Postanowienie SN z 23 marca 2006, sygn. IV CNP 21/06
Data orzeczenia
23 marca 2006
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Antoni Górski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 23 marca 2006 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Antoni Górski
w sprawie ze skargi powoda
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia
Sądu Okręgowego w S.
z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt [...],
w sprawie z powództwa W.K.
przeciwko Gminie D. i Ochotniczej Straży Pożarnej w N.
o ochronę naruszonego posiadania,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 23 marca 2006 r.,
odrzuca skargę.
2
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 września 2003 r. Sąd Okręgowy w S. oddalił
zażalenie powoda W.K. na zarządzenie Przewodniczącego o zwrocie pozwu z
przyczyny nie usunięcia braków formalnych.
W związku z wymienionym postanowieniem Sądu Okręgowego, W.K. wniósł
o stwierdzenie jego niezgodności z prawem w całości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 4241
§ 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej
instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie
została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze
przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
Skarżący wnosi o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia
oddalającego zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego o zwrocie pozwu.
Należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie, w wyniku nie usunięcia braków
formalnych, pozew został zwrócony. Powód jednak usunął braki formalne pismem
wniesionym po terminie. Wobec powyższego sprawie nadano bieg pod nowym
numerem z datą uzupełnienia braku. W wyniku dalszego postępowania sprawa
została rozpoznana merytorycznie przez Sąd Rejonowy w S., a w wyniku apelacji
powoda przez Sąd Okręgowy w S.
Zarządzenie o zwrocie pozwu jest szczególnym rozstrzygnięciem. Pismo
procesowe, które zostało zwrócone, pozbawione jest wszelkich skutków prawnych
ze względu na regulację art. 130 § 2 k.p.c. Odnosi się to zarówno do skutków
materialnych (np. powstania roszczenia), jak również do skutków procesowych
(np. zawiśnięcia sporu). Należy zauważyć, iż stwierdzenie, że prawomocne
orzeczenie jest niezgodne z prawem otwiera drogę do dochodzenia od państwa
odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez jego wydanie i ewentualne
wykonanie, lecz nie skutkuje uchyleniem lub zmianą tego rozstrzygnięcia. Nie traci
3
zatem przymiotu prawomocności i skuteczności, pozostając nadal w tym
charakterze w obrocie prawnym.
Przedmiotowa sprawa formalnie rozpatrzona została w dwóch etapach, przy
czym rozstrzygnięcie co do meritum możliwe było dopiero w wyniku uzupełnienia
braku formalnego, które nastąpiło po upływie wyznaczonego terminu. Powyższe
spowodowało, że za termin skutecznego wniesienia pozwu uznano dopiero dzień
uzupełnienia braków formalnych. Należy stwierdzić, że z punktu widzenia
logicznego, faktycznego oraz prawnego miało miejsce rozpatrywanie jednej sprawy
cywilnej, zarówno ze względu na tożsamość podmiotową, jak również tożsamość
przedmiotową. W tej sytuacji wyodrębnianie na potrzeby niniejszej skargi dwóch
spraw jest zabiegiem sztucznym i niedopuszczalnym. Już więc z tej przyczyny
skarga jest niedopuszczalna. Niezależnie od tego objęte tą skargą postanowienie
nie należy do kategorii orzeczeń kończących postępowanie w rozumieniu art. 4241
k.p.c. W orzecznictwie przyjmuje się, że do tej kategorii należą takie orzeczenia,
które po uprawomocnieniu się trwale zamykają drogę do dalszego postępowania
i rozstrzygnięcia (por. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego: z dnia
24 listopada 1998 r., III CZP 44/98 – OSNC 1999/5/87, z dnia 31 maja 2000,
III 291/00 – OSNC 2001/1/1, z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00 – OSNC
2001/2/22).
W związku z powyższym skarga wniesiona od postanowienia oddalającego
zażalenie na zarządzenie o zwrocie pozwu, jako niedopuszczalna, podlega
odrzuceniu (por. podobnie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia
2006 r., II CNP 31/05 niepubl.).
Za dokonaną wykładnią przemawia nie tylko argument, że po zwrocie
pozwu, strona w zasadzie bez ograniczeń może na nowo skierować żądanie o to
samo roszczenie, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, ale i sam charakter
omawianej skargi. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
orzeczenia jest środkiem wyjątkowym. Zasadą bowiem jest, że prawomocność,
tworzy nowy stan prawny pomiędzy stronami albo erga omnes, jak też sanuje
wszelkie ewentualne naruszenia prawa, którymi orzeczenie ewentualnie jest
dotknięte.
4
Na marginesie należy zauważyć, że przedmiotowa skarga nie spełnia
również wymagania konstrukcyjnego określonego w przepisie art. 4245
§ 1 k.p.c.,
zgodnie z którym skarżący winien uprawdopodobnić wyrządzenie szkody,
spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy (4245
§ 1 pkt 4
k.p.c.). Wymóg ten obliguje do złożenia oświadczenia, że szkoda wystąpiła, jak
również do wskazania jej rodzaju i rozmiaru (por. postanowienia Sądu Najwyższego
z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, Biul. SN 2005, nr 10, s. 14 oraz z dnia
23 września 2005 r., III CNP 5/05, nie publ.), czego przedmiotowa skarga nie
zawiera. Nie wystarczające jest stwierdzenie, że szkodę uprawdopodabnia
pozbawienie powoda ochrony posesoryjnej, która była przedmiotem żądania
pozwu.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji (art. 4248
§ 1 w zw. z art.
4241
§ 1 k.p.c.).