Wyrok - I SA/Op 809/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu - z dnia 30 grudnia 2025
Teza
Oddalono skargę. Pomoc społeczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 września 2025 r., nr SKO.40.2316.2025.śr w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oddala skargę. UZASADNIENIE R. W. (dalej zwany również:Oddalono skargę. Pomoc społeczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 września 2025 r., nr SKO.40.2316.2025.śr w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oddala skargę. UZASADNIENIE R. W. (dalej zwany również:
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
powód
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
30 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Przewodniczący
Beata Kozicka
Podstawa prawna
art. 737
kpc
art. 145
kpa
art. 149
kpa
art. 138
kpa
art. 8
kpa
art. 145
bkpa
art. 147
kpa
art. 148
kpa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
R. W. (dalej zwany również: skarżącym) zaskarżył postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej też: SKO lub Kolegium) z dnia 30 września 2025 r., nr SKO.40.2316.2025.śr, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Opola (dalej zwanego też: organem) z dnia 23 czerwca 2025 r., nr SSR.4020.00003.2025.MSK, odmawiające wznowienia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko: J. W., z dnia 1 stycznia 2025 r.Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym.W dniu 1 stycznia 2025 r. do Miejskiego Centrum Świadczeń w Opolu wpłynął wniosek R. W. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci: O. W. i J. W. na okres zasiłkowy 2024/2025.Pismem z dnia 22 maja 2025 r. organ zawiadomił skarżącego, że jego wniosek w części dotyczącej dziecka J. W. pozostawiono bez rozpatrzenia, w związku z niezastosowaniem się do wezwania z dnia 24 stycznia 2025 r. i nieuzupełnieniem wniosku. Organ wskazał, że skarżący może ponownie ubiegać się o świadczenie rodzinne i w tym celu należy złożyć nowy wniosek wraz z wymaganymi dokumentami.Decyzją z dnia 5 czerwca 2025 r., organ przyznał natomiast skarżącemu zasiłek rodzinny na dziecko: O. W. na okres od 1 stycznia do 31 października 2025 r. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.Pismem z dnia 14 czerwca 2025 r. skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o wznowienie postępowania i ponowne rozpatrzenie sprawy w części dotyczącej dziecka J. W., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 203 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 1208). Uzasadniając wniosek wskazał, że po dacie wydania ww. decyzji z dnia 5 czerwca 2025 r. w sprawie nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego i prawnego. Postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. akt [...] (doręczonym mu w dniu 13 czerwca 2025 r.) ustalono bowiem miejsce pobytu J. W. przy skarżącym i zasądzono od matki na rzecz dziecka alimenty, co potwierdza, że dziecko na stale z nim zamieszkuje i pozostaje pod jego opieką.Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2025 r., Prezydenta Miasta Opola - na podstawie art. 149 § 3 i 4 w zw. z art. 145, art. 147 oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) zwanej dalej k.p.a. - odmówił wznowienia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko: J. W. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie administracyjne można wznowić wyłącznie w sprawach zakończonych decyzją ostateczną, a wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko J. W. został pozostawiony bez rozpatrzenia.Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i wznowienia postępowania wskazał, że przedłożone z wnioskiem postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. akt [...], potwierdza iż w dacie składania pierwotnego wniosku o zasiłek rodzinny córka J. pozostawała pod jego opieką i to on sprawował nad nią pieczę oraz ponosił ciężar jej utrzymania. Wobec tego, odmowa wznowienia postępowania, jak podniósł, narusza art. 7 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wniosek o zabezpieczenie alimentów złożył bowiem w sądzie w dniu 19 listopada 2024 r., tj. w terminie wymaganym przez Miejskie Centrum Świadczeń i nie może ponosić odpowiedzialności za opieszałość sądu rodzinnego, który powinien wydać zabezpieczenie w terminie 7 dni, a nie 7 miesięcy.Postanowieniem z dnia 30 września 2025 r., SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając rozstrzygnięcie wyjaśniło, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wznawia się w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Wniesienie podania przez stronę nie wszczyna jednak postępowania wznowieniowego, tylko uruchamia fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie, czy wznowienie postępowania jest w określonym przypadku dopuszczalne. Poprzedza ona ustalenie, czy przyczyny wznowienia wskazane przez wnioskodawcę faktycznie wystąpiły, gdyż ta kwestia może zostać merytorycznie rozważona dopiero po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. W przypadku zaistnienia jednej z przesłanek uniemożliwiających wznowienie postępowania - organ powinien postanowieniem odmówić wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w niniejszej sprawie wynikało z ustalenia, że w sprawie dotyczącej przyznania skarżącemu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dziecko J. W., na wniosek z dnia 1 stycznia 2025 r. nie została wydana decyzja administracyjna, lecz postępowanie zostało zakończone pismem z dnia 22 maja 2025 r., informującym o pozostawieniu ww. wniosku bez rozpatrzenia. Zasadnie uznano, że w przedmiotowej sprawie zaistniała negatywna przesłanka przedmiotowa dla wznowienia postępowania. Wydanie w sprawie decyzji jest bowiem konieczną przesłanką do prowadzenia postępowania w sprawie wznowienia.W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący zarzucił, że powyższe postanowienie został wydane z naruszeniem:- art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i pominięcie faktu, że jego wniosek o zabezpieczenie został złożony już 19 listopada 2024 r., a sąd rozpoznał go dopiero po ponad 7 miesiącach, co nie może obciążać strony postępowania;- art. 737 k.p.c. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. bowiem SKO przyjęło, że brak wcześniejszego rozstrzygnięcia sądu uzasadnia odmowę wznowienia podczas, gdy ustawowy termin na rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie wynosi 7 dni, a przewlekłość postępowania sądu nie może być powodem do odmowy przyznania stronie prawa do świadczeń;- art. 8 k.p.a. poprzez przerzucenie winy za przewlekłość sądu na skarżącego, podczas gdy to organ wymiaru sprawiedliwości dopuścił się zwłoki;- art. 72 Konstytucji RP oraz art. 3 Konwencji o Prawach Dziecka poprzez brak priorytetowego traktowania dobra dziecka i nieuwzględnienie, że opóźnienie w rozpoznaniu wniosku skutkowało szkodą w dostępie do świadczeń rodzinnych dla jego córki;- art. 145 § 1 pkt 4 p.p.s.a., gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż utrwalono w nim skutki bezczynności sądu, zamiast je naprawić.Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania w uzasadnieniu skarżący podkreślił fakt złożenia wniosku o zabezpieczenie i rozpatrzenia go przez sąd dopiero 4 czerwca 2025 r. Podniósł, że SKO zamiast to uwzględnić, potraktowało opóźnienie jako okoliczność przemawiającą przeciwko niemu co spowodowało pozbawienie dziecka świadczeń rodzinnych i przerzucenie winy na ojca. Takie działanie natomiast w ocenie skarżącego godzi w konstytucyjnie chronione dobro dziecka.W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.Ustosunkowują się do odpowiedzi na skargę w piśmie procesowym z dnia 8 listopada 2025 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi podkreślając, że nie mógł przedstawić postanowienia o zabezpieczeniu alimentów skoro sąd przez ponad pół roku go nie wydała i nie może być obarczony odpowiedzialnością za to, że sąd nie wypełnia swojego ustawowego obowiązku, który powinien zrealizować w terminie 7 dni. Wniósł również o przeprowadzenie dowodu z postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. akt [...] - dotyczącego zabezpieczenia alimentacyjnego oraz z akt postępowania o miejsce pobytu dzieci (sygn. akt [...]).Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) zwanej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie to, zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie, w trybie uproszczonym, została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie na postanowienie wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego.Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów k.p.a. Na tej podstawie uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu wznowienie postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego na J. W. na podstawie wniosku skarżącego z dnia 1 stycznia 2025 r. było bowiem niedopuszczalne.Stosownie do zakresu przedmiotowego wniosku skarżącego wyjaśnić trzeba, że wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, który stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie, w którym decyzja ta zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1-8 oraz art. 145a i art. 145b k.p.a. Przepis art. 145 § 1 k.p.a. wprost stanowi o tym, że postępowania wznawia się w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.Stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i 145b następuje tylko na żądanie strony.Zgodnie z art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1) z tym, że w przypadku złożenia podania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).Wniesienie przez stronę podania nie powoduje jednak automatycznego wznowienia postępowania. Stosownie do art. 149 § 1 k.p.a. o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 k.p.a. stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wydanie tego postanowienia odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ bada kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym (tj. czy podanie pochodzi od strony), przedmiotowym (tj. czy dotyczy sprawy zakończonej ostateczną decyzją), a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie i czy żądanie odnosi się do ustawowych przesłanek wznowienia. Nie może natomiast jeszcze oceniać, czy wskazane przez stronę podstawy wznowienia faktycznie wystąpiły. Dopiero pozytywna ocena co do spełnienia wszystkich ww. warunków formalnych skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu i przejściem do fazy rozpoznawczej obejmującej ocenę w zakresie wystąpienia przesłanek wznowienia i w razie ich zaistnienia ponowne rozpoznanie sprawy.W przypadku ustalenia, że wskazane warunki formalne nie zostały spełnione organ zobowiązany jest natomiast wydać na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, które skutkuje zakończeniem postępowania na tym etapie oraz brakiem możliwości merytorycznego badania sprawy. Wydając takie postanowienie organ nie ocenia okoliczności faktycznych wskazanych we wniosku w kontekście wystąpienia przesłanek wznowienia. Ustalenia takie mogą być dokonane dopiero we wznowionym postępowaniu, po jego formalnym wszczęciu w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a.Mając na uwadze szczególny charakter instytucji wznowienia, jako stanowiącej wyjątek od zasady trwałości decyzji, podkreślić trzeba, że przepisy określające warunki tego trybu muszą być stosowane wprost, a ich wykładnia nie powinna być rozszerzająca. Ocena formalna dotycząca dopuszczalności i skuteczności wniosku skarżącego o wznowienie postępowania powinna tym samym zostać dokona stosownie do wymogów wynikających z ww. przepisów. W każdym zatem przypadku ustalenie, że sprawa, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania nie została zakończona decyzją ostateczną, powinno prowadzić do odmowy wznowienia postępowania w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.Taka też była podstawa faktyczna wydania w rozpatrywanej sprawie zaskarżonego postanowienia, które w ocenie Sądu jest prawidłowe.Dostrzec należy, że skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania, w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko J. W. Sprawa ta nie została jednak zakończona ostateczną decyzją. Wniosek złożony w tym przedmiocie przez skarżącego dnia 1 stycznia 2025 r. organ pierwszej instancji pozostawił bowiem bez rozpatrzenia.Skoro zatem sprawa objęta wnioskiem o wznowienie nie została zakończona ostateczną decyzją, to nie został spełniony konieczny warunek, od którego zależy samo uruchomianie tego nadzwyczajnego trybu postępowania. Wznowienie jest bowiem instytucją procesową umożliwiającą ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i ponowne wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. To natomiast nie jest możliwe, gdy w sprawie postępowanie zostało zakończona wydaniem ostatecznej decyzji. Wszczęcie postępowania wznowieniowego nie jest bowiem możliwe w stosunku do działań organów podejmowanych w innej formie prawnej, aniżeli decyzja mająca cechę ostateczności.Reasumując, w zaistniałych okolicznościach, zdaniem Sądu, prawidłowo w niniejszej sprawie zastosowano art. 149 § 3 k.p.a. i orzeczono o odmowie wznowienia postępowania. Prawidłowo też w związku z tym odstąpiono przy wydaniu zaskarżonego postanowienia od zbadania czy rzeczywiście zaistniała powołana we wniosku podstawa wznowienia.Jeszcze raz podkreślić trzeba, że brak w obrocie prawnym decyzji ostatecznej powoduje, że wznowienie postępowania w takiej sprawie jest niedopuszczalne.Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić z kolei trzeba, że nie mogły one odnieść skutku, gdyż zaskarżone postanowienie dotyczy tzw. fazy wstępnej postępowania, która ma charakter formalny i odnosi się do badania wymogów dopuszczalności wniosku o wznowienie. Na tym etapie organy nie oceniają, czy wskazane przez stronę przyczyny wznowienia faktycznie wystąpiły i nie rozpoznają ponownie sprawy objętej wznowieniem. Ta kwestia podlega ocenie dopiero w fazie następującej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Czynności podejmowane przed wszczęciem postępowania nie są czynnościami procesowymi, wobec czego w ich granicach nie mieści się ewentualne prowadzenie postępowania wyjaśniającego w kwestii zaistnienia przesłanek wznowienia i ponownego rozpoznania sprawy.Z tego też względu, w ocenie Sądu, bezzasadny był wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z akt postępowania sądowego w sprawie miejsca pobytu dzieci oraz postanowienia sądu dotyczącego zabezpieczenia alimentacyjnego. Zaskarżone postanowienie nie dotyczyło bowiem kwestii merytorycznych związanych z rozpoznaniem sprawy o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, a Sąd dokonując oceny w niniejszej sprawie nie był upoważniony do merytorycznego rozpoznania sprawy ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. Postępowanie sądowoadministracyjne nie służy bowiem wyjaśnianiu okoliczności faktycznych i rozstrzyganiu sprawy, której rozpoznanie należy do kompetencji organów administracji publicznej. Stąd też kwestia uzupełnienia wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego po upływie terminu z art. 24a ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i kwestia istnienia podstaw do jego rozpoznania nie mogła w niniejszej sprawie podlegać ocenie Sądu.Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.. orzekł jak w sentencji.