Wyrok - II SA/Gl 1325/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 27 marca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Pomoc społeczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.),, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 3 września 2025 r. nr SKO.IV/424/377/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta MiastUchylono decyzję I i II instancji. Pomoc społeczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.),, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 3 września 2025 r. nr SKO.IV/424/377/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miast
Data orzeczenia
27 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Artur Żurawik
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 23 lutego 2024 r. nr [...] Prezydent Miasta B., działając m.in. na podstawie art. 104 k.p.a. w związku z art. 17. art. 24 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie: t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1208 ze zm.), art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz,1429 ) odmówił obecnie skarżącej M.H. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad jej matką W.H. okresie od 1 sierpnia 2023 r. do 19 grudnia 2023 r.W uzasadnieniu wskazano, że matka skarżącej orzeczeniem Miejskiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] r. została na stale zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W dniu 31 października 2023 r. został złożony do Miejskiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. kolejny wniosek, po rozpatrzeniu którego orzeczeniem z dnia [...] r. matka skarżącej została zaliczona na stałe do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem od dnia 1 sierpnia 2023 r. nie zostały spełnione warunki określone w art. 17 ust. 1 umożliwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia od miesiąca złożenia wniosku tj. od sierpnia 2023 r. niepełnosprawna osoba wymagająca opieki nie legitymowała się od 1 sierpnia 2023 r. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.Organ wskazał ponadto, że osobą zobowiązaną do alimentacji względem matki skarżącej był w pierwszej kolejności F.H. (mąż), który zmarł w dniu [...] r. Decyzją z dnia 29 stycznia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej m.in. orzekło o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem – F.H. na okres od 18 listopada 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. Zatem w okresie od 18 listopada 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. skarżąca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką z uwagi na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką ojcem.Organ wskazał także na ustalenia wynikające z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, wedle których skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia od lipca 2021 r., kiedy przejęła opiekę nad ojcem, a następnie nad matką z uwagi na pogarszający się stan zdrowia. Matka skarżącej jest osobą leżącą, wymagającą całodobowej opieki, którą sprawuje skarżąca. Opieka skarżącej polega na: zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiece higienicznej, przygotowaniu i podawaniu posiłków oraz leków, monitorowaniu parametrów życiowych oraz wykonywaniu ćwiczeń rehabilitacyjnych, prowadzeniu gospodarstwa domowego tj. sprzątaniu, praniu, robieniu zakupów, wykupywaniu leków.Końcowo organ wskazał, że skoro dopiero orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] matka skarżącej została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w okresie od 18 listopada 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. skarżąca była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, to skarżąca nie spełnia warunków ustawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego związku ze sprawowaniem opieki nad matką w okresie od 1 sierpnia 2023 r. do 19 grudnia 2023 r.Organ poinformował jednocześnie, że sprawa uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 20 grudnia 2023 r. zostanie rozstrzygnięta odrębną decyzją administracyjną.Skarżąca nie zgodziła się z decyzją organu I instancji i wniosła od niej odwołanie. Po jego rozpatrzeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia 3 września 2025 r. utrzymało w mocy odmowną decyzję organu I instancji.W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że ostateczną decyzją z dnia 23 czerwca 2025 r. [...] skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad F.H. w okresie od 17 listopada 2023 r do 19 grudnia 2023 r. Koliduje to z możliwością przyznania w/w świadczenia w związku ze sprawowaniem opieki nad matką w okresie od 1 sierpnia 2023 r. do 19 grudnia 2023 r.Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją Kolegium. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domaga się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa i błędną ich interpretację. Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych poprzez naruszenie zasad rzetelności i obiektywizmu. Według skarżącej organ administracyjny korzystał z władzy dyskrecjonalnej w sposób nadmierny i dowolny, bez uwzględnienia interesu skarżącego lub zasad proporcjonalności.Ponadto organ pominął fakt, iż przed wydaniem i uprawomocnieniem się decyzji, skarżąca złożyła wniosek, w którym wybrała korzystniejszy dla siebie wariant świadczenia pielęgnacyjnego, w którym wskazała, iż wybiera świadczenie związane z opieką nad swoją matką.W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.Jako powód odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia organy wskazały okoliczność, że skarżącej przyznano już prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad F.H. w okresie od 17 listopada 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. Prawo do tego świadczenia zostało przyznane skarżącej ostateczną decyzją Kolegium z dnia 23 czerwca 2025 r. [...]. Według organów okoliczność ta koliduje z możliwością przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką w okresie od 1 sierpnia 2023 r do 19 grudnia 2023 r.W ocenie Sądu wskazana "kolizja" z przyznanym świadczeniem uzasadniała odmowę jedynie w odniesieniu do okresu od 17 listopada 2023 r do 19 grudnia 2023 r. i to pod warunkiem, że rozstrzygnięcie Kolegium z dnia 23 czerwca 2025 r. [...] pozostawało nadal w obrocie prawnym. Tymczasem skarżąca ubiegała się o przyznanie świadczenia także za okres wcześniejszy. W tym zakresie Kolegium nie wyjaśniło z jakich względów za zasadną uznało odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. W istocie nie nawet wiadomo, czy w ogóle Kolegium dostrzegło, że skarżąca ubiega się o świadczenie także za okres przypadający przed tą datą, czy też dostrzegając tą okoliczność uznało, że kolizja ze świadczeniem w okresie od 17 listopada 2023 r do 19 grudnia 2023 r. skutkuje koniecznością odmowy przyznania świadczenia także za okres wcześniejszy; ewentualnie, że przyznaniu świadczenia za ten wcześniejszy okres sprzeciwiają się inne względy, których organ jednak nie wyartykułował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy. W decyzji organu I instancji w istocie również nie wyjaśniono bowiem jednoznacznie, dlaczego odmową przyznania świadczenia objęto również okres przypadający przed 17 listopada 2023 r., przez co należy uznać, że rozstrzygnięcie organu I Instancji za nieodpowiadające prawu. Organ ograniczył się bowiem wyłącznie do poinformowania, że w zakresie dotyczącym okresu przypadającego po 19 grudnia 2023 r. wniosek skarżącej będzie podlegał odrębnemu rozpatrzeniu. Nie wyjaśnił jednocześnie w jednoznaczny sposób z jakich powodów odmawia przyznania świadczenia za cały wcześniejszy okres w sytuacji, w której przywołana powyżej "kolizja" dotyczy tylko okresu od 17 listopada 2023 r do 19 grudnia 2023 r. Wspomniał co prawda, że orzeczeniem z [...] r. matka skarżącej została zaliczona na stałe do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednak nie dokonał oceny tej okoliczności z punktu widzenia art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odniesienie się do tego przepisu było tym bardziej istotne, że jak wynika z decyzji organu I instancji decyzja tego organu została wydana m.in. po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 15 lutego 2024 r., a zatem złożonego z zachowaniem 3 miesięcznego okresu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r.Wszystkie te uchybienia ww. przepisom postępowania, w tym art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia bacząc, by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia bacząc, by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.