliczności życiowe, tj. ponoszenie wydatków na ochronę zdrowia, jak i ewentualnych wydatków związanych z operacją zaćmy lub dwiema protezami rąk, pomimo że bezpośrednio z treści oświadczenia o stanie majątkowym wynikało, iż twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać potwierdzone dokumentami.Ponadto, według Kolegium już z wydatków wskazanych przez skarżącą w oświadczeniu majątkowym wynika, że ponosi ona miesięcznie koszty swojego utrzymania w łącznej wysokości ok. 13 500 NOK, otrzymując rentę w wysokości 19 000 NOK. Według organu, to oznacza, że dochody skarżącej wystarczają jej na pokrycie również wydatków innych niż wydatki potrzebne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tym bardziej, że skarżąca w toku postępowania nie wskazała nawet, iż nie posiada środków na uiszczenie odsetek lub aby znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej, a wniosek uzasadniła jedynie swoim stanem zdrowia. Według Kolegium samo powoływanie się na sytuację zdrowotną przez osobę zobowiązaną nie jest wystraczające do stwierdzenia, że zachodzą przesłanki do udzielenia ulgi w postaci umorzenia odsetek, gdyż nawet potencjalnie zły stan zdrowia nie oznacza automatycznie braku możliwości uiszczenia należności. Natomiast argument dotyczący tego, że do powstania zaległości odsetkowych doszło wskutek przedłużania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przez okres dwóch lat należy uznać za nieuzasadniony, bowiem to skarżąca zainicjowała postępowanie sądowe, nie mając nigdy gwarancji uzyskania orzeczenia o satysfakcjonującej ją treści. Zdaniem organu skarżąca winna była się liczyć z koniecznością uiszczenia odsetek od opłaty adiacenckiej. Organ dodał, że w przypadku trudności w jednorazowej spłacie strona może również wystąpić z wnioskiem o rozłożenie na raty całości lub części należności.Po wydaniu decyzji przez Kolegium i wyekspediowaniu jej pod adres skarżącej w [...], pełnomocnik procesowy skarżącej (radca prawny) wniósł do Kolegium pismo procesowe z dnia 2 września 2025 r., m.in. podtrzymując "stanowisko [s]karżącej w zakresie żądania umorzenia odsetek od opłaty adiacenckiej ustalonej decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 28.6.2021 r. ([...])" i precyzując odwołanie poprzez wniesienie o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie całości odsetek od opłaty adiacenckiej.Decyzja organu II instancji została doręczona stronie w dniu 10 września 2025 r. - patrz: stanowisko Poczty Polskiej z dnia 14 listopada 2025 r. nr sprawy [...] [k. 36])Następnie w skardze z dnia 24 września 2025 r. na decyzję odwoławczą D. G., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, zaskarżając w całości to rozstrzygnięcie, zarzuciła naruszenie: 1) art. 10 ust. 1 k.p.a. polegające na ograniczeniu prawa uczestnictwa skarżącej w każdym stadium postępowania oraz uniemożliwieniu wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów przed wydaniem decyzji na skutek wprowadzenia skarżącej w błąd co do zamierzonego terminu wydania decyzji w sprawie; 2) "art. 64 ust. 1 lit. 1" u.f.p. polegające na nieumorzeniu odsetek od opłaty adiacenckiej, pomimo że w przypadku zobowiązania skarżącej uzasadnione to było ważnym interesem strony oraz interesem publicznym; 3) art. 7 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu słusznego interesu skarżącej w zakresie postępowania dotyczącego umorzenia odsetek od opłaty adiacenckiej.Przy tak sformułowanych zarzutach, umotywowanych i rozwiniętych w uzasadnieniu skargi, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.Pełnomocnik wyjaśnił, że wartość przedmiotu zaskarżenia (9690 zł - k. 2) obliczono jako sumę należnych odsetek (k. 6). Skarga została opłacona wpisem stosunkowym w wysokości 388 zł. (k. 19a).Kolegium w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko, ustosunkowało się do poszczególnych zarzutów skargi i wniosło o jej oddalenie.Na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko, wnioski i argumentację przedawnione w skardze.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.W pierwszej kolejności wskazać należy na to, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: p.p.s.a. sąd administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego aktu z przepisami prawa, w tym z przepisami postępowania administracyjnego. Poza tym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Granice sprawy wyznaczone są zaś przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przy tym, z uwagi na treść art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa - czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (dotyczy przepisów prawa materialnego) bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (dotyczy przepisów postępowania).Ponadto, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Analiza i ocena prawna okoliczności niniejszej sprawy nastąpiła na gruncie faktów znajdujących swoje odzwierciedlenie – względnie pominiętych – w aktach tejże sprawy (por. orzecznictwo powołane w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2678/21, dostępnym w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie zarzuty okazały się zasadne.Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Kolegium z dnia 18 sierpnia 2025 r. utrzymująca w mocy zaskarżoną przez D. G. decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 6 maja 2025 r. odmawiającą umorzenia odsetek od opłaty adiacenckiej.Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 61 ust. 1 pkt 4 i art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. (aktualnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 1483 ze zm.) w związku z art. 148 ust. 5 u.g.n. (aktualnie Dz.U. z 2026 r., poz. 399).Według art. 148 ust. 5 u.g.n. do ulg w spłacie oraz umarzania należności z tytułu opłaty adiacenckiej stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie zaś z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może, na wniosek zobowiązanego: a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Z kolei art. 60 u.f.p. stanowi m.in., że środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych: dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (pkt 7); pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa (pkt 8). Natomiast zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.Istotnie, jak wyjaśniło Kolegium, postępowanie w sprawie udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności uregulowane w powołanych powyżej przepisach jest oparte na zasadzie uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w takiej sprawie wyraża się w tym, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, zatem może w przypadku stwierdzenia przesłanek umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia (por. stanowisko wskazane w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Go 181/23, dostępnym jw.). W konsekwencji, nawet w przypadku stwierdzenia ziszczenia się przesłanki umorzenia organ może, lecz nie jest do tego zobowiązany uwzględnić wniosek. Niemniej jednak tego rodzaju rozstrzygnięcie nie może mieć charakteru dowolnego, lecz powinno stanowić wynik rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 8 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 września 2025 r. sygn. akt III SA/Po 304/25, dostępnym jw.) Dowolność w tym zakresie wyklucza również norma określona w art. 6 k.p.a. zobowiązująca organy administracji publicznej do działania na podstawie przepisów prawa. Kontrola sądowa rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się w takich okolicznościach do zbadania, czy decyzja uznaniowa poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd bada to, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (czy dopełniono obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i swobodnej oceny dowodów, jak też czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), również z uwzględnieniem art. 79a k.p.a., oraz czy wydana decyzja odpowiada wymogom określonym w przywołanym art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności zaś, czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia należności. Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonany na podstawie kryteriów celowości i słuszności pozostaje poza kontrolą sądu. Ponadto wskazać jeszcze zauważyć, że sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji na dzień jej podjęcia i nie zastępuje organu w rozpatrzeniu wniosku o zastosowanie ulgi, lecz ma obowiązek przyjąć stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji przez organ.W okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji nie odpowiadają prawu.W orzecznictwie wskazuje się, że obie przesłanki wskazane w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. (ważny interes zobowiązanego i interes publiczny) mają tę samą wartość i w związku z tym żadna z nich nie powinna być preferowana przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności. Rozpoznając wniosek, organ nie jest w tym względzie skrępowany stanowiskiem wnioskodawcy oraz jego oceną przesłanek umorzeniowych. Ma jednak obowiązek przeprowadzenia postępowania w sposób umożliwiający wnioskodawcy wykazanie okoliczności uzasadniających umorzenie należności w całości lub w części (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2022 r. sygn. akt I GSK 1117/21).Decyzja o charakterze uznaniowym musi odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron - interes obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyroki NSA z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 182/12 i 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 335/13, dostępne jw.). Ustawodawca nie zdefiniował pojęć "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej, indywidualnej sprawy administracyjnej. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. W orzecznictwie wskazuje się, że pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną zobowiązanego, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. Z kolei przesłankę "interesu publicznego" interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego (patrz np. wyroki NSA z dnia 24 czerwca 2022 r. sygn. akt I GSK 2588/18, 17 lipca 2025 r. sygn. akt I GSK 531/24 i 15 października 2025 r. sygn. akt I GSK 1540/21 - orzeczenia dostępne jw.).Natomiast stosowanie instytucji umorzenia należności w części, określonej w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p., wymaga oceny, czy przemawiają za tym ważne względy społeczne lub gospodarcze zobowiązanego, w szczególności możliwości płatnicze zobowiązanego, rozumiane przede wszystkim jako sytuacje, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności, nie jest on w stanie uregulować zaległości, przy czym nie można ich utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika. O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. (patrz np. wyroki NSA z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 1658/19 i 14 stycznia 2021 r. sygn. akt I GSK 1605/20, dostępne jw.). Decyzje wydawane w tym przedmiocie również powinny spełniać wymogi stawiane decyzji opartej na uznaniu administracyjnym.Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, Sąd podkreśla, że z zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w ogóle nie wynika, jakiej konkretnie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej wniosek ten dotyczy. Nie wiadomo, jaka jest wysokość opłaty adiacenckiej, którą obwiązana była uiścić skarżąca, z jakiej decyzji ona wynika, jak też jaka jest szacowana wysokość należności w postaci odsetek od należności głównej, o których mowa w art. 148 ust. 2 u.g.n. i kiedy powstał obowiązek jej zapłaty (do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie opłaty adiacenckiej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego) w kontekście przepisu art. 9 u.g.n. i wniesionej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, która następnie został odrzucona w sprawie o sygn. akt I SA/Po 349/22.O ile też sam zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez Kolegium, które rozpatrzyło sprawę w drugiej instancji znacznie wcześniej niż wskazany w zawiadomieniu z dnia 1 lipca 2025 r. graniczny termin 120 dni, nie okazał się zasadny, gdyż organ ten nie orzekał na podstawie żadnego nowego materiału procesowego, zaś nadesłane po wydaniu zaskarżonej decyzji pismo pełnomocnika strony również na taki materiał nie wskazywało – zaś w szczególności postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 18 sierpnia 2022 r. (o odrzuceniu skargi) i z dnia 5 października 2023 r. (o odrzuceniu zażalenia), wydane w sprawie o sygn. akt I SA/Po 349/22, powinny być z urzędu znane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, zatem dokumenty te waloru nowości mieć nie mogły – to wobec uchybień popełnionych przez organ I instancji w związku z naruszeniem art. 79a § 1 k.p.a., zarzut ten należało odnieść przede wszystkim do Wójta, co finalnie również obciążało organ II instancji, który nie dostrzegł uchybień organu I instancji w tym zakresie. Jednocześnie, wspomniany brak jakiegokolwiek przybliżenia decyzji wydanych w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej, jak i wypowiedzenia się co do kwestii związanych z zaskarżeniem takich decyzji do sądu administracyjnego – chociażby w odniesieniu do zagadnień wynikających z art. 9 i art. 148 ust. 1 i 2 u.g.n. – również świadczył o istotnych uchybieniach w zakresie ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Odpowiedź na skargę ze swej istoty nie mogła stanowić płaszczyzny do uzupełnienia motywów decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie, gdyż ten rodzaj pisma procesowego nie służy do konwalidacji uchybień popełnianych przy wydawaniu rozstrzygnięć administracyjnych zaskarżanych do sądu administracyjnego.W takiej sytuacji w pełni uprawniona jest teza, że rozważania organów obydwu instancji w ogóle nie zostały osadzone w konkretnych uwarunkowaniach przedmiotowej sprawy. Ustalania organów noszą zatem znamiona po części abstrakcyjności, jak też arbitralności, gdyż brak jest odpowiedniej podpory dla odniesienia sytuacji osobistej (zdrowotnej) oraz materialnej (majątkowej i finansowej) strony do wysokości konkretnej należności, która powinna zostać uiszczona na rzecz jednostki samorządowej. W tym aspekcie obydwie zaskarżone decyzje w zasadzie wymykają się ocenie Sądu z punktu widzenia wyżej wskazanych kryteriów kontroli sądowej.Organy, rozpoznając wniosek skarżącej, uznały, że brak jest podstaw do udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu odsetek ze względu na stan zdrowia skarżącej, natomiast organ II instancji rozszerzył argumentację również o kwestie związane z ważnymi względami zobowiązanego, uwzględniając stan zasobów majątkowych i finansowych skarżącej. Zarazem organ odwoławczy, mimo że trafnie przywołał treść art. 64 ust 1 pkt 2 lit. a u.f.p. (dotyczący umarzania należności w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym) i art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. (dotyczący umarzania w części, odraczania terminu spłaty całości albo części należności lub rozkładania na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego), to niespójnie w swoich rozważaniach skupił się jedynie na przesłankach z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b (dotyczących umarzania należności w części). W gruncie rzeczy sprawa ta zatem nie została zatem odpowiednio oceniona z perspektywy przesłanek z art. 64 ust 1 pkt 2 lit. a u.f.p. w zakresie rozważenia i wyważenia ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego.Faktem jest też, że skarżąca nie załączyła do oświadczenia o stanie majątkowym żadnych dokumentów na potwierdzenie przedstawionych przez siebie kosztów utrzymania oraz wysokości swoich dochodów, ani też dokumentów potwierdzających przedstawione przez siebie okoliczności życiowe, tj. ponoszenie wydatków na ochronę zdrowia, jak i ewentualnych wydatków związanych z operacją zaćmy lub dwiema protezami rąk, pomimo że z treści oświadczenia o stanie majątkowym wynikało, że twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać potwierdzone dokumentami. Skarżąca w toku postępowania nadesłała jedynie organowi I instancji kopie postanowień i wezwań w sprawie sądowej o sygn. akt I SA/Po 349/22. Niemniej jednak w takiej sytuacji organ I instancji nie mógł przed wydaniem zaskarżonej decyzji poprzestać jedynie na prostym zawiadomieniu strony o prawie czynnego udziału w postępowaniu w trybie art. 10 § 1 k.p.a. (zawiadomienie z dnia 31 marca 2025 r.), bowiem zawiadomienie to nie wskazało stronie wprost, jak wymaga tego przepis art. 79a § 1 k.p.a., przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania zawiadomienia spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.Przepis art. 79a k.p.a. stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (patrz wyrok NSA z dnia 16 lipca 2025 r. sygn. akt I GSK 427/22, dostępny jw.).W takiej sytuacji organy, rozpatrując wniosek skarżącej o umorzenie opłaty adiacenckiej, ustaliły wprawdzie jej sytuację dochodową i majątkową, opierając się na oświadczeniu strony, ale uczyniły to na podstawie niedostatecznie zgromadzonego materiału procesowego. Dlatego też dokonanych ustaleń w zakresie sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącej nie można było uznać za kompletne i rzetelne. Przy tym – jak już wspomniano – organ I instancji wypowiadał się w zasadzie o odmowie umorzenia całości należności z tytułu odsetek, zaś organ II instancji o możliwości umorzenia tych należności w części.Podsumowując, zakwestionowane w niniejszej sprawie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, jak art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 79a § 1 w zw. z art. 10 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego, jak art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 148 ust. 5 u.g.n. – w stopniu uniemożliwiającym pełną kontrolę sądową zaskarżonych decyzji.W toku ponownego rozpatrywania sprawy organy uwzględnią wytyczne wynikające z rozważań przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu. Organ powinien wskazać o jaką konkretnie należność odsetkową może chodzić i w stosunku do jakiej należności głównej z tytułu opłaty adiacenckiej, jak też umożliwić stronie w trybie art. 79a § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. pełne przedstawienie całokształtu jej sytuacji z poparciem jej twierdzeń odpowiednimi dokumentami, wyznaczając stronie odpowiedni czas, uwzgledniający uwarunkowania tej konkretnej sprawy (w tym fakt zamieszkiwania przez stronę w [...]). Następnie organ w sposób wyczerpujący ustali i przedstawi stan faktyczny sprawy, jak też wypowie się co do wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na końcowe rozstrzygnięcie oparte na uznaniu administracyjnym, jakie należy wydać w tej sprawie. Powinien zaś to uczynić w odniesieniu do przesłanek z art. 64 ust. 1 pkt 1 lit. a u.f.p. (zasadność umorzenia całości należności w kontekście ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego), jak też z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. (zasadność umarzenia należności w części - w kontekście zachodzenia przypadku uzasadnionego względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego).Z kolei skarżąca powinna mieć na uwadze konieczność współdziałania z organem, celem należytego zobrazowania swojej sytuacji życiowej (osobistej i zdrowotnej) oraz finansowej i majątkowej, przedstawiając odpowiednie dokumenty na poparcie swoich twierdzeń i wniosków – tym bardziej, że aktualnie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego.W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt II wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd wziął pod uwagę wniosek strony skarżącej, wynik sprawy i wysokość uiszczonych w tej sprawie kosztów sądowych (388 zł wpisu stosunkowego od określonej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 9 690 zł), jak również wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (1800 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r., poz. 118) i fakt uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).. Sąd wziął pod uwagę wniosek strony skarżącej, wynik sprawy i wysokość uiszczonych w tej sprawie kosztów sądowych (388 zł wpisu stosunkowego od określonej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 9 690 zł), jak również wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (1800 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r., poz. 118) i fakt uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).