sygn. II SAB/Kr 38/26 27 marca 2026 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie

Postanowienie - II SAB/Kr 38/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - z dnia 27 marca 2026

Teza
Odrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie WSA Joanna Człowiekowska WSA Paweł Darmoń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych i postanawia: 1. skargę odrzucić; 2. zwrócić skarżącemu K. W. kwotę 100 zOdrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie WSA Joanna Człowiekowska WSA Paweł Darmoń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych i postanawia: 1. skargę odrzucić; 2. zwrócić skarżącemu K. W. kwotę 100 z
Data orzeczenia 27 marca 2026
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Przewodniczący Jacek Bursa
Rozstrzygnięcie

Odrzucono skargę

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie WSA Joanna Człowiekowska WSA Paweł Darmoń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych i postanawia: 1. skargę odrzucić; 2. zwrócić skarżącemu K. W. kwotę 100 złotych (sto) tytułem uiszczonego wpisu.

UZASADNIENIE
Pismem z dnia 12 stycznia 2026 r. K. W. (zwany dalej także skarżącym) wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postepowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie w sprawie nielegalnej nadbudowy i użytkowania kamienicy położonej przy ul. [...] w K., położonej na obszarze zespołu urbanistyczno-architektonicznego P. , wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] W związku z tym skarżący wniósł o:1) stwierdzenie bezczynności i przewlekłego prowadzenia sprawy przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków;2) zobowiązanie organu do podjęcia czynności ustawowych, w szczególności do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;3) stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa;4) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że budynek przy ul. [...] w K. znajduje się na obszarze zespołu urbanistyczno-architektonicznego P. , wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...], decyzją z dnia 26 października 1981 r., znajdującego się w granicach historycznego zespołu miasta K. uznanego za pomnik historii zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 września 1994 r. (M.P. Nr 50, poz. 418). Ponadto z uwagi na swoje wartości historyczne i artystyczne figuruje w ewidencji zabytków oraz zlokalizowany jest na terenie objętym zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Zabłocie - Zachód", przyjętego na mocy uchwały Rady Miasta Krakowa z dnia 7 kwietnia 2021 r. nr LV/1528/21.Skarżący stwierdził, że na budynku dokonano nielegalnej nadbudowy oraz jego użytkowania niezgodnie z obowiązującymi decyzjami i przepisami, o czym organ był wielokrotnie informowany. Pierwszą informację o fakcie zrealizowania przebudowy dachu budynku niezgodnie z koncepcją zatwierdzoną decyzją WZiZT, w taki sposób że wymurowano ścianę frontową budynku na wys. ok. 2.40 m (decyzją zatwierdzono podniesienie ściany na wys. 1,60 m) oraz zmieniono kąt nachylenia połaci dachowej wraz z podniesieniem kalenicy o ok. 1,66 m w stosunku do wysokości kalenicy zaakceptowanej w decyzji WZiZT, MWKZ otrzymał w piśmie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lutego 2002 r. Skarżący wskazał, że w dniu 4 marca 2002 r. Wojewódzki Oddział Służby Ochrony Zabytków wydał opinię konserwatorską informującą że nie wnosi zastrzeżeń do przebudowy dachu w/w budynku, zgodnie z przedłożonym załącznikiem graficznym. Zdaniem skarżącego, w przedłożonym załączniku graficznym narysowane są nieprawdziwe/nieistniejące wysokości budynków sąsiednich, [...] i w tym czasie w przypadku budynku Lwowska 8 taka nadbudowa w ogóle nie była planowana.Następnie skarżący wskazał, że kolejny raz w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 1407/2019 z dnia 8 października 2019 r. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków został poinformowany o niezgodnej z prawem ingerencji w substancję zabytkową. Pomimo upływu kolejnych lat organ nie wszczął postępowania administracyjnego, nie przeprowadził kontroli zakończonej decyzją ani nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w trybie ustawy o ochronie zabytków.Skarżący oświadczył, że w dniu 29 października 2024 r. podczas osobistej interwencji w Urzędzie MWKZ i braku możliwości uzyskania jakiejkolwiek informacji zgłosił sprawę nielegalnej nadbudowy budynku [...] w K. do MWKZ. W piśmie z dnia 31 października 2024 r. MWKZ ograniczył się do informacji że "przekazuje ww. wniosek do rozpatrzenia zgodnie z kompetencjami. Jednocześnie w wypadku zakończenia przedmiotowego postępowania, tut. Urząd prosi o zawiadomienie oraz przesłanie ostatecznej decyzji w sprawie.Skarżący stwierdził, że w dniu 27 lipca 2025 r. wystosował wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 53 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz skargę do Generalnego Konserwatora Zabytków, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego na bezczynność oraz zaniechanie podjęcia działań przez MWKZ w związku ze zgłaszanym faktem nielegalnej nadbudowy i użytkowania powstałych mieszkań w kamienicy przy ul [...] w K..W dniu 30 września 2025 r. Departament Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego zawiadomił że "skargę uznaje za zasadną w odniesieniu do zarzutu braku adekwatnych działań w związku z zawiadomieniem o wykonaniu w ww. budynku zlokalizowanym przy [...] w K. nadbudowy piętra. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zobowiązuję organ konserwatorski do stosowania przepisów określonych w art. 38 ust. 1 oraz 45 ust. 1 u.o.z.".Z powodu braku jakichkolwiek działań MWKZ i braku możliwości uzyskania jakichkolwiek informacji w sprawie w dniu 14 grudnia 2025 r. skarżący ponownie wezwał do podjęcia działań i usunięcia naruszenia prawa powołując się na jednoznaczne stanowisko organu wyższego stopnia. Skarżący stwierdził, że do dnia 12 stycznia 2026 r. nie uzyskał żadnej informacji od MWKZ. Skarżący dodał, że wielokrotnie wzywał Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do podjęcia działań, jednak wezwania te nie doprowadziły do wszczęcia postępowania ani wydania decyzji, co potwierdza jego zdaniem uporczywy i długotrwały charakter zaniechania organu, trwający co najmniej od 2002 r.W związku z tym skarżący zarzucił organowi bezczynność polegającą na niewszczęciu i nieprzeprowadzeniu postępowania administracyjnego pomimo ustawowego obowiązku, a także przewlekłe i uporczywe wykonywanie zadań publicznych, trwające co najmniej od 2002 r., pomimo wielokrotnych wezwań skarżącego oraz interwencji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zdaniem skarżącego organ dopuścił się naruszenia art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 7, art. 8, art. 35 i art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ posiadał bowiem wiedzę o naruszeniu co najmniej od 2002 r., a mimo to nie wydał żadnej decyzji administracyjnej, czym naruszył zasadę praworządności i zaufania obywatela do państwa. Zdaniem skarżącego, fakt, że uprzednio podejmował liczne próby doprowadzenia do wykonania obowiązków ustawowych przez organ, a mimo to nie doszło do wszczęcia postępowania ani wydania decyzji, wskazuje jednoznacznie na rażący charakter naruszenia prawa.W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że kamienica przy ul. [...] w K. nie jest wpisana indywidualną decyzją do rejestru zabytków, znajduje się na obszarze zespołu urbanistyczno- architektonicznego P. wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją z dnia 26 października 1981 r., położonego w granicach historycznego zespołu miasta K. uznanego za pomnik historii zarządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 8 września 1994 r. (M.P. nr 50, poz. 418). W związku powyższym, nieruchomość podlega ochronie prawnej na mocy przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292 ze zm.). Ponadto z uwagi na swoje wartości historyczne i artystyczne figuruje w ewidencji zabytków oraz zlokalizowany jest na terenie objętym zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Zabłocie-Zachód", przyjętego na mocy uchwały Rady Miasta K. z dnia 7 kwietnia 2021 r. nr LV/1528/21.Następnie organ wskazał, że decyzją z dnia 21 grudnia 1998 r. nr 626/98/U zostały ustalone warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji pn "Przebudowa dachu w związku z adaptacją poddasza na lokale mieszkalne w budynku przy ul. [...] W K., działka nr [...],obręb [...]". Ustalono, że inwestycja jest zgodna z Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą nr VII/58/94 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 listopada 1994 r., zmieniającą uchwałę w sprawie miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego m. Krakowa. Pismem z dnia 26 lutego 2002 r. nr PINB Powiat Grodzki poinformował organ o zrealizowaniu przez inwestora przebudowy dachu niezgodnie z zatwierdzoną koncepcją. W odpowiedzi na ww. pismo organ w opinii konserwatorskiej nie wniósł zastrzeżeń do przebudowy dachu zgodnie z przedłożoną koncepcją. Organ dodał przy tym, że sprawa nadbudowy przedmiotowej nieruchomości jest przedmiotem postępowania w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego Powiat Grodzki.W dalszej części Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że pismem z dnia 18 marca 2022 r., pełnomocnik jednego ze współwłaścicieli przedmiotowej kamienicy, zwrócił się do organu o wydanie zaleceń konserwatorskich na przeprowadzenie robót budowlanych w wykonanej w 2000 r. nadbudowie kamienicy, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami. Pismem z dnia 14 lipca 2022 r. organ udzielił odpowiedzi w przedmiotowej sprawie. Kolejny wniosek został złożony w dniu 22 sierpnia 2022 r. (uzupełnienie) i pismem z dnia 10 lipca 2024 r. organ przedstawił stanowisko w tej sprawie.Organ stwierdził, że w dniu 29 października 2024 r. zostało złożone przez skarżącego zgłoszenie w sprawie nadbudowy kamienicy, w następstwie którego pismem z dnia 31 października 2024 r. organ skierował to zgłoszenie do PINB Powiat Grodzki. W odpowiedzi na pismo, PINB Powiat Grodzki w piśmie z dnia 7 listopada 2024 r. poinformował o trwającej procedurze w przedmiotowej sprawie, w tym o nieprawomocności wyroku WSA z dnia 30 września 2024 r., sygn. akt. II SA/Kr 826/24, uchylającym zaskarżone postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (MWINB) nr 388/2024 z dnia 25 kwietnia 2024 r. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania.Pismem z dnia 27 lipca 2025 r. skarżący złożył do organu wezwanie naruszenia prawa zarzucając organowi bezczynność w sprawie nadbudowy przedmiotowej kamienicy. W odpowiedzi na powyższe organ poinformował skarżącego o prowadzonych czynnościach i niezależnie od tego pismem z dnia 31 lipca 2025 r., skierował kolejne zapytanie do PINB Powiat Grodzki o stan sprawy. PINB Powiat Grodzki pismem z dnia 1 sierpnia 2025 r. poinformował organ o przebiegu postępowania, znak: ROIK II.5141.26.2025.KPJ, stanowiącego kontynuację postępowania znak: ROIK.II.5160.124.2021.MBR.Organ wskazał, że skarżący skierował kolejne wezwanie z dnia 17 sierpnia 2025 r. w przedmiotowej sprawie, na które została udzielona odpowiedź z dnia 21 sierpnia 2025 r., w której podtrzymano stanowisko zawarte w piśmie znak: ZN-I.510.145.2025 z dnia 31 lipca 2025 r. i ponadto poinformowano, że przed organem wyższego stopnia, tj. Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego toczy się postępowanie w wyniku złożonej przez skarżącego skargi z dnia 28 lipca 2025 r. Pismem z dnia 30 września 2025 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpatrzył skargę złożoną przez skarżącego, uznając ją za bezzasadną w zakresie zarzutu bezczynności i zaniechania działań przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i zasadną w zakresie braku adekwatnych działań w związku z zawiadomieniem w wykonaniu w ww. budynku zlokalizowanym przy ul. [...] w K. nadbudowy piętra. W odpowiedzi na otrzymane zawiadomienie o sposobie rozpatrzenia skargi, organ mając na względzie uzasadnienie skargi skierował do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pismo z dnia 16 grudnia 2025 r. z zapytaniem o interpretację w przedmiotowej sprawie zapisów art. 38 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, co pozwoliłoby wykluczyć w przyszłości niejasności interpretacyjne w odniesieniu do układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków. W przedmiotowym piśmie także między innymi zaznaczono, że w wyniku kontroli organu istnieje prawdopodobieństwo wydania rozbieżnej decyzji względem decyzji wydanej przez właściwy terenowo organ nadzoru budowlanego. Organ zaznaczył, że na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę- brak jest stanowiska organu wyższego stopnia. Organ dodał, że w aktach sprawy zalega także jego pismo z dnia 19 stycznia 2026 r., w treści którego skarżący został poinformowany o wysłaniu zapytania do organu wyższego stopnia w sprawie możliwości wydania decyzji w trybie art. 45 ust. 1 ustawy. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził, że kwestia ta została przekazana przez organ wyższego stopnia wyłącznie w postępowaniu skargowym, a nie w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przykładowo uchylającej decyzję organu i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania.Organ wskazał także, że w dniu 15 grudnia 2025 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] złożyła wniosek o wydanie pozwolenia konserwatorskiego zgodnie z dopuszczeniem z dnia 10 lipca 2024 r. do przebudowy poddasza kamienicy przy ul. [...] załączając uprzednio wydane zalecenia konserwatorskie wydane przez organ w dniu 10 lipca 2024 r. Pismem z dnia 16 stycznia 2026 r. organ stwierdził, że przedmiotowa inwestycja będzie dopuszczalna po spełnieniu wymienionych w piśmie warunków, wyznaczają 30-dniowy termin do skorygowania i uzupełnienia przedłożonej dokumentacji projektowej, pod rygorem wydania decyzji odmownej, w myśl art. 79 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne organu w przedmiotowej sprawie jest w toku.Organ nie zgodził się z zarzutem skargi, że rażąco naruszył prawo podnosząc, że w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zostały wymienione przykłady rażącego naruszenia prawa, wśród których nie znalazła się bezczynność i przewlekłość organu prowadzącego postępowanie (które jak wskazano powyżej, nie miało miejsca). Zdaniem Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, nie można stwierdzić, że prowadzone przez niego czynności administracyjne spowodowały skutki rażącego naruszenia prawa, gdyż podejmował czynności administracyjne w zakresie swych kompetencji. W odniesieniu do brzmienia art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zapis dotyczy wydania decyzji przy zabytku wpisanym do rejestru i nie wymienia zabytku włączonego do ewidencji. Zdaniem organu, gdyby zapis ten traktować rozszerzająco, to w odniesieniu do wszystkich obiektów położonych na układzie urbanistycznym wpisanym do rejestru należałoby wydawać decyzje w trybie art. 45 ust. 1 ustawy i byłaby to sytuacja całkowicie odmienna od obecnej praktyki.Organ dodał, że w zawiadomieniu o sposobie załatwienia skargi z dnia 30 września 2025 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że "(...) Dokonując wykładni art. 45 ust. 1 u.o.z., (organ) powinien mieć na uwadze, iż jego celem jest usuniecie efektów tych działań podejmowanych bez pozwolenia, które powodują uszczerbek dla wartości obiektu łub obszarów chronionych bez pozwolenia z konserwatorskiego punktu widzenia. Nakaz wydania decyzji, o których mowa w tym przepisie, w przypadku stwierdzenia dokonania przy zabytku czynności bez wymaganego pozwolenia konserwatorskiego lub wbrew warunkom określonych w pozwoleniu, należy interpretować jako obowiązek wszczęcia postępowania, które powinno zostać zakończone decyzją o niewydawaniu nakazów określonych w tym przepisie, w razie stwierdzenia, że dokonane zmiany nie wywarły za zabytek negatywnego wpływu. Przyjęcie innej interpretacji art. 45. ust. 1 doprowadziłoby do sytuacji, w której organy ochrony zabytków będą wydawały decyzje nakazujące usuniecie takich działań, na które strona mogłaby uzyskać pozwolenie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że działania przy zabytkach podejmowane bez pozwolenia, mogą lecz nie muszą powodować negatywnych skutków dla zabytku (..)".Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków podniósł również, że w piśmie z dnia 16 stycznia 2026 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek z dnia 15 grudnia 2025 r. o wydanie pozwolenia na przebudowę poddasza kamienicy przy ul. [...] w oparciu o dokumentację projektu zamiennego, wskazał warunki konserwatorskie dopuszczalności inwestycji.W piśmie z dnia 4 marca 2026 r. skarżący odniósł się do argumentów organu podniesionych w odpowiedzi na skargę. Zdaniem skarżącego, odpowiedź organu nie podważa zasadniczych twierdzeń zawartych w skardze, a wręcz potwierdza kluczowe okoliczności wskazujące na długotrwały brak działań organu. W ocenie skarżącego, okoliczność, że w grudniu 2025 r. został złożony wniosek o wydanie pozwolenia konserwatorskiego nie usuwa stanu bezczynności istniejącego przez wiele lat przed wniesieniem skargi, ani nie stanowi realizacji obowiązków nadzorczych wynikających z art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." -- sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.Skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgłoszone przez skarżącego zawiadomienie o nielegalnej nadbudowie i użytkowaniu budynku [...] w K. (podczas osobistej interwencji w dniu 29 października 2024 r w urzędzie Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie) oraz pisemne wezwanie z 14 grudnia 2025 r stanowiły impuls dla organu ochrony zabytków do kontroli wskazanych okoliczności, rozważenia potrzeby i ewentualnego wszczęcia postępowania z urzędu.Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg bezczynność tylko w określonym tam zakresie:8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.W tak określonej kognicji sądu administracyjnego nie mieści się skarga na bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora zabytków w Krakowie w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych.Trzeba zwrócić uwagę, że postępowanie w trybie art. 38 ust 1 i art. 45 ust 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Dz.U.2024.1292 t.j. z dnia 2024.08.26 (dotyczące czynności kontrolnych i nakazu przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowania terenu) wszczyna się i prowadzi z urzędu. Organ podejmuje niezbędne działania, gdy zabytek jest zagrożony lub został uszkodzony. Nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Organ architektoniczno budowlany, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie postępowania (żądanie interwencji) w trybie art. 45 ust 1 ustawy o ochronie zabytków obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku.Organ nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania , więc brak reakcji organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SAB 161/98, 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1722/20; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r. s. 292)".Podzielając to stanowisko Sąd odrzucił skargę jako nieodpuszczalną – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi (100 zł.) orzeczono na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.