Wyrok - III SAB/Gd 12/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 27 marca 2026
Teza
Zobowiązano do wydania aktu. Administracyjne postępowanie, cudzoziemcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi U. E. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego U. E. z dnia 27 październiZobowiązano do wydania aktu. Administracyjne postępowanie, cudzoziemcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi U. E. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego U. E. z dnia 27 październi
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
przestępstwa narkotykowe / znaczna ilość
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
podejrzany
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
27 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Alina Dominiak
Podstawa prawna
art. 35
kpa
art. 36
kpa
art. 37
kpa
art. 134
ppsa
art. 52
ppsa
art. 3
ppsa
art. 53
ppsa
art. 149
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (6)
Rozstrzygnięcie
Zobowiązano do wydania aktu
UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 27 października 2023 r. U. E. – obywatel Nigerii (zwany także "cudzoziemcą", "wnioskodawcą" lub "skarżącym") – wystąpił do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały.Wniosek nie zawierał braków formalnych.W dniu 21 listopada 2023 r., działając na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 519 – dalej w skrócie jako "u.o.c."), Wojewoda Pomorski wystąpił do właściwych organów o przekazanie informacji, czy wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobyt na tym terytorium stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.W dniu 9 stycznia 2024 r. do organu wpłynęło pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku informujące, że cudzoziemiec figuruje w bazie Krajowego Systemu Informacyjnego Policji jako osoba podejrzana o przemyt narkotyków. W tej sprawie Sąd Okręgowy w Warszawie w dniu 8 marca 2017 r. wydał wyrok o sygn. akt VIII K 208/16 (wyrok prawomocny z dniem 28 czerwca 2017 r.), zgodnie z którym cudzoziemca uznano za winnego tego, że w dniu 19 czerwca 2016 r. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dokonał wbrew przepisom ustawy przywozu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej znacznej ilości środków odurzających w postaci kokainy, znajdujących się w 18 kapsułkach z tworzywa sztucznego o kształcie walca o łącznej wadze 261,300 g netto oraz w postaci heroiny, znajdujących się w 35 kapsułkach z tworzywa sztucznego o kształcie walca, o łącznej wadze 517,62 g netto, które to kapsułki zostały połknięte przez podejrzanego i były przewożone w jego przewodzie pokarmowym, tj. o czyn z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Za ww. czyn Sąd wymierzył cudzoziemcowi karę 4 lat pozbawienia wolności i grzywnę w wymiarze 250 stawek dziennych po 10 złotych. Karę cudzoziemiec odbył w dniach 19 czerwca 2016 r. – 18 czerwca 2020 r. w Areszcie Śledczym [...] i Zakładzie Karnym [...].Pismem z dnia 26 czerwca 2024 r. Wojewoda Pomorski wystąpił do Komendanta Placówki Straży Granicznej w Gdańsku o pomoc w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W tej samej dacie Wojewoda Pomorski wystąpił do cudzoziemca o przedłożenie dokumentów potwierdzających realność zawartego związku małżeńskiego oraz realność zamieszkania i zatrudnienia na terenie województwa pomorskiego.W dniu 17 lipca 2024 r. do organu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na wezwanie z dnia 26 czerwca 2024 r.Pismem z dnia 23 lipca 2024 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w Gdańsku zawiadomił organ o przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego.W dniu 28 lutego 2025 r. organ wystosował zapytanie o udzielenie informacji o osobie.W dniu 7 czerwca 2025 r. (data wpływu) wnioskodawca uzupełnił materiał dowodowy sprawy o kolejne dokumenty.Pismem z dnia 18 czerwca 2025 r. Wojewoda Pomorski zawiadomił Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że wnioskodawca został skazany ww. prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie.Pismem z dnia 18 czerwca 2025 r. Wojewoda Pomorski wystąpił do Komendanta Placówki Straży Granicznej w Gdańsku o pomoc w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania cudzoziemca poszerzonego o sprawdzenie lokalu, w szczególności o informacje na temat sytuacji osób, z którymi wnioskodawca aktualnie zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym oraz sytuacji materialnej i warunkach bytowych.W dniu 31 lipca 2025 r. do organu wpłynęła odpowiedź Straży Granicznej.W dniu 28 sierpnia 2025 r. (data wpływu) wnioskodawca wystosował zapytanie o aktualny stan sprawy.W dniu 7 października 2025 r., reprezentowany przez pełnomocnika, cudzoziemiec wystąpił za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego z ponagleniem.Następnie, pismem z dnia 24 listopada 2025 r. U. E. wniósł skargę na przewlekłość postępowania Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały.W złożonej skardze, reprezentowany przez pełnomocnika, skarżący wniósł o:1/ stwierdzenie, że postępowanie administracyjne jest prowadzone przewlekle z rażącym naruszeniem przepisów prawa;2/ zobowiązanie Wojewody Pomorskiego do wydania decyzji w terminie 30 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności;3/ wymierzenie Wojewodzie Pomorskiemu grzywny;4/ zasądzenie zwrotu wszelkich kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów postępowania procesowego według norm przepisanych.W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że od momentu uzupełnienia dokumentów po zarejestrowaniu sprawy organ zaniechał dalszego działania. Skarżący kontaktował się wielokrotnie z organem chcąc ustalić aktualny przebieg sprawy i nadać jej bieg, jednakże organ pozostawał bierny w stosunku do jego wniosków, jak również w odniesieniu do wielokrotnych próśb wnioskodawcy o zapoznanie się z aktami sprawy, w tym również kierowanych przez jego pełnomocnika.Pomimo upływu ponad 2 lat od dnia złożenia wniosku sprawa nie doczekała się rozpatrzenia. W związku z tym skarżący złożył ponaglenie, w którym jednocześnie wniósł o podjęcie stosownych czynności celem załatwienia sprawy w jak najszybszym terminie, a w szczególności o wydanie decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt stały. Do dnia wniesienia skargi wnioskodawca nie odebrał żadnej korespondencji od organu, w tym jakiegokolwiek pisma informującego o przekazaniu ponaglenia do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Skarżący zakłada zatem, że pomimo upływu ponad półtora miesiąca od dnia złożenia ponaglenia, nie zostało ono przekazane do organu nadrzędnego.Wskazując na naruszenie szeregu przepisów procedury administracyjnej skarżący zaznaczył, że na żądanie organu niezwłocznie uzupełnił przedłożoną wcześniej dokumentację. Zgromadzone dokumenty powinny być więc wystarczające do wydania decyzji. Nawet gdyby w ocenie organu sprawa wymagała dalszych dowodów, winien on zawiadomić o tym fakcie skarżącego możliwie najszybciej, gdy tymczasem sprawa prowadzona jest tylko w sposób formalny, organ nie podejmuje jakichkolwiek nowych czynności mających za zadanie przyczynić się do jej załatwienia w rozsądnym terminie. okres ponad dwóch lat nie jest rozsądnym terminem do załatwienia tego typu sprawy.Skarżący zaznaczył, że pozostaje w związku małżeńskim z obywatelką Polski, prowadzi swoje centrum życiowe na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, co przejawia się zamieszkiwaniem i zatrudnieniem w Polsce. Tym samym organ nie podejmując żadnych kroków w celu wydania decyzji w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały nie ma na względzie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zarówno skarżący, jak i osoby mu bliskie nie mają pewności co do aktualnego statusu skarżącego jako cudzoziemca na terenie RP.W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1 b, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j: Dz. U. z 2023 r. poz. 103 - zwanej dalej "ustawą pomocową"), ewentualnie, w przypadku uznania, że organ dopuścił się bezczynności, o stwierdzenie braku jej rażącego charakteru oraz niewymierzanie organowi grzywny ani sumy pieniężnej.W uzasadnieniu organ podniósł, że rozpoznając sprawę należy mieć na względzie jej przedmiot i związane z tym szczególne okoliczności, w tym przede wszystkim mające zastosowanie przepisy oraz zmiany stanu prawnego, które obowiązywały w okresie wpływu wniosku cudzoziemca z dnia 27 października 2023 r. i jego procedowania.Do wskazanych przepisów należy art. 100d ustawy pomocowej, zgodnie z którym w okresie jego obowiązywania od dnia 1 stycznia 2023 roku aktualnie do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (pkt 1 lit. a), stały (pkt 1 lit. b) oraz rezydenta długoterminowego UE (pkt 1 lit. c) w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Stosownie do jego ust. 3, w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się. Natomiast art. 100c ust. 3 pkt 2 ww. ustawy określił, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Stosownie do art. 100c ust. 4 ww. ustawy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości łub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.Z kolei przepis art. 100d ustawy pomocowej wyznaczył nowy okres spoczywania terminów do dnia 24 sierpnia 2023 r., a kolejne jego nowelizacje przedłużyły ten okres do dnia 4 marca 2026 r.Wyrokiem z dnia 13 lutego 2024 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2362/23 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że "przepisy art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tzw. specustawy ukraińskiej) stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy", jak również, iż "Okres zawieszenia i nierozpoczęcia w ogóle biegu terminu do załatwienia sprawy wynikający z art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej powinien być jednakowo uwzględniany przez sąd administracyjny przy ustalaniu okresu bezczynności, jak i przy ocenie stanu przewlekłości. Skoro bowiem, zgodnie z art. 100c ust. 1 i identycznie art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej, czasowo termin na załatwienie sprawy był (jest) zawieszony lub nie rozpoczął biegu, to do przekroczenia tego terminu nie dochodzi, a więc oczywistym jest brak podstaw do stwierdzenia bezczynności organu. Podobnie brak jest podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania, ponieważ zawieszenie, jak i nierozpoczęcie w ogóle biegu terminu ustawowego do załatwienia sprawy pozbawia sąd punktu odniesienia przy ocenie, czy organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (w szczególności wobec dopuszczenia przez ustawodawcę "rozciągnięcia" czasu trwania postępowania, do którego dochodzić może wskutek zaprzestania czynności organu lub dokonywania ich z opóźnieniem - w aktualnym stanie prawnym bez wskazania momentu końcowego utrzymywania się tego stanu). Innymi słowy, stronie należy zapewnić możliwość wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jednakże ewentualne uznanie, że w sprawie, z uwagi na datę złożenia wniosku, znajdują zastosowanie przepisy art. 100c i art. 100d spec ustawy ukraińskiej, powoduje, że skarga nie może przynieść oczekiwanego rezultatu w postaci stwierdzenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania".Zgodnie z uzasadnieniem rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zamieszczonym na oficjalnej stronie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 1685 z 9 września 2025 r.), "Dodatkowo propozycja przedłużenia art. 100d ust. 1 ustawy specjalnej zmierza do wydłużenia okresu "spoczywania" terminów załatwiania przez wojewodów określonych spraw administracyjnych cudzoziemców do dnia 4 marca 2026 r. Dotyczy to postępowań w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, udzielenia zezwolenia na pobyt stały, udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, cofnięcia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy, cofnięcia zezwolenia na pobyt stały oraz cofnięcia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla rozpatrzenia spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiącymi skutki pośrednie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. oraz masowego napływu cudzoziemców, głównie obywateli Ukrainy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...). W ocenie projektodawcy powody dla ustanowienia czasowego "spoczywania" terminów trwają dalej i zasadne jest, aby okres tego "spoczywania" przedłużyć do dnia 4 marca 2026 r. tj. do dnia proponowanej w całokształcie perspektywy stosowania instytucji pomocowych wobec obywateli Ukrainy w związku z wojną trwającą na terytorium tego państwa. Podkreślenia wymaga fakt, że liczbę obywateli Ukrainy posiadających status "UKR" szacuje się w Polsce na ponad 992 tys. osób. Natomiast przez cały 2024 r. do wszystkich wojewodów wpłynęło, według aktualnych danych statystycznych, ponad 600 tysięcy wniosków o legalizację pobytu. Przy tak dużej liczbie wniosków rezygnacja z zawieszenia terminów na załatwienie spraw wiązałaby się ze składaniem ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów przez pośredników w sprawach cudzoziemców, które miałyby wymusić na organie procedowanie wniosków poza przyjętą organizacją pracy, tj. realizacją wniosków według kolejności wpływów. W związku z powyższym część pracowników, która obecnie prowadzi postępowania dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców musiałaby zostać przekierowana do obsługi tychże skarg i ponagleń, kosztem wydawania decyzji administracyjnych. Wszystkie powyższe czynności paraliżowałyby działania organów administracji zmuszając je do procedowania w pierwszej kolejności ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów, co wydłużałoby o kolejne tygodnie procedowanie wniosków pobytowych. Jednocześnie należy podkreślić, że przepis ten w żaden sposób nie zwalnia wojewodów z obowiązku prowadzenia postępowań administracyjnych".Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt został złożony przez cudzoziemca w okresie obowiązywania ww. przepisów art. 100c i 100d ustawy pomocowej, w związku z czym termin na załatwienie przedmiotowej sprawy nie rozpoczął biegu.W kwestii żądanej przez skarżącego grzywny organ wskazał na bezpośrednie uregulowanie tej kwestii w art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy pomocowej, zgodnie z którym w okresie do dnia 4 marca 2026 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.W niniejszej sprawie przyczyną oczekiwania przez cudzoziemca na rozstrzygnięcie przez okres czasu dłuższy niż wskazany w art. 35 k.p.a. w zw. z art. 112a u.o.c. jest wpływająca w latach 2020-2024 liczba wniosków cudzoziemców, znacznie przekraczająca organizacyjne możliwości organu. Na przestrzeni 4 lat liczba złożonych wniosków wzrosła z poziomu 23.925 do 38.419 (na dzień 25 lipca 2024 r.), co oznacza wzrost o 61%. W 2020 r. liczba spraw przypadająca na jeden etat wynosiła 460 szt. Przy liczbie 460 spraw przypadających na 1 etat średni czas załatwiania spraw wynosił w 2020 r. 421 dni, a ilość wydanych decyzji pozwalała na pokrycie jedynie 59,8% liczby wpływających wniosków. Wzrost liczby etatów w trakcie roku 2022 pozwolił na osiągnięcie szybszego okresu rozstrzygania sprawy. W latach 2022 i 2023 liczba wpływających wniosków pokrywała się bowiem z liczbą wydawanych rozstrzygnięć pomimo, że statystycznie obciążenie sprawami jednego etatu jeszcze wzrosło. Na skutek zmian organizacyjnych przeprowadzonych w okresie od 2020 do 2023 r. w celu usprawnienia obsługi cudzoziemców przez organ nastąpił wyraźny wzrost odsetka liczby wniosków złożonych osobiście (z 15,2% do 50,3%), skrócony został średni czas załatwiania spraw (z 421 do 311 dni) niemal trzykrotnie wzrosła liczba spersonalizowanych dokumentów (z poziomu 10045 do 27301) przy niemal dwukrotnym zwiększeniu liczby wydanych rozstrzygnięć (z poziomu 14.267 do 37.837) oraz zrównane zostały ze sobą liczby wniosków wpływających i wydanych decyzji kończących postępowania administracyjne.Mając więc na uwadze liczbę spraw w dniu złożeniu wniosku i w okresie późniejszym, możliwości kadrowe urzędu i kolejność wpływu spraw, nie sposób obiektywnie uznać, że Urząd może procedować szybciej w niniejszej sprawie.Pomimo, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych dla stwierdzenia przewlekłości nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne, czy kadrowe leżące po stronie organu, to nie powinny one być pomijane przy ocenie zasadności wniesionej skargi. Znacząca ilość spraw podlegających rozpoznaniu, niedostateczna obsada kadrowa stanowią poważną przeszkodę w takiej organizacji pracy, aby rozpoznawanie spraw odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Wr 1127/19).W Biuletynie Informacyjnym Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 13 listopada 2025 r. (aktualizacja z 14.11.2025 r.) wskazano, że wszystkie urzędy wojewódzkie w Polsce borykają się z niemożnością terminowego rozpatrywania wniosków z powodu drastycznego wzrostu liczby cudzoziemców przy jednoczesnym niewystarczającym poziomie zasobów kadrowych. Podkreślono również, że problem ten nie tylko nie został rozwiązany, ale w ostatnich latach uległ pogłębieniu.Analogiczne ustalenia zawiera raport Najwyższej Izby Kontroli z dnia 28 listopada 2023 r., który jednoznacznie stwierdza, że obecne obciążenie urzędów wpływającymi sprawami migracyjnymi znacząco przewyższa ich realne możliwości organizacyjne, uniemożliwiając zachowanie terminów ustawowych, mimo podejmowania licznych działań usprawniających.Obecne trudności nie wynikają zatem z zaniechania czynności lub braku staranności organu, lecz z obiektywnych, wieloletnich i ogólnokrajowych uwarunkowań, które nie zostały dotychczas rozwiązane na poziomie systemowym, a które przekraczają obecne możliwości organu. Gdyby organ rozpatrywał wyłącznie sprawy z 2024 r., to czas oczekiwania dla spraw zakończonych nie przekroczyłby roku, mimo że w rzeczywistości zalegałyby sprawy kilkuletnie, wymagające pilnej interwencji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.W świetle zaś art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest - jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. - wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.W rozpoznawanej sprawie skarżący niewątpliwie wypełnił wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a., bowiem ponaglenie zostało wniesione w dniu 7 października 2025 r.Odnosząc się do meritum sprawy wskazać należy, że pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się do badania kwestii ewentualnego naruszenia terminowości działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie. Potwierdza to definicja legalna bezczynności, zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.).Z kolei z art. 37 §1 pkt 2 k.p.a. wynika, że "przewlekłość" ma miejsce, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że przewlekłe prowadzenie postępowania występuje, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności lub podejmuje nieefektywne działania, jak również wówczas, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego, z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej, wydłużenia czasu trwania postępowania. Warto w tym miejscu wskazać na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić także wtedy, gdy organ nie przekroczył jeszcze terminu do wydania decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 10 września 2025 r., sygn. akt II OSK 673/25).Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Terminy te mogą być modyfikowane przez przepisy szczególne (art. 35 § 4 k.p.a.).Ustawa o cudzoziemcach zawiera przepisy określające czas, w jakim decyzja w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinna być wydana. Przepisy regulujące tę materię stanowią zatem lex specialis w stosunku do ogólnych uregulowań k.p.a.Zgodnie z art. 210 u.o.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a. (ust. 2).Przywołane przepisy regulują w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, wydłużając ten termin do 6 miesięcy od dnia spełnienia wymogów określonych w art. 210 ust. 2 u.o.c.Odnosząc się w tym miejscu, w kontekście stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę odnośnie biegu terminu na załatwienie przedmiotowej sprawy w świetle przepisów art. 100d ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa – Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie – podziela pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2025 r. (sygn. akt II OSK 2926/24), w uzasadnieniu którego zwrócono uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy o pomocy). Tym bardziej, że chodziło w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" – dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności - lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji.Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy po dniu 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2024 r., poz. 854 - dalej: "nowela ustawy", "ustawa zmieniająca") w zakresie w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przyczyna wprowadzająca ograniczenie prawa do sądu w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej już nie istniała. Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 ustawy o pomocy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z ww. zasadą prawa do sądu.Naczelny Sąd Administracyjny zajął zatem w przywołanym wyroku stanowisko, zgodnie z którym, po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy – tj. po dniu 30 czerwca 2024 r. - zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Nie powinna być ona zatem stosowana.Skoro skarżący złożył wniosek w dniu 27 października 2023 r., to – w pełni podzielając powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego - od dnia 1 lipca 2024 r. do zasad jego procedowania należy stosować wszystkie przepisy określające terminy dokonywania czynności procesowych zawarte w ustawie o cudzoziemcach oraz w k.p.a. Skarżący był także w pełni uprawniony, by skorzystać z sądowej ochrony jej praw.I tak, skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w dniu 27 października 2023 r., zaś – jak wynika z przekazanych akt sprawy – złożony przez niego wniosek nie zawierał żadnych braków formalnych. W dniu 27 listopada 2023 r. organ wystąpił do odpowiednich służb – stosownie do art. 207 ust. 1 u.o.c. – o przekazanie informacji, czy wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobyt na tym terytorium stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, uzyskując na powyższe w dniu 9 stycznia 2024 r. odpowiedź od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku. Następnie, w dniu 26 czerwca 2024 r. organ wystąpił do Komendanta Placówki Straży Granicznej w Gdańsku o pomoc w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i w tej samej dacie wystąpił do cudzoziemca o przedłożenie dokumentów potwierdzających realność zawartego związku małżeńskiego oraz realność zamieszkania i zatrudnienia na terenie województwa pomorskiego. W dniu 17 lipca 2024 r. do organu wpłynęła odpowiedź skarżącego cudzoziemca na powyższe wezwanie, natomiast w dniu 31 lipca 2024 r. wpłynęła odpowiedź Komendant Placówki Straży Granicznej w Gdańsku w sprawie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu 28 lutego 2025 r. organ wystosował zapytanie do Ministerstwa Sprawiedliwości Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego o udzielenie informacji o osobie, otrzymując w tym zakresie odpowiedź w dniu 14 marca 2025 r. W międzyczasie, w dniu 7 czerwca 2025 r. skarżący uzupełnił materiał dowodowy sprawy o kolejne dokumenty. Następnie, pismem z dnia 18 czerwca 2025 r. Wojewoda Pomorski zawiadomił, na podstawie art. 441 u.o.c., Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie i pismem z tego samego dnia wystąpił do Komendanta Placówki Straży Granicznej w Gdańsku o pomoc w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania cudzoziemca poszerzonego o sprawdzenie lokalu. W dniu 31 lipca 2025 r. do organu wpłynęła odpowiedź Straży Granicznej w sprawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Jak wynika z akt sprawy organ od tego momentu nie podejmował w sprawie żadnej czynności wyjaśniającej nakierowanej na rozpoznanie wniosku i jej załatwienie.Na gruncie rozpoznawanej sprawy, mając na uwadze przedstawiony powyżej przebieg postępowania, Sąd nie miał wątpliwości co do tego, że organ dopuścił się zarzucanego mu przewlekłego prowadzenia postępowania, podejmując co prawda określone czynności mające na celu zebranie materiału dowodowego, jednak w niczym nieusprawiedliwionych odstępach czasowych, co doprowadziło do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że o przewlekłości postępowania można mówić wtedy, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 lutego 2026 r., sygn. akt IV SAB/Wr 1335/25).W ocenie Sądu taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.W konsekwencji, Sąd – mając na uwadze, iż od momentu złożenia wniosku (który nie zawierał braków formalnych) do dnia wydania wyroku upłynęło prawie 2,5 roku – zobowiązał Wojewodę Pomorskiego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.Biorąc pod uwagę przedstawiony powyżej sposób procedowania organu w niniejszej sprawie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku.W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się bowiem, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażącego, musi posiadać przy tym pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia. W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja miała miejsce, gdyż opisany brak koncentracji podejmowanych czynności procesowych doprowadził do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.Odnosząc się natomiast do żądania skargi dotyczącego wymierzenia Wojewodzie Pomorskiemu grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd pragnie wyjaśnić, że grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie dostrzegł powodu wymierzenia organowi grzywny. Jakkolwiek organ dopuścił się oczywistej przewlekłości w prowadzeniu postępowania, to jednak podejmował istotne czynności mające na celu wyjaśnienie sprawy. Dodatkowo brak jest, w ocenie Sądu, podstaw do szczególnego dyscyplinowania organu w niniejszej sprawie, gdyż - biorąc pod uwagę dotychczas zgromadzony w przekazanych Sądowi aktach sprawy materiał dowodowy, jak też dodatkowo okres toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego (w którym organ także może podejmować czynności wyjaśniające w sprawie) - organ ma podstawy do zakończenia postępowania w wyznaczonym przez Sąd terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił w tym zakresie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę, o czym orzeczono w punkcie 3. sentencji wyroku.O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 4. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od Wojewody Pomorskiego na rzecz strony skarżącej kwotę składa się wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, opłata za pełnomocnictwo w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł), ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 215).Skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).