Postanowienie - II OSK 459/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 16 kwietnia 2026
Teza
Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę. Przewlekłość postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (autor uzasadnienia), Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon (sprawozdawca - CVS), sędzia WSA (del.) Paweł Zaborniak, , po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.S. i D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 września 2025 r. sygn. akt II SAB/Wr 473/25 w sprawie ze skargi B.S. i D.S. na bezczynność Powiatowego InspeUchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę. Przewlekłość postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (autor uzasadnienia), Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon (sprawozdawca - CVS), sędzia WSA (del.) Paweł Zaborniak, , po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.S. i D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 września 2025 r. sygn. akt II SAB/Wr 473/25 w sprawie ze skargi B.S. i D.S. na bezczynność Powiatowego Inspe
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
planowanie przestrzenne
Role w sprawie
wnioskodawca / wnioskodawczyni
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
16 kwietnia 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Małgorzata Miron
Podstawa prawna
art. 140
kc
art. 37
kpa
art. 61
akpa
art. 36
kpa
art. 61
kpa
art. 238
kpa
art. 53
ppsa
art. 189
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (10)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 30 września 2025 r. sygn. akt II SAB/Wr 473/25 oddalił skargę B.S. i D.S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku w przedmiocie legalności użytkowania obiektów.Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.B.S. i D.S. w dniu 28 marca 2025 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku (dalej: "PINB"), która polegała na niezałatwieniu podania skarżących z 22 lipca 2024 r. w przedmiocie legalności użytkowania obiektów na działce nr [...] w [...].W skardze skarżący zarzucili PINB naruszenie:1) art. 35 i art. 37 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie oraz mimo ponaglenia z 30 grudnia 2024 r. pozostawienie sprawy bez jakiegokolwiek dalszego biegu;2) art. 140 k.c. w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji poprzez brak działania w zakresie ochrony własności skarżących, a także nierówne traktowanie stron w sprawie, gdzie jeden z podmiotów działa wbrew przepisom obowiązującego prawa.Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnieśli o:1) zobowiązanie PINB do załatwienia sprawy z wniosku skarżących w terminie jednego miesiąca od daty wydania orzeczenia przez Sąd, zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku z 22 lipca 2024 r., w oparciu o stan prawny (w szczególności plan miejscowy obowiązujący w dniu złożenia wniosku, tj. uchwałę nr [...] Rady Miejskiej [...] z [...]);2) orzeczenie, że PINB dopuścił się bezczynności oraz stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;3) wymierzenie organowi grzywny.W uzasadnieniu skargi podano, że skarżący są współwłaścicielami nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] przy ul. [...] w [...]. Teren ten przeznaczony jest w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr [...] Rady Miejskiej [...] z [...]) pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą. Plan ten nie przewiduje na tym terenie usług – nawet jako funkcji uzupełniającej. Oznacza to, że prowadzenie działalności usługowej może odbywać się wyłącznie na zasadach przewidzianych w ustawie Prawo budowlane.Skarżący wskazali, że właściciel sąsiedniej nieruchomości o nr [...] przy ul. [...] wybudował trzy budynki mieszkalne jednorodzinne oraz zgłosił je do nadzoru budowlanego, a następnie rozpoczął prowadzenie działalności polegającej na ich wynajmie pod turystykę. Mimo wcześniejszych próśb i interwencji skarżących właściciel nie zrezygnował z wynajmowania całych domków pod usługi, a działalność ta powoduje duże uciążliwości. Z tej przyczyny skarżący pismem z 22 lipca 2024 r. wystąpili do PINB z wnioskiem o sprawdzenie legalności użytkowania obiektów na działce nr [...]. Nadmienili, że już w 2022 r. występowali do PINB, wskazując na możliwe nieprawidłowości dotyczące realizacji budowy na działce sąsiedniej. Organ nie wykazał wówczas zainteresowania sprawą, stwierdzając w piśmie z 15 grudnia 2022 r., że ewentualne nieprawidłowości będzie można ocenić po zrealizowaniu inwestycji.W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o uznanie jej za bezzasadną. Organ wskazał, że w związku ze skargą nie zostało podjęte postępowanie administracyjne, natomiast podjęto czynności wyjaśniające w postępowaniu skargowym. W ich toku ustalił, że nie miało miejsca naruszenie prawa, które mogłoby skutkować wszczęciem z urzędu postępowania naprawczego. PINB pismem z 10 grudnia 2024 r. poinformował zainteresowanych o braku podstaw do wszczęcia postępowania (pismo to po dwukrotnym awizowaniu nie zostało przez nich odebrane). PINB dodał, że rozpatrywał skargę w czasie, gdy aktywność inspektoratu była w przeważającej mierze ukierunkowana na działania prowadzone w celu zapobieżenia oraz usunięcia skutków powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. Na termin rozpatrzenia skargi wpływ miały takie okoliczności, jak konieczność monitorowania stanu obiektów, które uległy uszkodzeniu, konieczność obsługi postępowań administracyjnych związanych z powodzią oraz nakładające się na to dodatkowo problemy kadrowe.Przywołanym na wstępie wyrokiem Sąd skargę oddalił.Na wstępie Sąd przywołał art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wyjaśnił Sąd, w tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.Oceniając dopuszczalność skargi Sąd wskazał na art. 53 § 2b p.p.s.a., który stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jest to warunek formalny, który w niniejszej sprawie został spełniony (w dniu 7 stycznia 2025 r.).Przechodząc do merytorycznej oceny skargi Sąd podkreślił, że spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ nadzoru budowlanego, do którego adresowany jest wniosek o sprawdzenie legalności użytkowania obiektów budowlanych (lub zmiany sposobu ich użytkowania), obowiązany jest wydać postanowienie o jego wszczęciu lub odmowie, czy też wystarczającym jest poinformowanie wnioskodawcy o podjętych działaniach, które uwalnia ten organ od zarzutu pozostawania w bezczynności.Z treści skargi wynika, że skarżący domagają się wszczęcia jednego z postępowań, o których stanowi przepisy art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.; dalej: "Prawo budowlane"). Zgodnie z tym przepisem postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu. Przepis art. 71a ust. 4 tej ustawy z kolei odnosi się do wydania decyzji dotyczącej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.Sąd pierwszej instancji podkreślił, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 8 września 2025 r. sygn. akt II OPS 2/25. Przesądzono w niej, że organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie postępowania, które może być wszczęte wyłącznie z urzędu, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. Organ nie ma w takiej sytuacji obowiązku wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., a brak reakcji organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia, a następnie skargi do sądu administracyjnego.Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarżący nie mogą skutecznie domagać się wszczęcia przez organ nadzoru budowlanego na ich wniosek postępowania w sprawie legalności zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Takie postępowanie wszczynane jest wyłącznie z urzędu. Tym samym organ nadzoru budowlanego nie był zobowiązany do wydania np. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, zaś sprawa w całości mogła zostać rozstrzygnięta w trybie skargowym.Jak wynika z przedłożonych ze skargą akt administracyjnych informacje skarżących zawarte w piśmie z 22 lipca 2024 r. nie zostały zupełnie zignorowane przez organ nadzoru budowlanego. Stanowiły one impuls do przeprowadzenia czynności, których celem było zweryfikowanie wystąpienia bądź niewystąpienia przesłanek uruchomienia postępowania administracyjnego. W tym zakresie PINB pismem z 12 sierpnia 2024 r. poinformował skarżących o zamiarze podjęcia odpowiednich działań, o których wynikach zostaną oni poinformowani. Istotną okolicznością, na którą powołał się organ w odpowiedzi na skargę, była powódź, która nawiedziła m.in. Powiat Kłodzki we wrześniu 2024 r. Obowiązki realizowane przez PINB w związku z tą okolicznością miały wpływ na termin poinformowania skarżących o wynikach przeprowadzonych czynności wyjaśniających. W efekcie PINB udzielił takich informacji dopiero w piśmie z 10 grudnia 2024 r., które po dwukrotnym awizowaniu zostało uznane za skutecznie doręczone skarżącym.W opisanym stanie sprawy, w ocenie Sądu, wniosek skarżących z 22 lipca 2024 r. spotkał się z reakcją ze strony PINB. Kwalifikując to pismo jako skargę powszechną, o której mowa w art. 238 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.) organ udzielił na nią odpowiedzi. Uwzględniając wszystkie podane okoliczności sprawy Sąd nie stwierdził, aby PINB dopuścił się zarzucanej w skardze bezczynności.B.S. i D.S. wywiedli skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wyrok zaskarżyli w całości i zarzucili Sądowi pierwszej instancji naruszenie:‒ art. 35 i art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie można mówić o przekroczeniu terminu do załatwienia sprawy,‒ art. przepisów prawa budowlanego w tym art. 71a ust. 4 poprzez przyjęcie, że organ winien był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wskutek wniosku strony skarżącej.W oparciu o powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli o uwzględnienie skargi kasacyjnej i zmianę wyroku poprzez stwierdzenie, że organ pozostawał w bezczynności, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wniesiono ponadto o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania za drugą instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wynikającej z przepisów w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Strona zrzekła się rozprawy.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli rozpoznając sprawę Sąd ten stwierdzi, że skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, to zgodnie z art. 189 p.p.s.a. postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Jak wskazał zaś Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II GPS 5/09 (ONSAiWSA z 2010 r. Nr 3, poz. 40) następuje to niezależnie od zarzutów i wniosków skargi kasacyjnej.Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę stwierdził, że sprawa ze skargi skarżących na bezczynność PINB w rozpoznaniu ich wniosku o sprawdzenie legalności użytkowania obiektów budowlanych jest skargą niedopuszczalną. Z tego powodu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., wniesiona w sprawie skarga podlegała odrzuceniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest bezczynność PINB w rozpoznaniu wniosku skarżących dotyczącego wszczęcia postępowania administracyjnego w ramach nadzoru budowlanego w sprawie legalności zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych.W tym zakresie odwołać się należy do stanowiska i argumentacji zawartej w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2025 r. sygn. akt II OPS 2/25 (ONSAiWSA z 2025 r. Nr 6, poz. 80). Pamiętać zaś trzeba, że uchwała poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 264 § 2 p.p.s.a. ma moc zasady prawnej i wiąże nie tylko w sprawie, która stanowiła podstawę jej podjęcia, ale wiąże wszystkie składy orzekające sądów w sprawach, w których rozstrzygane jest zagadnienie prawne wskazane w uchwale. Ta ogólna moc wiążąca uchwały wynika z treści art. 269 § 1 p.p.s.a., bowiem podjęta uchwała nie wiąże danego składu, jeśli skład ten wystąpi w przewidzianym ustawą trybie o ponowne rozstrzygnięcie w formie uchwały zagadnienia prawnego przez odpowiedni skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Moc wiążąca uchwały dotyczy wszystkich spraw rozstrzyganych przez inne składy sądów administracyjnych, a także organów administracji, które będą rozpatrywały identyczne zagadnienie prawne.Naczelny Sąd Administracyjny w powyższej uchwale z 8 września 2025 r. sygn. akt II OPS 2/25 przesądził, że: "1) Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2) Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku".Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tej uchwały wskazał m.in., że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się z urzędu lub na wniosek strony. W niektórych sytuacjach prawo materialnie wyraźnie wskazuje, z czyjej inicjatywy może nastąpić wszczęcie postępowania w określonej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie powiększonym procesowy przepis art. 61 § 1 k.p.a. powinien więc być interpretowany w bezpośrednim powiązaniu z przepisami materialnoprawnymi normującymi w sposób szczególny inicjatywę uruchomienia postępowania administracyjnego. Jednym z takich przepisów jest art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego, stosownie do którego postępowania uregulowane w Rozdziale 5b ("Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy") wszczyna się z urzędu. Przepis ten został dodany do Prawa budowlanego na podstawie art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471) i wszedł w życie z dniem 19 września 2020 r.Art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego nie konkretyzują więc tylko jednego ze sposobów wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 61 § 1 k.p.a. Gdyby przyjąć taką interpretację, zgodnie z którą możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego również na wniosek podmiotu, który żąda od organu podjęcia działań powołując się na własny interes prawny, to dodanie przez ustawodawcę do tekstu ustawy tych przepisów byłoby nie tylko zbędne, ale wprost prowadziłoby do zanegowania zmiany stanu prawnego. Wystarczająca byłaby dotychczasowa regulacja procesowa z art. 61 § 1 k.p.a. zakładająca wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony lub z urzędu.Naczelny Sąd Administracyjny w omawianej uchwale podkreślił także, że użycie przez ustawodawcę sformułowania, że wszczęcie postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, następuje z urzędu, oznacza, że wyłączone jest zainicjowanie postępowania na wniosek (na żądanie osoby powołującej się na własny interes prawny). Założeniem nowelizacji Prawa budowlanego było doprowadzenie do usunięcia dotychczasowych rozbieżności w odniesieniu do formy wszczęcia postępowania przez organ nadzoru budowlanego. Dodanie do ustawy art. 53a ust. 1 i art. 72a miało ostatecznie rozwiać wątpliwości i przesądzić, że postępowania administracyjne w tych sprawach inicjowane są tylko na zasadzie oficjalności.Skierowany do organu nadzoru budowlanego wniosek (żądanie) wszczęcia postępowania nie stanowi "żądania wszczęcia postępowania", o którym mowa w art. 61 § 1 k.p.a. Wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu nie jest zaś wnioskiem, który inicjowałby jakieś odrębne postępowanie, którego złożenie obligowałoby organ do wydania postanowienia o odmowie jego wszczęcia. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. nie stwarza podstawy prawnej do wydania postanowienia odmownego z tej przyczyny, że wydając takie postanowienie organ byłby jedynym jego adresatem. Jeżeli jedyną formą zainicjowania danego rodzaju postępowania jest jego wszczęcie z urzędu, to żądanie wszczęcia takiego postępowania ze strony innego podmiotu, w tym osoby powołującej się na własny interes prawny, należy potraktować w kategorii źródła informacji, wymagającej weryfikacji przez właściwy organ co do zasadności przesłanek obligujących do prowadzenia tego postępowania. Chociaż skierowane do organu nadzoru budowlanego żądanie nie może zostać potraktowane jako prawnie skuteczna inicjatywa wszczęcia postępowania administracyjnego, to jednakże stanowi sygnalizację (wskazanie, impuls) do podjęcia wstępnych, przedprocesowych czynności zmierzających do ustalenia, czy doszło do naruszeń Prawa budowlanego w stopniu uzasadniającym wszczęcie postępowania z urzędu.Odmowa wszczęcia postępowania na skutek zgłoszenia żądania nie oznacza pozbawienia osoby żądającej wszczęcia postępowania ochrony prawnej. W powołanej uchwale stwierdzono, że w przypadku braku reakcji organu na skierowane do niego żądanie usunięcia stanu naruszeń prawa budowlanego jednostka nie jest pozbawiona możliwości obrony własnego interesu prawnego, tyle tylko, że realizacja tego uprawnienia następuje w ramach procedur określonych przez ustawodawcę.Zważywszy na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się za taką interpretacją art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, zgodnie z którą postępowania w sprawach, o których mowa w tych przepisach wszczyna się wyłącznie z urzędu. W konsekwencji uznano, że z uwagi na treść analizowanych przepisów nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu.Odnosząc się do kwestii, w jakiej formie powinien zareagować organ nadzoru budowlanego na żądanie strony powołującej się na własny interes prawny wszczęcia postępowania w sprawach określonych w ww. przepisach, Naczelny Sąd Administracyjny w omawianej uchwale przyjął że organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku.Sąd Wojewódzki w rozpoznawanie sprawie trafnie wprawdzie odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2025 r. sygn. akt II OPS 2/25, jednak nie uwzględnił w całości oceny prawnej wypływającej z tej uchwały. Sąd zupełnie pominął bowiem wyrażone w uchwale stanowisko i argumentację odnośnie do kwestii dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu nadzoru budowlanego w rozpatrzeniu wniosku (żądania) wszczęcia postępowania, o którym mowa m.in. w art. 72a Prawa budowanego. Naczelny Sąd Administracyjny w cyt. uchwale jednoznacznie podkreślił – co ma szczególne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy – że skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie.Sąd pierwszej instancji błędnie zakwalifikował zatem wniesioną w tej sprawie skargę jako skargę dopuszczalną.W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na treść art. 72a Prawa budowlanego, PINB nie miał obowiązku wszczęcia postępowania jurysdykcyjnego w związku ze skierowanym do niego wnioskiem skarżących z 22 lipca 2024 r. o sprawdzenie legalności użytkowania obiektów. Właściwym sposobem załatwienia pisma skarżących było rozpoznanie go w trybie skargowym, tj. według przepisów Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Żądanie to powinno zostać potraktowane przez organ nadzoru budowlanego wyłącznie jako sygnalizacja określonych naruszeń Prawa budowlanego – materiał do oceny, czy nie zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania z urzędu, ewentualnie skutkujący podjęciem czynności wyjaśniających w postępowaniu skargowym. Takie czynności PINB w niniejszej sprawie podjął, po czym poinformował wnioskodawców pisemnie o braku podstaw do wszczęcia postępowania.Działanie administracji publicznej w trybie postępowania skargowego uregulowanego w Dziale VIII k.p.a. nie podlega kontroli sądów administracyjnych, gdyż nie mieści się ono w katalogu spraw określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Skoro zaś kontroli nie podlega sprawa prowadzona w trybie skargowym, to również skarga na bezczynność w tej sprawie nie podlega ocenie sądu administracyjnego – nie jest to sprawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 (i pkt 9) p.p.s.a.Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wskazuje także, że nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2026 r. sygn. akt II OSK 961/25, zgodnie z którym art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. dopuszcza wniesienie skargi na niezałatwienie w terminie wniosku rozpoznawanego w trybie skargi powszechnej. W ocenie Sądu wykładnia taka prowadzi do niedopuszczalnego rozszerzenia zakresu sądowej kontroli administracji publicznej poza granice wyznaczone ustawą. Z samego faktu, iż art. 237 oraz art. 238 k.p.a. przewidują możliwość wniesienia ponaglenia na niezałatwienie skargi lub wniosku w terminie, względnie na przewlekłe prowadzenie postępowania w tym zakresie, nie można wywodzić dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Regulacja ta ustanawia jedynie wewnątrzadministracyjny mechanizm kontroli terminowości działania organu, nie przesądzając o objęciu tego rodzaju spraw kognicją sądów administracyjnych.Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do wewnętrznie sprzecznych rezultatów wykładni. Skoro bowiem utrwalone pozostaje stanowisko o niedopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na sposób załatwienia skargi powszechnej, to brak jest racjonalnych podstaw do uznania, iż dopuszczalna miałaby być skarga na bezczynność organu w tym samym postępowaniu. Taka konstrukcja prowadziłaby do sytuacji, w której sąd administracyjny byłby właściwy wyłącznie do oceny terminowości działania organu, pozostając jednocześnie niewłaściwym do kontroli samego aktu załatwienia sprawy, co należy uznać za rozwiązanie nieracjonalne, niespójne systemowo i niedające się pogodzić z treścią art. 148 § 1 p.p.s.a.Konkludując, skarga na bezczynność PINB w rozpatrzeniu wniosku skarżących kasacyjnie zawartego w piśmie z 22 lipca 2024 r. była niedopuszczalna i powinna być przez Sąd pierwszej instancji odrzucona. Ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skargę tę rozpoznał merytorycznie, wydany przez ten Sąd wyrok musiał zostać uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny a skarga odrzucona.Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 189 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.O zwrocie wpisu od skargi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a..