Postanowienie - III SA/Kr 818/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - z dnia 26 czerwca 2026
Teza
Odrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Niedźwiedź po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi H. sp. z o.o. w W. nr 3799/2021 z dnia 2 marca 2021 r. nr 45125/2022 z dnia 10 czerwca 2022 r. nr 21157/2023 z dnia 16 marca 2023 r. nr 33287/2023 z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr 87108/2023 z dnia 6 grudnia 2023 r. nr 55968/2024 z dnia 12 lipca 2024 r. nr 55984/2024 z dnia 12 lipca 2024 r. nr 56532/2024 z dnia 12 lipca 2024 rOdrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Niedźwiedź po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi H. sp. z o.o. w W. nr 3799/2021 z dnia 2 marca 2021 r. nr 45125/2022 z dnia 10 czerwca 2022 r. nr 21157/2023 z dnia 16 marca 2023 r. nr 33287/2023 z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr 87108/2023 z dnia 6 grudnia 2023 r. nr 55968/2024 z dnia 12 lipca 2024 r. nr 55984/2024 z dnia 12 lipca 2024 r. nr 56532/2024 z dnia 12 lipca 2024 r
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Przedmiot
ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym jako pracownik / pozorność umowy o pracę
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap
odwołanie od decyzji organu rentowego / I instancja sądowa
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
samorząd terytorialny
ubezpieczenia społeczne
ZUS
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
uczestnik postępowania
uczestnik
Data orzeczenia
26 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Przewodniczący
Michał Niedźwiedź
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę
UZASADNIENIE
Sąd wskazuje, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności jest zobowiązany do zbadania, czy w przedmiotowej sprawie skarga jest dopuszczalna z punktu widzenia zakresu kognicji sądu administracyjnego. Jeżeli wynik tej oceny okaże się negatywny, to Sąd zobligowany jest skargę odrzucić i nie bada zasadności podniesionych w niej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Jest ono równoznaczne z odmową rozpatrzenia sprawy i nadania jej dalszego biegu.Właściwość rzeczową sądu administracyjnego określa art. 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei, stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:1) decyzje administracyjne;2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.Stosownie do art. 3 § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).Z powyższych przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ściśle określonych przez ustawę. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że nie należy ona do jego właściwości.Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie skarżąca Spółka uczyniła szereg decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wymienionych w komparycji postanowienia, które – uogólniając - dotyczyły niepodlegania przez uczestnika postępowania (M. P.) ubezpieczeniom społecznym. Sprawa niniejsza należy zatem do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, do której zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2026 r., poz. 199 ze zm., dalej "u.s.u.s.").Sąd podkreśla w związku z tym, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2026 r. poz. 486 ze zm.), należą do spraw cywilnych podlegających postępowaniu sądowemu według przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Art. 83 ust. 2 u.s.u.s. wskazuje na zastosowanie kodeksu postępowania cywilnego do odwołań od decyzji Zakładu w sprawach indywidualnych. Przepis ten stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.W sprawie należy także zwrócić uwagę na uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10 (OSNP 2011/17-18/233), której nadano moc zasady prawnej, w której wskazano, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy - między innymi - stwierdził, że ustanowiony w art. 83 ust. 1-3 ustawy systemowej w związku z art. 180 i 181 k.p.a. oraz w związku z art. 476 § 2 k.p.c. sądowy tryb odwoławczy odnosi się - z wyjątkiem przewidzianym wyłącznie w art. 83 ust. 4 ustawy systemowej - do wszystkich decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie indywidualnych spraw. Zasada ustanowionego w tych przepisach trybu odwoławczego polega na tym, że od decyzji Zakładu "przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego" z wyłączeniem zarówno administracyjnego postępowania w jego stadiach instancyjnych, jak i weryfikacji decyzji wadliwych w specjalnych trybach. Wszystko na etapie jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego należy do Zakładu, a jedynym środkiem odwoławczym jest "odwołanie do sądu", które przenosi rozpoznanie roszczeń (zobowiązań), co do których Zakład wydał decyzję, na drogę postępowania przed sądem powszechnym. W rezultacie niezależnie od tego, czy podstawę wydania decyzji w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych stanowi art. 83a ust. 1, czy ust. 2 ustawy systemowej, czy też - w braku podstaw do ich zastosowania - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, organem właściwym do jej wydania jest Zakład (jego właściwa terenowa jednostka organizacyjna - art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy systemowej i art. 476 § 4 pkt 1 k.p.c.), a organem odwoławczym - sąd powszechny. W każdym bowiem z tych przypadków decyzja, jako niewymieniona w art. 83 ust. 4 ustawy systemowej, jest indywidualną decyzją wskazaną w art. 83 ust. 1 tej ustawy, od której przysługuje odwołanie do sądu, wszczynające postępowanie cywilne (art. 83 ust. 2 ustawy systemowej; por. także uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II UZP 8/11, OSNP 2012 nr 19-20, poz. 252).Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I OPS 1/13 także wyjaśnił, że w u.s.u.s. przyjęta została zasada stanowiąca, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych podlegają rozpoznaniu w trybie postępowania administracyjnego, a weryfikacja podjętych w tym zakresie decyzji następuje w drodze postępowania sądowego, stosownie do reguł określonych w Kodeksie postępowania cywilnego, tj. przez właściwy sąd powszechny (sąd pracy i ubezpieczeń społecznych). Ustanowiony w sprawach ubezpieczeń społecznych odrębny od określonego przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego tryb odwoławczy skutkuje tym, że wskutek złożenia odwołania od decyzji rozpoznanie sprawy przeniesione zostaje na drogę postępowania sądowego, ale przed sądem powszechnym, a nie sądem administracyjnym.Katalog spraw z zakresu działania ZUS, na które przysługuje administracyjny tryb odwoławczy, a w konsekwencji skarga do sądu administracyjnego, jest zamknięty i został określony w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Nie obejmuje on spraw związanych z podleganiem ubezpieczeniom społecznym. W myśl tego przepisu od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, nie przysługuje odwołanie, o którym mowa w ust. 2, tj. odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (czyli sądu pracy i ubezpieczeń społecznych). Stronie przysługuje w tym zakresie prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.A zatem właściwym trybem zaskarżenia wydanych w sprawie decyzji ZUS, dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym, było odwołanie do sądu powszechnego, a nie skarga do sądu administracyjnego. Należy podkreślić, że wszystkie zaskarżone decyzje zawierały prawidłowe pouczenie o przysługującym, zgodnie z art. 83 ust. 2 u.s.u.s., odwołaniu do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie.Z tego względu Sąd skargę odrzucił biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a..