Wyrok - III SA/Kr 1571/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - z dnia 26 marca 2026
Teza
Oddalono skargę. Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej. |Sygn. akt III SA/Kr 1571/25 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2026 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Protokolant: Specjalista Renata Trojnar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2026 roku, sprawy ze skargi M.K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z dnia 26 września 2025 roku nr SKO.PS/4110/565/202Oddalono skargę. Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej. |Sygn. akt III SA/Kr 1571/25 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2026 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Protokolant: Specjalista Renata Trojnar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2026 roku, sprawy ze skargi M.K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z dnia 26 września 2025 roku nr SKO.PS/4110/565/202
Data orzeczenia
26 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Przewodniczący
Jarosław Wiśniewski
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka (dalej: Burmistrz, organ I instancji) decyzją z dnia 28 lipca 2025 r. nr MGOPS-K757/24.5120/003206/2025 ustalił opłatę dla M.K. (dalej: Zobowiązana, Strona, Skarżąca) za pobyt jej ojca W.K. w Domu Pomocy Społecznej w K. w wysokości: 591,22 zł – za okres od 2 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r.; 813,77 zł miesięcznie – za okres od 1 lutego 2025 r. do 31 marca 2025 r. oraz 742,99 zł miesięcznie – za okres od 1 kwietnia 2025 r.Organ I instancji opłatę nakazał uiścić do 20-go każdego należnego miesiąca bezpośrednio na określone konto bankowe Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wieliczce, a odpłatność za okres od 2 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r. w wysokości 591,22 zł oraz należność za miesiące od lutego do lipca 2025 r. w łącznej kwocie: 5.190,72 zł, nakazał uiścić do 31 sierpnia 2025 r. na wskazane konto bankowe.Jako podstawę prawną decyzji Burmistrz wskazał art. 2, art. 3, art. 4, art. 6 pkt 15, art. 8, art. 14, art. 17 pkt. 16, art. 54, art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61, art. 63, art. 64, art. 98, art. 100, art. 101 ust. 1, art. 102, art. 104 ust. 1 i ust. 3, art. 106, art. 107, art. 109 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm., dalej: u.p.s.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1044) oraz art. 104, art. 107 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: K.p.a.). Decyzji nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia 12 grudnia 2024 r. ojciec Strony został skierowany do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych na pobyt stały.Decyzją Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie nr WR.6130.1.51.2024 z 18 grudnia 2024 r. ojciec Zobowiązanej został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej w K. na pobyt stały od dnia 2 stycznia 2025 r.Na podstawie decyzji nr PS.K757/24.5120.001472.2025 ze zm., ojciec Strony za swój pobyt, ustalony zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s., ponosi odpłatność w wysokości: 3.946,60 zł – za okres od 2 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r., 4.078,15 zł miesięcznie – za okres od 1 lutego 2025 r. do 31 marca 2025 r. oraz 4.290,48 zł miesięcznie – za okres od 1 kwietnia 2025 r., co stanowi 70% jego dochodu i nie pokrywa całości kosztu pobytu w domu pomocy społecznej.Od 1 lutego 2025 r., zgodnie z Zarządzeniem nr 8 Starosty Gorlickiego z dnia 20 stycznia 2025 r. (Dz.Urz.Woj.Mał. z 2025 r. poz. 506) koszt utrzymania w DPS w K. wynosił 6.519,46 zł miesięcznie. Koszt pobytu za styczeń 2025 r. obliczony na podstawie Zarządzenia nr 8 Starosty Gorlickiego z dnia 18 stycznia 2024 r. (Dz.Urz.Woj.Mał. z 2024 r. poz. 703), wynosił 5.720,26 zł (5910,94 zł / 31 x 30). W związku z powyższym do zapłaty pozostało: 1.773,66 zł – za styczeń 2025 r., 2.443,31 zł miesięcznie – za luty i marzec 2025 r., 2.228,98 zł miesięcznie od kwietnia 2025 r., co po podzieleniu przez 3 osoby zobowiązane dało odpowiednio: 591,22 zł, 813,77 zł i 742,99 zł. W krąg krewnych ojca Strony, ustalonych zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., weszła żona E.K., córka I.K. oraz Strona jako druga córka.Sytuację zobowiązanej organ I instancji ustalił na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 27 marca 2025 r., podczas którego stwierdzono, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje sama, a jej jedynym dochodem jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 16.999,17 zł (grudzień 2024 r.). Ponosi miesięczne wydatki na opłaty: gaz, energia elektryczna, czynsz, woda, spłata kredytu mieszkaniowego – w wysokości około 2.540,69 zł, po realizacji których pozostaje jej do dyspozycji kwota około 14.458,48 zł.Dalej Burmistrz wskazał, że posiadany dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (1010,00 x 300% = 3.030 zł). Kwota pozostająca po wniesieniu opłaty przez zobowiązaną nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Różnica między faktycznym dochodem, a 300% wspomnianego kryterium, czyli: 16.999,17 zł – 3.030 zł daje kwotę 13.969,17 zł. Na tej podstawie organ ustalił, że odpłatność zobowiązanej za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej wynosi 591,22 zł za styczeń 2025 r., 813,77 zł miesięcznie za luty i marzec 2025 r., o od kwietnia 2025 r. 742,99 zł miesięcznie.Kolejno organ I instancji stwierdził, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia prośby zobowiązanej o zwolnienie z odpłatności za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej na podstawie art. 64 i art. 64a u.p.s., gdyż zgodnie z dokumentacją, osiągane przez nią dochody wielokrotnie przekraczały kryterium dochodowe, a tym samym umożliwiały ponoszenie opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej bez uszczerbku dla podstawowych potrzeb życiowych zobowiązanej.Następnie Burmistrz uznał, że wskazywane przez zobowiązaną wysokie wydatki (utrzymanie dwóch samochodów, subskrypcje usług streamingowych, dodatkowe ubezpieczenie na życie, darowizny, zakup sprzętu TV itd.), nie mogły stanowić podstawy do zastosowania zwolnienia z odpłatności.Odnosząc się informacji, że ojciec Zobowiązanej nie wykazywał w przeszłości należytej troski względem Niej, organ I instancji podniósł z kolei, że sytuacje opisane podczas przesłuchań świadków, tj. Zobowiązanej, Jej siostry – I.K., P.J. oraz R.F. z dnia 10 lipca 2025 r., choć trudne, nie świadczyły o rażącym zaniedbaniu obowiązków rodzinnych w myśl art. 64 pkt 7 u.p.s.Burmistrz wskazał, że sama Zobowiązana deklaruje utrzymywanie kontaktu z ojcem oraz regularne odwiedziny w domu pomocy społecznej, co potwierdza zdaniem organu istnienie więzi rodzinnych.W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrza z dnia 28 lipca 2025 r. Zobowiązana podniosła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji skupia się na komentarzach odnośnie jej wydatków, gdy tymczasem żaden z nich nie stanowi wydatku luksusowego. Wskazała, że nie było potrzeby analizy i komentowania jej wydatków, gdyż wiedziała ona, że z punktu widzenia osiąganego dochodu, żadne zwolnienie jej nie przysługuje. Była za to w jej ocenie potrzeba dogłębnej analizy zachowania ojca w stosunku do zobowiązanej, co organ pominął w uzasadnieniu. Zobowiązana podkreśliła, że doznawała ze strony ojca przemocy i rażącego zaniedbania, podczas gdy organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sprowadził te okoliczności do sformułowania "trudne sytuacje".Ponadto Strona podkreśliła, że zajęła się z siostrą chorym ojcem i utrzymuje z nim kontakt nie z uwagi na jej więź z ojcem, ale z troski i potrzeby pomocy nie radzącej sobie z sytuacją matki Zobowiązanej. Strona podniosła również, że w uzasadnieniu decyzji organ w żaden sposób nie odniósł się do tego, że pracownicy ośrodka pomocy społecznej przeprowadzając przesłuchania świadków, nie mieli wątpliwości co do występujących rażących zaniedbań ze strony ojca i informowali ją, że będą wnioskować o zwolnienie jej z odpłatności, co znalazło odzwierciedlenie m.in. we wnioskach z protokołu z dnia 16 sierpnia 2025 r.Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, a także wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności.Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy) decyzją z dnia 26 września 2025 r. nr SKO.PS/4110/565/2025 utrzymało w mocy ww. decyzję Burmistrza z dnia 28 lipca 2025 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało m.in., że organ I instancji przedstawił w uzasadnieniu decyzji stan faktyczny i prawny sprawy oraz wskazał na treść art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. i wynikające z niego obowiązki dla członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej. Podkreśliło, że z ustawy o pomocy społecznej wprost wynika obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, wnoszenia związanych z tym opłat, który jest zależny wyłącznie od kosztów miesięcznego utrzymania w domu pomocy społecznej oraz sytuacji dochodowej osoby objętej ustawowym obowiązkiem ponoszenia opłaty.Kolegium stwierdziło również, że z wyraźnej woli ustawodawcy obowiązek ten nie został uzależniony od wzajemnych relacji osobistych pomiędzy osobą umieszczoną w domu pomocy społecznej, a członkiem rodziny potencjalnie zobowiązanym do wnoszenia opłat z mocy art. 61 u.p.s. Źródłem określenia kolejności obciążenia opłatą ustalonej w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. są przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r., poz. 2809 ze zm., dalej: K.r.o.), dotyczące obowiązku alimentacyjnego. Strona należała do kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, a w krąg krewnych W.K., ustalonych zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. wchodziła jeszcze E.K. (żona) oraz I.K. (córka).Kolegium podkreśliło również, że osoby zobowiązane do alimentacji i wspierania jak małżonkowie i zstępni nie zostały wskutek zagwarantowania stałej opieki w placówce ich bliskiej osobie, zwolnione ze swoich obowiązków nałożonych na nich przede wszystkim z mocy właściwych przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Organ II instancji wyjaśnił, że w przypadku, gdy dochody świadczeniobiorcy nie pokrywają w całości kosztów jego pobytu, następnie opłaty wnoszone przez małżonka, zstępnych oraz wstępnych nie pokrywają w całości kosztów pobytu świadczeniobiorcy w domu pomocy społecznej, lub gdy takich podmiotów brak, odpłatność musi ponieść gmina, z której osoba została skierowana do takiej placówki.Kolegium podzieliło również ustalenia organu I instancji, co do prawidłowości obliczenia wysokości dochodu rodziny strony i dochodu na osobę w rodzinie oraz ustalenia wysokości opłaty z prawidłowym uwzględnieniem jej możliwości finansowych poprzez określenie wydatków na zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych rodziny z miesiąca, z którego ustalany był dochód.W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżąca zarzuciła ww. decyzji Kolegium z dnia 26 września 2025 r. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:- art. 7, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich środków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, a wręcz całkowite pominięcie, czy zachodzą podstawy do całkowitego lub częściowego zwolnienia Skarżącej z odpłatności za pobyt ojca w DPS z uwagi na rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty;- art. 7, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 107 § 3 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 K.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 K.p.a.;- art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności pominięcie wszelkich zarzutów strony odnośnie decyzji organu I instancji i brak jakiejkolwiek analizy dotyczącej rażącego naruszenia przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty jako podstawy do całkowitego lub częściowego zwolnienia z opłaty;- naruszenie art. 9 i art. 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienia podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji o nałożeniu na Stronę opłaty za pobyt Jej ojca w domu pomocy społecznej.W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że nie zgadza się ze stwierdzeniem organu II instancji zawartym w zaskarżonej decyzji, że kwestionując prawidłowość decyzji objętej odwołaniem skoncentrowała swoją argumentację na zarzucie nieuwzględnienia przy ustalaniu wysokości obciążającej ją opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej Jej możliwości finansowych wynikających z niezbędnych wydatków na utrzymanie rodziny.Skarżąca podkreśliła, że zwróciła tylko uwagę na niestosowne uwagi organu I instancji na temat normalnych jej wydatków, które zastąpiły analizę, której organ I instancji powinien był dokonać, odnośnie podstawy ubiegania się przez Skarżącą o zwolnienie.Ponadto Skarżąca ponownie podkreśliła, że jej ojciec przez całe lata znęcał się nad nią, jej mamą i siostrą, nie wywiązywał się również z obowiązku alimentacyjnego względem rodziny, była to podręcznikowa przemoc i rażące zaniedbania, które Kolegium pominęło w postępowaniu dowodowym i w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji w całości, a na wypadek uznania przez Sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, wniosła o jej uchylenie. Ponadto Strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.Organ odwoławczy wskazał na art. 64a u.p.s. i podkreślił, że organ I instancji zasadnie przyjął, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka obligatoryjnego zwolnienia skarżącej z opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, o której mowa w wymienionym przepisie. Skarżąca nie przedłożyła dokumentów wymienionych w tym przepisie, a uzasadniających takie obligatoryjne zwolnienia z opłaty.Ponadto Kolegium podkreśliło, że decyzja wydana na podstawie art. 64 u.p.s. jest decyzją uznaniową, a organ I instancji uzasadnił swoje stanowisko w sprawie.W piśmie procesowym z dnia 8 grudnia 2025 r. Skarżąca zarzuciła, że uzasadnienie odpowiedzi na skargę stanowi nieuprawnioną próbę uzupełnienia braków w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do kwestii nierozpatrzenia zarzutów odwołania. Zarzuciła, że dotychczas nie było żadnej analizy zasadności zastosowania w sprawie art. 64 i art. 64a u.p.s. Podniosła, że organ nie poinformował Jej o wymogach wniosku o zwolnienie z opłaty ani dokumentach wymaganych do uzyskania zwolnienia.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może jednak opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1) i 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.).Uwzględnienie skargi przez stwierdzenie nieważności decyzji następuje w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 156 § 1 K.p.a. zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, która:1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;2) została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.Sąd z urzędu ma obowiązek badania decyzji administracyjnej w aspekcie występowania przyczyn określonych w art. 156 § 1 K.p.a., a kontrola zaskarżonej decyzji (i postępowania, które ją poprzedziło) z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji, powinna być dokonywana w pierwszej kolejności, wyprzedzając badanie legalności decyzji w pozostałym zakresie. Dopiero uprzednie wykluczenie istnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. uprawnia sąd do dalszej kontroli decyzji w zakresie, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c P.p.s.a.Sąd orzekający w niniejszej sprawie, będąc z urzędu zobowiązany do badania zaskarżonej decyzji administracyjnej w aspekcie występowania przyczyn określonych w art. 156 § 1 K.p.a., nie stwierdził ich występowania w zaskarżonej decyzji i postępowaniu, które ją poprzedziło. Dokonując z kolei kontroli zaskarżonej decyzji w granicach określonych w ww. art. 134 P.p.s.a (sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną), Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie są obarczone wadami skutkującymi koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.Sąd stwierdził, że w postępowaniu przed organami administracyjnymi został wyczerpująco zebrany materiał dowodowy oraz dostatecznie i w sposób prawidłowy zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (obciążenia skarżącej w określonym zakresie odpłatnością za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej). W tym wyjaśnione zostało, że nie zachodzą podstawy do całkowitego lub częściowego zwolnienia z odpłatności z uwagi na rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.Podstawą materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji są przepisy u.p.s. W art. 61 tej ustawy ustalony został katalog osób zobowiązanych do ponoszenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej i kolejność, w jakiej te osoby obciąża ta opłata. Zgodnie z tym przepisem w przypadku niepokrycia pełnych kosztów utrzymania przez mieszkańca domu pomocy społecznej, obowiązek ów obciąża małżonka mieszkańca i zstępnych przed wstępnymi (art. 61 ust.1 pkt 2 u.p.s.).Zgodnie zaś z treścią art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. zstępni wnoszą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.W zakresie powyższych przepisów Sąd stwierdza, że organy obu instancji dokonały poprawnych ustaleń w zakresie osób zobligowanych do ponoszenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oraz dokonały prawidłowego obliczenia wysokości dochodu rodziny strony i dochodu na osobę w rodzinie, a ustalając wysokość opłaty – prawidłowo uwzględniono jej możliwości finansowe poprzez określenie wydatków na zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych rodziny z miesiąca, z którego ustalany był dochód.Zgodnie z art. 64 u.p.s., osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu;7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.Użycie przez ustawodawcę w art. 64 u.p.s. wyrażenia "można zwolnić" oznacza, że decyzja wydawana przez organ na podstawie tego przepisu prawa ma charakter decyzji podejmowanej w ramach uznania administracyjnego, na co słusznie zwróciło uwagę Kolegium. To z kolei oznacza, że nawet spełnienie przesłanek określonych w art. 64 u.p.s. nie gwarantuje uzyskania zwolnienia z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej.Rozstrzygnięcie organu administracji w tym zakresie, podjęte w ramach uznania administracyjnego – jak trafnie wskazywała skarżąca – nie może jednak cechować dowolność, o czym świadczą przesłanki podejmowania decyzji w tej materii określone w art. 64 u.p.s., zakreślając granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji w ramach uznania administracyjnego jest bowiem zobowiązany do wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 64 u.p.s. Tylko tak przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.Jednocześnie należy podkreślić, że decyzje podjęte w ramach uznania administracyjnego podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Przejawia się to nie w kontroli uznania administracyjnego samego w sobie, lecz kontroli, czy decyzja (tu: decyzja de facto odmawiająca zwolnienia z opłaty osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej), została podjęta w zgodzie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego. W szczególności badaniu podlega, czy decyzję wydano w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Kontrola sądowa decyzji podjętych w ramach uznania administracyjnego obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej.Sąd stwierdza, że okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie partycypowania Skarżącej w kosztach pobytu w domu pomocy społecznej Jej ojca (w tym okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej), zostały w postępowaniu przed organami wyjaśnione w sposób, który uzasadniał nieuwzględnienie – w kontekście art. 64 u.p.s. – wniosku Skarżącej o zwolnienie z opłaty.Ustalone okoliczności faktyczne sprawy pozwoliły również pozytywnie ocenić stanowisko organu, który nie zastosował w przedmiotowej sprawie art. 64a u.p.s. Nota bene, brak zastosowania w sprawie m.in. art. 64a i art. 64 pkt 7 u.p.s. uzasadnił organ I instancji, choć w sposób nieakceptowany przez Skarżącą.Przepis art. 64a u.p.s. stanowi, że osobę obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty, na jej wniosek, pod warunkiem że przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu tego mieszkańca władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona lub prawomocne orzeczenie sądu o skazaniu tego mieszkańca za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego popełnione na szkodę osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, jej zstępnego, małoletniego lub pełnoletniego nieporadnego ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny rodzeństwa lub jej rodzica, chyba że skazanie uległo zatarciu. Zwolnienia te obejmują zstępnych osoby zwolnionej z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej.Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie obejmował, m.in.: dokumenty dostarczone przez Stronę poświadczające Jej dochody i wydatki, w tym oświadczenie Skarżącej z dnia 27 marca 2025 r. opisujące jej sytuację osobistą i finansową z załączoną do niego szczegółową listą wydatków Skarżącej, oświadczenie o wysokości dochodu z tytułu zatrudnienia (Skarżącej) w grudniu 2024 r. i w lutym 2025 r., oświadczenie o stanie majątkowym Skarżącej z 27 marca 2025 r., oświadczenie o przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego w postaci elektronicznej z dnia 27 marca 2025 r. z załączonym wywiadem środowiskowym przeprowadzonym pod kątem ponoszenia odpłatności za pobyt ojca Skarżącej w domu pomocy społecznej, oraz inną dokumentację przekazaną przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Wieliczce w odpowiedzi na prośbę o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ze Skarżącą, na rzecz ojca, protokoły przesłuchania w Miejskim Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Wieliczce I.K. (dnia 16 lipca 2025 r.), P.J. (dnia 10 lipca 2025 r.), Skarżącej (dnia 10 lipca 2025 r.), R.F. (sąsiadki rodziny Skarżącej – z dnia 10 lipca 2025 r.) oraz pismo Skarżącej z dnia 16 lipca 2025 r. o cofnięcie przesłuchania matki Skarżącej jako świadka w sprawie Skarżącej.W oparciu o ww. posiadany materiał dowodowy oraz znajdujące w przedmiotowej sprawie zastosowanie przepisy u.p.s. (regulujących kwestię opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej) organ I instancji prawidłowo obciążył Skarżącą opłatą za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawił szczegółowo wyliczenia w tym zakresie, przy spełnieniu warunków wskazanych w art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.s. Burmistrz wyjaśnił, że po dokonaniu analizy sytuacji dochodowej oraz przedstawionych w sprawie okoliczności nie znalazł podstaw do uwzględnienia prośby Skarżącej o zwolnienie z odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej. Podkreślił, że zgodnie z dokumentacją, osiągane przez Skarżącą dochody wielokrotnie przekraczają kryterium dochodowe, a tym samym umożliwiają ponoszenie opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej bez uszczerbku dla podstawowych potrzeb życiowych, a wskazywane przez skarżącą wysokie wydatki nie mogą stanowić podstawy do zastosowania zwolnienia z odpłatności.W kontekście natomiast akcentowanej w skardze okoliczności, że ojciec Skarżącej nie wykazywał należytej troski w przeszłości względem Skarżącej, organ I instancji wyjaśnił, że w jego ocenie sytuacje opisane podczas przesłuchań świadków (Skarżącej, siostry Skarżącej, P.J. oraz R.F.) z dnia 10 lipca 2025 r., jakkolwiek trudne, nie świadczą o rażącym zaniedbaniu obowiązków rodzinnych w myśl art. 64 pkt 7 u.p.s. Burmistrz wskazał przy tym, że Skarżąca deklaruje utrzymywanie kontaktu z ojcem oraz regularne odwiedziny w domu pomocy społecznej, co potwierdza, zdaniem organu I instancji, istnienie więzi rodzinnych.Taką ocenę organu I instancji podzielił organ odwoławczy, który podkreślił, że z przepisów u.p.s. jasno wynika, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, polegający na wnoszeniu związanych z tym opłat, wynika wprost z u.p.s. i zależny jest wyłącznie od kosztów miesięcznego utrzymania w domu pomocy społecznej oraz sytuacji dochodowej osoby objętej ustawowym obowiązkiem ponoszenia opłaty.Kolegium wyjaśniło, że z wyraźnej woli ustawodawcy obowiązek ten nie został on uzależniony od wzajemnych relacji osobistych pomiędzy osobą umieszczoną w domu pomocy społecznej, a członkiem rodziny potencjalnie zobowiązanym do wnoszenia opłat z mocy art. 61 u.p.s. Zaakcentowało, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że osoby zobowiązane do alimentacji i wspierania jak małżonkowie i zstępni nie zostały, poprzez zagwarantowanie stałej opieki w placówce ich osobie bliskiej, zwolnione ze swoich obowiązków nałożonych na nich przede wszystkim z mocy właściwych przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przejęcie przez pomoc społeczną obowiązku sprawowania faktycznej całodobowej opieki nad osobą jej wymagającą ma wyłącznie na celu przeciwdziałanie takim sytuacjom, w których brak możliwości sprawowania w sposób fizyczny tej opieki przez rodzinę mógłby doprowadzić do życia osoby niepełnosprawnej lub w zaawansowanym wieku w warunkach poniżej godności ludzkiej. Pomoc społeczna wyręcza w takim wypadku rodzinę, jednak nie zastępuje jej całkowicie w wykonywaniu obowiązków sprawowania opieki, więc pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Wysokość odpłatności ustalana jest zarządzeniem organu wykonawczego gminy, a w przypadku, gdy dochody świadczeniobiorcy nie pokrywają w całości kosztów jego pobytu, w dalszej kolejności zobowiązani są jego małżonek, zstępni oraz wstępni. Wyłącznie wtedy, gdy opłaty wnoszone przez wymienione podmioty, których zamknięty katalog zawarty jest w treści art. 61 ust. 1 u.p.s., nie pokrywają w całości kosztów pobytu świadczeniobiorcy w domu pomocy społecznej lub gdy takich podmiotów brak, odpłatność ponieść musi gmina, z której osoba została skierowana do takiej placówki.Co prawda Kolegium uchybiło art. 107 § 3 K.p.a., nie odnosząc się wprost do podnoszonego w odwołaniu zarzutu nieuwzględnienia długoletniego znęcania się przez ojca nad m.in. Skarżącą, jednak uchybienie to, w obliczu całokształtu okoliczności sprawy i treści uzasadnienia zaskarżone decyzji, nie ma wpływu na wynik sprawy, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.Biorąc pod uwagę, że decyzja o zwolnieniu z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej podejmowana w oparciu o art. 64 u.p.s. jest – jak trafnie podniosło Kolegium - decyzją uznaniową, a kontrola sądowa decyzji podjętych w ramach uznania administracyjnego – jak już wcześniej wspomniano – obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, przy wyczerpująco zebranym materiale dowodowym i rozważeniu wszystkich okoliczności, mogących mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia z opłat, Sąd uznał, że zarzuty skargi (naruszenia przepisów postępowania) nie zasługują na uwzględnienie.Sąd stwierdza, że niewątpliwie wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej na podstawie art. 64 u.p.s., organ administracji publicznej powinien postępować z poszanowaniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, ujętymi w K.p.a. Podkreślić należy jednocześnie, że o ile normy te – będące zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, czyli swoistymi drogowskazami interpretacyjnymi, to w rozpatrywanej sprawie opieranie się na nich w ramach subsumpcji stanu faktycznego pod stan prawny tylko i wyłącznie, byłoby błędne. Zastosowane bowiem przez organ I instancji, jak i II instancji regulacje szczególne, przy przeprowadzeniu postępowania dowodowego wyczerpująco i w sposób prawidłowy, kompletny (art. 77 K.p.a.), powinny mieć zastosowanie w pierwszej kolejności. Subsumpcja bowiem nie rodzi problemów interpretacyjnych, a przedstawiony problem, tj. partycypowanie w kosztach pobytu w domu pomocy społecznej przez najbliższych, oparte jest na jasnych kryteriach ustawowych (art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s.), mających bezpośrednie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, co organy trafnie wykazały.Pomimo powoływania się na trudne relacje pomiędzy Skarżącą, a Jej ojcem, Skarżąca przez całe postępowanie, również w odwołaniu i skardze, nie poparła ich zaistnienia stosownymi dowodami (np. wytoczonym ojcu powództwem o znęcanie się nad Skarżącą, o pozbawienie ojca Skarżącej władzy rodzicielskiej nad Skarżącą, czy nawet dowodem na interwencje policji) umożliwiającymi zastosowanie przesłanek odstąpienia od konieczności uiszczenia ww. opłat (w kontekście art. 64 pkt 7 i art. 64a u.p.s.).W art. 64 pkt 7 u.p.s. ustawodawca nie definiuje co należy rozumieć przez wspomniane w nim obowiązki rodzinne względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Przepis ten dotyczy okresu, w którym zobowiązani do wnoszenia opłat wymagali właściwego dla ich wieku wsparcia (opieki, wychowania, utrzymania, dbałości o rozwój), przy czym owe zaniechania winny mieć charakter rażący - to jest wyraźny, rzucający się w oczy, bardzo duży. W ramach przesłanek wskazanych w pkt 7 należałoby uwzględnić porzucenie dziecka, długotrwałe niesprawowanie nad nim opieki, zmuszanie go do pracy lub działalności przestępczej, stosowanie przemocy. Chodzi o obiektywnie społecznie potępiane działania, takie jak wszczynanie awantur, ubliżanie, rzucanie wyzwisk, używanie przemocy fizycznej, brak jakiegokolwiek zainteresowania losem członka rodziny, w tym zupełny brak wsparcia i pomocy w sytuacjach tego wymagających. Do zwolnienia z opłaty, o której mowa w art. 64 u.p.s., nie jest wystarczające stwierdzenie dowolnych zaburzeń relacji rodzinnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2026 r. sygn. akt I OSK 1847/24, LEX nr 4027569).Sam fakt konfliktów rodzinnych i złych relacji rodzinnych, nawet długoletnich i skutkujących zaniedbywaniem relacji z członkami rodziny, w szczególności obowiązków rodzicielskich, nie może automatycznie uzasadniać wniosku o zwolnienie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1133/25).Tymczasem w niniejszej sprawie, Skarżąca nie przedłożyła ani stosownego wyroku, ani powództwa, ani jakiegokolwiek innego dokumentu, który mógłby formalnie uprawdopodobnić spełnienie warunku rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych w rozumieniu art. 64 pkt 7 u.p.s.Ponadto Sąd zauważa, że zaproponowana przez organ I instancji interpretacja powołanych przepisów u.p.s., prawidłowo uwzględnia kwestię finansów gminy. Jak bowiem stanowi art. 17 ust. 1 pkt 16 u.p.s., do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym, należy ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy domu pomocy społecznej. Zadania te, jako własne, pokrywane są ze środków publicznych znajdujących się w budżecie gminy, a realizacja zadań gminy wymagających wydatków z budżetu gminnego wymaga działania w sposób zgodny z prawem, efektywny i oszczędny. Organ powinien zatem kierować się zasadą legalizmu i formalizmu, co też uczynił, prawidłowo dokonując oceny stanu faktycznego w kontekście powołanych przepisów.W tym przypadku nie można, zdaniem Sądu, mówić o naruszeniu zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.). Skarżąca niejako sama mogła przyczynić się do rozstrzygnięcia idącego w kierunku korzystnym dla Skarżącej, poprzez odpowiednie działania w przeszłości, czego jednak nie zrobiła, z sobie znanych powodów, co nie jest i nie może być jednak przedmiotem oceny w ramach niniejszego postępowania.W ocenie Sądu nie została również naruszona zasada pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 K.p.a.). Zarzut ten wyartykułowany przez Skarżącą niesie za sobą bardzo głębokie elementy emocjonalne związane z oceną wzajemnych relacji rodzinnych, które jednak nie zostały formalnie zweryfikowane w innych postepowaniach natury cywilnoprawnej, czy prawnokarnej, co dla organów orzekających w przedmiotowej sprawie było podstawą argumentacji na okoliczność niezwolnienia Skarżącej z odpłatności za pobyt Jej ojca w domu pomocy społecznej.Wreszcie w związku z powyższym Sąd stwierdza, że nie została również naruszona zasada obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 K.p.a.), a to z przyczyn temporalnych. Ewentualna aktywność czy działania Skarżącej w zakresie zainicjowania działań mających zapobiec negatywnym relacjom rodzinnym, musiałyby mieć miejsce wcześniej, czego zaistnienia formalnie jednak w żadnej mierze nie wykazała.Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdza, że organy prawidłowo dokonały oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), właściwie, w oparciu o prawidłowo zastosowane przepisy u.p.s., uzasadniając swoje rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a. – z nieistotnym uchybieniem organu odwoławczego w tym zakresie).W oparciu o powyższe, Sąd oddalił skargę w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 151 P.p.s.a..