Wyrok - I OSK 286/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 26 marca 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Pomoc społeczna. Sygn. akt I OSK 286//25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 509/24 w sprawie ze skargi M.NOddalono skargę kasacyjną. Pomoc społeczna. Sygn. akt I OSK 286//25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 509/24 w sprawie ze skargi M.N
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
26 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Aleksandra Łaskarzewska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W KIELCACH WYROKIEM Z 13 LISTOPADA 2024 R. II SA/KE 509/24, ODDALIŁ SKARGĘ M.N. NA DECYZJĘ SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W K. Z 5 SIERPNIA 2024 R. W PRZEDMIOCIE ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła M.N. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; p.p.s.a.) w zw. z art. 17 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.) – u.ś.r., art. 24 ust 2 u.ś.r., art. 63 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.) – u.ś.w., w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez nadanie ww. przepisom ustawowym wykładni, która uniemożliwiła skarżącej, której matka złożyła wniosek o zmianie orzeczenia w zakresie stopnia niepełnosprawności przed dniem 31 grudnia 2023 r., sprzecznej z wyrażoną w ww. przepisie art. 2 ustawy zasadniczej zasadą demokratycznego państwa prawa.W oparciu o tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o:1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie w całości skargi;2) zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję, wg norm prawem przepisanych.W uzupełnieniu braków formalnych skargi kasacyjnej, skarżąca złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się rozpoznania sprawy na rozprawie.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zobowiązany do przedstawienia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna zawiera jeden zrzut, a mianowicie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a., w zw. z art. 17 ust 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r., art. 24 ust 2 u.ś.r., art. 63 ust 1 u.ś.w., w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez nadanie ww. przepisom ustawowym wykładni, która uniemożliwiła skarżącej, której matka złożyła wniosek o zmianie orzeczenia w zakresie stopnia niepełnosprawności przed dniem 31 grudnia 2023 r., sprzecznej z wyrażoną w ww. przepisie art. 2 ustawy zasadniczej zasadą demokratycznego państwa prawa.Przedmiotem sporu są zatem przede wszystkim kwestie intertemporalne związane ze stosowaniem art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.Rozpoznając niniejszą sprawę należy więc w pierwszej kolejności odnotować, że z dniem 1 stycznia 2024 r. zmianie uległ stan prawny w zakresie regulacji dotyczącej przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, o których mowa w art. 17 u.ś.r. Wprowadzenie zmian legislacyjnych wiązało się jednocześnie z rozstrzygnięciem kwestii stosowania prawa właściwego z uwagi na moment wystąpienia zdarzenia prawnego istotnego z punktu widzenia zmienianych przepisów. Regulacja ta w istotnym dla sprawy zakresie nastąpiła w art. 63 ust.1 u.ś.w., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.Kluczowym zatem w rozpoznawanej sprawie stało się ustalenie, czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało w przypadku skarżącej przed wejściem w życie zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych.W tym miejscu należy podnieść, iż kwestia momentu powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego była już przedmiotem licznych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Orzecznictwo w chwili obecnej wypracowało w tym zakresie w zasadzie jednolite stanowisko, iż treść normy prawnej dekodowana na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w. nie może być ustalana wyłącznie w oparciu o wyniki wykładni językowej i pomijać kwestii systemowego powiązania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z regulacjami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności. Powyższe stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r. P 28/07 (OTK-A 2007, nr 9, poz. 106). Wątpliwość konstytucyjną objętą tym orzeczeniem stanowiło uznanie za odpowiadający wymaganiom rzetelnej legislacji mechanizm, w którym data urzędowo poświadczająca wystąpienie okoliczności uprawniającej do uzyskania świadczenia pozostawała bez znaczenia dla daty początkowej jego przyznania. Stwierdzono jednak, że postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego i postępowanie w sprawie ustalenia niepełnosprawności stanowią integralną całość, zmierzającą do ustalenia prawa do świadczenia. W toku wykładni przepisów i ustalania daty powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie można brać zatem pod uwagę wyłącznie daty złożenia wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia, ale należy uwzględnić regulację art. 24 ust. 2a u.ś.r., w myśl której jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (tak też wyrok NSA z 8 października 2025 r. I OSK 202/25, LEX nr 3945571).Wykładnia systemowa i celowościowa art. 63 ust. 1 u.ś.w. nakazuje zatem przyjąć, że sformułowanie "prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." obejmuje nie tylko sytuacje, w których wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożono do tego dnia, ale również przypadki, gdy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia został co prawda złożony po 31 grudnia 2023 r., lecz nastąpiło to z zachowaniem terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., a sam wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności wpłynął do organu orzeczniczego do 31 grudnia 2023 r. i ustalony stopień niepełnosprawności również datowany jest na dzień przypadający przed tą datą (tak też wyrok NSA z 5 marca 2026 r. I OSK 457/25, LEX nr 4070098). Stanowisko to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własne.Przenosząc treść powyższych wywodów na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo przyjął, że skarżąca na dzień 31 grudnia 2023 r. nie spełniała warunków uprawniających do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.Bezspornym bowiem jest, iż wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła 17 maja 2024 r., wniosek o zmianę stopnia niepełnosprawności jej matki złożony został co prawda 26 listopada 2023 r., lecz orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kielcach zaliczające matkę skarżącej do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane zostało 9 kwietnia 2024 r., zaś w orzeczeniu tym wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 10 stycznia 2024 r., natomiast orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na rzecz ojca skarżącej wskazuje, że ustalony w jego przypadku stopień niepełnosprawności datuje się od 18 czerwca 2024 r. W konsekwencji powyższego oczywistym jest, że ani matka, ani też ojciec skarżącej przed dniem 31 grudnia 2023 r. nie legitymowali się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawnościW świetle powyższych wywodów, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a., w zw. z art. 17 ust 1 u.ś.r., art. 24 ust 2 u.ś.r., art. 63 ust 1 u.ś.w., w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okazał się całkowicie chybiony, skoro z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynikało, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wymienionym w pkt 1-4 podmiotom, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Brak ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 grudnia 2023 r. po stronie osoby wymagającej opieki powoduje, że do daty wskazanej zmiany przepisów prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie mogło powstać.Z przedstawionych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.. oddalił skargę kasacyjną.