Postanowienie - I FZ 112/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 30 lipca 2025
Teza
Oddalono zażalenie. Wyłączenie sędziego, VAT. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Ke 529/24 oddalające wniosek E. sp. z o.o. w N. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w osobach: Mirosława Surmy, Magdaleny Chraniuk-Stępniak oraz asesora sądowego Wojewódzkiego Sądu AdministOddalono zażalenie. Wyłączenie sędziego, VAT. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Ke 529/24 oddalające wniosek E. sp. z o.o. w N. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w osobach: Mirosława Surmy, Magdaleny Chraniuk-Stępniak oraz asesora sądowego Wojewódzkiego Sądu Administ
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
prokurator
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
30 lipca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Bartosz Wojciechowski
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Ke 529/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek E. sp. z o.o. w N. (dalej: spółka, skarżąca, strona) o wyłączenie sędziów WSA w Kielcach: Mirosława Surmy i Magdaleny Chraniuk-Stępniak oraz asesora sądowego WSA w Kielcach Magdaleny Stępniak - od rozpoznania sprawy I SA/Ke 529/24.Na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r., ustanowiony pełnomocnik spółki wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy I SA/Ke 529/24 ww. składu orzekającego. Wniosek uzasadnił tym, że kontrole skarbowe były prowadzone po kilku latach od zdarzeń objętych kontrolą, udokumentowanych rachunkami w postaci faktur; organ wszczął kontrole po latach, przyjmując że tych zdarzeń nie było; struktura postępowania dowodowego opierała się na przyjęciu twierdzenia organu, że nie było rzeczywistych zdarzeń objętych tymi fakturami, pomimo tego, że organ ustalił, że te rzeczy ujęte w fakturach są, a firma prowadzi działalność gospodarczą, realizują kontrakty i rozliczając się z urzędem skarbowym; strona została wprowadzona "w pułapkę", dlatego że okoliczności dowodowe po kilku latach są z natury rzeczy i upływu czasu ograniczone; w związku z powyższym w uprzednio rozpoznawanych sprawach w tym sądzie ta polityka procedowania wobec strony nie ulega zmianie i ma zakres wyłącznie formalny, co uchybia standardom opisanym w art. 45 w związku z art. 20 i w związku z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP.Wskazani we wniosku skarżącej sędziowie i asesor sądowy orzekający w WSA w Kielcach pisemnie oświadczyli, że nie znają strony postępowania E. sp. z o.o. w N. i nie istnieją żadne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznawanej sprawie.Zdaniem WSA, wniosek o wyłączenie sędziów i asesora sądowego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca spółka nie podała bowiem jakichkolwiek okoliczności, które - po uprzednim ich uprawdopodobnieniu - mogłyby stanowić przesłankę wyłączenia. Wniosek skarżącej ogranicza się przede wszystkim do wyrażenia subiektywnej opinii o przeprowadzonych przez organ podatkowy kontrolach skarbowych i sposobie prowadzenia postępowania dowodowego przez ten organ. Dodatkowo strona skarżąca zarzuca WSA wyłącznie formalną politykę procedowania w sprawach z jej udziałem.Wskazane przez skarżącą okoliczności stanowią jej subiektywne, bardzo ogólne, przekonanie (i to nie tyle o postawie konkretnych sędziów, co "polityce procedowania wobec strony" w sądzie), które pozbawione jest jakiejkolwiek merytorycznej argumentacji. Z treści wniosku nie wynika bowiem, jakie realne okoliczności mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów i asesora sądowego w tej sprawie. Skarżąca nie wskazała nawet, czy w uprzednio rozpoznawanych z jej udziałem sprawach w WSA w Kielcach brali udział ci sami sędziowie i asesor sądowy, co w niniejszej sprawie.W konsekwencji raz jeszcze podkreślić trzeba, że samo osobiste przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz asesora sądowego oraz odczucie skarżącej, że jest pozbawiana przysługujących jej praw, bez wskazania w tym zakresie okoliczności, które w sposób przekonujący skutecznie uwiarygodniłyby stawiany zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów i asesora sądowego na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów i asesora sądowego orzekających w WSA w Kielcach, których dotyczy wniosek i którzy wymienieni zostali w sentencji postanowienia, wynika że nie istnieją żadne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznawanej sprawie. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości.Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów i asesora sądowego wymienionych w sentencji postanowienia.W zażaleniu na powyższe postanowienie (które zaskarżono w całości) strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:1. naruszenie art. 19 p.p.s.a. poprzez brak wyłączenia się z urzędu sędzi z uwagi na fakt, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wyłączenia sędziego z uwagi na fakt, iż była sędzią w innej bliźniaczej sprawie rozstrzyganej przez tutejszy Sąd pomiędzy tymi samymi stronami w analogicznym zakresie tożsamy jak objęty niniejszą skargą (przy czym zakres sprawy dotyczył tylko innego czasokresu i kwot), gdzie miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie i wyrobienie stanowiska w sprawie popieranego następnie w toku innych spraw, przez co zdaniem skarżącego jej ogląd był oparty o wyrobione wcześniej stanowisko i konieczność zachowania spójności w zakresie prezentowanych wcześniej poglądów;2. błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia stanowiący jego podstawę polegający na niezasadnym dowolnym wnioskowaniu jakoby okoliczności wskazane we wniosku o wyłączenie nie uzasadniały powstania wątpliwości, co do bezstronności Sądu, podczas gdy argumenty wskazane na rozprawie w sposób jednoznaczny wskazują na istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziów objętych wnioskiem, a rzecz ta powinna być wzięta z urzędu przy wyznaczaniu składu zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa, w którym sędzia jest niezawisły tylko wtedy, gdy podlega Konstytucji, w tym nade wszystko art. 2 Konstytucji RP jako punkt wyjścia i ustawom, w tym zasadom postępowania, jako wyznacznik i gwarant państwa praworządnego.Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Art. 19 p.p.s.a. stanowi, że sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Należy mieć na względzie, że wniosek o wyłączenie sędziego musi zostać uprawdopodobniony, a więc strona skarżąca powinna wskazać prawdopodobne istnienie przyczyny wyłączenia sędziego (art. 20 § 1 p.p.s.a.). W związku z tym strona skarżąca we wniosku o wyłączenie sędziego powinna wskazać fakty, które w jej ocenie mogłyby wywoływać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Dlatego też sformułowanie zarzutów o generalnym charakterze (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), bez jednoczesnego odniesienia się do specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy w stosunku do sędziego jest bezskuteczne, a zatem nie może prowadzić do wyłączenia sędziego.Powyższe przepisy dotyczące wyłączenia sędziego znajdują również zastosowanie do asesorów sądowych. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, do wojewódzkich sądów administracyjnych oraz m.in. sędziów i asesorów sądowych, co do zasady odpowiednie zastosowanie mają przepisy o ustroju sądów powszechnych, a w świetle art. 106zg § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 ze zm.), ilekroć inne ustawy przewidują podejmowanie czynności urzędowych przez sędziego, należy przez sędziego rozumieć także asesora sądowego (tak też NSA w postanowieniu z dnia 17 stycznia 2024 r., I FZ 361/23, CBOSA).W niniejszej sprawie sąd I instancji prawidłowo wskazał, że skarżąca spółka nie podała jakichkolwiek okoliczności, które - po uprzednim ich uprawdopodobnieniu - mogłyby stanowić przesłankę wyłączenia. Wniosek skarżącej ogranicza się przede wszystkim do wyrażenia subiektywnej opinii o przeprowadzonych przez organ podatkowy kontrolach skarbowych i sposobie prowadzenia postępowania dowodowego przez ten organ. Dodatkowo strona skarżąca zarzuca WSA wyłącznie formalną politykę procedowania w sprawach z jej udziałem. Wskazane przez skarżącą okoliczności stanowią jej subiektywne, bardzo ogólne, przekonanie (i to nie tyle o postawie konkretnych sędziów, co "polityce procedowania wobec strony" w sądzie), które pozbawione jest jakiejkolwiek merytorycznej argumentacji. Z treści wniosku nie wynika bowiem, jakie realne okoliczności mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów i asesora sądowego w tej sprawie.Opinię tę Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela i uznaje stanowisko WSA w tym zakresie za własne.Nie mogą też odnieść pożądanego przez stronę skutku argumenty zażalenia, również bardzo ogólnikowe i lakoniczne.Wbrew twierdzeniom strony, sama okoliczność orzekania wnioskowanego do wyłączenia sędziego w innej sprawie strony byłaby przesłanką jego wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (to jest w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator), art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 p.p.s.a. (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędzia ten brał udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie) – vide postanowienie NSA z dnia 29 października 2024 r. sygn. akt III FZ 428/24, CBOSA. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanego do wyłączenia sędziego zachodziła którakolwiek z przesłanek określonych w przywołanych wcześniej przepisach.Również w postanowieniu z dnia 27 sierpnia 2024 r., I FZ 133/24 (CBOSA) NSA wskazał, że orzekanie w innych sprawach spółki nie może być podstawą do wyłączenia sędziego. Pogląd prawny wyrażony przez sąd w innej sprawie podlega kontroli przez sąd wyższej instancji w postępowaniu zażaleniowym lub kasacyjnym dotyczącym tej sprawy, a nie w postępowaniu dotyczącym wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie na podstawie art. 19 p.p.s.a.Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.Bartosz Wojciechowski (spr.)sędzia NSABartosz Wojciechowski (spr.)sędzia NSA