Wyrok - II SA/Sz 81/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie - z dnia 26 marca 2026
Teza
Oddalono skargę. Administracyjne postępowanie, Ochrona przyrody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. P. i M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 11 grudnia 2025 r. nr SKO.4171.2325.2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę . UZASADNIENIE Zaskarżonym do WojewódzkOddalono skargę. Administracyjne postępowanie, Ochrona przyrody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. P. i M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 11 grudnia 2025 r. nr SKO.4171.2325.2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę . UZASADNIENIE Zaskarżonym do Wojewódzk
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
26 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Przewodniczący
Krzysztof Szydłowski
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (8)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z 11 grudnia 2025 r., nr SKO.4171.2325.2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 134 w związku z art. 141 § 1 oraz art. 142 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "k.p.a."), po dokonaniu oceny formalnej zażalenia M. P. i M. P.1 (dalej: "skarżące", "strona") złożonego na postanowienie Prezydenta Miasta K. z 17 listopada 2025 r.,nr TAZ.5042.324.2025.IS, wydanego na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 i § 2, art. 142 k.p.a. i upoważnienia udzielonego Dyrektorowi Zarządu Dróg i Transportuw K., w sprawie uznania za stronę postępowania administracyjnego Fundacji "R. " z siedzibą w K., w postępowaniu w sprawie możliwości niszczenia/uszkodzenia drzew rosnących na terenie działki nr [...] obr. [...], przy A. w K., stwierdziło niedopuszczalność zażalenia.W motywach uzasadnienia wydanego postanowienia organ odwoławczy przedstawił ustalony stan faktyczny sprawy. Wskazał, że w postanowieniuz 17 listopada 2025 r. organ pierwszej instancji zawarł pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia, w wyniku czego skarżący, do których adresowane jest postanowienie, a wcześniej zawiadomienie o wszczęciu z urzędu opisanego postępowania, wniosły ten środek zaskarżenia.Kolegium powołało przepisy art. 31 § 1 i § 2 k.p.a., art. 141 § 1 k.p.a. i art. 142 k.p.a. i wskazało, że wynika z nich, że zaskarżeniu w drodze zażalenia podlega tylko postanowienie negatywnie rozpatrujące żądanie organizacji społecznej, a ponadto przysługuje tylko tej organizacji. Oznacza to, że zażalenie nie przysługuje na postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu ani na żądanie organizacji społecznej, ani o dopuszczeniu organizacji społecznej - tu Fundacji "R. ",do udziału w postępowaniu.Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji sformułował rozstrzygnięcie zaskarżonego postanowienia w sposób nieprzewidziany w art. 31 k.p.a., gdyż "uznał za stronę postępowania Fundację «R. »". Niemniej podstawa prawna zaskarżonego postanowienia pozwala na przyjęcie, że wolą organu było dopuszczenie Fundacji "R. " do udziału w postępowaniu. W myśl jednak jednoznacznej treści art. 31 § 2 k.p.a. na postanowienie w tym przedmiocie zażalenie nie przysługuje, stąd pouczenie organu o możliwości zaskarżenia postanowieniaw drodze zażalenia było błędne. Brak możliwości samoistnego zaskarżenia postanowienia powoduje, że zażalenie na takie postanowienie jest niedopuszczalne i nie może podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu oraz analizie pod kątem podniesionych w nim zarzutów, a organ odwoławczy jest zobowiązany do stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalności zażalenia na podstawie art. 134 k.p.a.Z tych samych względów, według Kolegium, brak jest obecnie podstaw prawnych również do oceny argumentacji skarżących zawartej w piśmie z 1 grudnia 2025 r., stanowiącym uzupełnienie zażalenia.Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że weryfikacja w trybie instancyjnym postanowienia, na które nie służy zażalenie, może nastąpić jedynie w postępowaniu odwoławczym, zainicjowanym skutecznym odwołaniem od decyzji, kończącej sprawę w pierwszej instancji. Skarżące będą miały zatem możliwość zaskarżenia postanowienia w odwołaniu od decyzji wydanej w sprawie po zakończeniu prowadzonego przez organ postępowania, stąd ich prawo do weryfikacji i oceny postanowienia przez Kolegium zostanie zachowane.W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w piśmie z 24 grudnia 2025 r., uzupełnionej pismami z 14 stycznia 2026 r. i 24 lutego 2026 r., skarżące zarzuciły naruszenie:- art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 o samorządowych kolegiach odwoławczych, poprzez błędną interpretację prawa i błędne jego zastosowaniew zaskarżonym orzeczeniu SKO;- art. 7 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 2 k.p.a. poprzez niezrozumiałą interpretację prawa i błędne jego zastosowanie przez SKO, poprzez pominięcie uzupełnienia zażalenia strony z 1 grudnia 2025., a przez to orzeczeniew zaskarżonym postanowieniu SKO z pominięciem istoty kompletnego zażalenia strony, w tym naruszenie właściwości rzeczowej z art. 19 w zw. art. 20 k.p.a. przez oba orzekające organy, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, dotyczące organu zamiejscowego Marszałka oraz organu ZDiT które mają potwierdzać, zdaniem strony, lokalną zmowę urzędniczą, działania wrogie wobec strony, w organie ZDiT podjęte działania - 6 listopada 2025 r., wyprzedzają zawiadomienie Marszałka, data wpływu do organu ZDiT - 14 listopada 2025 r., co logicznie, fizycznie jest niemożliwe;- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12 k.p.a. przez SKO, których naruszenie jest nagminne i celowe, wpływa na praworządność, wśród których na podkreślenie zasługuje art. 9 k.p.a. - obowiązek SKO do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;- art. 134 k.p.a. - poprzez działanie SKO sprzeczne z tym przepisem;- art. 141 § 1 k.p.a. - poprzez działanie odwrotne do wskazanej i opisanej podstawy prawnej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO, co pozostaje teżw sprzeczności z postanowieniem je poprzedzającym organu pierwszej instancjiz 17 listopada 2025 r.;- art. 80 k.p.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów dot. Fundacji "R. ", których SKO nie wyegzekwowało od organu, poprzez to SKO nie dokonało prawidłowej oceny dowodów, gdyż dowodów nie posiadało w aktach sprawy - o dowody w sprawie Fundacji "R. " SKO zwróciło się pismem nr SKO.420.2507.2025 (data wpływu do organu ZDiT - 30 grudnia 2025 r.) o nadesłanie akt sprawy dot. Fundacji "R. ", po wniesieniu z ostrożności procesowej skargi skarżących do WSA;- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i sporządzenie uzasadnienia faktycznego postanowienia z 11 grudnia 2025 r., bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, tymczasem skarżące nie są stroną postępowania administracyjnego nr TAZ.5042.324.2025.IS., a strona podnosiła tę okolicznośćw piśmie z 25 listopad 2025 r., adresowanym do organu pierwszej instancji.W uzasadnieniu skargi i jej uzupełnieniach zarzuty zostały uszczegółowione.W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało w całości zaskarżone postanowienie i wniosło o jej oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że nie jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co nie skutkowało koniecznością jego uchylenia w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.).W świetle art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie organu odwoławczego, którym stwierdzono niedopuszczalność zażalenia wniesionego na postanowienie organu pierwszej instancji dotyczące udziału Fundacji "R. " w postępowaniu administracyjnym.Istota sporu sprowadza się do oceny, czy na postanowienie organu pierwszej instancji, którym – mimo nieprecyzyjnej formuły rozstrzygnięcia – dopuszczono organizację społeczną do udziału w postępowaniu, przysługiwało zażalenie.Z treści art. 31 § 1 k.p.a. wynika, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania (pkt 1), dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu (pkt 2), jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lubo dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienieo odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie.Regulacja ta ma charakter szczególny i wyczerpujący, co oznacza, że w pozostałym zakresie zażalenie nie jest dopuszczalne.Powyższe znajduje potwierdzenie w art. 141 § 1 k.p.a., zgodnie z którym zażalenie przysługuje jedynie w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w art. 142 k.p.a., określającym stronie drogę do zakwestionowania w odwołaniu niezaskarżalnych postanowień.W realiach sprawy organ pierwszej instancji sformułował rozstrzygnięcie jako "uznanie za stronę postępowania Fundacji «R. »". Trafnie jednak organ odwoławczy przyjął, że mimo tej nieprawidłowej redakcji, rzeczywistą treścią rozstrzygnięcia było dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w trybie art. 31 k.p.a. O kwalifikacji aktu decyduje bowiem jego istota, a nie użyte nazewnictwo.Takie rozstrzygnięcie ma charakter pozytywny, a zatem – w świetle jednoznacznej treści art. 31 § 2 k.p.a. – nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. Uprawnienie to przysługuje wyłącznie organizacji społecznej i tylko w przypadku odmowy dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu albo odmowy wszczęcia postępowania.W konsekwencji zażalenie wniesione na postanowienie organu pierwszej instancji było niedopuszczalne. Bez znaczenia dla tej oceny pozostaje fakt, że organ pierwszej instancji zawarł błędne pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia. Ugruntowane jest w orzecznictwie sądowym stanowisko, że wadliwe pouczenienie może kreować prawa do wniesienia środka zaskarżenia, jeżeli prawo takienie wynika z przepisów.W tej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 134 k.p.a., stwierdzając niedopuszczalność zażalenia, bez odnoszenia się do zarzutów w nim podniesionych. Niedopuszczalność środka zaskarżenia ma bowiem charakter bezwzględny i wyłącza jego merytoryczne rozpoznanie.Z treści art. 31 § 2 zd. 2 k.p.a. wynika jednoznacznie, co zresztą słusznie podniosło Kolegium w wydanym postanowieniu, że w drodze zażalenia można zaskarżyć jedynie postanowienie o odmowie dopuszczenia organizacji społecznejdo udziału w postępowaniu. Natomiast na postanowienie o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu zażalenie nie przysługuje.Jak podkreślił WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt IISA/Rz 1428/19, "na postanowienie o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu zażalenie nie przysługuje, gdyż przepis art. 31 § 2 k.p.a. przewiduje taki środek wyłącznie w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego wobec organizacji".Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jestw Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.., oddalił skargę.Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jestw Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.