Wyrok - II SA/Ke 6/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach - z dnia 26 marca 2026
Teza
Oddalono sprzeciw. Administracyjne postępowanie, Wodne prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2026 r. sprawy ze sprzeciwu K. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 4 grudnia 2025 r. znak: SKO.PW-61/3325/56/2025 w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala sprzeciw. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z 4 grudnia 2025 r. znak: SKO.PW-61/3325/56/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w KielcOddalono sprzeciw. Administracyjne postępowanie, Wodne prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2026 r. sprawy ze sprzeciwu K. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 4 grudnia 2025 r. znak: SKO.PW-61/3325/56/2025 w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala sprzeciw. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z 4 grudnia 2025 r. znak: SKO.PW-61/3325/56/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielc
Data orzeczenia
26 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Przewodniczący
Agnieszka Banach
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (7)
Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 4 grudnia 2025 r. znak: SKO.PW-61/3325/56/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania K. C. i M. C., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy Masłów z 17 lipca 2025 r. nakazującą odwołującym się - właścicielom działki nr [...] położonej w obrębie ewid. W. K., gm. M.: wykonanie studzienki rozsączającej w odległości minimum 10 m od granicy z działką nr ewid. [...] w kierunku południowym oraz skierowanie do niej odpływu wody opadowej z rury deszczowej znajdującej się przy zachodnio - północnym narożniku budynku; wykonanie na długości ok. 47 m blokady przepływu płytami pełnymi (element ogrodzenia z dybli betonowych) tak, aby wierzch znajdował się wyżej o 30 cm od wierzchu istniejącej podmurówki ogrodzenia działki nr [...] wraz z rozsączkowaniem na terenie zielonym po zachodniej stronie budynku mieszkalnego na działce nr [...] w terminie do 31 października 2025 r.- i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.Dokonując oceny powyższej decyzji, Kolegium powołało art. 234 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960 ze zm., dalej "ustawa") i wyjaśniło w szczególności, że wydanie decyzji na podstawie tych przepisów wymaga ustalenia, czy doszło do zmiany oraz, czy wywołała ona szkodę. Regulacja ta dotyczy szkód już powstałych, nie potencjalnych.Kolegium ustaliło, że postępowanie toczyło się z wniosku K. M.z 25 czerwca 2019 r. o wszczęcie postępowania w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na działce nr [...] ze szkodą dla działki nr [...]. W celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy organ I instancji zlecił biegłemu J. J. wykonanie opinii wodnoprawnej. Biegły po przeprowadzeniu oględzin w terenie 23 września 2019 r. oraz analizie akt sprawy, wskazał w opinii z września 2019 r., żew trakcie budowy budynku mieszkalnego i zagospodarowania terenu działki nr [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie, która w trakcie znacznych opadów (opadów nawalnych) będzie wywoływać szkody na działce sąsiedniej nr [...]. Natomiast w 13 listopada 2020 r. M. C. przedłożył do organu pismo z opinią rzeczoznawcy budowlanego i mapą, w którym zakwestionował słuszność opinii biegłego i brak wykazania związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy działaniem właścicieli działki nr [...], a szkodą na działce sąsiedniej nr [...].Mając tak zgromadzony materiał dowodowy, organ I instancji decyzją z 10 czerwca 2021 r. nakazał właścicielom działki nr [...] wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działkach sąsiednich. Po rozpatrzeniu odwołania M. C. Kolegium decyzją 17 grudnia 2021 r. uchyliło rozstrzygnięcie Wójta do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że w toku postępowania M. C. wniósł zastrzeżenia i zarzuty do opinii sporządzonej przez biegłego J. J. i przedstawił opinię techniczną z 10 listopada 2020 r. opracowaną przez J. W., dotyczącą uwag do ww. opinii oraz dotyczącą oceny stanu aktualnego odprowadzania wód opadowych i zagospodarowania działki nr [...]. Zdaniem Kolegium, w celu jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy, obowiązkiem organu było dokonanie oceny obu opinii biegłych, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, a następnie organ opierając się o przekonywujące argumenty, winien wskazać, na podstawie której z tych dwóch opinii dokonuje stanowczych ustaleń faktycznych i dlaczego. Kolegium podkreśliło, że w uzasadnieniu decyzji brak jest takiej oceny. Nadto od sporządzenia opinii z września 2019 r. do wydania decyzji upłynęło dużo czasu, a na gruncie poczyniono kolejne działania, które mogą mieć wpływ na końcowe rozstrzygnięcie.W dniu 18 sierpnia 2022 r. przeprowadzono oględziny na działkach nr [...] i nr [...], podczas których E. M. wskazał m.in. na popękany tynk, zapadniętą opaskę z płyt betonowych ułożonych przy ścianie budynku, zawilgocenie gruntu wokół budynku, zacienienie działki nr [...] spowodowane wysokimi drzewami rosnącymi na działce nr [...], a także na zastosowane przez siebie dwa zbiorniki wyłapujące deszczówkę z dwóch rynien budynku. Poinformowało wykonaniu przez właściciela działki nr [...] takich czynności jak zdjęcie darninyw miejscach, gdzie nie ma nasadzeń pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], uformowanie przeciwspadków, po zebraniu darniny układane były rury pcv wzdłuż ogrodzenia, usypanie tzw. wałka z ziemi wzdłuż opaski, co uniemożliwia odpływ wody z opaski budynku. Wójt pismem 14 września 2022 r. zwrócił się do biegłego o ustosunkowanie się do powyższych ustaleń. Biegły w piśmie z 28 września 2022 r. na podstawie przesłanych zdjęć stwierdził, że kierunek działań jest dobry, ale wykonane zabezpieczenia niewystarczające. Wskazał, że nieodzowna jest realizacja zaleceń określonych w opinii z września 2019 r.Wójt 10 lutego 2023 r. ponownie wydał decyzję nakazującą wykonanie odpowiednich prac, zgodnie z zaleceniami biegłego. Po rozpatrzeniu odwołania M. C., Kolegium decyzją z 25 maja 2023 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając, że Wójt tylko częściowo wykonał wymienione w poprzedniej decyzji zalecenia. Kolegium wskazało na nadal istniejący brak oceny dokonanej przez organ I instancji dwóch ww. opinii biegłych w zakresie ustalonego stanu faktycznego sprawy. Nadto oparcie się przez biegłego J. J. przy ocenie aktualnego stanu faktycznego sprawy jedynie na zdjęciach uznano za nieprecyzyjne i niewystarczające.W ponownie prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym biegły szczegółowo odniósł się w formie "Koreferat (analiza i ocena) do opinii dotyczącej zmiany wody na działce nr ewid. [...] w miejscowości W. K. gm. M." sporządzonej przez J. W. i w całości podtrzymał ustalenia zawarte w swojej opiniiz września 2019 r. Po zapoznaniu się z wyjaśnieniami biegłego, M. C. przedłożył 23 maja 2024 r. kolejny wniosek dowodowy w postaci opinii technicznej, sporządzonej przez K. L.. Powyższe wystąpienie organ I instancji przekazał biegłemu, który w piśmie z 12 lipca 2024 r. w całości podtrzymał stanowisko zawarte w opinii i koreferacie. W odpowiedzi K. L. uzupełnił swoją opinię i uzupełnienie to 23 grudnia 2024 r. przekazał Wójtowi. Pismem z 6 lutego 2025 r. biegły odniósł się do otrzymanego materiału, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wójt uznał, że wszelkie wątpliwości zostały wyjaśnione i decyzją z 17 lipca 2025 r. ponownie nakazał wykonanie odpowiednich prac na nieruchomości, zgodnie z zaleceniami biegłego J. J..Kolegium stwierdziło, że w powyższej decyzji Wójt ograniczył się jedynie do zrelacjonowania i to w skrótowy sposób przebiegu całego postępowania oraz lakonicznego poparcia tez sporządzonej przez biegłego opinii. Tym samym z decyzja ta zapadła z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.Jak oceniło Kolegium, konieczne jest odniesienie się do zarzutów i wniosków zgłaszanych przez strony w toku postępowania, w tym do opinii biegłego, a mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Przecież opinia sporządzona przez biegłego J. J. spotkała się z kontropinią J. W., w związku z czym biegły sporządził Koreferat. Nadto na dalszym etapie postępowania M. C. przedłożył kolejną, polemizującą z opinią z 2019 r. oceną stanu wody na gruncie, sporządzoną przez K. L.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji nie przedstawił nawet tez tych innych opracowań, nie omówił odniesienia się do nich przez biegłego i nie wyjaśnił, z jakich powodów uznał, że wszystkie inne opracowania niewłaściwe ustalają stan faktyczny na gruncie. Powyższe uchybienia są bardzo istotne, bowiem opinia biegłego jest tylko materiałem, który powinien pomóc w ustaleniu określonej kwestii faktycznej. Organ nie może ograniczyć się w swojej decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, ale ma obowiązek sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoje wnioski i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. Tym samym organ administracji nie jest związany treścią opinii biegłego, opinia ta podlega ocenie zgodnie z wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów.Kolegium zauważyło, że w tej sprawie biegły nie stwierdził występowania szkód na działce nr ewid. [...] spowodowanych zmianami na działce nr ewid. [...] zaznaczając, że szkody takie mogą wystąpić, w wyniku wystąpienia deszczy nawalnych. Od sporządzenia opinii w sprawie minęło już sześć lat i jak do tej pory E. M. nie wykazał jakichkolwiek szkód na swojej działce powstałych w wyniku zmian dokonanych na działce sąsiedniej. Powołując się na orzecznictwo, Kolegium podkreśliło, że niezbędną przesłanką do wydania nakazów przywrócenia stanu poprzedniego albo wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w przypadku zmiany stanu wody na gruncie jest wystąpienie choćby minimalnej szkody albo w dacie złożenie wniosku, albo też najpóźniej do daty orzekania o powyższym przez organy administracji publicznej. Szkoda ta co do zasady powinna być realna, a nie czysto hipotetyczna. Szkodą jest także pogorszenie się warunków wodnych na gruncie, np. poprzez wystąpienie większej ilości wody tam, gdzie poprzednio było jej znacznie mniej. Do nałożenia obowiązków na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy nie uprawnia ustalenie wykonania jakichkolwiek zmian na działce, ale takich, które mają szkodliwe oddziaływanie na grunt sąsiedni. Podstawy takiej nie może stanowić niezadowalający stan wód na gruncie, ani wymierne szkody, jeżeli nie są one wynikiem szkodliwych działań podjętych na gruncie sąsiednim.Jednocześnie Kolegium uznało, że zakres zleconych organowi I instancji czynności wyjaśniających wykracza poza dyspozycję art. 136 k.p.a.Sprzeciw od powyższej decyzji organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła K. M., zarzucając Kolegium pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, tj. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Stronniczość poprzez manipulowanie faktami, brak proporcjonalnościw działaniu, które powinny być adekwatne do celu, co stanowi naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. Nadto skarżąca zarzuciła przewlekłość postępowania i nierespektowanie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego i "Prawa budowlanego dział II rozdział 5 paragraf 29". Interpretowanie przepisu art. 80 k.p.a. w sposób stronniczy.W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie postawionych zarzutów, podnosząc w szczególności, że celem organu I instancji jest ochrona budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...], w którym mieszka jej rodzina przed jego utratą lub zniszczeniem na skutek działań właścicieli działki sąsiedniej, której teren został podniesiony, zmieniając stosunki gruntowo-wodne. Skarżąca zarzuciła, że decyzja Kolegium jest dla niej krzywdząca. Rażący jest dla skarżącej brak proporcji w chęci pomocy ochrony jej mienia, a interesów Państwa C. . Zaznaczyła, że jest stroną poszkodowaną, która traci czas i ponosi szkody, podczas gdy Państwo C. nie ponoszą ich w ogóle.W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższa zasada podlega jednak wyłączeniu w przypadku sprzeciwu, gdyż jak stanowi art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z jej treści może wnieść od niej sprzeciw. Z kolei art. 138 § 2 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wynikający z art. 64e p.p.s.a. zakres sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. wskazuje zatem, że sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma charakter formalny i służy wyłącznie sprawdzeniu, czy kasatoryjna decyzja organu drugiej instancji oparta została na jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 K.p.a. Zawarte w tym przepisie określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" jest zwrotem ocennym, niemniej oznacza, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Równoznaczne jest to z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Jak już wskazano wyżej, wyraźne ograniczenie zakresu kontroli wyłącznie do zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej oznacza, że poza zakresem kontroli sądowoadministracyjnej w postępowaniu ze sprzeciwu na taką decyzję pozostają kwestie właściwego rozumienia i zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego, co odróżnia sprzeciw od skargi.Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z art. 64b § 3 p.p.s.a., w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 powołanej ustawy nie stosuje się. Artykuł 32 p.p.s.a. stanowi, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.Z kolei w art. 33 p.p.s.a. wskazuje się, kto jeszcze jest lub może być uczestnikiem postępowania przed sądem administracyjnym na prawach strony. Wyłączenie stosowania art. 33 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia sprzeciwu od decyzji oznacza więc, że stronami tego postępowania są jedynie wnoszący sprzeciw oraz organ administracji, którego działanie jest przedmiotem sprzeciwu, gdyż uczestnikami na prawach strony w tym postępowaniu nie mogą być podmioty wymienione w art. 33 p.p.s.a. W związku z tym art. 64e p.p.s.a. oraz art. 151a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, że określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może obejmować oceny tej decyzji w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. m.in. wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r., sygn. II OSK 1319/18, wyrok NSA z 18 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2384/20, wyrok WSA w Krakowie z 22 grudnia 2020 r., sygn. II SA/Kr 1196/20).W rozpoznawanej przez Sąd sprawie jej istotą było rozstrzygnięcie, czy zaistniały określone w art. 138 § 2 k.p.a. przesłanki do uchylenia przez Kolegium decyzji organu I instancji – nakazującej odwołującym się właścicielom działki nr [...] położonej w obrębie ewid. W. K., gm. M. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...] – oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko Kolegium co do konieczności zastosowania w niniejszej sprawie art. 138 § 2 k.p.a.W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się wydania decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 ustawy - Prawo wodnego. Stanowi on, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Zastosowanie tego przepisu możliwe jest zatem po ustaleniu, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż zastosowanie art. 234 ust. 3 ustawy - Prawo wodne uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy.Sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymagają dla zastosowania art. 234 ustawy - Prawo wodne wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego oraz zwykłego zakresu wiedzy posiadanej przez pracowników organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy, nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. dla wyjaśnienia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (zob. wyrok NSA z 25 marca 2026 r., III OSK 2795/24 i tam: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 286/18 i przywołane w nim orzecznictwo sądów administracyjnych, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2983/20 - orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).Dodatkowo wymaga wyjaśnienia, że art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczą obowiązków organów administracji publicznej w zakresie zbierania i oceny zgromadzonego materiału dowodowego w celu pełnego ustalenia i uzasadnienia stanu faktycznego przyjętego przez organy za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy. W myśl z kolei art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego obowiązkiem organu administracji publicznej jest zaś jego wszechstronne rozpatrzenie. Zadaniem organu odwoławczego jest natomiast w ramach kontroli instancyjnej ustalenie, czy prawidłowo został w sprawie zebrany materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym a następnie, czy został oceniony przez organ I instancji zgodnie z przepisami tego postępowania.Zdaniem Kolegium, ustalenia faktyczne poczynione przez Wójta Gminy M. nie mogą być uznane za prawidłowe, bo nie zostały poparte wnikliwą analizą zebranego w sprawie materiału dowodowego. W toku postępowania administracyjnego zostały wykonane i złożone do akt opinie specjalistów z zakresu stosunków wodnoprawnych. To wymagało od organu I instancji omówienia tych dowodów w uzasadnieniu decyzji, a następnie ich merytorycznej analizy zmierzającej do wyciągnięcia wniosków pozwalających na prawidłowe zastosowanie dyspozycji art. 234 ust. 3 ustawy – Prawo wodne tj. zmiany stanu wody na gruncie dokonanej przez właściciela gruntu stanowiącej działkę ewid. [...] skutkującej wystąpieniem szkody na gruntach sąsiednich (działka ewid. [...]). Kolegium wskazało, że w rozpatrywanej sprawie biegły J. J. nie stwierdził występowania szkód na działce nr ewid. [...] spowodowanych zmianami na działce nr ewid. [...], zaznaczając, że szkody takie mogą wystąpić, w wyniku wystąpienia deszczy nawalnych, podczas gdy od sporządzenia opinii w sprawie minęło sześć lat i jak do tej pory E. M. nie wykazał jakichkolwiek szkód na swojej działce, powstałych w wyniku zmian dokonanych na działce K. i M. C.. Kolegium zarzuciło też, że organ nie może ograniczyć się w swojej decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, ale ma obowiązek sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoje wnioski i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. Do tego niezbędne staje się przeanalizowanie kontropinii przedłożonych przez strony i wyjaśnienie dlaczego jednej z opinii organ daje wiarę, natomiast odmawia uwzględnienia dowodu z innych opinii.Rację ma Kolegium, że Wójt Gminy M. ograniczył się jedynie do zrelacjonowania i to w skrótowy sposób przebiegu całego postępowania oraz lakonicznego powtórzenia tez opinii sporządzonej przez biegłego J. J.. W aktach sprawy zalegają jeszcze kontropinie, które organ I instancji z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. pominął. Ocena dowodów w pełnym zakresie pozwala poznać tok rozumowania organu, ale także zadośćuczyni zasadzie informowania stron o okolicznościach mających istotny wpływ na ich prawa i obowiązki, ale - co istotne - pozwala budować zaufanie obywateli do władzy publicznej. Kolegium zajęło przy tym stanowisko, że szkoda, jaka ma wystąpić na gruntach sąsiednich, by zrealizowały się przesłanki z art. 234 ust. 3 ustawy – Prawo wodne ma być realna, a nie hipotetyczna. Ta kwestia – kluczowa przecież dla wyniku sprawy - wymaga zdaniem Kolegium nadal dodatkowych ustaleń, skoro po sześciu latach organ nie znajduje dowodów na wystąpienie szkód na działce nr [...].Opisany wyżej walor opinii biegłego w sprawach o naruszenie stosunków wodnych dla rozstrzygnięcia sprawy jak niniejsza, brak wnikliwej analizy wszystkich przedłożonych do akt sprawy opinii biegłych przez organ I instancji i brak kompletnych ustaleń co do zakresu szkód na działce nr [...] wywołanych pracami na gruncie (działce nr ewid. [...]) spowodowały, że zasadnie Kolegium zastosowało dyspozycję art. 138 § 2 k.p.a. z uwagi na istotne naruszenie prawa procesowego, które bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania nie mogło zostać wyeliminowane na etapie odwoławczym, zwłaszcza, że przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji pojawił się wniosek dowodowy M. C. o dopuszczenie dowodu z nowej opinii specjalistycznej w sprawie, który będzie wymagał rozpatrzenia.Zarzuty sprzeciwu okazały się chybione, bo Kolegium było uprawnione, aby wydać decyzję w trybie art. 138 § 2 k.p.a. w obliczu naruszeń prawa procesowego, jakich dopuścił się organ I instancji. Zważywszy na zakres kognicji sądu administracyjnego przy rozpoznawaniu sprzeciwu od decyzji, Sąd w tej sprawie nie może rozstrzygać w kwestiach, czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie i czy wpływa ona ze szkodą na grunty sąsiednie. Organ II instancji zwrócił organowi I instancji uwagę na prawidłowy kierunek ustaleń, które musi poczynić Wójt, by rozstrzygnąć zaistniały spór i jakimi czynnościami procesowymi powinien to uczynić. Organy administracji mają obowiązek zachować obiektywizm w rozstrzyganiu sprawy, czego wyrazem jest ustosunkowanie się do argumentów i zastrzeżeń każdej strony. Skutek wydania po raz kolejny decyzji kasatoryjnej w tej sprawie wpływa na przedłużenie postępowania, ale nie zwalnia to Kolegium od dbałości o przestrzeganie zasad postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10, art. 11 i art. 15 k.p.a.). Niemniej organy administracji winny przestrzegać również zasady szybkości postępowania, aby nie narazić się skutecznie na zarzut bezczynności czy przewlekłości postępowania (art. 37 k.p.a.).Z tych względów sprzeciw został oddalony na zasadzie art. 151a § 2 p.p.s.a..