Postanowienie - I SA/Ol 68/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie - z dnia 27 marca 2026
Teza
Odrzucono skargę. Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na czynność Wójta Gminy K. w przedmiocie bezprawnego przeprowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. UZASADNIENIE Wójt Gminy K. (dalej jako: "organ", "Wójt") decyzją z 21 stycznia 2025 r. wymiOdrzucono skargę. Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na czynność Wójta Gminy K. w przedmiocie bezprawnego przeprowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. UZASADNIENIE Wójt Gminy K. (dalej jako: "organ", "Wójt") decyzją z 21 stycznia 2025 r. wymi
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
samorząd terytorialny
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
27 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Przewodniczący
Anna Janowska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę
UZASADNIENIE
Wójt Gminy K. (dalej jako: "organ", "Wójt") decyzją z 21 stycznia 2025 r. wymierzył M. S. (dalej jako: "skarżący") podatek rolny, podatek od nieruchomości na 2025 rok pobierany w formie łącznego zobowiązania pieniężnego.Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z 10 czerwca 2025 r. utrzymało w mocy ww. decyzję Wójta.Z uwagi na nieuregulowanie w terminie należnego podatku do skarżącego wysyłano upomnienia, a następnie w związku z brakiem wpłaty wszczęto przeciwko skarżącemu postępowanie egzekucyjne. Z uwagi na nieuregulowanie w terminie I i II raty podatku wysłane zostało do skarżącego upomnienie z dnia 2 lipca 2025 r. (doręczone 7 lipca 2025 r.). Pierwszy tytuł wykonawczy nr [...] wystawiono 16 lipca 2025 r. i dotyczył zaległości I i II raty podatku. Kolejne upomnienie zostało wysłane do skarżącego 24 września 2025 r. (doręczone 6 października 2025 r.) z uwagi na nieuregulowanie w terminie III raty podatku. Drugi tytuł wykonawczy nr [...] z 16 października 2025 r. dotyczył III raty podatku. Z uwagi na nieuregulowanie w terminie IV raty podatku za 2025 r. wysłano do skarżącego upomnienie z 25 listopada 2025 r. (doręczone 28 listopada 2025 r.), i wystawiono trzeci tytuł wykonawczy nr [...] z 15 grudnia 2025 r. dotyczący IV raty podatku.Skarżący 27 stycznia 2026 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej cyt. jako: "p.p.s.a.") skargę na czynność Wójta w przedmiocie bezprawnego przeprowadzenia egzekucji administracyjnej oraz na czynności egzekucyjne dokonane na podstawie wadliwej konstrukcji prawnej, w której nie istniał prawidłowo oznaczony wierzyciel. W skardze zawarto następujące wnioski:1. o stwierdzenie, że egzekucja administracyjna została przeprowadzona bez istnienia prawidłowo oznaczonego wierzyciela i z rażącym naruszeniem prawa;2. o stwierdzenie bezprawności dokonanych czynności egzekucyjnych;3. o zasądzenie kosztów postępowania;4. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy sądowej o sygn. I SA/Ol 368/25 jako materiału dokumentującego sposób działania organu.W uzasadnieniu skarżący wskazał, że przedmiotem skargi nie jest decyzja podatkowa, lecz legalność zastosowania przymusu państwowego i zajęcia środków pieniężnych.W ocenie skarżącego, Wójt jest wyłącznie organem - nie posiada osobowości prawnej i nie może być wierzycielem. Urząd Gminy jest wyłącznie aparatem pomocniczym - nie jest podmiotem prawa i nie może być stroną ani beneficjentem egzekucji. Jedynym podmiotem mogącym być wierzycielem jest Gmina jako osoba prawna. Tymczasem organ stworzył konstrukcję, w której jako wierzyciel figuruje organ (Wójt), jako identyfikator użyty jest NIP Urzędu, jako rachunek użyty jest rachunek Gminy, jako odbiorca wskazany jest Urząd. Oznacza to, że w sprawie nie istnieje jeden, spójny i prawidłowo oznaczony wierzyciel. Jest to wada ustrojowa i kwalifikowana, powodująca, że egzekucja została przeprowadzona bez istnienia wierzyciela. W konsekwencji zastosowanie przymusu państwowego i zajęcie środków pieniężnych nastąpiło bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem art. 7 Konstytucji RP (zasada legalizmu) oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego.Skarżący podniósł również, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wydało decyzję z 10 czerwca 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W dniu 2 lipca 2025 r. wystawiono upomnienie, które zostało doręczone skarżącemu 7 lipca 2025 r. Następnie już 16 lipca 2025 r. organ wystawił tytuł wykonawczy i zainicjował postępowanie egzekucyjne. W tej dacie nie upłynął jeszcze ustawowy termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a zatem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie była prawomocna i nie podlegała jeszcze sądowej kontroli legalności. Oznacza to, że organ zastosował przymus państwowy w sytuacji, gdy strona nadal posiadała czynne i niezrealizowane prawo do sądu, a sprawa nie była jeszcze prawnie zamknięta. Takie działanie stanowi rażące naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do sądu) oraz art. 7 Konstytucji RP (zasada legalizmu), a także zasad państwa prawnego, gdyż egzekucja została wszczęta w warunkach trwającego jeszcze otwartego sporu prawnego co do istnienia i zakresu obowiązku.Skarżący zarzucił także, że działania organu były prowadzone poza jakąkolwiek procedurą administracyjną, poza kontrolą instancyjną i sądową, co stanowi rażące naruszenie zasad państwa prawa. Pismo z 05.01.2026 r. nie zawiera znaku sprawy, nie identyfikuje postępowania, a mimo to zawiera rozstrzygnięcie. Pismo Wójta z 14.01.2026 r., w którym organ próbuje wykazać istnienie umocowania dla osoby podpisującej tytuły wykonawcze, nie posiada również żadnego znaku sprawy, numeru pisma ani oznaczenia pozwalającego uznać je za formalny akt organu administracji publicznej. Tym samym nie może ono sanować wcześniejszych wad postępowania, legalizować wstecz czynności egzekucyjnych, ani stanowić dowodu istnienia umocowania w dacie wszczęcia egzekucji.Na marginesie wskazano, że nawet identyfikacja osoby pełniącej funkcję Wójta nie jest w dokumentach prowadzona konsekwentnie. W dokumentach wyborczych występuje jako "J. R. P.", natomiast w obrocie urzędowym posługuje się formą "J. P.", co w kontekście opisanych wyżej nieprawidłowości organizacyjnych i podmiotowych dodatkowo potwierdza brak elementarnej staranności w zakresie prawidłowej identyfikacji podmiotów działających w sprawie.W dniu 26 stycznia 2026 r. skarżący uiścił wpis od skargi w wysokości 200 zł.W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zgodnie z art. 239e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) decyzja ustalająca wymiar podatku rolnego i od nieruchomości na 2025 rok mogła podlegać wykonaniu przy zastosowaniu środków przymusu określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."). Złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie nie stanowiło przeszkody wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wskazano, że w powyższej sprawie z uwagi na nieuregulowanie w terminie należnego podatku do skarżącego wysyłane były upomnienia. W związku z brakiem wpłaty zostało wszczęte przeciwko skarżącemu postępowanie egzekucyjne. W oparciu o art. 5 § 1 pkt 1, art. 26 § 1 zd. pierwsze, art. 1a pkt 13 u.p.e.a. wierzycielem w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień jest właściwy do orzekania organ pierwszej instancji. Tak więc organem właściwym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego był Wójt Gminy K., który występuje jako wierzyciel. Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie ostatecznej decyzji, zgodnie z obowiązującym wzorem i zawierał przewidziane w nim dane, w tym także NIP. Natomiast wskazany w tytule wykonawczym rachunek bankowy jest rachunkiem właściwym do regulowania należności publicznoprawnych na rzecz gminy K.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:Skarga podlega odrzuceniu.Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności.W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na:1) decyzje administracyjne;2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.Zgodnie zaś z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.Z przywołanych regulacji wywieść należy, że skargą do sądu administracyjnego mogą zostać objęte akty i czynności podejmowane w ramach postępowań administracyjnych prowadzonych przez organy administracji publicznej, stan bezczynności organu bądź przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarga przysługuje również na wydawane przez organy administracji publicznej akty normatywne i akty nadzoru.Mając na uwadze przedmiot skargi, należy podnieść, że treść art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że przepis ten stanowi podstawę zaskarżania do sądu administracyjnego jedynie postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym (i to tylko takich, na które służy zażalenie). Art. 3 § 2 p.p.s.a. przewiduje też możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3), oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności, określone w art. 3 § 2 pkt 4, tj. inne akty i czynności z zakresu działania organów (por. np. postanowienie NSA z dnia 16 września 2004 r., OSK 247/04, ONSA WSA 2004, nr 2, poz. 30).Nie budzi wątpliwości, że przedmiot złożonej w niniejszej sprawie skargi dotyczy postępowania egzekucyjnego, które to postępowanie jest postępowaniem sformalizowanym, szczegółowo uregulowanym w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2026 r. poz. 268), dalej: "u.p.e.a". Skarga do sądu administracyjnego nie służy jednak na sam fakt prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym także na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Strona postępowania egzekucyjnego może oczywiście domagać się ochrony swych praw przed sądem administracyjnym w związku z toczącą się egzekucją, niemniej jednak swoje uprawnienie może zrealizować dopiero w odniesieniu do wydanego w tym postępowaniu aktu lub podjętej czynności egzekucyjnej.Sąd wskazuje, że na podstawie przepisów u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo do zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a., bądź też prawo do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. Strona uznająca, że prowadzenie egzekucji jest niezgodne z prawem, może zatem skorzystać z tych środków zaskarżenia. W następstwie rozpoznania wniesionych przez zobowiązanego zarzutów lub wniesionych skarg na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny wydaje akt administracyjny, który może podlegać kontroli sądu administracyjnego, o ile z zachowaniem wymogów prawa od takiego aktu zostanie wniesiona skarga. Sąd administracyjny nie jest natomiast władny rozpoznać skargę strony, która nie odnosi się do żadnego aktu konkretnego wydanego w ramach postępowania egzekucyjnego, lecz jest jedynie wyrazem nieaprobowania przez stronę samego faktu prowadzenia wobec niej egzekucji administracyjnej.Analiza treści wniesionej skargi prowadzi do wniosku, że przedmiotem zaskarżenia nie jest konkretny akt administracyjny lub czynność, ale samo prowadzenie egzekucji wobec skarżącego. Taka sytuacja obliguje Sąd do odrzucenia skargi, albowiem jak zostało to już wcześniej wskazane, sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na prowadzenie egzekucji administracyjnej, lecz na wydane w jej trakcie rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych.Badanie przez sąd administracyjny dopuszczalności skargi polega w pierwszej kolejności na ocenie, czy istnieje jej przedmiot należący do zakresu kognicji sądu administracyjnego określonej w art. 3 p.p.s.a. Badaniu sądu podlega więc na wstępie istnienie przedmiotowej przesłanki zaskarżenia (dopuszczalności skargi w zakresie przedmiotowym), tzn. określenia czy na zaskarżoną formę działalności administracji publicznej lub jej zaniechania (bezczynności, przewlekłego prowadzenia postępowania) przysługuje skarga objęta zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Ustalenie natomiast przez sąd, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność skargi z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, czyni bezprzedmiotowym badanie przez sąd warunków formalnych dopuszczalności wniesienia skargi, tj. ewentualnego faktu wyczerpania przez skarżącego środków zaskarżenia - wymogu przewidzianego w art. 52 § 1, czy też w art. 53 § 2b p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z: 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 136/21, 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1751/19; 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1752/19; wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 973/19).W konsekwencji Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., w punkcie 1. sentencji postanowienia odrzucił skargę.Zaś o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a..