Wyrok - II SA/Gl 1595/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 27 marca 2026
Teza
Oddalono skargę. Pomoc społeczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk,, Sędzia WSA Artur Żurawik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 października 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1051/2025/15273 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 30 października 2025 r,Oddalono skargę. Pomoc społeczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk,, Sędzia WSA Artur Żurawik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 października 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1051/2025/15273 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 30 października 2025 r,
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
27 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Artur Żurawik
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (8)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 30 października 2025 r, nr SKO.PS/41.5/1051/2025/15273, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO), po rozpoznaniu odwołania K.P. (strona skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta K. (organ I instancji) z dnia 9 września 2025 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad P.P. w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2025 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.Strona skarżąca w dniu 2 czerwca 2024 r. wystąpiła do organu I z instancji z wnioskiem o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 roku w związku z opieką nad P.P. W dniu 17 lipca 2025 r. został spisany protokół przyjęcia klienta, w którym strona skarżąca zawnioskowała o wydanie decyzji przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne z nadpłatą od 1 stycznia 2024 r.Organ I instancji stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2025 r. stronie skarżącej nie przysługuje, ponieważ w tym okresie nie został przez nią złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego decyzją z dnia 9 września 2025 r., działając na podstawie art. 17 i art. 24 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz.1208 – dalej "u.s.r.") organ I instancji odmówił stronie skarżącej wnioskowanego świadczenia w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2025 r. Dodatkowo wyjaśnił, że decyzją z 8 lipca 2025 r. przyznano stronie skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowana opieką nad P.P. od miesiąca, w którym złożyła ona wniosek o świadczenie, tj. 1 czerwca 2025 r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności tj. do 31 stycznia 2028 r.W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia zarzucając organowi naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 81 k.p.a. oraz art. 17 u.s.r. , a także naruszenie art.32 i art. 2 Konstytucji RP. Wniosła o zmianę decyzji z dnia 9 września 2025 r. i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2025 r. W uzasadnieniu podkreśliła, że spełnia wszystkie warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Od 2012 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad dzieckiem. W 2018 r. zrezygnowała z pobierania tego świadczenia, gdyż podjęła zatrudnienie, co było zgodne z obowiązującym wówczas stanem prawnym. Wskazała, że podstawą jej odwołania jest nowelizacja ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. Wtedy też dodano art. 17 ust. 1b, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną, która podejmuje zatrudnienie łub inną pracę zarobkową. Skarżąca nie miała świadomości o tym, że od 1 stycznia 2024 r. mogła równocześnie pracować i pobierać świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad córką. Nie została poinformowana przez organ I instancji o zmianie przepisów. Zdaniem strony skarżącej w opisanych przez nią okolicznościach przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2025 r. wynika z zasady słuszności i sprawiedliwości społecznej.SKO nie przychyliło się do stanowiska strony skarżącej i utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu zacytowało przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych znajdujące zastosowanie w sprawie w szczególności art. 17 u.s.r. Przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Wyjaśniło, że wskazany w art. 24 ust. 2 u.s.r. termin ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych rozpoczyna się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, jest terminem prawa materialnego. Okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia. Nadto art. 9 k.p.a. nie zwalnia strony od dbałości o własne interesy i aktywności procesowej. Organ nie ma obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. SKO stwierdziło, że brak było podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z mocą wsteczną, a argumenty odwołania nie zasługują na uwzględnienie.W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję SKO strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 7 k.p.a., art., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., art. 24 u.s.r. art. 8 k.p.a., art. 2 Konstytucji RP oraz art. 32 Konstytucji RP. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO, a w razie potrzeby - zwrócenie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia w sposób zgodny z przepisami prawa. Zdaniem strony skarżącej decyzja SKO jest wadliwa, ponieważ nie uwzględnia zaniedbań organu I instancji w zakresie prawidłowego informowania świadczeniobiorców. Ponownie podkreśliła, że organ I instancji posiadał wiedzę o sytuacji rodziny, a brak możliwości złożenia przez stronę skarżącą wniosku o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego od 2024 r. wynikał z przyczyn leżących po stronie organu. Zdaniem strony skarżącej rażące jest pominięcie obowiązku szczególnego traktowania rodzin wychowujących dziecko z niepełnosprawnością.W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymało stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.- dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (SKO) utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem przez stronę skarżącą opieki nad niepełnosprawną córką w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2025 r.Materialnoprawną podstawą działania organów w kontrolowanej sprawie jest art. 17 i art. 24 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz.1208 – dalej "u.s.r.") .Stosownie do art. 17 u.s.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce albo ojcu; innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 oraz z 2025 r. poz. 897) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom; opiekunowi faktycznemu dziecka; rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.Powyższy przepis prawa materialnego definiując przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyznacza zakres okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.Zasadą jest, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.s.r.).Przedmiotem sporu jest początkowa data, od której stronie skarżącej przedmiotowe świadczenie powinno być ustalone. Jak wynika z akt sprawy wniosek o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. skarżąca złożyła 2 czerwca 2025 r. W protokole z dnia 17 lipca 2025 r. strona skarżąca doprecyzowała, że wnosi o przyznanie świadczenia od 1 stycznia 2024 r. i jego wypłatę z datą wsteczną, zgodnie z nowymi przepisami, które obowiązują od 1 stycznia 2024 r. Jej żądanie jest jednak wyraźnie sprzeczne z treścią art. 24 ust. 2 u.s.r.Treść art. 24 ust. 2 u.s.r. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że świadczenie pielęgnacyjne, należące do świadczeń rodzinnych, nie jest przyznawane z urzędu, ale wyłącznie na podstawie wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Tym samym sprawa o przyznanie prawa do owego świadczenia nie może toczyć się bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej, czego konsekwencją jest dopuszczalność ustalenia prawa do świadczenia dopiero od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Z przywołanego przepisu nie można wyinterpretować normy prawnej, zgodnie z którą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania tego świadczenia, co miałoby uzasadniać przyznanie świadczenia również za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku (w niniejszej sprawie od 1 stycznia 2024 r. kiedy ustawodawca dopuścił łączenia pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z pracą zarobkową).Zdaniem Sadu organy prawidłowo uznały dyspozycję art. 24 ust. 2 u.s.r. za miarodajną dla określenia daty początkowej prawa strony skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd nie neguje trudnej sytuacji strony skarżącej, jednak z uwagi na materialny charakter terminu z art. 24 ust. 2 u.s.r. nie ma w aktualnym stanie prawnym możliwości ustalenia na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z datą wsteczną, poprzedzającą datę złożenia wniosku o ustalenie tego prawa, tj. za okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 maja 2025 r.Za niezasadny należało uznać także zarzut, w którym strona skarżąca podnosi, że niepoinformowanie jej o zmianach w prawie stanowi naruszenie art. 9 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wyrażona w przywołanym przepisie zasada informowania jest bowiem stosowana w ramach prowadzonych postępowań administracyjnych. Na organie administracji nie ciąży natomiast obowiązek zawiadamiania z urzędu o powszechnie obowiązujących, opublikowanych aktach prawnych osób, których praw i obowiązków te akty dotyczą. W konsekwencji w sprawie nie doszło także do zarzucanego przez skarżącą naruszenia wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady zaufania do władzy publicznej.Na uwzględnienie nie zasługiwał także pozostałe zarzuty skargi, a w szczególności naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. W kontrolowanej sprawie analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, że organy wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne w sprawie i dokonały ich wszechstronnej oceny. Skoro w niniejszej sprawie strona skarżąca chciała, aby prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało w jej przypadku ustalone od 1 stycznia 2024 r. - powinna wystąpić ze stosownym wnioskiem w styczniu 2024 r. Zauważyć należy, że jedną z podstawowych reguł, którymi kierują się organy administracji publicznej przy wydawaniu decyzji jest ogólna zasada praworządności (legalizmu). Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zasada ta stanowi powtórzenie art. 7 Konstytucji RP, według którego organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Przy tym działanie na podstawie prawa oznacza prawidłowe zastosowanie zarówno normy prawa materialnego, jak i normy prawa procesowego. Organ administracji publicznej obowiązany jest wykazać działanie na podstawie prawa w ciągu całego postępowania oraz przez przytoczenie w decyzji podstawy prawnej i uzasadnienia prawnego.Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów..). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów.