sygn. III SA/Gd 34/26 27 marca 2026 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku

Wyrok - III SA/Gd 34/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 27 marca 2026

Teza
Uchylono decyzję II i I instancji. Świadczenie socjalne, Zasiłek dla bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (sprawozdawca), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 26 listopada 2025 r. nr PS-V.8641.192.2025.MK w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 1Uchylono decyzję II i I instancji. Świadczenie socjalne, Zasiłek dla bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (sprawozdawca), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 26 listopada 2025 r. nr PS-V.8641.192.2025.MK w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 1
Data orzeczenia 27 marca 2026
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący Jacek Hyla
Rozstrzygnięcie

Uchylono decyzję II i I instancji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (sprawozdawca), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 26 listopada 2025 r. nr PS-V.8641.192.2025.MK w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 15 października 2025 r. nr SR.520.080425/00012.2025.MB

UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia 26 listopada 2025 r. nr PS-V.8641.192.2025.MK Wojewoda Pomorski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako "k.p.a." oraz art. 218 ust. 1 pkt 1 i art. 219 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 620), powoływanej dalej także jako "u.r.p.", utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 15 października 2025 r. o odmowie przyznania A. W. prawa do zasiłku dla bezrobotnych.W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:Skarżący w dniu 7 kwietnia 2025 r., poprzez ePUAP, został zarejestrowany w P. w G. jako osoba bezrobotna. Do wniosku o dokonanie rejestracji jako bezrobotny skarżący dołączył świadectwo pracy za okres zatrudnienia od dnia 17 lutego 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. w niepełnym wymiarze czasu pracy (1/5 oraz 1/2 wymiaru etatu) oraz od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 28 listopada 2024 r. w pełnym wymiarze czasu pracy w S. w S. Prezydent Miasta Gdańska decyzją z dnia 8 kwietnia 2025 r. uznał skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 7 kwietnia 2025 r. i odmówił przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych z uwagi na rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenie z winy pracownika w okresie ostatnich 6 miesięcy przed złożeniem wniosku.W dniu 6 października 2025 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych dołączając świadectwa pracy potwierdzające okresy zatrudnienia:- od dnia 1 sierpnia 1984 r. do dnia 3 lutego 2011 r. w pełnym wymiarze czasu pracy w O. w J. oraz w W. we W.,- od dnia 1 lutego 2011 r. do dnia 11 października 2013 r. w pełnym wymiarze czasu pracy w Z. w J.,- od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 7 października 2013 r. w wymiarze 1/2 etatu w S. w J.,- od dnia 7 października 2013 r. do dnia 31 lipca 2015 r. w pełnym wymiarze czasu pracy w S.,- od dnia 1 sierpnia 2015 r. do dnia 30 kwietnia 2020 r. w pełnym wymiarze czasu pracy oraz od dnia 1 maja 2020 r. do dnia 31 października 2022 r. w wymiarze 1/2 etatu w L.Prezydenta Miasta Gdańska w uzasadnieniu decyzji z dnia 15 października 2025 r. o odmowie przyznania A. W. prawa do zasiłku dla bezrobotnych stwierdził, że zgodnie z art. 218 ust. 1 pkt 1 oraz art. 219 ust. 1 i 2 u.r.p., skarżącemu nie przysługuje prawo do zasiłku. Organ I instancji wyjaśnił, że co prawda skarżący udokumentował okres co najmniej 365 dni uprawniającego do zasiłku w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, jednakże ostatni stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania przez pracodawcę bez wypowiedzenia z winy pracownika.Prezydent Miasta Gdańska zaznaczył, że stosownie do treści art. 221 u.r.p., odmowa przyznania skarżącemu prawa do zasiłku następuje od dnia udokumentowania tj. 6 października 2025 r.Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., wskazując, że w poprzednim postępowaniu nie został poinformowany przez organ o brakach dokumentacji, które miały znaczenie dla wyniku postępowania. Wskazał, że dopiero w dniu 3 października 2025 r. w rozmowie telefonicznej z pracownikiem urzędu został poinformowany, że nie posiada wystarczającego stażu pracy. Na prośbę pracownika urzędu w dniu 6 października 2025 r. dostarczył do organu brakujące świadectwa pracy. Skarżący wskazał, że nie był poinformowany o zmieniających się przepisach o rynku pracy i służbach zatrudnienia.Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 26 listopada 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącemu przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy. Organ ustalił, że skarżący w dniu 7 kwietnia 2025 r. złożył do G. elektroniczny wniosek o dokonanie rejestracji jako bezrobotny. Po rozpoznaniu ww. wniosku Prezydent Miasta Gdańska działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2025 r., poz.214), wydał decyzję z dnia 8 kwietnia 2025 r. orzekającą o uznaniu strony za osobę bezrobotną z dniem 7 kwietnia 2025 r. i odmówił przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 7 kwietnia 2025 r. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu rejestracji skarżący wylegitymował się ponad 365 dniowym okresem uprawniającym do zasiłku w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania się w Urzędzie Pracy (tj. od dnia 6 października 2023 r. do dnia 6 kwietnia 2025 r.). W okresie tym skarżący był zatrudniony w S. w S. od dnia 6 października 2023 r. do dnia 28 listopada 2024 r. na podstawie umowy o pracę. Rozwiązanie stosunku pracy ze S. w S. nastąpiło bez wypowiedzenia z winy pracownika.Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie wówczas obowiązujących przepisów prawa materialnego, zgodnie z unormowaniem art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do zasiłku nie przysługiwało bezrobotnemu, który w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy spowodował rozwiązanie ze swej winy stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia. W takim przypadku na podstawie art. 75 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy bezrobotnemu spełniającemu warunki określone w art. 71, zasiłek przysługiwał po okresie 180 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy.Dalej organ odwoławczy wskazał, że skarżący w dniu 6 października 2025 r. uzupełnił dokumenty, przekładając świadectwa pracy za okres od dnia 1 sierpnia 1984 r. do dnia 31 października 2022 r., dokumentując w ten sposób ponad 20 letni okres, od długości którego zależy wysokość i okres pobierania zasiłku.W dniu 15 października 2025 r. Prezydent Miasta Gdańska działając na podstawie nowych przepisów obowiązujących od dnia 1 czerwca 2025 r. ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 620), decyzją nr SR.520.080425/00012.2025.MB odmówił przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6 października 2025 r.Organ odwoławczy wskazał, że w świetle aktualnie obowiązujących przepisów art. 218 ust. 1 pkt 1 u.r.p. skarżący wylegitymował się posiadaniem ponad 365 okresem uprawniającym do zasiłku, gdyż wykazał, że w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania (tj. w okresie od 6 października 2023 r. do 6 kwietnia 2025 r.) był zatrudniony w S. w S. od dnia 6 października 2023 r. do dnia 28 listopada 2024 r. na podstawie umowy o pracę i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy.Organ odwoławczy wskazał, że zasiłek dla bezrobotnych nie może być jednak stronie przyznany, gdyż w sprawie spełniona została negatywna przesłanka przysługiwania zasiłku, wskazana w art. 219 ust. 1 pkt 2 u.r.p. Zgodnie z tym przepisem, prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który przed rejestracją w PUP spowodował rozwiązanie z własnej winy ostatniego stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia. Organ wskazał, że przepis art. 219 ust. 1 pkt 2 u.r.p. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że organ nie ma możliwości odstąpienia od jego zastosowania w przypadku spowodowania przez bezrobotnego rozwiązania z własnej winy ostatniego stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia. Skarżący spowodował rozwiązanie z własnej winy ostatniego stosunku pracy ze S. w S. Stosunek pracy z ww. pracodawcą był ostatnim stosunkiem pracy strony przed rejestracją w PUP, przy czym jest również tym okresem uprawniającym do zasiłku dla bezrobotnych, bez którego nie jest możliwe nabycie przez stroną prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Tym samym, w sprawie nie można zastosować art. 219 ust. 2 przedmiotowej ustawy, w myśl którego przepisu art. 219 ust. 1 nie stosuje się w przypadku gdy ostatni stosunek pracy lub stosunek służbowy nie stanowi podstawy nabycia prawa do zasiłku.Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że skarżący zarejestrował się po raz pierwszy jako osoba bezrobotna w G. w dniu 7 kwietnia 2025 r. Do elektronicznego wniosku o dokonanie rejestracji jako bezrobotny skarżący dołączył jedynie zdjęcie świadectwa pracy z dnia 28 listopada 2024 r. Na dzień rejestracji strony nie były znane G. inne materiały dowodowe (np. dokumenty potwierdzające staż pracy, tj. inne świadectwa pracy), gdyż była to pierwsza rejestracja skarżącego w Urzędzie Pracy. Strona nie wskazała we wniosku o rejestrację, że posiada jakiekolwiek inne okresy uprawniające do zasiłku, natomiast organ I instancji nie mając takiej wiedzy nie mógł wezwać strony do udokumentowania tych okresów. Tym samym, zdaniem Wojewody Pomorskiego, G. w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie rozpatrując dokładnie cały znany mu materiał dowodowy przedłożony przez skarżącego.Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w dniu 8 kwietnia 2025 r. G. poprzez system teleinformatyczny www.praca.gov.pf przesłał do skarżącego wraz z decyzją z dnia 8 kwietnia 2025 r. plik pdf pt. "Informacja o przysługujących prawach i obowiązkach oraz formach pomocy dla osoby bezrobotnej", będący swoistym kompendium wiedzy dla bezrobotnych opartym na przepisach ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy obowiązującej wyłącznie do dnia 31 maja 2025 r.Z dniem 1 czerwca 2025 r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Z ustaleń organu wynika, że w dniu 17 czerwca 2025 r. skarżący odebrał osobiście w G. poświadczając podpisem dokument pn. "Informacja o przysługujących prawach i obowiązkach oraz formach pomocy dla osoby bezrobotnej", który oparty jest na podstawie prawnej ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia.Końcowo Wojewoda Pomorski wskazał, że organy zatrudnienia nie są uprawnione do indywidualnej oceny konkretnej sytuacji faktycznej, w jakiej znajduje się strona postępowania administracyjnego poprzez samodzielne uznanie na zasadzie wyjątku od reguły, że możliwe jest odstępstwo od normy prawnej statuowanej przez obowiązujące w sprawie przepisy prawa. Organy zatrudnienia mogą orzekać tylko na podstawie przepisów prawa. Mająca zastosowanie w sprawie ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia dla przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych przewiduje ściśle określone wymogi, od których nie ma żadnych odstępstw, z uwagi na szczególne okoliczności sprawy. Przepisy dotyczące przysługiwania prawa do zasiłku dla bezrobotnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Tym samym muszą one być interpretowane i stosowane w sposób ścisły, a organ administracji publicznej nie ma uprawnień do uznaniowego rozstrzygania w zakresie przysługiwania przedmiotowego świadczenia.Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zobowiązanie organu do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym świadectw pracy przedłożonych w dniu 6 października 2025 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:I. Naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:1. art. 71 ust. 1 i 2 oraz art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez ich niezastosowanie, mimo, że skarżący zarejestrował się jako bezrobotny przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia,2. art. 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady ochrony praw nabytych oraz niedopuszczalne zastosowanie przepisów prawa z mocą wsteczną,3. art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez błędne przyjęcie, że rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 Kodeksu pracy skutkuje trwałą odmową prawa do zasiłku dla bezrobotnych zamiast jedynie czasową karencją.II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:1. art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego oraz bezpodstawne przerzucenie na skarżącego ciężaru dowodowego,2. art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego i sporządzenie uzasadnienia decyzji bez pełnej analizy sprawy.Zdaniem skarżącego, decyzja jest wadliwa, bowiem organ błędnie utożsamił sam fakt rozwiązania stosunku pracy w trybie art. 52 Kodeksu pracy z trwałym brakiem prawa do zasiłku bez analizy rzeczywistych skutków prawnych tego zdarzenia.Zdaniem skarżącego, nawet przy przyjęciu winy pracownika organ nie jest uprawniony do automatycznego i bezrefleksyjnego pozbawienia strony prawa do świadczenia ani do pominięcia obowiązku wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżący wskazał, że organ bezpodstawnie przerzucił na niego ciężar dowodowy, uznając, że niedostarczenie wszystkich świadectw pracy przy pierwszej rejestracji zwalniało go z obowiązku wyjaśnienia sprawy.W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.W wyniku tak przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, z uwagi na naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych - nabytej przez skarżącego ekspektatywy uzyskania prawa do świadczenia w postaci zasiłku dla bezrobotnych.Zgodnie z normą art. 73 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia, obowiązująca w dacie nabycia przez skarżącego statusu bezrobotnego, okres pobierania zasiłku wynosił:1) 6 miesięcy - dla bezrobotnych zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze działania powiatowego urzędu pracy, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku nie przekraczała 125 % przeciętnej stopy bezrobocia w kraju;2) 12 miesięcy - dla bezrobotnych:a) zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze działania powiatowego urzędu pracy, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku przekraczała 125 % przeciętnej stopy bezrobocia w kraju, lubb) są bezrobotnymi powyżej 50 roku życia oraz posiadających jednocześnie co najmniej 20-letni okres uprawniający do zasiłku;3) 18 miesięcy dla bezrobotnych:a) zamieszkałych w dniu nabycia prawa do zasiłku oraz w okresie jego pobierania na obszarze działania powiatowego urzędu pracy, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku przekraczała 2-krotnie przeciętną stopę bezrobocia w kraju, oraz posiadających jednocześnie co najmniej 20-letni okres uprawniający do zasiłku lubb) którzy mają na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat, a małżonek bezrobotnego jest także bezrobotny i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania po dniu nabycia prawa do zasiłku przez tego bezrobotnego.Zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia, okres pobierania zasiłku, o którym mowa w ust. 1 i 3, ulega skróceniu m.in. o okresy nieprzysługiwania zasiłku, o których mowa w art. 75 ust. 1-3.W myśl art. 75 ust. 1 ww. ustawy, prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który:1) odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie;1a) po skierowaniu nie podjął szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, stażu, wykonywania prac, o których mowa w art. 73a, lub innej formy pomocy określonej w ustawie;2) w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę w trybie art. 55 § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy;3) w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy spowodował rozwiązanie ze swej winy stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia;4) otrzymał przewidziane w odrębnych przepisach świadczenie w postaci jednorazowego ekwiwalentu pieniężnego za urlop górniczy, jednorazowej odprawy socjalnej, zasiłkowej, pieniężnej po zasiłku socjalnym, jednorazowej odprawy warunkowej lub odprawy pieniężnej bezwarunkowej;5) otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę;6) (uchylony);7) odbywa odpłatną praktykę absolwencką i otrzymuje z tego tytułu miesięczne świadczenie pieniężne w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę;8) zarejestrował się jako bezrobotny w okresie, zgłoszonego do ewidencji działalności gospodarczej, zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej;9) w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy zawarty na podstawie skierowania przez urząd pracy do pracodawcy otrzymującego w ramach tego skierowania grant, świadczenie aktywizacyjne albo dofinansowanie wynagrodzenia, przed upływem okresów określonych odpowiednio w art. 60a ust. 4, art. 60b ust. 2 oraz art. 60d ust. 2.Bezrobotnemu, o którym mowa w ust. 1, spełniającemu warunki określone w art. 71, zasiłek przysługuje:1) po upływie okresu wskazanego w art. 33 ust. 4 pkt 3 - w przypadku wymienionym w ust. 1 pkt 1 i 1a;2) po okresie 90 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy - w przypadku wymienionym w ust. 1 pkt 2 i 8;3) po okresie 180 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy - w przypadku wymienionym w ust. 1 pkt 3 i 9;4) po upływie okresu, za który otrzymał ekwiwalent, odprawę lub odszkodowanie, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5;5) po zakończeniu odbywania praktyki absolwenckiej i otrzymywania z tego tytułu miesięcznie świadczenia pieniężnego w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 75 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia).Ustawodawca wskazał w art. 73 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia, że okres pobierania zasiłku ulega skróceniu o okresy nieprzysługiwania zasiłku, o których mowa w art. 75 ust. 1-3. Zgodnie z art. 75 ust. 2 okresem nieprzysługiwania zasiłku jest okres pierwszych 180 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy.Okres nieprzysługiwania zasiłku o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia, to m.in. 180 dni, o których mowa w art. 75 ust. 2 pkt 3 omawianej ustawy. Prawodawca wskazał w tym przepisie, że zasiłek przysługuje po okresie 180 dni, co oznacza, że przez 180 dni od dnia zarejestrowania zasiłek nie przysługuje. Będzie on natomiast przysługiwał bezrobotnemu po upływie 180 dni, do czasu wyczerpania się okresu zasiłkowego.Powyższych norm nie można natomiast interpretować w sposób pozbawiający stronę prawa do zasiłku w całości, w sytuacji gdy okres zasiłkowy, co do zasady, przekracza 180 dni i wynosi 12 lub 18 miesięcy.Reasumując, zawarty w przepisie art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia zwrot "prawo do zasiłku nie przysługuje" nie oznacza ostatecznego pozbawienia prawa do zasiłku, bowiem stosownie do art. 75 ust. 2 pkt 3 tej ustawy bezrobotnemu, spełniającemu warunki określone w art. 71 ww. ustawy, zasiłek przysługuje po okresie 180 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy. Ustawodawca przewidział w tym przypadku swoistą karencję (opóźnienie) w prawie do zasiłku i jego skrócenie.Z ustawy o promocji zatrudnienia obowiązującej w dacie nabycia przez skarżącego statusu bezrobotnego, wynikało zatem, że bezrobotny, z którym rozwiązano umowę o pracę z winy pracownika, nabywa prawo do zasiłku dla bezrobotnych po upływie 180 dni.Aktualnie obowiązująca ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia nie przewiduje w ogóle prawa bezrobotnego do zasiłku w sytuacji zakończenia stosunku pracy z winy pracownika, z zastrzeżeniem sytuacji przewidzianej w art. 219 ust. 2 u.r.p.W ustawie tej brak jest przepisów przejściowych regulujących sytuację bezrobotnego, z którym rozwiązano stosunek pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika i który nabył status bezrobotnego pod rządami starej ustawy. Wprowadzona przez ustawodawcę zmiana doprowadziła do sytuacji, w jakiej osoba, który pod rządami starej ustawy mogła się spodziewać uzyskania prawa do zasiłku po upływie 180 dni od daty zarejestrowania w urzędzie pracy, została tego prawa pozbawiona.W związku z brakiem przepisów przejściowych doszło do sytuacji, w której zasadnicze elementy stanu faktycznego stanowiące podstawę do nabycia świadczenia, zasiłku dla bezrobotnych po upływie 180 dni od rejestracji bezrobotnego, jakimi są rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia oraz nabycie statusu bezrobotnego zaistniały pod rządami starej ustawy. Nabycie prawa do zasiłku było w takim przypadku związane z upływem czasu – okresu 180 dni oraz brakiem wystąpienia w tym okresie okoliczności wykluczających otrzymanie zasiłku. W niniejszej sprawie żadne okoliczności wyłączające prawo do zasiłku nie zostały stwierdzone. Aby skarżący rozpoczął pobieranie zasiłku musiał natomiast upłynąć okres 180 dni. W tym czasie doszło do zmiany stanu prawnego, w wyniku którego skarżący zasiłku tego nie otrzymał.Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2000 r. sygn. akt OPS 6/99, "dokonując zmiany ustawy regulującej określone stosunki prawne, ustawodawca zawsze staje przed problemem, w jakim zakresie nowe unormowania będą miały zastosowanie do stosunków prawnych ukształtowanych na podstawie przepisów dotychczasowych, ale także do stosunków prawnych oraz zdarzeń o różnym charakterze, które są przedmiotem rozpatrywania w sprawach będących w toku. Nie ulega wątpliwości, że to, jakiej treści prawo będzie miało zastosowanie, ma znaczenie nie tylko dla podmiotów, które nabyły określone prawa na podstawie dotychczasowych przepisów, ale również dla adresatów norm, którzy są stronami toczących się postępowań o przyznanie określonych uprawnień. Są to zagadnienia intertemporalne, które są rozwiązywane - z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych, a w szczególności zasady zakazu retroakcji, zasady ochrony praw nabytych, zasady zaufania do państwa i prawa, zasady równości obywateli, zasady sprawiedliwości - przez samego ustawodawcę wprost w ustawach zmieniających inne ustawy oraz w drodze wykładni w procesie stosowania prawa. Ustawodawca w licznych ustawach zmieniających dotychczasowy stan prawny zamieszcza przepisy przejściowe, które w sposób wyraźny lub pośrednio dotyczą zagadnień intertemporalnych. W odniesieniu do spraw w toku, a więc w sprawach, w których postępowania zostały wszczęte pod rządami dotychczasowych przepisów i nie zostały zakończone do dnia wejścia w życie nowelizacji, ustawodawca często przyjmuje regułę, że sprawy takie są rozpoznawane nadal na podstawie dotychczasowych przepisów. Stosowana jest przez ustawodawcę także zasada bezpośredniego działania nowego prawa, która polega na tym, że nowe przepisy będą miały zastosowanie również w sprawach będących w toku. To, które z tych rozwiązań zastosował ustawodawca, nie zawsze wynika jednoznacznie z tekstu ustawy i wymaga zabiegów interpretacyjnych w procesie stosowania prawa, często bardzo skomplikowanych, na co wskazuje zwłaszcza orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Problem bowiem polega nie tylko na odczytywaniu treści określonych przepisów ustaw, ale także na godzeniu wartości konstytucyjnych. W doktrynie wypracowano modele rozwiązywania problemów intertemporalnych, jakim powinien odpowiadać wewnętrznie spójny system prawa i poszczególne jego gałęzie. Rozwinął je Trybunał Konstytucyjny w toku dokonywania ocen kwestionowanych regulacji na tle zasad ogólnych wyprowadzanych z przepisów Konstytucji. Chodzi przede wszystkim o zakaz retroakcji w postaci stanowienia norm prawnych odnoszących się do zdarzeń powstałych przed ich wejściem w życie lub nadal trwających po zmianie prawa, jeżeli wywołują negatywne skutki dla bezpieczeństwa prawnego i respektowania praw nabytych. Zakaz ten zwykle łączy się z konstytucyjnymi zasadami praworządności materialnej i zaufania obywateli do państwa, wyprowadzanymi z art. 2 Konstytucji. Dawał temu wyraz Trybunał Konstytucyjny w licznych wyrokach orzekających niekonstytucyjność aktów normatywnych (np. z dnia 25 czerwca 1996 r. sygn. K. 15/95 - OTK 1996, nr 3, poz. 22, z dnia 25 listopada 1997 r. sygn. K. 26/97 - OTK 1997, nr 5-6, poz. 64, z dnia 15 września 1998 r. sygn. K. 10/98 - OTK 1998, nr 5, poz. 64). W takim kierunku co do retroaktywności prawa szły także wypowiedzi Sądu Najwyższego (np. w wyroku z dnia 22 października 1992 r. sygn. III ARN 50/92 - OSNCAPiUS 1993, nr 10, poz. 181, oraz w uchwale pięciu sędziów z dnia 18 października 1995 r. sygn. III AZP 29/95 - OSNAPiUS 1996, nr 8, poz. 107)".Tempus regit actum (czas rządzi czynnością) to fundamentalna, uniwersalna zasada prawa międzyczasowego (intertemporalnego), która stanowi, że skutki zdarzenia prawnego należy oceniać według przepisów prawa materialnego obowiązujących w chwili, gdy to zdarzenie nastąpiło.Rozważyć w tej sytuacji należało, czy powyższe rozwiązanie jest zgodne z zasadą zachowania praw nabytych, wywodzoną z zasady demokratycznego państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego odbierania lub ograniczania praw podmiotowych nabytych przez obywatela. Chroni ona zaufanie obywatela do stanowionego prawa oraz bezpieczeństwo prawne, uniemożliwiając nagłe i niekorzystne zmiany, w tym polegające na utracie uprawnień.Ochroną objęte są prawa podmiotowe, także publiczne, i to zarówno prawa stanowcze, jak i ich ekspektatywy (por. wyroki TK z dnia 4 października 1989 r. sygn. akt K 3/88, z dnia 30 listopada 1988 r. sygn. akt K 1/88).Ekspektatywa jest "oczekiwaniem prawnym" – to sytuacja prowadząca do powstania (nabycia) prawa podmiotowego. Występuje ona wtedy, gdy powstanie (nabycie) prawa podmiotowego nie dokonuje się jednocześnie, ale wymaga spełnienia warunków, których realizacja nastąpi w przyszłości. Aby można było mówić o ekspektatywie, część z przesłanek nabycia prawa podmiotowego musi zostać spełniona, a co najmniej jedna z przesłanek jeszcze nie wystąpiła (por. Michał Jackowski Ekspektatywa jako przedmiot ochrony konstytucyjnej, PiP 2007/11/93-101).W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ukształtował się pogląd o konieczności objęcia ochroną jako praw nabytych także tzw. ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, tj. takich, które spełniają wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia prawa pod rządami danej ustawy, bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy (por. wyroki TK z dnia z 22 czerwca 1999 r. sygn. akt K 5/99 i z dnia 23 listopada 1998 r. sygn. akt SK 7/98).Ekspektatywy maksymalnie ukształtowane to sytuacje, w których wprawdzie nie doszło do wydania aktu przyznającego prawo ani stwierdzającego przysługiwanie prawa, ale spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące nabycie danego prawa, a brak tylko ostatniego etapu decydującego o definitywnym przejściu prawa podmiotowego na oczekującego.Jak wskazano w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2000 r. sygn. akt OPS 6/99, zasada bezpośredniego działania nowego prawa, polegająca na tym, iż od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju - zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych przepisów, ale które trwają w czasie dokonywania zmian prawa - jest rozwiązaniem bardzo prostym, a jej zaletą jest to, iż od wejścia w życie nowej regulacji prawnej wszyscy uwikłani w sytuacje prawne i stosunki prawne danego rodzaju mają być traktowani jednakowo, według takich samych norm. Rozwiązanie takie odpowiada zazwyczaj przeświadczeniu prawodawcy, że nowe normy są bardziej dostosowane do aktualnych warunków niż prawo poprzednio obowiązujące. Stosowanie takiego rozwiązania jednak wymaga ostrożności od ustawodawcy, ale także od organów stosujących prawo, gdyż nie może prowadzić do pogwałcenia wartości konstytucyjnych. Obejmuje to również przypadki, gdy zmieniony przepis prawa pogarsza sytuację prawną jego adresatów. Stanowisko takie znalazło wyraz między innymi w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 1993 r. sygn. akt K 9/92 (OTK 1993, cz. 1, poz. 6) oraz w uchwałach NSA z dnia 20 października 1997 r. sygn. akt FPK 11/97 i 21 lutego 2000 r. sygn. akt OPS 6/99.Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale, na tle polskiego dorobku konstytucyjnego niesporne jest, że przy rozstrzyganiu o konkretnej kwestii intertemporalnej (nieuregulowanej wyraźnie przez ustawodawcę) istnieje duża swoboda w zakresie wyboru rozwiązania, jednakże przy zachowaniu reguł kierunkowych, mających zakotwiczenie w konstytucyjnej zasadzie zaufania do państwa i prawa. Trybunał Konstytucyjny analizował problem negatywnych konsekwencji prawnych bezpośredniego działania nowego prawa wobec stosunków powstałych pod działaniem prawa dotychczasowego (wyroki w sprawach o sygn. akt K 9/92, K 1/94, K 5/96). Trybunał wskazywał, że ustawodawca może korzystać z zasady bezpośredniego działania nowego prawa, "jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki" (sygn. akt K 9/92). Stanowisko Trybunału oznacza, że przyjmowana teza, iż występuje swoiste domniemanie przemawiające za bezpośrednim działaniem prawa nowego, jest obecnie znacznym konstytucyjnym uproszczeniem. Po pierwsze bowiem, rozwiązanie konfliktu nowego prawa z interesami jednostki przez wybór zasady bezpośredniego działania prawa nowego jest dopuszczalne tylko o tyle, o ile da się wykazać wyraźny ważny interes publiczny, zmuszający do przejścia do porządku nad interesem jednostki (tak TK w wyroku z dnia 2 marca 1993 r. sygn. K. 9/92 - OTK 1993, cz. I, poz. 6, w wyroku z dnia z 13 marca 2000 r.; podobnie w sprawach sygn. akt K 1/99, K 3/99, K 5/99). Na tle obecnego stanowiska Trybunału, w wypadu kolizji można mówić raczej o odwróceniu domniemania przemawiającego za zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy. Ta zasada dochodzi do głosu tylko na wypadek wyraźnego wykazania ważnego interesu publicznego. Analizy czy w danym wypadku taki ważny interes występuje, dokonuje organ stający wobec wątpliwości intertemporalnej: Trybunał lub sąd orzekający. Inaczej mówiąc, o ile tradycyjnie brak stanowiska ustawodawcy w kwestii intertemporalnej uznawano za przemawiający prima facie za koniecznością opowiedzenia się za zasadą stosowania ustawy nowej, o tyle cytowane wyżej ustalone stanowisko Trybunału optuje "w razie wątpliwości" za zasadą stosowania ustawy dawnej, w imię ochrony praw nabytych jednostki. Zasada poszanowania praw niewadliwie nabytych, zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce, zarówno publicznych, jak i prywatnych.W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w jakiej ustawodawca nie zamieścił w nowej ustawie przepisów przejściowych dotyczących prawa do zasiłku bezrobotnego, z którym rozwiązano stosunek pracy bez wypowiedzenia z jego winy. Skutkowało to stwierdzaniem przez organ, że skarżącemu prawo do zasiłku nie przysługuje, bowiem przepisy nowej ustawy go nie przewidują.W sytuacji braku przepisów przejściowych, rozważania intertemporalne winny być prowadzone na podstawie zasad ogólnych: rozumowań prawniczych, wykorzystujących zasady prawa jako przesłanki konstrukcyjne, i interpretacji wyprowadzanych z pryncypiów konstytucyjnych. Gdy nie ma jasnego stanowiska ustawodawcy co do tego, jak należy rozwiązać problem prawa właściwego (od kiedy i do jakich stanów faktycznych oraz spraw w toku niezakończonych ostatecznie czy prawomocnie należy stosować prawo nowe), powstaje konieczność odwołania się do zasad poprawnych konstrukcyjnie i uzasadnionych aksjologicznie, przede wszystkim na gruncie praktyki konstytucyjnej, możliwych do zaakceptowania z tych dwóch punktów widzenia (uchwała NSA z dnia 21 lutego 2000 r. sygn. OPS 6/99, uchwała NSA z dnia 20 października 1997 r. sygn. FPK 11/97).W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że skutki retrospektywnego działania nowego prawa należy oceniać z punktu widzenia konstytucyjnych zasad państwa prawnego, w tym ochrony praw słusznie nabytych i ochrony interesów będących w toku, oraz że nowe prawo nie powinno naruszać tych zasad (por. wyroki TK z dnia 23 listopada 1998 r. sygn. SK 7/98, OTK ZU nr 7/1998, poz. 114; 13 kwietnia 1999 r., sygn. K 36/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 40; 22 czerwca 1999 r., sygn. K 5/99, OTK ZU nr 5/1999, poz. 100; 24 października 2000 r., sygn. SK 7/00, OTK ZU nr 7/2000, poz. 256; 10 kwietnia 2006 r., sygn. SK 30/04, OTK ZU nr 4/A/2006, poz. 42).Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 24 października 2000 r. sygn. akt SK 7/00, przepisy przejściowe muszą obejmować wszystkie sytuacje, jakie mogą się pojawiać na tle wprowadzenia w życie nowych uregulowań, i nie mogą pomijać ochrony praw żadnej grupy podmiotów dotkniętych tymi przepisami. Zasada państwa prawnego, a zwłaszcza wynikające z niej zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, pewności prawa, ochrony praw nabytych oraz równości wobec prawa, nakazują, by sytuacja prawna osób dotkniętych nową regulacją była poddana takim przepisom przejściowym, by był czas na dokończenie przedsięwzięć prawidłowo podjętych w celu realizacji przyznanych uprawnień na podstawie wcześniejszej regulacji w przeświadczeniu, że będzie ona miała charakter stabilny.Trybunał Konstytucyjny, wyraził pogląd, że zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych i ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych. Zasada ochrony praw nabytych nie ma charakteru absolutnego i nie wyklucza wprowadzenia regulacji je ograniczających lub ich pozbawiających, jeśli wprowadzone ograniczenia znajdują podstawę w wartościach konstytucyjnych, którym w konkretnej sytuacji powinno się przyznać pierwszeństwo przed wartościami znajdującymi się u podstaw zasady ochrony praw nabytych, a których realizacja nie jest w inny sposób możliwa. Wówczas należy ocenić, czy prawodawca podjął niezbędne działania mające na celu zapewnienie jednostce warunków do przystosowania się do nowej regulacji. Zakres ochrony tzw. praw tymczasowych dotyczy bowiem wyłącznie oczekiwań usprawiedliwionych i racjonalnych i nie obejmuje takich dziedzin życia i sytuacji, w których jednostka musi liczyć się z tym, że zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać zmian regulacji prawnych, w tym również zmian, które znoszą lub ograniczają dotychczas zagwarantowane prawa podmiotowe (por. wyroki TK z dnia 22 czerwca 1999 r. sygn. akt K 5/99, z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt K 4/99, z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt SK 30/04).Istota zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, zwanej także zasadą lojalności państwa względem obywateli, sprowadza się do zakazu zastawiania przez przepisy prawne pułapek, formułowania obietnic bez pokrycia bądź nagłego wycofywania się przez państwo ze złożonych obietnic lub ustalonych reguł postępowania (por. wyrok TK z dnia 3 grudnia 1996 r. sygn. akt K 25/95). Zasada ta nakazuje ustawodawcy należyte zabezpieczenie "interesów w toku", a zwłaszcza należytą realizację uprawnień nabytych na podstawie poprzednich przepisów (tak m.in. orzeczenia TK z dnia 2 marca 1993 r. sygn. akt K 9/92, z dnia 15 lipca 1996 r. sygn. K 5/96, wyrok z dnia 24 października 2000 r. sygn. SK 7/00). Prawodawca narusza wartości, znajdujące się u podstaw omawianej zasady, gdy zmiana prawa jest dla jednostki zaskoczeniem, bo w danych okolicznościach nie mogła go przewidzieć (wyrok z 14 czerwca 2000 r. sygn. akt P 3/00).W niniejszej sprawie zastosowanie zasady bezpośredniego działania nowego prawa doprowadziło do pogorszenia sytuacji prawnej osób, które pod rządem poprzedniej ustawy w sytuacji rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z ich winy mogły oczekiwać nabycia prawa do części zasiłku dla bezrobotnych Osoby te nie doczekały się realizacji swojego uprawnienia pod rządem starego prawa, zaś nowa ustawa doprowadziła do "wygaszenia" przysługującej im ekspektatywy.Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. został ogłoszona w dniu 12 maja 2025 r. i weszła w życie, co do zasady, w dniu 1 czerwca 2025 r., a więc z krótkim vacatio legis.Zatrudnienie skarżącego ustało w dniu 28 listopada 2024 r. W okresie tym skarżący nie mógł przypuszczać, że prawo do zasiłku po upływie 180 dni nie będzie mu przysługiwało. Osoby, które złożyły wnioski o rejestrację bezrobotnego oraz wnioski o przyznanie zasiłku na podstawie poprzedniej ustawy, mogły żywić usprawiedliwione i racjonalne oczekiwanie załatwienia ich sprawy majątkowej na zasadach określonych w tej ustawie.W niniejszej sprawie nie przedstawiono szczególnego uzasadnienia ograniczenia tych uprawnień, znajdującego podstawę w wartościach konstytucyjnych mających pierwszeństwo przed wartościami znajdującymi się u podstaw zasady ochrony praw nabytych. W sprawie należało w tej sytuacji, dokonać wykładni zgodnej z zasadą ochrony praw nabytych, dającej pierwszeństwo zastosowaniu przepisów starej ustawy.Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje w sprawie przepisy prawa obowiązujące w dacie nabycia przez skarżącego uprawnień bezrobotnego.Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych pod internetowym adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl., zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego odbierania lub ograniczania praw podmiotowych nabytych przez obywatela. Chroni ona zaufanie obywatela do stanowionego prawa oraz bezpieczeństwo prawne, uniemożliwiając nagłe i niekorzystne zmiany, w tym polegające na utracie uprawnień.Ochroną objęte są prawa podmiotowe, także publiczne, i to zarówno prawa stanowcze, jak i ich ekspektatywy (por. wyroki TK z dnia 4 października 1989 r. sygn. akt K 3/88, z dnia 30 listopada 1988 r. sygn. akt K 1/88).Ekspektatywa jest "oczekiwaniem prawnym" – to sytuacja prowadząca do powstania (nabycia) prawa podmiotowego. Występuje ona wtedy, gdy powstanie (nabycie) prawa podmiotowego nie dokonuje się jednocześnie, ale wymaga spełnienia warunków, których realizacja nastąpi w przyszłości. Aby można było mówić o ekspektatywie, część z przesłanek nabycia prawa podmiotowego musi zostać spełniona, a co najmniej jedna z przesłanek jeszcze nie wystąpiła (por. Michał Jackowski Ekspektatywa jako przedmiot ochrony konstytucyjnej, PiP 2007/11/93-101).W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ukształtował się pogląd o konieczności objęcia ochroną jako praw nabytych także tzw. ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, tj. takich, które spełniają wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia prawa pod rządami danej ustawy, bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy (por. wyroki TK z dnia z 22 czerwca 1999 r. sygn. akt K 5/99 i z dnia 23 listopada 1998 r. sygn. akt SK 7/98).Ekspektatywy maksymalnie ukształtowane to sytuacje, w których wprawdzie nie doszło do wydania aktu przyznającego prawo ani stwierdzającego przysługiwanie prawa, ale spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące nabycie danego prawa, a brak tylko ostatniego etapu decydującego o definitywnym przejściu prawa podmiotowego na oczekującego.Jak wskazano w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2000 r. sygn. akt OPS 6/99, zasada bezpośredniego działania nowego prawa, polegająca na tym, iż od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju - zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych przepisów, ale które trwają w czasie dokonywania zmian prawa - jest rozwiązaniem bardzo prostym, a jej zaletą jest to, iż od wejścia w życie nowej regulacji prawnej wszyscy uwikłani w sytuacje prawne i stosunki prawne danego rodzaju mają być traktowani jednakowo, według takich samych norm. Rozwiązanie takie odpowiada zazwyczaj przeświadczeniu prawodawcy, że nowe normy są bardziej dostosowane do aktualnych warunków niż prawo poprzednio obowiązujące. Stosowanie takiego rozwiązania jednak wymaga ostrożności od ustawodawcy, ale także od organów stosujących prawo, gdyż nie może prowadzić do pogwałcenia wartości konstytucyjnych. Obejmuje to również przypadki, gdy zmieniony przepis prawa pogarsza sytuację prawną jego adresatów. Stanowisko takie znalazło wyraz między innymi w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 1993 r. sygn. akt K 9/92 (OTK 1993, cz. 1, poz. 6) oraz w uchwałach NSA z dnia 20 października 1997 r. sygn. akt FPK 11/97 i 21 lutego 2000 r. sygn. akt OPS 6/99.Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale, na tle polskiego dorobku konstytucyjnego niesporne jest, że przy rozstrzyganiu o konkretnej kwestii intertemporalnej (nieuregulowanej wyraźnie przez ustawodawcę) istnieje duża swoboda w zakresie wyboru rozwiązania, jednakże przy zachowaniu reguł kierunkowych, mających zakotwiczenie w konstytucyjnej zasadzie zaufania do państwa i prawa. Trybunał Konstytucyjny analizował problem negatywnych konsekwencji prawnych bezpośredniego działania nowego prawa wobec stosunków powstałych pod działaniem prawa dotychczasowego (wyroki w sprawach o sygn. akt K 9/92, K 1/94, K 5/96). Trybunał wskazywał, że ustawodawca może korzystać z zasady bezpośredniego działania nowego prawa, "jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki" (sygn. akt K 9/92). Stanowisko Trybunału oznacza, że przyjmowana teza, iż występuje swoiste domniemanie przemawiające za bezpośrednim działaniem prawa nowego, jest obecnie znacznym konstytucyjnym uproszczeniem. Po pierwsze bowiem, rozwiązanie konfliktu nowego prawa z interesami jednostki przez wybór zasady bezpośredniego działania prawa nowego jest dopuszczalne tylko o tyle, o ile da się wykazać wyraźny ważny interes publiczny, zmuszający do przejścia do porządku nad interesem jednostki (tak TK w wyroku z dnia 2 marca 1993 r. sygn. K. 9/92 - OTK 1993, cz. I, poz. 6, w wyroku z dnia z 13 marca 2000 r.; podobnie w sprawach sygn. akt K 1/99, K 3/99, K 5/99). Na tle obecnego stanowiska Trybunału, w wypadu kolizji można mówić raczej o odwróceniu domniemania przemawiającego za zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy. Ta zasada dochodzi do głosu tylko na wypadek wyraźnego wykazania ważnego interesu publicznego. Analizy czy w danym wypadku taki ważny interes występuje, dokonuje organ stający wobec wątpliwości intertemporalnej: Trybunał lub sąd orzekający. Inaczej mówiąc, o ile tradycyjnie brak stanowiska ustawodawcy w kwestii intertemporalnej uznawano za przemawiający prima facie za koniecznością opowiedzenia się za zasadą stosowania ustawy nowej, o tyle cytowane wyżej ustalone stanowisko Trybunału optuje "w razie wątpliwości" za zasadą stosowania ustawy dawnej, w imię ochrony praw nabytych jednostki. Zasada poszanowania praw niewadliwie nabytych, zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce, zarówno publicznych, jak i prywatnych.W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w jakiej ustawodawca nie zamieścił w nowej ustawie przepisów przejściowych dotyczących prawa do zasiłku bezrobotnego, z którym rozwiązano stosunek pracy bez wypowiedzenia z jego winy. Skutkowało to stwierdzaniem przez organ, że skarżącemu prawo do zasiłku nie przysługuje, bowiem przepisy nowej ustawy go nie przewidują.W sytuacji braku przepisów przejściowych, rozważania intertemporalne winny być prowadzone na podstawie zasad ogólnych: rozumowań prawniczych, wykorzystujących zasady prawa jako przesłanki konstrukcyjne, i interpretacji wyprowadzanych z pryncypiów konstytucyjnych. Gdy nie ma jasnego stanowiska ustawodawcy co do tego, jak należy rozwiązać problem prawa właściwego (od kiedy i do jakich stanów faktycznych oraz spraw w toku niezakończonych ostatecznie czy prawomocnie należy stosować prawo nowe), powstaje konieczność odwołania się do zasad poprawnych konstrukcyjnie i uzasadnionych aksjologicznie, przede wszystkim na gruncie praktyki konstytucyjnej, możliwych do zaakceptowania z tych dwóch punktów widzenia (uchwała NSA z dnia 21 lutego 2000 r. sygn. OPS 6/99, uchwała NSA z dnia 20 października 1997 r. sygn. FPK 11/97).W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że skutki retrospektywnego działania nowego prawa należy oceniać z punktu widzenia konstytucyjnych zasad państwa prawnego, w tym ochrony praw słusznie nabytych i ochrony interesów będących w toku, oraz że nowe prawo nie powinno naruszać tych zasad (por. wyroki TK z dnia 23 listopada 1998 r. sygn. SK 7/98, OTK ZU nr 7/1998, poz. 114; 13 kwietnia 1999 r., sygn. K 36/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 40; 22 czerwca 1999 r., sygn. K 5/99, OTK ZU nr 5/1999, poz. 100; 24 października 2000 r., sygn. SK 7/00, OTK ZU nr 7/2000, poz. 256; 10 kwietnia 2006 r., sygn. SK 30/04, OTK ZU nr 4/A/2006, poz. 42).Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 24 października 2000 r. sygn. akt SK 7/00, przepisy przejściowe muszą obejmować wszystkie sytuacje, jakie mogą się pojawiać na tle wprowadzenia w życie nowych uregulowań, i nie mogą pomijać ochrony praw żadnej grupy podmiotów dotkniętych tymi przepisami. Zasada państwa prawnego, a zwłaszcza wynikające z niej zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, pewności prawa, ochrony praw nabytych oraz równości wobec prawa, nakazują, by sytuacja prawna osób dotkniętych nową regulacją była poddana takim przepisom przejściowym, by był czas na dokończenie przedsięwzięć prawidłowo podjętych w celu realizacji przyznanych uprawnień na podstawie wcześniejszej regulacji w przeświadczeniu, że będzie ona miała charakter stabilny.Trybunał Konstytucyjny, wyraził pogląd, że zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych i ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych. Zasada ochrony praw nabytych nie ma charakteru absolutnego i nie wyklucza wprowadzenia regulacji je ograniczających lub ich pozbawiających, jeśli wprowadzone ograniczenia znajdują podstawę w wartościach konstytucyjnych, którym w konkretnej sytuacji powinno się przyznać pierwszeństwo przed wartościami znajdującymi się u podstaw zasady ochrony praw nabytych, a których realizacja nie jest w inny sposób możliwa. Wówczas należy ocenić, czy prawodawca podjął niezbędne działania mające na celu zapewnienie jednostce warunków do przystosowania się do nowej regulacji. Zakres ochrony tzw. praw tymczasowych dotyczy bowiem wyłącznie oczekiwań usprawiedliwionych i racjonalnych i nie obejmuje takich dziedzin życia i sytuacji, w których jednostka musi liczyć się z tym, że zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać zmian regulacji prawnych, w tym również zmian, które znoszą lub ograniczają dotychczas zagwarantowane prawa podmiotowe (por. wyroki TK z dnia 22 czerwca 1999 r. sygn. akt K 5/99, z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt K 4/99, z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt SK 30/04).Istota zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, zwanej także zasadą lojalności państwa względem obywateli, sprowadza się do zakazu zastawiania przez przepisy prawne pułapek, formułowania obietnic bez pokrycia bądź nagłego wycofywania się przez państwo ze złożonych obietnic lub ustalonych reguł postępowania (por. wyrok TK z dnia 3 grudnia 1996 r. sygn. akt K 25/95). Zasada ta nakazuje ustawodawcy należyte zabezpieczenie "interesów w toku", a zwłaszcza należytą realizację uprawnień nabytych na podstawie poprzednich przepisów (tak m.in. orzeczenia TK z dnia 2 marca 1993 r. sygn. akt K 9/92, z dnia 15 lipca 1996 r. sygn. K 5/96, wyrok z dnia 24 października 2000 r. sygn. SK 7/00). Prawodawca narusza wartości, znajdujące się u podstaw omawianej zasady, gdy zmiana prawa jest dla jednostki zaskoczeniem, bo w danych okolicznościach nie mogła go przewidzieć (wyrok z 14 czerwca 2000 r. sygn. akt P 3/00).W niniejszej sprawie zastosowanie zasady bezpośredniego działania nowego prawa doprowadziło do pogorszenia sytuacji prawnej osób, które pod rządem poprzedniej ustawy w sytuacji rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z ich winy mogły oczekiwać nabycia prawa do części zasiłku dla bezrobotnych Osoby te nie doczekały się realizacji swojego uprawnienia pod rządem starego prawa, zaś nowa ustawa doprowadziła do "wygaszenia" przysługującej im ekspektatywy.Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. został ogłoszona w dniu 12 maja 2025 r. i weszła w życie, co do zasady, w dniu 1 czerwca 2025 r., a więc z krótkim vacatio legis.Zatrudnienie skarżącego ustało w dniu 28 listopada 2024 r. W okresie tym skarżący nie mógł przypuszczać, że prawo do zasiłku po upływie 180 dni nie będzie mu przysługiwało. Osoby, które złożyły wnioski o rejestrację bezrobotnego oraz wnioski o przyznanie zasiłku na podstawie poprzedniej ustawy, mogły żywić usprawiedliwione i racjonalne oczekiwanie załatwienia ich sprawy majątkowej na zasadach określonych w tej ustawie.W niniejszej sprawie nie przedstawiono szczególnego uzasadnienia ograniczenia tych uprawnień, znajdującego podstawę w wartościach konstytucyjnych mających pierwszeństwo przed wartościami znajdującymi się u podstaw zasady ochrony praw nabytych. W sprawie należało w tej sytuacji, dokonać wykładni zgodnej z zasadą ochrony praw nabytych, dającej pierwszeństwo zastosowaniu przepisów starej ustawy.Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje w sprawie przepisy prawa obowiązujące w dacie nabycia przez skarżącego uprawnień bezrobotnego.Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych pod internetowym adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.