Wyrok - II GSK 281/22 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 30 września 2025
Teza
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Służba zdrowia, Zakłady opieki zdrowotnej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Łukasz Gaweł po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych 1) Ministra Zdrowia 2) Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 282/21 w sprawie ze skarg Gminy Miasta Radom oraz M. P. na decyzję MinistraUchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Służba zdrowia, Zakłady opieki zdrowotnej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Łukasz Gaweł po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych 1) Ministra Zdrowia 2) Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 282/21 w sprawie ze skarg Gminy Miasta Radom oraz M. P. na decyzję Ministra
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono orzeczenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
powód
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
30 września 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Gabriela Jyż
Podstawa prawna
art. 104
kpa
art. 162
kpa
art. 107
kpa
art. 10
kpa
art. 11
kpa
art. 174
ppsa
art. 183
ppsa
art. 151
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (7)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 czerwca 2021 r w sprawie ze skarg Gminy Miasta R. i M. P. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia 10 marca 2021 r. nr DLU.730.2.2021, w przedmiocie zawieszenia dyrektora szpitala uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Ministra Zdrowia na rzecz skarżących po 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:decyzją z 10 marca 2021 r. Minister Zdrowia, działając na podstawie art. 47b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1845, ze zm.; dalej: ustawa z 5 grudnia 2008 r.), w związku z art. 104 k.p.a. orzekł o:1) zawieszeniu, do dnia 10 września 2021 r., M. P. – Dyrektora [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej z siedzibą w [...]. (dalej: "Dyrektor [...]") – w wykonywaniu praw i obowiązków kierownika tego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej;2) wyznaczeniu A. C. do wykonywania praw i obowiązków kierownika [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...].Organ wyjaśnił, że pismem z 9 marca 2021 r. K. R. - Wojewoda Mazowiecki wystąpił do Ministra Zdrowia o zawieszenie Dyrektora [...] oraz wyznaczenie pełnomocnika do wykonywania praw i obowiązków dyrektora ww. szpitala. Wojewoda Mazowiecki wskazał, że podstawą jego wystąpienia był w szczególności: brak wykonania przez Dyrektora [...] trzech poleceń wydanych przez Wojewodę Mazowieckiego na podstawie art. 11h ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, których przedmiot stanowiło zobowiązanie [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] do współpracy z T. sp. z o.o. z siedzibą w W., w zakresie realizacji działań polegających na zorganizowaniu utworzeniu szpitala tymczasowego; brak współpracy Dyrektora [...] z T. sp. z o.o., w zakresie realizacji działań polegających na zorganizowaniu i utworzeniu szpitala tymczasowego (przejawiający się w szczególności w braku inicjatywy Dyrektora [...] we wskazaniu obiektu, w którym miałby zostać utworzony szpital tymczasowy, istotnym w czasie zwlekaniu z podpisaniem umowy, co uniemożliwiło T. sp. z o.o. przystąpienie do prac remontowo-adaptacyjnych w budynku, w którym miał zostać utworzony szpital tymczasowy); nienależyte wykonywanie przez Dyrektora [...] decyzji Wojewody Mazowieckiego, co przejawiało się w braku podjęcia działań mających na celu zatrudnienie personelu tworzonego szpitala tymczasowego, w szczególności wobec przekazania temu Dyrektorowi przez Wojewodę Mazowieckiego listy osób (kadry medycznej) zainteresowanych podjęciem zatrudnienia w tworzonym szpitalu tymczasowym (ponad sto osób); brak współpracy Dyrektora [...] z T. sp. z o.o., w zakresie wyposażenia szpitala tymczasowego, przejawiający się w szczególności w nadmiernych i nieuzasadnionych oczekiwaniach dotyczących tego wyposażenia, nieadekwatnych do standardu wyposażenia szpitala tymczasowego.Minister wskazał, że o zawieszenie Dyrektora [...] i wyznaczenie pełnomocnika do wykonywania praw i obowiązków dyrektora szpitala wystąpił także Z. T. - Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Dyrektor Oddziału NFZ, oprócz okoliczności przedstawionych przez Wojewodę, zaznaczył, iż w związku z ograniczonym działaniem w przedmiotowej placówce Szpitalnego Oddziału Ratunkowego, zostały naruszone przepisy ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2020 r. poz. 882, ze zm.)W konsekwencji, zdaniem Ministra, zostały spełnione przesłanki z art. 47b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r., tj. zawieszenia do dnia 10 września 2021 r., M. P. w wykonywaniu praw i obowiązków Dyrektora [...] oraz wyznaczenia do ich wykonywania pełnomocnika w osobie A. C., który złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 47b ust. 6 ustawy z 5 grudnia 2008 r.W dniu 26 maja 2021 r. wpłynęła do Sądu informacja o wydaniu przez organ decyzji z 19 maja 2021 r. nr DLD.412.79.2021, na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa, stwierdzającej wygaśnięcie z dniem 31 maja 2021 r. decyzji Ministra z 10 marca 2021 r. nr DLU.730.2.2021 w całości.Postanowieniem z 21 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył sprawę o sygn. akt VIII SA/Wa 282/21 ze sprawą o sygn. akt VIII SA/Wa 384/21 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz postanowił prowadzić je dalej pod sygnaturą VIII SA/Wa 282/21.Sąd I instancji uwzględniając wniesione skargi na powołane rozstrzygnięcie Ministra Zdrowia zauważył, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 47b ust. 1 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. WSA zaznaczył, że decyzje wydane na podstawie powyższej regulacji mają charakter uznaniowy, co nie zwalnia organ od zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 1981 r., SA 234/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 23).W ocenie Sądu, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołał w zasadzie jedynie wystąpienie Wojewody Mazowieckiego oraz Dyrektora oddziału NFZ, a następnie arbitralnie stwierdził, że mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne oraz prawne ziściły się przesłanki zastosowania instytucji normatywnych statuowanych przepisami art. 4b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r., tj. zawieszenia do dnia 10 września 2021 r., Dyrektora [...] w wykonywaniu praw i obowiązków Dyrektora [...] oraz wyznaczenia do ich wykonywania pełnomocnika. Organ nie dokonał więc de facto własnej, samodzielnej i wyczerpującej oceny sprawy, opierając się jedynie na przedmiotowych wystąpieniach.Zdaniem WSA, organ naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 oraz art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem Minister otrzymał wystąpienia od innych organów, negatywie oceniające pracę Dyrektora [...], to w celu obiektywnego i rzetelnego rozpoznania sprawy, powinien przeanalizować nie tylko te materiały dowodowe, ale również uprzednio w wyczerpujący sposób zebrać w całości materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia, w tym zażądać chociażby wyjaśnień od samego Dyrektora [...]. Powyższego organ jednak nie uczynił naruszając dodatkowo art. 10 k.p.a.. Tym samym, decyzja organu została wydana na podstawie niepełnego materiału dowodowego w sprawie.Sąd I instancji uznał, iż skarżący słusznie wskazywali, że na proces negocjacji i czas ich trwania wpływ miały obie strony. Zdaniem Sądu, organ wydając rozstrzygnięcie nie wykazał w przekonywujący i nie pozostawiający żadnych wątpliwości sposób, że zaistniały szczególnie uzasadnione przypadki wskazujące na nieudolność Dyrektora [...] w prowadzeniu szpitala, w tym odmowa wykonania poleceń lub nienależyte ich wykonanie. Minister nie wykazał również, że istnieje związek pomiędzy występującymi okolicznościami uzasadniającymi zawieszenie Dyrektora [...], a koniecznością zapobiegania oraz zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, rozumianego w ten sposób, że zawieszenie Dyrektora [...] rzeczywiście było jedynym wyjściem dla zapewnienia efektywnych działań w tym kierunku.Sąd I instancji wyjaśnił, że wydanie przez organ decyzji z 19 maja 2021 r. na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem 31 maja 2021 r. zaskarżonej decyzji Ministra z 10 marca 2021 r. w całości, nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia Sądu w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja wywarła bowiem skutki prawne dla skarżących już z dniem 10 marca 2021 r., a jej wygaśnięcie nastąpiło dopiero z dniem 31 maja 2021 r.W podstawie prawnej orzeczenia wskazano 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.).Minister Zdrowia i Wojewoda Mazowiecki nie zgadzając się z powyższym wyrokiem wywiedli skargi kasacyjne zaskarżając go w całości.Minister Zdrowie zarzucił rozstrzygnięciu:I. na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:1. art. 15 zzs(4) ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.) zwanej dalej "ustawą o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19", w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy w przedmiotowej sprawie i tym samym pozbawienie możliwości ochrony praw przez stronę (Organ);2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 10, art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez uwzględnienie skargi na podstawie błędnego przyjęcia, iż organ naruszył przepisy postępowania, poprzez dowolność działania i przekroczenie granic uznania administracyjnego, podczas gdy organ nie przekroczył granic upoważnienia zawartego w ustawie do wydania przedmiotowej decyzji,3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 10, art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez uwzględnienie skargi na podstawie błędnego przyjęcia, iż organ naruszył przepisy postępowania, poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków zmierzających do zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na wszechstronną ocenę sprawy, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści, podczas gdy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie i wydał decyzję w oparciu o pełny i niezbędny materiał dowodowy,4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 10, art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi na podstawie błędnego przyjęcia, iż organ naruszył przepisy postępowania polegające na uznaniu, że skoro organ otrzymał wystąpienia od innych organów, negatywnie oceniające pracę Dyrektora [...] Szpitala Specjalistycznego w [...], to w celu obiektywnego i rzetelnego rozpoznania sprawy, winien przeanalizować nie tylko te materiały dowodowe, ale również w wyczerpujący sposób zebrać w całości materiał dowodowy, w tym zażądać wyjaśnień od samego Dyrektora [...], podczas gdy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie uznając, że został zebrany wystarczający materiał dowodowy do wydania decyzji odpowiadającej prawu; tym samym prawidłowo orzekający Sąd powinien oddalić skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.II. na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a naruszenie prawa materialnego tj.: art. 47b ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1845, ze zm.) dalej "ustawa o chorobach zakaźnych", poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek wskazujący na nieudolność Dyrektora [...] w prowadzeniu [...] Szpitala Specjalistycznego w [...], w tym odmowy wykonania poleceń lub ich nienależyte wykonanie, podczas gdy w przedmiotowej decyzji zostało wykazane jednoznacznie nienależyte wykonywanie poleceń Wojewody Mazowieckiego, wydawanych w formie decyzji administracyjnych.Mając na uwadze wskazane uchybienia, Minister Zdrowia na zasadzie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a. wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego lub ewentualnie na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Wojewoda Mazowiecki jako uczestnik postępowania zarzucił natomiast na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:1) art. 15 zzs(4) ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.) w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez nie przeprowadzenie rozprawy w przedmiotowej sprawie co skutkowało uniemożliwieniem stronie skarżącej udziału w postępowaniu, a w konsekwencji pozbawienie możliwości obrony jej praw, co doprowadziło do nieważności postępowania,2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w związku z błędnym przyjęciem, że organ naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 oraz art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., co skutkowało błędnym uwzględnieniem skargi, podczas gdy organ wydający decyzję tych przepisów nie naruszył.Mając na uwadze Wojewoda wniósł "o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych".Prezydent miasta R. oraz Dyrektor [...] złożyli odpowiedzi na obie skargi kasacyjne wnosząc o ich oddalenie.Minister Zdrowia w replice na odpowiedź skarżących podtrzymał stanowiska zawarte w skardze kasacyjnej podnosząc m.in. jeszcze raz naruszenie przez WSA w Warszawie art. 15 zzs(4) ust. 3 zd. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., poprzez nie przeprowadzenie rozprawy w przedmiotowej sprawie i tym samym pozbawienie możliwości ochrony praw przez stronę (organ) bądź też Wojewodę Mazowieckiego (uczestnika postępowania).Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Wywiedzione w sprawie skargi kasacyjne zasługują na uwzględnienie, albowiem uzasadnione okazały się zarzuty z punktu 1 petitum obu środków zaskarżenia.Wskazania na wstępie wymaga, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stosownie do art. 183 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jednak nieważności postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw.Użyty przez ustawodawcę w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zwrot "jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw", może odnosić się zasadniczo do różnych stanów faktycznych, zwłaszcza z perspektywy ich intensywności. Zwrot ten, wobec swego otwartego charakteru, nie może być jednak rozumiany skrajnie, tj. wyłącznie jako spełniający się w sytuacji całkowitego wyłączenia strony od udziału w postępowaniu. Jak bowiem wynika z orzecznictwa, do pozbawienia strony możności obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach, poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. wyrok NSA z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1142/21). Nieważność postępowania uregulowana w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zachodzi zatem wtedy, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (wyrok NSA z 9 listopada 2021 r. sygn. akt III FSK 2822/21). Spełnienie przesłanki określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. może nastąpić także wówczas, gdy strona zostanie zawiadomiona o terminie posiedzenia, ale na skutek innych zaniechań sądu pierwszej instancji nie będzie w stanie zająć stanowiska w sprawie (wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 4864/21). W literaturze wskazuje się przy tym, że art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. powinien być rozumiany nieco szerzej i obejmować również te sytuacje, kiedy strona jest pozbawiona możności obrony swych praw z przyczyn leżących w samym charakterze danego unormowania procesowego, ponieważ w przeciwnym wypadku może być pozbawiona należnej jej ochrony prawnej (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, LexisNexis 2011, teza 23 komentarza do art. 183 p.p.s.a.). W prawie do obrony w jawnym postępowaniu sądowym mieści się przede wszystkim prawo do bycia wysłuchanym przed sądem rozstrzygającym sprawę. Strona powinna mieć zatem możliwość przedstawienia swoich racji przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie.Jak już zauważono skargi kasacyjne wniesione przez Ministra Zdrowia i Wojewodę Mazowieckiego zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ w przedmiotowej sprawie wystąpiła nieważność postępowania sądowego, z powodu pozbawienia stron możliwości udziału w postępowaniu.Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z 21 czerwca 2021 r., powołując się na art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, ze zm. dalej: ustawa covidowa), wyznaczył termin posiedzenia niejawnego oraz skład orzekający w sprawie. Przed rozpoznaniem sprawy nie zawiadomiono jednak stron – skarżących, organu i uczestnika - o treści powyższego zarządzenia i nie pouczono o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Wskazane zarządzenie nie zostało doręczone stronom postępowania, a jednie doręczono im odpis zapadłego w dniu 23 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, wyroku wraz z jego uzasadnieniemTakie działanie Sądu I instancji, skutkowało zatem pozbawieniem stron możności obrony ich praw. Analogiczny problem procesowy, był już przedmiotem analizy i oceny przez NSA (por. m.in. wyroki NSA: z 28 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1442/21; z 1 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 531/21, z 15 kwietnia 2025 r., sygn. II GSK 870/21). Poglądy wyrażone w tych judykatach Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własne również na kanwie sprawy niniejszej.Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy covidowej było dopuszczalne i samo w sobie nie stanowiło naruszenia podstawowych uprawnień procesowych strony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dla zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego za najważniejsze należy uznać zagwarantowanie prawa do obrony (wyroki NSA: z 2 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3462/21; z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1802/21). W warunkach stanu epidemii, w jakich zostało wydane zarządzenie o przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w rozpoznawanej sprawie, prawo do obrony powinno być zagwarantowane przede wszystkim poprzez powiadomienie stron o posiedzeniu niejawnym i umożliwienie im zajęcia stanowiska w formie pisemnej. Zawiadomienia o zamiarze skierowania sprawy na posiedzenie niejawne wprost zostało przewidziane tylko w art. 15zzs(4) ust. 1 ustawy covidowej, ale trzeba mieć na uwadze, że art. 15zzs(4) ustawy covidowej kompleksowo reguluje kwestię rozpoznawania skarg kasacyjnych przez Naczelny Sąd Administracyjny w sytuacji kryzysowej, związanej z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Owe szczególne rozwiązania co do rozpoznawania skarg kasacyjnych przez NSA zostało zawarte w trzech jednostkach redakcyjnych tego samego artykułu. Reguły wykładni systemowej nakazują natomiast uwzględniać fakt, że przepisy prawne tworzą system i należy uwzględniać ich wzajemne relacje oraz miejsce w systemie (wyrok NSA z 1 lutego 2022 r., II GSK 531/21). Za zasadny uznać należy zatem pogląd, że zarządzenie, o którym mowa w art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy covidowej, podlega doręczeniu stronom - tak jak stanowi ust. 1 powołanego artykułu - z tą tylko różnicą, że przeprowadzenie posiedzenia niejawnego na podstawie zarządzenia przewidzianego art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy covidowej nie wymaga wyrażenia przez strony zgody. W orzecznictwie NSA również wskazuje się, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem wydanym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3, zachowuje standardy ochrony prawa strony w sytuacji, gdy strony zostały zawiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość pisemnego zajęcia stanowiska w sprawie przed terminem posiedzenia (por. np. wyroki NSA: z 19 sierpnia 2021 r., I FSK 203/21; z 20 lipca 2021r. II FSK 136/21; z 22 kwietnia 2022 r., II GSK 1220/21).Ponadto - jak wskazano w powoływanym wyroku NSA z dnia z 28 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1442/21 - skoro o rozprawie jawnej należy zawiadomić strony co najmniej siedem dni przed terminem posiedzenia (art. 91 § 2 p.p.s.a.), to tym bardziej należy przyjąć co najmniej taki termin na wypowiedzenie się strony w formie pisemnej przed rozpoczęciem posiedzenia niejawnego w sprawie. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że już samo zbyt późne zawiadomienie strony o terminie posiedzenia niejawnego wyznaczonego na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy covidowej, uniemożliwiające przedstawienie stanowiska w sprawie, wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (wyroki NSA: z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1142/21; z 2 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3462/21).Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, stanowisko powyższe uznać należy za trafne. Co istotne, przepisy art. 15zzs(4) ust. 1 i 3 ustawy covidowej nie przewidują rozpoznania skarg kasacyjnych na posiedzeniu niejawnym z mocy ustawy (jak np. na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. po spełnieniu określonych warunków), lecz na podstawie stosownego zarządzenia, bez doręczenia którego strona nie może przewidywać, że jej sprawa zostanie skierowania na posiedzenie niejawne i nie znając terminu posiedzenia zostaje pozbawiona możliwości zaprezentowania swego stanowiska przed rozpoznaniem sprawy.Z akt przedmiotowej sprawy wynika jednoznacznie, że zarządzenie z 21 czerwca 2022 r. o wyznaczeniu, na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy covidowej, terminu posiedzenia niejawnego na 23 czerwca 2021 r. oraz o wyznaczeniu składu orzekającego nie zostało wysłane do którejkolwiek ze stron postępowania. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy covidowej stanowi wyjątek od ogólnej zasady jawności posiedzeń sądowych (art. 90 § 1 p.p.s.a.), dlatego musi odbywać się w warunkach zapewniających stronie gwarancje prawa do sądu, w tym przede wszystkim możność obrony swoich praw.W świetle powyższego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zaszła nieważność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ze względu na wystąpienie przesłanki określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.Wobec przyjęcia przez NSA, że zachodziła w tej sprawie nieważność postępowania sądowego, przedwczesne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów obu wniesionych skarg kasacyjnych.Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżących kasacyjnie biorąc pod uwagę to, że powodem uwzględnienia skarg kasacyjnych były okoliczności zbadane z urzędu.., od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżących kasacyjnie biorąc pod uwagę to, że powodem uwzględnienia skarg kasacyjnych były okoliczności zbadane z urzędu.