Wyrok - III SA/Gd 521/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 27 marca 2026
Teza
Oddalono skargę. Ewidencja ludności, Obowiązek meldunkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (sprawozdawca), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi "M" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 25 sierpnia 2025 r. nr WSO-III.621.1.41.2025.KS w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. UZASADNIENIE PrezydOddalono skargę. Ewidencja ludności, Obowiązek meldunkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (sprawozdawca), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi "M" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 25 sierpnia 2025 r. nr WSO-III.621.1.41.2025.KS w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. UZASADNIENIE Prezyd
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uwzględniono odwołanie i zmieniono decyzję organu rentowego
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
27 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Jacek Hyla
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Prezydent Miasta Gdańska w dniu 13 maja 2025 r. wszczął, na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w G., postępowanie w sprawie wymeldowania M. K. (dalej również jako: "uczestnik postępowania") z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G.Decyzją z dnia 3 lipca 2025 r., nr WSO-I.5343.355.2025.AW, Prezydent Miasta Gdańska orzekł o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego z G. ul. [...].Wojewoda Pomorski, po rozpatrzeniu odwołania uczestnika postępowania, decyzją z dnia 25 sierpnia 2025 r., nr WSO-III.621.1.41.2025.KS, uchylił decyzję Prezydenta Miasta Gdańska i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.Wojewoda Pomorski uznał, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z przyczyn w nim wskazanych.Organ odwoławczy wyjaśnił, że zmiana właściciela spornego lokalu poskutkowała utratą przez Spółdzielnię Mieszkaniową "R." w G. interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, wobec czego nie przysługiwał jej już przymiot strony postępowania o wymeldowanie. Nowy właściciel lokalu nie stał się następcą prawnym wnioskodawcy (Spółdzielni Mieszkaniowej). Poprzez nabycie prawa do lokalu spółka uzyskała nowy, własny interes prawny do wszczęcia osobnego postępowania w sprawie wymeldowania. Nowy właściciel lokalu, jeżeli uzna za stosowne, może ponownie wystąpić z wnioskiem o wymeldowanie M. K. z pobytu stałego. Ewentualnie organ meldunkowy może z urzędu wszcząć i prowadzić postępowanie w tej sprawie.W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., domagając się uchylenia decyzji Wojewody Pomorskiego, podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w związku ze zbyciem lokalu w trakcie postępowania o wymeldowanie, pomimo podtrzymania wniosku przez nabywcę, postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.Zdaniem spółki, w rozpoznawanej sprawie zastosowanie ma art. 30 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; powoływanej dalej jako: "k.p.a."), zgodnie z którym, w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.Na rozprawie sądowej ustanowiony z urzędu pełnomocnik M. K. wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że publicznoprawny charakter obowiązku meldunkowego wyklucza, aby uznać go za związany z prawem własności.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz.1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutamii wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.Badając legalność zaskarżonego aktu z uwzględnieniem powyższych kryteriów Sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego ani procesowego, które miały lub mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.Za podstawę faktyczną wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy obu instancji, które uznał za prawidłowe.Kontrolą sądową objęta jest decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia 25 sierpnia 2025 r., nr WSO-III.621.1.41.2025.KS, którą uchylił decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 3 lipca 2025 r., nr WSO-I.5343.355.2025.AW, orzekającą o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego z G. ul. [...] oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.Skarżąca spółka, będąca nowym właścicielem lokalu mieszkalnego, zakwestionowała powyższą decyzję. Przede wszystkim spółka, nie podzieliła stanowiska organu odwoławczego, że w związku ze zbyciem lokalu w trakcie postępowania o wymeldowanie, pomimo podtrzymania przez nią wniosku, postępowanie powinno zostać umorzone. Skarżąca spółka podniosła, że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie przepis art. 30 § 4 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Tym samym skarżąca spółka reprezentowała pogląd, że sprawa wymeldowania dotyczy praw zbywalnych lub dziedzicznych.Stanowiska tego, zdaniem Sądu orzekającego, nie można podzielić.W pierwszej kolejności należało rozważyć co jest przedmiotem sprawy o wymeldowanie a mianowicie co jest jej istotą. Innymi słowy, czego dotyczy sprawa o wymeldowanie. Użyte przez ustawodawcę w przepisie art. 30 § 4 k.p.a.. słowo "dotyczy" wprost wskazuje, że odnosi się ono do przedmiotu sprawy administracyjnej.Sprawa administracyjna - jest to zespół okoliczności prawnych i faktycznych, w których organ administracji publicznej stosuje normę prawa administracyjnego w celu ustanowienia po stronie określonego podmiotu (podmiotów) sytuacji prawnej w postaci udzielania żądanego uprawnienia albo w postaci obciążenia z urzędu określonym obowiązkiem.Przepis art. 35 u.e.l. stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 tej ustawy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 (właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu) decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle tej regulacji decyzja w sprawie wymeldowania ma charakter związany i zapada, gdy spełnione zostaną przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.Obowiązek meldunkowy służy zatem, według obowiązujących przepisów prawa, celom - wyłącznie - ewidencyjnym i określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały - co należy podkreślić - nie ma żadnego wpływu na sferę praw majątkowych tej osoby czy też jej prawa do lokalu (nieruchomości).Nadto, z treści przywołanych przepisów wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności. Jak orzekł Trybunał Konstytucyjny w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK- A 2002/3/34), "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że celem instytucji wymeldowania jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Zatem uwzględniając rejestracyjny charakter meldunku odzwierciedlający jedynie istniejący stan faktyczny, nie kreujący ani nie wpływający na prawa do lokalu czy nieruchomości, trudno uznać aby przedmiotem sprawy o wymeldowanie mogły być prawa zbywalne lub dziedziczne. Meldunek nie kształtuje sfery praw majątkowych osoby wymeldowywanej, jak i prawa własności przysługującego właścicielowi lokalu (nieruchomości). Można jedynie, zdaniem Sądu orzekającego, mówić o faktycznym oddziaływaniu na strefę uprawnień właścicielskich.Jest oczywiste, że sprawa wymeldowania rozstrzygana jest w oderwaniu od praw majątkowych stron do lokalu, mimo iż przy składaniu wniosku i w dacie rozstrzygania wnioskodawca powinien mieć prawo do lokalu. Pomimo, że podmiot prawa do lokalu jest uprawniony do złożenia wniosku o wymeldowanie i następnie do udziału w postępowaniu, to w dalszym ciągu jest to uprawnienie natury osobistej, nie pozostające w ścisłym związku ze zbywalnością prawa do lokalu.Można zauważyć, że jak podkreślił WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 1 marca 2018 r. w sprawie III SA/Gd 34/18, po stronie osoby wymeldowywanej nie dochodzi nigdy na następstwa procesowego. Oznacza to, że sprawa wymeldowania nie "dotyczy" praw majątkowych tej osoby, co pozostaje w zgodności z przesłankami ustawowymi wymeldowania (np. trwałe opuszczenie lokalu przez jego właściciela) i charakterem prawnym obowiązku meldunkowego. Nadto, w wyroku tym zaznaczono, iż na podstawie ustawy o ewidencji ludności w orzecznictwie sądowym rozróżnia się trzy rodzaje spraw rozstrzyganych decyzją administracyjną: sprawy zameldowania, sprawy uchylenia czynności zameldowania, sprawy wymeldowania. Sprawy te podlegają regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego a w orzecznictwie wskazuje się, że prawa i obowiązki wynikające z zameldowania czy też wymeldowania są ściśle związane z osobą, której dotyczą, gdyż pozostają w związku z interesem prawnym takiej osoby, nie podlegają dziedziczeniu ani zbyciu, nie przechodzą również na następców prawnych, wobec czego są to prawa osobiste. W sytuacji śmierci strony, której zameldowanie (wymeldowanie) dotyczy postępowanie, które się toczy, należy umorzyć jako bezprzedmiotowe, bowiem sprawy takie nie są sprawami dotyczącymi praw zbywalnych lub dziedzicznych (art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.). Nie może ono wobec tego toczyć się z udziałem następców prawnych.Przechodząc dalej, to zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek Niewątpliwie więc właściciel (podmiot prawa do lokalu) jest stroną w rozumieniu tego przepisu k.p.a. sprawy wymeldowania i ma uprawnienie do wszczęcia postępowania.Na tle poprzedniej regulacji kwestię statusu podmiotu dysponującego prawem do lokalu (właściciela) rozstrzygnęła dopiero uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2011 r. II OPS 1/11 (publ. ONSAiWSA 2012/2/17). W uchwale tej przyjęto, że uchylanie się od obowiązku wymeldowania się z cudzego mieszkania może stanowić naruszenie praw osoby, która ma tytuł prawny do lokalu. Osoba ta powinna mieć zagwarantowany udział w postępowaniu w celach dowodowych. Z art. 50 Konstytucji i art. 23 k.c. należy wyprowadzić status strony tej osoby w sprawie zameldowania. Stroną więc w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) jest - poza osobą której zameldowanie (wymeldowanie) dotyczy - osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu. Natomiast w świetle obecnie obowiązującego przepisu art. 35 u.e.l. podmiot mający prawo do lokalu (nieruchomości) należy uznać za stronę, na co wskazuje ustawodawca (decyzję o wymeldowaniu wydaje się "na wniosek właściciela lokalu lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2"). Jak wyjaśnił WSA w Krakowie w wyroku z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie II SA/Ke 1038/16 "ten, kto nie jest właścicielem lokalu, ani też innym podmiotem dysponującym tytułem prawnym do lokalu, nie może zainicjować postępowania w sprawie wymeldowania obywatela polskiego z danego lokalu".Niezależnie od poczynionych już uwag, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z umową kupna-sprzedaży lub z inną czynnością prawną przenoszącą istniejące już prawo własności. Stronami aktu notarialnego z dnia 2 czerwca 2025 r., Rep. A nr [...] była Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w G. oraz skarżąca spółka. Jak wynika z treści tego aktu, w rozpoznawanym przypadku, musiało najpierw dojść do ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego (czyli przedmiotowe prawo jeszcze nie powstało) i dopiero po jej skutecznym wyodrębnieniu, mogło nastąpić przeniesienie własności na rzecz skarżącej spółki (vide: ww. akt notarialny z dnia 2 czerwca 2025 r. w aktach admin. organu pierwszej instancji). Tym samym w niniejszej sprawie prawo podmiotowe, które nabyła skarżąca spółka miało charakter pierwotny, gdyż wcześniej prawo to nie istniało. Trudno więc mówić o następstwie prawnym sensu stricte.Podsumowując powyższe rozważania, nie można w rozstrzyganej sprawie o wymeldowanie uznać aby przedmiot sprawy dotyczył praw zbywalnych lub dziedzicznych. Nie mamy tym samym do czynienia z następstwem prawnym.Sąd orzekający podziela również pogląd Wojewody Pomorskiego, że na skutek przeniesienia prawa własności Spółdzielnia Mieszkaniowa "R." w G. utraciła przymiot strony w zainicjowanym przez nią postępowaniu administracyjnym. Natomiast skarżąca spółka stała się podmiotem uprawnionym do zainicjowania nowego postępowania, uzasadnionego jej "własnym" interesem prawnym. Nie może budzić też wątpliwości, że utrata przymiotu strony, w zaistniałej sytuacji skutkowała bezprzedmiotowością postępowania a w konsekwencji koniecznością jego umorzenia.Przepis art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu przywołanego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1, gdy strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28 k.p.a. i jest to bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym. Sytuacja taka ma miejsce np. wtedy, gdy inicjator postępowania (jak w niniejszej sprawie) utracił przymiot strony w toku toczącego się już postępowania.Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2019 r. w sprawie III SA/Gd 688/18 czy wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 października 2017 r. w sprawie II SA/Wr 574/17 "w analizowanej sprawie administracyjnej wszczęcie postępowania o wymeldowanie nastąpiło na wniosek najemcy lokalu. Interes prawny skarżącej w byciu stroną w tym postępowaniu znalazł swoje uzasadnienie w art. 35 ustawy, gdyż legitymowała się prawem najmu do lokalu mieszkalnego. Wygaśnięcie umowy najmu skutkowało również utratą interesu prawnego w danym postępowaniu administracyjnym. Skoro zatem skarżąca utraciła (na dzień wydania decyzji przez organ drugiej instancji) prawo do lokalu, a co za tym idzie prawo do bycia stroną tego postępowania, trafnie organ uznał (wobec negatywnej następczej przesłanki procesowej) konieczność umorzenia postępowania w sprawie". Prawidłowo zatem Wojewoda Pomorski, rozpatrując odwołanie wymeldowanego (uczestnika postępowania) uchylił decyzję orzekającą o wymeldowaniu i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.Podsumowując powyższe rozważania, zdaniem Sądu orzekającego, sprawa wymeldowania nie dotyczy prawa do lokalu w rozumieniu przepisu art. 30 § 4 k.p.a. Posiadanie prawa do lokalu umożliwia jedynie złożenie wniosku o przymuszenie osoby nieprzebywającej w lokalu do zarejestrowania tego faktu w formie decyzji, kiedy osoba ta nie spełniła publicznoprawnego obowiązku wymeldowania się. Czynność uprawnionego pozostaje w sferze jego działań osobistych, niezwiązanych nierozerwalnie z prawem do lokalu, podobnie jak orzeczenie o wymeldowaniu w niczym nie dotyka praw majątkowych osoby wymeldowanej. Poprzez nabycie prawa dany podmiot uzyskuje nowy, własny interes prawny do wszczęcia osobnego postępowania w sprawie wymeldowania, nie zaś staje się następcą prawnym wnioskodawcy w już toczącym się postępowaniu.Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).. oddalił skargę.Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).