Wyrok - II OSK 2461/23 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 26 marca 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Administracyjne postępowanie, Obywatelstwo. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej N. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 184/23 w sprawie ze skargi N. P. na postanowienie Ministra Spraw WewnętrznyOddalono skargę kasacyjną. Administracyjne postępowanie, Obywatelstwo. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej N. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 184/23 w sprawie ze skargi N. P. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrzny
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
nieustalone
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
26 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Grzegorz Czerwiński
Podstawa prawna
art. 145
kpa
art. 148
kpa
art. 33
kpa
art. 109
kpa
art. 10
kpa
art. 149
kpa
art. 145
ppsa
art. 183
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 maja 2023 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 184/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę N. P. (strona, skarżący) na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracjiz dnia 5 grudnia 2022 r., znak: DOiR-6270-126/2022/AF w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez N.P.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, który na podstawie art. 173 § 1, art. 176 § 1 pkt 1 oraz art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok sądu pierwszej instancji w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:- art. 145 § 1 pkt 1 b p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (zwanej dalej: k.p.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez pominięcie, że sąd administracyjny ma obowiązek uchylić postanowienie, jeżeli w sprawie występuje jedna z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a., a termin jednego miesiąca do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o postanowieniu. Sąd pominął, że sprawę rozstrzygnięto przy niewyczerpującym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego oraz dokonaniu jego dowolnej oceny wyrażającej się w przyjęciu, że N. P. w sprawie o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego (SO.I.6122.81.2022.EOL) był zastępowany przez pełnomocnika. Podczas gdy, N. P. nie udzielił radcy prawnemu N. K. pełnomocnictwa do zastępowania go w sprawie o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego i w aktach sprawy nie było dokumentu pełnomocnictwa. W konsekwencji błędnie przyjęto, że w sprawie został przekroczony termin określony w art. 148 § 2 k.p.a., podczas gdy N. P. nie biorąc bez własnej winy udziału w postępowaniu o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, dowiedział się o wydaniu przez Wojewodę Opolskiego decyzji z dnia 26 lipca 2022 r., SO.I.6122.81.2022.EOL, dopiero wobec skutecznego doręczenia dnia 19 września 2022 r. decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 września 2022 r., znak DOiR-I-625o-22/2022/PO - a więc skarżący składając wniosek o wznowienie postępowania w placówce pocztowej 3 października 2022 r. dokonał czynności w ustawowym terminie;- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., poprzez pominięcie, że sąd administracyjny ma obowiązek uchylić postanowienie, jeżeli w sprawie występuje jedna z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. Sąd pominął, że sprawę rozstrzygnięto przy niewyczerpującym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego oraz dokonaniu jego dowolnej oceny wyrażającej się w przyjęciu, że N. P. w sprawie o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego (SO.I.6122.81.2022.EOL) był zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Podczas gdy, N. P. nie udzielił radcy prawnemu N. K. pełnomocnictwa do zastępowania go w sprawieo potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego i w aktach sprawy (SO.I.6122.81.2022.EOL) nie było dokumentu pełnomocnictwa - czego Sąd podobnie jak organy obu instancji nie zweryfikował i w konsekwencji bezpodstawnie oddalił skargę w sytuacji, gdy w sprawie została spełniona przesłanka obligująca do wznowienia postępowania. Wojewoda Opolski nie zawiadomił N. P.o wszczęciu postępowania o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego - znak: SO.I.6122.81.2022. EOL, pozbawiając stronę czynnego udziału w sprawie,a co więcej, wbrew stanowisku sądu, organ nie doręczył stronie wydanej decyzji;- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 i 3 k.p.a., poprzez pominięcie przez sąd, że przepisy jednoznacznie wskazują, że udzielenia pełnomocnictwa nie można organowi domniemywać i dopiero od momentu złożenia dokumentu pełnomocnictwa do akt konkretnego postępowania, na organie ciąży obowiązek prowadzenia postępowania z udziałem pełnomocnika;- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie przez sąd, że decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 26 lipca 2022 r., nr SOX6122.81.2022.EOL, nie została doręczona stronie postępowania – N. P. Przedmiotowa decyzja została doręczona osobie trzeciej, niebędącej stroną postępowania, a to wobec błędnego uznania przez organ pierwszej instancji, że N. P. jest zastępowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, podczas gdy N. P. nie udzielił radcy prawnemu N. K. pełnomocnictwa do zastępowania go w sprawieo potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego i tym samym w aktach sprawy brak jest dokumentu pełnomocnictwa. A wobec powyższego, przedmiotowa decyzja jako niedoręczona stronie, a niewłaściwej osobie, nie weszła do obrotu prawnegoi skarżący dowiedział się o jej wydaniu dopiero wobec skutecznego doręczenia dnia 19 września 2022 r. decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14.09.2022 r., znak DOiR-I-6250- 22/2022/PO;- art. 39 ust. 1 i art. 55 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r.o obywatelstwie polskim, poprzez niezastosowanie ww. przepisów i pominięcie, że wszczęte na wniosek i prowadzone przez Ministra Spraw Wewnętrznychi Administracji postępowanie o przywrócenie posiadania obywatelstwa polskiego - znak: DOiR-I-625o-22/2022/PO oraz wszczęte z urzędu i prowadzone przez Wojewodę Opolskiego postępowanie o potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego - znak: SO.L6122.81.2022.EOL, są dwoma odrębnymi postępowaniami administracyjnymi, a organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w każdym z tych postępowań. Przepisy jednoznacznie wskazują, że udzielenia pełnomocnictwa nie można organowi domniemywać i dopiero od momentu złożenia dokumentu pełnomocnictwa do akt konkretnego postępowania, na organie ciąży obowiązek prowadzenia tego konkretnego postępowania z udziałem pełnomocnika.W oparciu o wyżej wskazane podstawy skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie uwzględnienie skargi kasacyjnej i zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia5 grudnia 2022 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Wojewody Opolskiegoz dnia 4 listopada 2022 r., znak: SO.L6121.81.2022.EOL. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjętew niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Przy tym, zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji.Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny umocowania radcy prawnego N. K. do działania w imieniu skarżącego kasacyjniew postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę Opolskiego w sprawie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, zakończonego decyzją z dnia 26 lipca 2022 r.o odmowie posiadania obywatelstwa polskiego, a w konsekwencji dochowanie miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.Skarżący kasacyjnie kwestionuje stanowisko Sądu I instancji, jak i organu, że radca prawny N. K. był uprawniony do reprezentowania skarżącego w ww. postępowaniu administracyjnym i skutecznie została mu doręczona w dniu 29 lipca 2022 r. decyzja Wojewody Opolskiego.Wyjaśnić należy, że instytucja pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym ma charakter wysoce odformalizowany. W myśl art. 33 § 1 k.p.a., pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (art. 33 § 2 k.p.a.). Przywołane przepisy nie wprowadzają znanego procedurze sądowej rozróżnienia pełnomocnictwa ogólnego od szczególnego, ale jednocześnie nie ograniczają w swej treści zakresu pełnomocnictwa. Przyjąć zatem należy, że pełnomocnictwo udzielone przez stronę w postępowaniu administracyjnym może obejmować upoważnienie do prowadzenia wszelkich spraw w imieniu strony lub do prowadzenia poszczególnych spraw albo też ich części bądź tylko niektórych czynności procesowych. W postępowaniu administracyjnym rzeczywisty zakres umocowania oceniany być musi każdorazowo na podstawie treści pełnomocnictwa, przy uwzględnieniu istoty i charakteru procedury, a także uprawnień strony.W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że w razie wątpliwości treść pełnomocnictwa musi być odczytywana w kontekście faktycznym danej sprawyi prawdopodobnych intencji mocodawcy. Jeżeli bowiem osoba, przedstawiająca wystawione dla niej pełnomocnictwo do działania, podejmuje na jego podstawie czynności mieszczące się w prawdopodobnych intencjach mocodawcy - to wątpliwości co do zakresu pełnomocnictwa organ administracji publicznej jest obowiązany przesądzić na rzecz przyjęcia, że ta osoba została umocowanaw sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt III FSK 988/21, wyro NSA z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt III OSK).Odnosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że pełnomocnictwo dołączone do wniosku w sprawie przywrócenia obywatelstwa polskiego złożonego do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji udzielone przez skarżącego nie zawiera ograniczenia, jest pełnomocnictwem ogólnym upoważniającym do reprezentowania i zastępowania skarżącego m.in. "wobec wszelkich władz, urzędów i organów administracji rządowej i samorządowej wszystkich szczebli (...)".Wobec przekazania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) kopii wniosku (wraz z pełnomocnictwem) Wojewodzie Opolskiemu w celu przeprowadzenia z urzędu postępowania w sprawie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, Wojewoda Opolski w dwóch pismach z dnia 10 marca 2022 r. skierowanych do pełnomocnika skarżącego, wezwał do złożenia opisanychw piśmie dokumentów oraz poinformował o treści art. 10 k.p.a. W odpowiedzi, pełnomocnik skarżącego złożył pismo z dnia 1 kwietnia 2022 r. uzupełniające braki formalne. Wojewoda Opolski wydał w dniu 26 lipca 2022 r. decyzję o odmowie posiadania obywatelstwa polskiego, która została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 29 lipca 2022 r.W konsekwencji słusznie uznały organy administracji, że złożenie wnioskuo wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody Opolskiego z dnia 26 lipca 2022 r., w dniu 30 września 2022 r. nastąpiło z uchybieniem miesięcznego terminu przewidzianego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Zatem nieusprawiedliwione są zarzuty kasacyjne wskazujące, że decyzja została doręczona osobie trzeciej, niebędącej stroną postępowania, a to wobec błędnego uznania przez organ, że skarżący jest zastępowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika.Nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia art. 39 ust. 1 i art. 55 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim, poprzez niezastosowanie ww. przepisów ponieważ przedmiotem kontroli sądu pierwszej instancji było postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 k.p.a. następuje wówczas, gdy wznowienie postępowania jest z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych niedopuszczalne. Chodzi zatem wyłącznie o przyczyny formalne, a nie merytoryczne.Nie znajdując zatem podstaw do zakwestionowania prawidłowości zaskarżonego wyroku w ramach podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.., skargę kasacyjną oddalił.