Postanowienie - I SAB/Wa 53/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z dnia 31 marca 2026
Teza
Odrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym skargi A. B. na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie rozpoznania wniosku o pomoc w ochronie praw i wolności postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE Pismem z przesłanym za pośrednictwem Rzecznika Praw Obywatelskich (dalej: organ) ostatecznie sprecyzowanym pismem z 4 marca 2026 r. A. B. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na bezczynnOdrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym skargi A. B. na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie rozpoznania wniosku o pomoc w ochronie praw i wolności postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE Pismem z przesłanym za pośrednictwem Rzecznika Praw Obywatelskich (dalej: organ) ostatecznie sprecyzowanym pismem z 4 marca 2026 r. A. B. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na bezczynn
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
samorząd terytorialny
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
31 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Przewodniczący
Przemysław Żmich
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę
UZASADNIENIE
Pismem z przesłanym za pośrednictwem Rzecznika Praw Obywatelskich (dalej: organ) ostatecznie sprecyzowanym pismem z 4 marca 2026 r. A. B. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na bezczynność organu w sprawie nr BPW.7211.29.2024.ACK , w której skarżąca zwróciła się z wnioskiem o pomoc w ochronie swoich praw i wolności.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi. Organ wyjaśnił, że skarga skarżącego nie dotyczy bezczynności w wykonywaniu zadań administracji publicznej w formach prawnych podanych przez ustawodawcę kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: ,,ppsa").Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:Na wstępie wyjaśnić należy, że każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co prowadzi do jej odrzucenia.Zgodnie z art. 3 § 2 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:1) decyzje administracyjne;2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego(Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opiniew sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętychw ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.Na gruncie cytowanego wyżej art. 3 § 2 pkt 4 ppsa rozszerzono kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, co jest wiązane z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej oraz z potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej i w zakresie zadań realizowanych przez te organy (por. Woś Tadeusz.Art. 3. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI. Wolters Kluwer, 2016.). Tym samym obywatele i inne podmioty konkretnych uprawnień lub obowiązków mają zapewnioną ochronę w drodze sądowej w sytuacji, gdy odnoszący się do nich akt lub czynność ma cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Mogą bowiem zaskarżyć do sądu administracyjnego takie akty i czynności organu administracji publicznej, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa.Z kolei zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ppsa sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 ppsa).W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie prowadzonej nr BPW.7211.29.2024.ACK. Ze skargi wynika, że skarżąca w dniach 15 i 20 listopada 2024 r. skierowała do Rzecznika Praw Obywatelskich zawiadomienia dotyczące eksmisji matki i trojga małoletnich dzieci, która miała nastąpić z udziałem Policji mimo istnienia prawomocnego postanowienia sądu oddalającego eksmisję. Następnie, w kolejnych miesiącach, tj. od listopada 2024 r. do lutego 2025 r., kierowała do organu dalsze pisma i uzupełnienia, obejmujące między innymi zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstw przez funkcjonariuszy publicznych, informacje o braku skutecznej reakcji Prokuratury i Ministerstwa Sprawiedliwości oraz wskazaniaco do istnienia w ocenie skarżącej mechanizmu systemowego nękania instytucjonalnego obejmującego różne podmioty publiczne. W skardze podniosła, że mimo przekazania pełnego i spójnego materiału Rzecznik Praw Obywatelskich niezajął stanowiska merytorycznego, nie odniósł się do istoty sprawy i nie podjął realnych działań interwencyjnych, ograniczając się jedynie do przesyłania pism o charakterze informacyjnym i technicznym, cytowania przepisów prawa, odsyłania jej do innych instytucji oraz rozdzielania zgłaszanych przez nią zagadnień na odrębne wątki i sygnatury. Skarżąca wskazała ponadto, że w dniu 20 stycznia 2026 r. skierowała do Rzecznika wezwanie do usunięcia bezczynności, wyznaczając siedmiodniowy termindo udzielenia informacji o stanie sprawy, zakresie podjętych czynności i terminie rozstrzygnięcia, które pozostało bezskuteczne. W konsekwencji wniosła ostwierdzenie bezczynności Rzecznika Praw Obywatelskich, stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do merytorycznego rozpoznania sprawy, a także do udostępnienia informacji o wszystkich postępowaniach i sprawach dotyczących skarżącej i jej rodziny, zarejestrowanych pod innymi sygnaturami, oraz do niezwłocznego podjęcia realnych działań ochronnych.Skarga ta nie może jednak podlegać merytorycznemu rozpoznaniu przez sąd administracyjny, gdyż jej przedmiot nie mieści się w granicach właściwości sądu administracyjnego określonych w art. 3 § 2 ppsa. Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest organem administracji publicznej, lecz konstytucyjnym organem ochrony prawnej, stojącym na straży wolności i praw człowieka i obywatela. Do jego zadań nie należy prowadzenie postępowania administracyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2025, poz.1691 ze zm., dalej: kpa) ani wydawanie wobec wnioskodawcy rozstrzygnięć administracyjnych podlegających kontroli sądu administracyjnego. Wniosek kierowany do Rzecznika na podstawie art. 80 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z zm.) uruchamia swoisty, odrębny tryb działania, którego ramy określa ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2024 r. poz. 1264 z zm.). Zgodnie z art. 11 tej ustawy, po zapoznaniu się z wnioskiem Rzecznik może sprawę podjąć, poinformować wnioskodawcę o przysługujących mu środkach działania, przekazać sprawę według właściwości albo sprawy nie podjąć, zawiadamiając o tym wnioskodawcę. Oznacza to, że czynności Rzecznika podejmowane w następstwie skargi obywatela mają charakter ustrojowo-ochronny, a nie władczy i administracyjnoprawny. Nie są one aktami, czynnościami ani bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu ppsa, lecz przejawemwykonywania przez Rzecznika jego konstytucyjnej funkcji ocennej i interwencyjnej. Z tego względu nawet zarzut, że Rzecznik nie podjął oczekiwanych przez skarżącą działań, nie wydał stanowiska merytorycznego, prowadził sprawę fragmentarycznie, przekazywał pisma do innych instytucji czy nie udzielił odpowiedzi odpowiadającej oczekiwaniom skarżącej, nie kreuje po stronie sądu administracyjnego kompetencji do kontroli takich działań. Skarga na bezczynność lub przewlekłość jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy dotyczy podmiotu i sprawy podlegających kontroli sądowoadministracyjnej. Tymczasem brak jest normy prawnej, która przewidywałaby możliwość wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na sposób wykonywania przez Rzecznika Praw Obywatelskich jego kompetencji wynikających z Konstytucji RP i ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że rozpatrywanie przez Rzecznika Praw Obywatelskich kierowanych do niego wniosków nie następujew formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ppsa. Dlatego też ocena podejmowanych przez Rzecznika działań nie należy do właściwości sądu administracyjnego.Skoro zatem działania Rzecznika Praw Obywatelskich podejmowane na podstawie przepisów ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich nie należą do aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego, skargę wniesioną w niniejszej sprawie należy uznać za niedopuszczalną.Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ppsa, postanowił jak w sentencji., postanowił jak w sentencji.