Postanowienie - III SA/Gd 239/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 26 czerwca 2026
Teza
Odrzucono skargę. Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. M., M. M. na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2026 r., nr PRL-00000000000322-2026 w przedmiocie odmowy zgody na zmianę terminu i miejsca rehabilitacji leczniczej postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE W dniu 24 kwietnia 2026 r. L. M. i M. M. wnieśli skargę "na decyzję ZUS oOdrzucono skargę. Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. M., M. M. na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2026 r., nr PRL-00000000000322-2026 w przedmiocie odmowy zgody na zmianę terminu i miejsca rehabilitacji leczniczej postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE W dniu 24 kwietnia 2026 r. L. M. i M. M. wnieśli skargę "na decyzję ZUS o
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
samorząd terytorialny
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
płatnik składek / pracodawca
Data orzeczenia
26 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Maja Pietrasik
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę
UZASADNIENIE
W dniu 24 kwietnia 2026 r. L. M. i M. M. wnieśli skargę "na decyzję ZUS o odrzuceniu wniosku o łączeniu skierowań na leczenie rehabilitacyjne" z dnia 13 kwietnia 2026 r., nr PRL-00000000000322-2026Skarżący wystąpili o ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd administracyjny i umożliwienie małżonkom wspólnego wyjazdu na rehabilitację.W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi, która dotyczy zwykłego pisma informacyjnego i nie jest też decyzją ZUS.Wyjaśniono, że skarżący - tak sformułowaną jak wyżej skargą - objęli skierowane do L. M. pismo informacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2026 r., w którym poinformowano, że lekarz orzecznik nie wraził zgody na zmianę terminu i miejsca rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS przyznanej wcześniej L. M. oraz że ma ona prawo skorzystać z rehabilitacji tylko w takim miejscu i terminie jaki określono już wcześniej. Wyjaśniono, że nie jest możliwe łączne rozpatrywanie spraw dwóch osób w ramach jednego postępowania. Poinformowano również, że zasadą pozostaje, że miejsce i termin rehabilitacji są przyznawane zgodnie z kolejnością wydanego orzeczenia i datą doręczenia orzeczenia, po wydaniu przez lekarza orzecznika orzeczenia w sprawie potrzeby rehabilitacji leczniczej.Wskazane pismo informacyjne zostało wystosowana do L. M. na skutek jej pisma z dnia 9 kwietnia 2026 r., zatytułowanego "Odwołanie/Prośba o połączenie skierowań do sanatorium", w którym zwróciła się do ZUS o ponowne rozpatrzenie jej prośby, aby mogła wraz z mężem skorzystać z leczenia rehabilitacyjnego w tym samym miejscu i terminie. Wskazała bowiem, że starając się o przyznanie leczenia rehabilitacyjnego, ona i jej mąż prosili o połączenie ich skierowań. Tymczasem M. M. otrzymał skierowanie do ośrodka w R., a L. M. do ośrodka w P. oraz w innych terminach.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:Badanie dopuszczalności rozpoznania wniesionej do sądu administracyjnego skargi jest dokonywane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.").Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych został przez ustawodawcę określony w art. 3 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:1) decyzje administracyjne;2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803 – dalej w skrócie jako "k.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawanew indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnegoi terenowych organów administracji rządowej;6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków,inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.).Dokonane wyliczenie stanowi katalog zamknięty, zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach enumeratywnie przez ustawę wymienionych. Innymi słowy, skarga wniesiona na akt lub czynność,które nie zostały wymienione w powyższym katalogu podlega odrzuceniu zgodniez treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż zainicjowana taką skargą sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego.Badając dopuszczalność skargi, Sąd miał na uwadze, że co do zasady postępowanie przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowi o tym przepis art. 180 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, w skrócie: "k.p.a."). Przepis ten jednocześnie zastrzega, że reguła ta przestaje obowiązywać, gdy przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.Przepis art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: z 2026 r., poz. 199 ze zm, w skrócie "u.s.u.s.") przesądza z kolei, że regułą pozostaje, że od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.Odwołanie do sądu powszechnego przysługuje także w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3 u.s.u.s).Odwołanie o którym mowa wyżej, stosownie do art. 83 ust. 1 u.s.u.s. może zatem dotyczyć wydanej przez ZUS decyzji dotyczącej w szczególności:1/ zgłaszania do ubezpieczeń społecznych;1a/ ustalania płatnika składek;2/ przebiegu ubezpieczeń;3/ ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek;3a/ ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek;4/ ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;5/ wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych;6/ odmowy skierowania na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej.jak i w przypadku bezczynności w wydaniu tego rodzaju decyzji przez organ ZUS.Z przywołanych przepisów wynika zatem, że ochrona prawna w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady realizowana jest więc przez sądy powszechne i sprawujący nad nimi nadzór judykacyjny Sąd Najwyższy według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 i art. 2 § 1 k.p.c.).Właściwość rzeczowa sądów administracyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma zaś charakter wyjątku, będącego konsekwencją art. 83 ust. 4 u.s.u.s. W powołanym przepisie, na zasadzie odstępstwa od reguły wynikającej z art. 83 ust. 2 u.s.u.s, wskazano bowiem, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w art. 83 ust. 2 u.s.u.s nie przysługuje. W takiej sytuacji stronie przysługuje natomiast prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, to jest prawo zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie k.p.a. (art. 127 § 3 k.p.a.), od decyzji ZUS wydanej w tym trybie będzie przysługiwała skarga do sądu administracyjnego, a więc tylko gdy przedmiotem postępowania są kwestie wymienione w art. 83 ust. 4 u.s.u.s.Reasumując, właściwość rzeczowa sądów administracyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ograniczona jest zatem wyłącznie do 3 rodzajów spraw, które zostały enumeratywnie wymienione w art. 84 ust. 4 u.s.u.s., a więc dotyczących świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku, odmowy przyznania tego rodzaju świadczeń, a także spraw dotyczących wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru.Jak wynika z powyżej przedstawionych przepisów właściwością tą nie są objęte niewątpliwie decyzje ZUS dotyczące odmowy skierowania na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej (art. 83 ust. 1 pkt 6 u.s.u.s.).Wyjaśnienia w tym zakresie wymaga, że art. 83 ust. 1 pkt 6 u.s.u.s. został dodany do ustawy na mocy ustawy zmieniającej z dnia 18 grudnia 2025 r. (Dz.U. z 2026, poz. 26) zmieniającej u.s.u.s w tym zakresie z dniem 13 kwietnia 2026 r.Pismo z dnia 13 kwietnia 2026 r. o odmowie zmiany warunków przyznanej wcześniej rehabilitacji leczniczej, nawet gdyby można je było zakwalifikować jako "decyzję dotyczącą odmowy skierowania na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej" nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Kognicji sądu administracyjnego nie można bowiem w tym przypadku wyprowadzić w oparciu o art. 3 § 3 p.p.s.a. z ustawy szczególnej jaką jest u.s.u.s. Od dnia 13 kwietnia 2026 r. wprost przewidziano bowiem w tej ustawie, że od decyzji o odmowie skierowania na rehabilitację przysługuje odwołanie do sądu powszechnego.Sąd podziela przy tym jednak stanowisko ZUS zawarte w odpowiedzi na skargę, że pismo organu z dnia 13 kwietnia 2026 r., wskazujące, że L. M. może skorzystać z rehabilitacji tylko w zaproponowanym jej miejscu i czasie oraz że nie można "połączyć skierowań" małżonków, nie ma charakteru decyzji z zakresu ubezpieczeń społecznych i ma charakter informacyjny. Pismo to zawiera wyjaśnienie obowiązujących warunków skorzystania z rehabilitacji przyznanej już wcześniej przez ZUS każdemu z małżonków z osobna. Żadnemu z małżonków nie odmówiono więc skierowania na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej. Akta sprawy potwierdzają, że wobec L. M. i M. M. lekarze orzecznicy ZUS wydali w lutym 2026 r. odrębne orzeczenia stwierdzające, dla każdego z małżonków z osobna, potrzebę rehabilitacji.Wywiedziona przez skarżących skarga do sądu administracyjnego nie mieści się więc w zakresie spraw, o których mowa w art. 84 ust. 4 u.s.u.s. Jednocześnie niewątpliwie dotyczy kwestii z zakresu ubezpieczeń społecznych, jednakże nie stanowi w tym zakresie odmownego rozstrzygnięcia o uprawnieniu do rehabilitacji leczniczej jako takiej, ale informację o tym, że nie można zmienić miejsca i terminu zaplanowanej rehabilitacji.Z powyższej przedstawionych względów, Sąd ocenił, że skarga na tego rodzaju pismo ZUS nie należy do spraw podlegających właściwości sądów administracyjnych.W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a..