Wyrok - IV SA/Wr 618/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 26 marca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Pomoc społeczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 września 2025 r. nr 010070/680/3816493/2023 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzjUchylono decyzję I i II instancji. Pomoc społeczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 września 2025 r. nr 010070/680/3816493/2023 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzj
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
Data orzeczenia
26 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący
Anetta Makowska-Hrycyk
Podstawa prawna
art. 156
kpa
art. 80
kpa
art. 75
kpa
art. 77
kpa
art. 7
kpa
art. 107
kpa
art. 151
ppsa
art. 134
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi T. L. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 września 2025 r. nr 010070/680/3816493/2023 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2022/2023.Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:Pismem z dnia 13 kwietnia 2023 r., zatytułowanym "Informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego" Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ pierwszej instancji) poinformował stronę o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko – A. L. na okres od 1 kwietnia 2023 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie.Pismem z dnia 31 lipca 2024 r. ZUS wezwał stronę do wyjaśnienia rozbieżności wynikających ze złożonego wniosku o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2022/2023 na w/w dziecko z danymi zawartymi w rejestrze Straży Granicznej.W treści tego wezwania organ wskazał, powołując się na dane z rejestru prowadzonego przez Komendanta Straży Granicznej, że w dniu 28 stycznia 2023 r. strona i i dziecko utracili legalny pobyt w Polsce w związku z zarejestrowaniem się w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim UE.Decyzją z dnia 3 września 2024 r., wydaną na podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 421) oraz art. 26 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167 ze zm.; dalej ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy), ZUS uchylił przyznane stronie informacją z dnia 13 kwietnia 2024 r. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 1 kwietnia 2023 r. do 31 maja 2023 r.W treści tej decyzji organ objaśniał, że w dniu 28 stycznia 2023 r. weszły w życie znowelizowane przepisy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zgodnie z którymi – nie przyznaje się ochrony tymczasowej tym obywatelom Ukrainy, którzy korzystają z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej (dalej w skrócie: UE), przyznanej z powodu działań wojennych.Wskazując na powyższe oraz powołując się na dane z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ZUS stwierdził, że z uwagi na zarejestrowanie w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim UE strona wraz z dzieckiem utracili legalność pobytu w Polsce.W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że od marca 2022 r. do marca 2023 r. przebywała w P. W Państwie tym nie pobierała żadnych świadczeń socjalnych. Od końca marca 2023 r. wraz z rodziną przebywa nieprzerwanie w Polsce. W dniu 29 marca 2023 r. skarżąca wraz z rodziną otrzymali numer Pesel z dopiskiem U.W treści odwołania skarżąca podniosła, że wraz z mężem w Polsce opłacają podatki (mąż skarżącej w kwietniu 2023 r. otworzył w Polsce działalność gospodarczą w branży I., a w kwietniu 2024 r. działalność gospodarczą w branży [...] otworzyła skarżąca).Wskazała również, że art. 26 dyrektywy Rady Unii Europejskiej 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami wyraźnie stanowi o tym, że uchodźca ma prawo zrezygnować z ochrony w jednym kraju członkowskim i poprosić o ochronę w innym kraju, co zdaniem skarżącej oznacza również, prawo do podjęcia pracy w dowolnym kraju UE.Powołaną na wstępie decyzją Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 3 września 2024 r. podzielając stanowisko, że strona wraz z dzieckiem nie posiadała legalnego pobytu na terytorium RP we wnioskowanym okresie świadczeniowym.W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS argumentował, jak niżej:Prawo do świadczenia wychowawczego realizowanego z zastosowaniem art. 26 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy przysługuje obywatelom Ukrainy lub ich małżonkom, przebywającym w Polsce, których pobyt na terenie Polski uznawany jest za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy. Dodatkowo, świadczenie wychowawcze przysługuje, jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie lub pobierająca to świadczenie zamieszkuje z dzieckiem na terytorium RP.Za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy uznaje się pobyt obywatela Ukrainy, który przybył do Polski z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r. jeśli został mu nadany numer PESEL z oznaczeniem statusu cudzoziemca "UKR" i został umieszczony w rejestrze pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 23 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi, przez Komendanta Głównego Policji.Zgodnie z nowelizacją ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jaka weszła w życie w dniu 28 stycznia 2023 r., art. 2 ust 1 ustawy nie stosuje się do obywateli Ukrainy, którzy korzystają z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznanej z powodu działań wojennych prowadzonych na terytorium Ukrainy. Takie osoby tracą legalność pobytu na terytorium Polski od dnia następnego po wykreśleniu z rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej. Wskazana w rejestrze straży granicznej data wykreślenia obywatela Ukrainy stanowi dla ZUS podstawę do uchylenia prawa do świadczenia.Z zapisów z rejestru SPEC PESEL wynika, że od dnia następującego po 28 stycznia 2023 r. strona wraz z dzieckiem utracili prawo legalnego pobytu na terytorium RP (jako uchodźca) w związku z wykreśleniem ich z rejestru z powodu zarejestrowania się w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim UE. W związku z powyższym dziecko utraciło status "[...]" i nie figuruje w rejestrze SPEC PESEL. Brak statusu "[...]" w myśl przepisów w/w ustawy oznacza, że dziecko nie posiada legalnego pobytu na terytorium RP, który stanowi przesłankę do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.Wskazując na regulację art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy Prezes ZUS zwrócił uwagę, że obywatel Ukrainy, po ponownym przyjeździe do Polski, w celu aktualizacji danych w zakresie legalności pobytu powinien skontaktować się z Urzędem Gminy/Miasta w miejscu zamieszkania celem ponownego nadania statusu UKR od daty powrotu do Polski. Na podstawie zaktualizowanych danych przez Urząd Gminy/Miasta Straż Graniczna aktualizuje sój rejestr.Odnotował również, że zgodnie z art. 26 ust. 3i ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ZUS oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są obowiązani do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej i z rejestru PESEL.W nawiązaniu do powyższego podniósł, że pismem z dnia 31 lipca 2024 r. strona została wezwana przez organ do wyjaśnienia rozbieżności wynikających ze złożonego wniosku o świadczenie wychowawcze z danymi zawartymi w rejestrze Straży Granicznej. Strona została również pouczona o potrzebie usunięcia danych (swoich i dziecka) z platformy unijnej European Union.Na dzień wydania decyzji, dane strony oraz dziecka nie zostały poprawione w rejestrze Straży Granicznej.W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Prezesa ZUS z dnia 18 września 2025 r. strona skarżąca zarzuciła naruszenie:1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art 10, art. 11, art. 77, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez błędne uznanie, że skarżąca mieszka w innym kraju niż Polska;2) przepisów art. 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 3, art. 3 ust. 1, art. 11 ust 4 oraz art 26 ustawy o pomocy Obywatelom Ukrainy poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez błędne uznanie, że skarżąca przebywa w Polsce nielegalnie;3) przepisów art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421) poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez błędne uznanie, że skarżąca podlega i korzysta ze świadczeń społecznych w innym kraju niż Polska.W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła obszerną argumentację na uzasadnienie tych zarzutów.W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona wniosła o:1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;2) w celu należytego rozpatrzenia sprawy o:a) zobowiązanie Prezesa ZUS do dostarczenia Sądowi aktpostępowania, którego skarga dotyczy - na okoliczność ich treści, w szczególności celem ustalenia, jaki materiał dowodowy zgromadził w sprawie organ,b) dopuszczenie dowodów z następujących dokumentów:— wyroku WSA we Wrocławiu sygn. akt IV SA/Wr 43/25,— wyroku WSA we Wrocławiu sygn. akt IV SA/Wr 44/25,— wyroku WSA we Wrocławiu IV SA/Wr 45/25,— wyroku WSA we Wrocławiu sygn. akt IV SA/Wr 46/25,— decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 14 sierpnia 2024r.na okoliczność ich treści, w szczególności celem wykazania, że mąż skarżącej S. H., w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, co Skarżąca i syn Pani L. i Pana H., przebywa w Polsce legalnie i że stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji jest błędne, nadto że skarżąca i członkowie jej rodziny przebywają w Polsce legalnie od początku 2023r. do dnia złożenia skargi,— zaświadczenie o nadaniu numeru Pesel T. L. - celem wykazania, że Pani T. L. dnia 29 marca 2023r, uzyskała numer Pesel ze statusem U., nadto że skarżąca i członkowie jej rodziny przebywają w Polsce legalnie od początku 2023r. do dnia złożenia skargi,— zaświadczenie o nadaniu numeru Pesel A. L. - celem wykazania, że A. L. dnia 29 marca 2023r. uzyskał numer Pesel ze statusem U., nadto że Skarżąca i członkowie jej rodziny przebywają w Polsce legalnie od początku 2023r. do dnia złożenia skargi,3) zasądzenie od skarbu Państwa - Prezesa ZUS na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwaW odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie.W piśmie procesowym z dnia 13 stycznia 2026 r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł m.in., że skarżąca oraz jej małoletni syn A. nadal i nieprzerwanie od 29 marca 2023 r. posiadają status U., na dowód czego załączył on do pisma zaświadczenie ministra właściwego do spraw cyfryzacji z dnia 13 stycznia 2026 r. odnośnie danych skarżącej i jej małoletniego syna, przetwarzanych w rejestrze Pesel. Do pisma dołączono również zaświadczenie z dnia 22 października 2025 r. wydanego przez W. , potwierdzające uczęszczanie syna skarżącej do tej szkoły w roku szkolnym 2025/2026.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.) stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., a także stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach – art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. W przeciwnym przypadku – oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa ZUS z dnia 18 września 2025 r. wydana w sprawie uchylenia stronie, będącej obywatelką U., świadczenia wychowawczego na rzecz syna (również obywatela U.), na okres świadczeniowy od 1 kwietnia 2023 r. do 31 maja 2023 r.Jak wynika z akt sprawy, pierwotnie, po rozpoznaniu złożonego przez stronę wniosku, ZUS informacją z dnia 13 kwietnia 2023 r. przyznał stronie prawo do świadczenia wychowawczego na syna (A. L.) na wspomniany okres w kwocie 500 zł miesięcznie.W wydanej w dniu 3 września 2024 r. decyzji ZUS o uchyleniu przyznanego stronie prawa do świadczenia wychowawczego za w/w okres, jak i w objętej zarzutami skargi decyzji Prezesa ZUS z dnia 18 września 2025 r., przyjęto, że świadczenie wychowawcze na w/w okres stronie nie przysługuje, albowiem w dniu 28 stycznia 2023 r. skarżąca wraz z synem utracili prawo legalnego pobytu w Polsce w związku z wejściem w życie znowelizowanych przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zgodnie z którymi nie przyznaje się ochrony czasowej tym obywatelom Ukrainy, którzy korzystają z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczypospolita Polska (RP) państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznanej z powodu działań wojennych.Skarżąca kwestionując ustalenie organów o utracie legalności pobytu w Polsce, zarówno w odwołaniu, jak i w skardze podnosiła, że od przyjazdu do Polski w dniu 29 marca 2023 r. cała jej rodzina nie korzystała z ochrony tymczasowej w innym państwie UE oraz nieprzerwanie przebywa w Polsce. Wcześniej, tj. w okresie poprzedzającym przyjazd do Polski skarżąca wraz z rodziną korzystała z ochrony tymczasowej na terenie P. W dniu przyjazdu do Polski (29 marca 2023 r.) cała rodzina skarżącej otrzymała nr Pesel z dopiskiem "[...]", co potwierdza legalność ich pobytu w tym kraju.Zagadnienie spornym w sprawie jest zatem legalność pobytu w Polsce skarżącej i syna, stanowiąca warunek przyznania pomocy w formie świadczenia wychowawczego.Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2) ustawy o w brzmieniu obowiązującym w sprawie obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.Stosownie do zapisu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 4 marca 2024 r. Przy czym okres graniczny legalnego pobytu w Polsce został przez ustawodawcę wydłużony - na moment wydania zaskarżonej decyzji - do dnia 30 września 2025 r.Uzasadniając podstawy prawne do uchylenia stronie przyznanego wcześniej świadczenia wychowawczego organy powołują się na zmiany wprowadzone do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy z dniem 28 stycznia 2023 r. oraz na informacje uzyskane z rejestru SPEC PESEL, z których wynikało, że od dnia następującego po dniu 28 stycznia 2023 r. strona wraz z dzieckiem utraciła prawo do legalnego pobytu na terytorium RP jako uchodźca.Istotnie, w dniu 28 stycznia 2023 r. weszła w życie nowelizacja art. 2 ust. 2 wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r., poz. 185; dalej: "ustawa zmieniająca"), która w tym przepisie dodała pkt 3, zgodnie z którym przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do obywateli Ukrainy, którzy korzystają z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznanej z powodu działań wojennych prowadzonych na terytorium Ukrainy.Ponadto zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej, obywatel Ukrainy, który w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy korzysta z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznanej z powodu działań wojennych prowadzonych na terytorium Ukrainy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy traci uprawnienie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1.Zgodnie z twierdzeniami skarżącej, w okresie od marca 2022 r. do końca do marca 2023 r. przebywała ona wraz z rodziną na terenie P. Wjazd skarżącej z rodziną do Polski miał miejsce w dniu 29 marca 2023 r. Wtedy też otrzymali oni numer PESEL z dopiskiem "[...]".Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w brzmieniu obowiązującym na dzień 29 marca 2023 r. - W przypadku gdy wjazd obywatela Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie został zarejestrowany przez komendanta placówki Straży Granicznej podczas kontroli granicznej lub nastąpił przez granicę, na której nie jest prowadzona kontrola graniczna osób przekraczających tę granicę, Komendant Główny Straży Granicznej rejestruje pobyt obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na jego wniosek, o którym mowa w art. 4 ust. 1.Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, Komendant Główny Straży Granicznej prowadzi w systemie teleinformatycznym Straży Granicznej rejestr obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy oraz którzy złożyli wniosek, o którym mowa w art. 4 ust. 1.Rejestr Komendanta Straży Granicznej, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy został utworzony na potrzeby rejestracji obywateli Ukrainy w związku z ich masowym napływem wywołanym wojną w Ukrainie. Rejestr ten jest odrębnym rejestrem od rejestru, o którym mowa w art. 119 ust. 1 pkt 5) ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z art. 2 ust. 9 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, na podstawie wniosku złożonego w dowolnym organie wykonawczym gminy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nadaje się numer PESEL, o którym mowa w art. 15 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).Zgodnie z art. 4 ust. 2 w/w ustawy w brzmieniu obowiązującym na dzień 28 stycznia 2023 r., wniosek, o którym mowa w ust. 1, obywatel Ukrainy składa osobiście w siedzibie organu wykonawczego gminy w terminie 30 dni od dnia przybycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek składa się na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym czytelnym podpisem wnioskodawcy, wypełnionym przez wnioskodawcę albo przez pracownika organu wykonawczego gminy na podstawie danych podanych przez wnioskodawcę. W przypadku osoby, która ze względu na stan zdrowia lub niepełnosprawność nie jest w stanie osobiście złożyć wniosku w siedzibie organu wykonawczego gminy, organ ten zapewnia możliwość złożenia wniosku w miejscu pobytu tej osoby.Zgodnie z art. 4 ust. 4 pkt 14a, dodanym do ustawy z dniem 1 lutego 2023 r., wniosek o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy, zawiera - datę i miejsce przekroczenia granicy zewnętrznej, w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen), niebędącej granicą Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie nastąpił bezpośrednio z terytorium Ukrainy.Dane dotyczące złożenia wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy pomocowej oraz informacje o dacie i miejscu przekroczenia granicy zewnętrznej, w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, str. 1, z późn. zm.), niebędącej granicą Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie nastąpił bezpośrednio z terytorium Ukrainy stały się obowiązkowym elementem wpisu do rejestru Komendanta Straży Granicznej z dniem 28 stycznia 2023 r. na podstawie ustawy zmieniającej.Przepis art. 4 ust. 17a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w brzmieniu nadanym nowelizacją z 28 stycznia 2023 r. stanowi, że status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zwany dalej "statusem UKR", jest automatycznie zmieniany na status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. c tej ustawy, po przekazaniu przez Komendanta Głównego Straży Granicznej z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, informacji o:1) wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 11 ust. 2;2) posiadaniu przez obywatela Ukrainy dokumentu, o którym mowa w art. 2 ust. 3 pkt 1;3) złożeniu lub zamiarze złożenia wniosku, o którym mowa w art. 2 ust. 3 pkt 2;4) korzystaniu przez obywatela Ukrainy z ochrony czasowej, o której mowa w art. 2 ust. 3 pkt 3.Warto również dodać, że przepis art. 4 ust. 17b i ust. 17c stanowią odpowiednio: W przypadku automatycznej zmiany statusu, o której mowa w ust. 17a, jeżeli osoba, której nadano numer PESEL, potwierdzi, że jej pobyt poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie trwał dłużej niż okres, o którym mowa w art. 11 ust. 2, status UKR może zostać przywrócony w trybie art. 11 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (art. 4 ust. 17b)W przypadku wyjazdu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 11 ust. 2, w ramach granic wewnętrznych Rzeczypospolitej Polskiej z państwami strefy Schengen, status UKR może zostać zmieniony na podstawie oświadczenia o wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres, o którym mowa w art. 11 ust. 2, złożonego przez osobę, której nadano ten status, lub osobę ją reprezentującą (art. 4 ust. 17c).Zgodnie z ustępem 4 art. 11 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dodanym do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy z dniem 28 stycznia 2023 r. na podstawie ustawy, korzystanie przez obywatela Ukrainy z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznanej z powodu działań wojennych prowadzonych na terytorium Ukrainy pozbawia go uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1Uzupełniająco wypada wskazać, że zgodnie z art. 3a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, Komendant Główny Straży Granicznej pełni funkcję krajowego punktu kontaktowego, o którym mowa w art. 27 dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz. Urz. UE L 212 z 07.08.2001, str. 12), ustanowionego do celów wymiany z właściwymi organami innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich Unii Europejskiej informacji dotyczących osób korzystających z ochrony czasowej w rozumieniu art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pełniąc funkcję, o której mowa w ust. 1, Komendant Główny Straży Granicznej w szczególności: 1) jest właściwy do przekazywania organom innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich Unii Europejskiej informacji dotyczących obywateli Ukrainy, o których mowa w art. 2 ust. 1, korzystających z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie przepisów niniejszej ustawy; 2) współdziała z Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców przy uzyskiwaniu od organów innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich Unii Europejskiej informacji o osobach korzystających z ochrony czasowej w tych państwach.Na podstawie art. 26 ww. Dyrektywy, Przez okres trwania tymczasowej ochrony Państwa Członkowskie współpracują ze sobą w odniesieniu do przeniesienia miejsca pobytu osób korzystających z tymczasowej ochrony z jednego Państwa Członkowskiego do innego, z zastrzeżeniem zgody osoby zainteresowanej na takie przeniesienie (ust. 1). Państwa Członkowskie przekazują wnioski dotyczące przeniesienia innym Państwom Członkowskim oraz powiadamiają Komisję i UNHCR. Zainteresowane Państwa Członkowskie informują Państwo Członkowskie występujące z wnioskiem o swoich zdolnościach do przyjęcia osób przenoszących się (ust. 2). Każde Państwo Członkowskie przedstawia, na wniosek innego Państwa Członkowskiego, informacje określone w załączniku II, dotyczące osoby korzystającej z tymczasowej ochrony, które są niezbędne dla podjęcia działań określonych w niniejszym artykule (ust. 3). W przypadku przeniesienia z jednego Państwa Członkowskiego do innego ważność dokumentu pobytowego w Państwie Członkowskim, które osoba opuszcza wygasa, a zobowiązania tego Państwa Członkowskiego w stosunku do danej osoby, odnoszące się do tymczasowej ochrony, wygasają. Nowe przyjmujące Państwo Członkowskie przejmuje obowiązki wynikające z objęcia danej osoby tymczasową ochroną (ust. 4). Państwa Członkowskie, dla przeniesienia osób korzystających z tymczasowej ochrony między Państwami Członkowskimi korzystają z wzoru przepustki określonego w załączniku I (ust. 5).Zgodnie z art. 2 lit. g) ww. Dyrektywy "dokument pobytowy" oznacza każde pozwolenie lub zezwolenie wydane przez władze Państwa Członkowskiego w formie przewidzianej przez ustawodawstwo tego Państwa Członkowskiego, na podstawie którego obywatel państwa trzeciego lub bezpaństwowiec może zamieszkiwać na jego terytorium.W realiach stanu faktycznego sprawy, organy ZUS swoje rozstrzygnięcie oparły na zapisach rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej argumentując na tej podstawie, że skarżąca wraz z synem utracili prawo legalnego pobytu w Polsce – jako uchodźca przybyły do Polski w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie – z dniem 28 stycznia 2023 r., na podstawie wykreślenia z ww. rejestru z powodu zarejestrowania w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim UE.O czym była już mowa, skarżąca konsekwentnie podnosiła, że od marca 2022 r. do marca 2023 r. przebywała w innym państwie członkowskim UE (P.) korzystając tam z ochrony czasowej. Wjazd do Polski nastąpił pod koniec marca 2023 r. W dniu 29 marca 2023 r. skarżąca wraz z rodziną zgłosili się w organie gminy oraz otrzymali nr Pesel z dopiskiem "[...]" (przy tym status U. wynika ze znajdujących się w aktach sprawy wydruków aplikacji ZUS).Skarżąca zaprzeczyła jakoby podczas nieprzerwanego pobytu w Polsce korzystała z ochrony czasowej w innym państwie członkowskim UE.Co trafnie zarzuca strona, z uprawnień wskazanych m.in. w art. 26 ust. 1 pkt 2) w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wyklucza wyłącznie korzystanie z ochrony czasowej w innym państwie członkowskim (na dzień wydania zaskarżonej decyzji), a nie samo uzyskanie tej ochrony w innym państwie członkowskim. Tymczasem, argumentacja pomieszczona w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji odnosi się wyłącznie do informacji o utarcie legalności pobytu w Polsce z dniem 28 stycznia 2023 r., co organy ZUS interpretują jako korzystanie z systemu zabezpieczenia społecznego innego państwa członkowskiego.W aktach administracyjnych brak jest natomiast informacji o korzystaniu przez stronę i jej syna z ochrony czasowej w innym państwie członkowskim.Co również wymaga w sprawie odnotowania, ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie ustala wpisów w rejestrze Komendanta Głównego Straży Granicznej jako jedynego sposobu weryfikacji warunku legalności pobytu w Polsce, lecz - ze względu na wyżej opisany i uwzględniony przez ustawodawcę sposób przyjazdu obywateli Ukrainy w związku z wojną w Ukrainie również z innych państwa członkowskich UE – wprowadza weryfikację również w oparciu rejestr PESEL, a także wyjaśnienia z samym obywatelem Ukrainy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 grudnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 234/25).Dodatkowo należy zwrócić uwagę na brzmienie art. 26 ust. 3i ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy z którego wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są obowiązani do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz dofinansowania, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, i z rejestru PESEL. Użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności" oznacza, że dane z rejestrów publicznych stanowią tylko jeden z możliwych środków dowodowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 września 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 629/24).Zgodnie z poglądami wypowiadanymi w orzecznictwie, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, przepis art. 26 ust. 3i ustawy z nie wyłącza ani nie ogranicza określonych w ustawie kodeks postępowania administracyjnego zasad postępowania dowodowego, w tym w art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Powinnością organu w ramach postępowania administracyjnego jest przeprowadzenie czynności dowodowych, w ramach których jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), który następnie należy poddać ocenie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa). Tylko pod takim warunkiem zapewnione zostaną warunki do realizacji określonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy materialnej, nakazującej dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a zatem przyjęcie ustaleń zgodnych ze stanem rzeczywistym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 312/24, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).Zdaniem Sądu, jako niewystarczające z punktu widzenia okoliczności spornych w sprawie ocenić należy oparcie się przez organy ZUS jedynie na danych z rejestru prowadzonego przez Komendanta Straży Granicznej, przy dysponowaniu wiarygodną informacją o złożeniu wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz mając na uwadze podniesione przez stronę zarzuty odnośnie do nie korzystania z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego UE. Skoro skarżąca kwestionowała rozstrzygnięcie w przedmiocie świadczenia wychowawczego, to organy ZUS miały obowiązek wyjaśnić okoliczności przez nią podnoszone w wykorzystaniem instrumentów przewidzianych zarówno w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy, jak i w przepisach k.p.a. Organy ZUS pominęły pochodzące od skarżącej informacje i zaniechały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem weryfikacji uprawnienia skarżącej do świadczenia wychowawczego, co czyni przyjęte przez te organy stanowisko w sprawie przedwczesnym.W tym stanie rzeczy uzasadnione okazały się zarzuty skargi, dotyczące w szczególności naruszenia przepisów postępowania statuujących zasadę prawdy materialnej - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art 10, art. 11, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a., w związku z art. 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 3, art. 3 ust. 1, art. 11 ust. 4 oraz art. 26 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.Sąd podziela pogląd prawny zawarty w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 43/25-46/25.Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS (punkt I sentencji wyroku).O kosztach postępowania sądowego (punkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.aPonownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. W szczególności w oparciu o wszelkie dostępne dokumenty ustali rzeczywisty stan faktyczny sprawy w kontekście prawa od świadczenia wychowawczego. Przy czym organ winien mieć na uwadze również powołany w skardze art. 26 dyrektywy 2001/55/WE.., uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS (punkt I sentencji wyroku).O kosztach postępowania sądowego (punkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.aPonownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. W szczególności w oparciu o wszelkie dostępne dokumenty ustali rzeczywisty stan faktyczny sprawy w kontekście prawa od świadczenia wychowawczego. Przy czym organ winien mieć na uwadze również powołany w skardze art. 26 dyrektywy 2001/55/WE.