sygn. III K 51/17 8 sierpnia 2017 Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze

Wyrok z 8 sierpnia 2017, sygn. III K 51/17

Data orzeczenia 8 sierpnia 2017

Sąd Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze

Wydział III Wydział Karny

Przewodniczący Sędzia Daniel Strzelecki

Podstawa prawna

art. 4 kk art. 7 kpk art. 11 kk art. 13 kk art. 19 kk art. 57 akk art. 63 kk art. 85 akk

Pokaż pozostałe podstawy prawne (13)

art. 85 kk art. 86 kk art. 89 kk art. 124 kw art. 157 kk art. 280 kk art. 286 kk art. 288 kk art. 297 kk art. 569 kpk art. 572 kpk art. 577 kpk art. 624 kpk

Sygn. akt III K 51/17

WYROK ŁĄCZNY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 sierpnia 2017r.

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze Wydział III Karny

w składzie:

przewodniczący: SSO Daniel Strzelecki

protokolant: Patrycja Kulig

przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w Jeleniej Górze: Roberta Remiszewskiego

po rozpoznaniu

sprawy K. O.

urodzonego dnia (...) w K.

syna R. i W. z domu R.

skazanego prawomocnymi wyrokami:

1. Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze Zamiejscowego Wydziału Karnego w Kamiennej Górze z dnia 10 czerwca 2013r. w sprawie sygn. akt VII K 120/13 za:

a) przestępstwo z art. 288§1 k.k. w zw. z art. 57a§1 k.k. popełnione w dniu 28 sierpnia 2012r. na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

b) wykroczenie z art. 124§1 k.w. popełnione w dniu 28 sierpnia 2012r. na karę 1 (jednego) miesiąca ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 (trzydziestu) godzin;

c) za przestępstwo z art. 157§2 k.k. w zw. z art. 57a§1 k.k. popełnione w dniu 28 sierpnia 2012r. na karę 7 (siedmiu) miesięcy pozbawienia wolności;

za które to przestępstwa wymierzono mu karę łączną 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 (trzech) lat próby, przy czym postanowieniem tego sądu z dnia 9 kwietnia 2015r. w sprawie sygn. akt. II Ko 113/15 zarządzono wykonanie tej kary łącznej;

2. Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 24 lutego 2014r. w sprawie sygn. akt II K 1055/13 za przestępstwo z art. 297§1 k.k. i art. 13§1 k.k. w zw. z art. 286§1 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k. popełnione w dniu 19 września 2012r. na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 (trzech) lat próby;

3. Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 5 sierpnia 2014r. w sprawie sygn. akt III K 106/13 za przestępstwo z art. 280§2 k.k. i art. 157§1 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k. popełnione w nocy z 14 na 15 czerwca 2013r. na karę 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

4. Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 16 maja 2016r. w sprawie sygn. akt II K 132/16 za przestępstwo z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii na karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

I. na podstawie art. 85§1 i 2 k.k. i art. 86§1 k.k. i art. 89§1b k.k. w zw. z art. 569§1 i 2 k.p.k. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 kwietnia 2016r. - w zw. z art. 4§1 k.k. łączy skazanemu K. O. karę łączną pozbawienia wolności wymierzoną mu wyrokiem opisanym w pkt. 1 części wstępnej niniejszego wyroku i kary pozbawienia wolności wymierzone mu wyrokami opisanymi w pkt. 2 - 4 części wstępnej niniejszego wyroku i wymierza mu karę łączną 5 (pięciu) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

II. na podstawie art. 63§1 k.k. w zw. z art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej w pkt. I części dyspozytywnej niniejszego wyroku kary łącznej pozbawienia wolności zalicza skazanemu okresy odbytych przez niego kary łącznej pozbawienia wolności i kar pozbawienia wolności w sprawach opisanych w pkt. 1 - 4 części wstępnej niniejszego wyroku;

III. na podstawie art. 572 k.p.k. w pozostałym zakresie postępowanie umarza;

IV. na podstawie art. 29 ustawy z dnia 26 maja 1982r. prawo o adwokaturze w zw. z §4 ust. 1 i 3, §17 ust. 5 i §20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokat M. Z. kwotę 144zł oraz dalsze 33,12zł tytułem podatku od towarów i usług za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skazanemu z urzędu, a ponadto zasądza od Skarbu Państwa na rzecz tej adwokat dalsze 117zł tytułem poniesionych przez nią wydatków;

V. na podstawie art. 624§1 k.p.k. zwalnia skazanego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów procesu.

UZASADNIENIE

K. O. został prawomocnie skazany wyrokami:

1. Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze Zamiejscowego Wydziału Karnego w Kamiennej Górze z dnia 10 czerwca 2013r. w sprawie sygn. akt VIII K 120/13 za:

a) przestępstwo z art. 288§1 k.k. w zw. z art. 57a§1 k.k. popełnione w dniu 28 sierpnia 2012r. na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

c) za przestępstwo z art. 157§2 k.k. w zw. z art. 57a§1 k.k. popełnione w dniu 28 sierpnia 2012r. na karę 7 (siedmiu) miesięcy pozbawienia wolności;

Dowód: dane o karalności k. 11-12; wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze Zamiejscowego Wydziału Karnego w Kamiennej Górze z dnia 10 czerwca 2013r. w sprawie sygn. akt VIII K 120/13 k. 14-15; wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 4 października 2013r. w sprawie sygn. akt VI Ka 443/13 k. 16; wyrok Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 16 maja 2016r. w sprawie sygn. akt II K 132/16 k. 7; wyrok Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 24 lutego 2014r. w sprawie sygn. akt III K 1055/13 k. 20-21; wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 5 sierpnia 2014r. w sprawie

sygn. akt III K 106/13 k. 23-25.

Postanowieniem Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 20 sierpnia 2015r. w sprawie sygn. akt V Kow 2208/15/wz K. O. został warunkowo zwolniony z odbycia reszty kary pozbawienia wolności wymierzonej mu wyrokiem Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 5 sierpnia 2014r. w sprawie sygn. akt III K 106/13, jak i z reszty kary łącznej pozbawienia wolności wymierzonej mu wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze Zamiejscowego Wydziału Karnego w Kamiennej Górze z dnia 10 czerwca 2013r. w sprawie sygn. akt VIII K 120/13, przy czym wyznaczono skazanemu okres próby do dnia 18 października 2017r.

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze postanowieniem z dnia 13 września 2016r. w sprawie sygn. akt IV Kow 873/16/owz odwołał K. O. udzielone mu w dniu 20 sierpnia 2015r. przedterminowe zwolnienie.

Dowód: postanowienie Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 13 września 2016r. w sprawie sygn. akt IV Kow 873/16/owz k. 81; postanowienie Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 20 sierpnia 2015r. w sprawie sygn. akt V Kow 2208/15/wz k. 82-83.

K. O. w okresie przebywania w warunkach izolacji penitencjarnej w Areszcie Śledczym w Ś. zachowywał się w sposób umiarkowany, bowiem był 6 – krotnie nagradzany regulaminowo, najczęściej w celu zachęcania do poprawy zachowania, zaś 2 - krotnie wystąpiono z wnioskami o jego ukaranie za przekroczenia regulaminowe polegające na przeszkadzaniu oraz dezorganizowaniu Mszy Świętej, za co ukarano go naganą oraz za wyzywanie słowami wulgarnymi pracownika ambulatorium. Wobec K. O. w okresie jego izolacji w tej jednostce penitencjarnej nie stosowano środków przymusu bezpośredniego, nie podejmował też prób samobójczych, jak również innych działań o charakterze autoagresywnym, a wobec funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w Ś. zachowywał się taktownie, z czym miał jednak problem w czasie jego izolowania w okresie wcześniejszym w Areszcie Śledczym w W.. Skazany ze współosadzonymi nawiązywał prawidłowe relacje, nie powodował sytuacji konfliktowych. Był on jednak uczestnikiem struktur podkultury przestępczej, ściśle hołdował jej zasadom, jak i prezentował mało krytyczny stosunek względem popełnionych przestępstw oraz dotychczasowego trybu życia. K. O. karę pozbawienia wolności odbywał w systemie zwykłym i nie zgodził się go zmienić pomimo tego, że był do zmiany motywowany przez wychowawcę. Chociaż skazanego zakwalifikowano do pobierania nauki w liceum ogólnokształcącym, to jednak oświadczył swemu wychowawcy, że nie zamierza przystąpić do nauki.

Dowód: opinia o skazanym Aresztu Śledczego w Ś. z dnia 6 lipca 2017r. k. 78-79.

Wobec K. O. zaktualizowały się materialnoprawne przesłanki, które obligowały sąd do wydania wyroku łącznego. Antycypując bowiem problem prawny, który zostanie rozważony w dalszej części uzasadnienia, a odnoszący się do względności konkurujących ustaw normujących instytucję kary łącznej, nadmienienia wymagało, że zarówno w przepisach obowiązujących w czasie popełnienia przez skazanego przestępstw, które były przedmiotem trzech chronologicznie pierwszych opublikowanych wobec niego wyroków skazujących, jak i w unormowaniach, które obowiązywały w późniejszym okresie, aż do czasu orzekania w niniejszym postępowaniu, przewidziano że „(…) sąd orzeka karę łączną” (art. 85 k.k. ustawy obowiązującej do dnia 30 czerwca 2015r., jak i art. 85§1 k.k. ustaw obowiązujących po tej dacie). To zaś oznaczało, że obowiązek orzeczenia kary łącznej w przypadku zaistnienia przesłanek do jej wymierzenia aktualizował się niezależnie od tego, którą z tych konkurujących ustaw zastosowano by w niniejszym postępowaniu – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2015r., II KK 84/15, LEX nr 1681879.

Rozważając natomiast zagadnienie, jakie przepisy statuujące instytucję kary łącznej należało zastosować względem K. O., zauważenia wymagało toże ustawą z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2015.396), która weszła w życie w dniu 1 lipca 2015r., istotnie przemodelowano zasady orzekania w przedmiocie kary łącznej. W treści art. 19 ust. 1 powołanej ustawy przewidziano zaś, że przepisów rozdziału IX ustawy, o której mowa w art. 1 (Kodeksu karnego – dopisek S.O.), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Brzmienie tego unormowania mogłoby zatem sugerować, że w sytuacji, gdy jeden z wyroków skazujących uprawomocnił się po dniu 30 czerwca 2015r., to do łączenia sankcji znajdować będą zastosowanie obowiązujące po tej dacie przepisy art. 85 k.k. Należało jednakże zaaprobować zaprezentowany w doktrynie prawa karnego materialnego pogląd, zgodnie z którym, jeżeli przynajmniej jeden z wyroków skazujących uprawomocnił się po wejściu w życie wskazanej ustawy, zaś co najmniej jeden z czynów, za które orzeczono podlegającą łączeniu sankcję, został popełniony przed tą datą, to problem konkurencji ustawy dawnej i obowiązującej, należy rozstrzygać na płaszczyźnie art. 4§1 k.k. – J. Majewski, Komentarz do niektórych przepisów ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw [w:] Kodeks karny. Komentarz do zmian 2015, LEX 2015, teza 2 do art. 19. Rzecz bowiem w tym, że art. 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. nie stawia jednoznacznego zastrzeżenia, iż do kar orzeczonych przed dniem 1 lipca 2015r. stosować trzeba art. 85 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. W treści tego unormowania jednoznacznie statuowano przecież, że w sytuacji łączenia kar orzeczonych wyrokami, które uprawomocniły się przed tą datą i po niej, może zajść „(…) potrzeba orzeczenia kary łącznej (…)” na zasadach określonych ustawą nowelizującą, przy czym prawodawca doprecyzował w dalszej części cytowanego przepisu, że sytuacja taka może wystąpić „(…) w związku z prawomocnym skazaniem po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy” (nowelizującej – dopisek S.O.).

W konkluzji tego fragmentu wywodu podnieść należało, że dwa chronologicznie ostatnie wyroki skazujące zapadłe wobec K. O., a mianowicie wyroki w sprawach o sygn. akt II K 132/16 oraz III K 772/16, uprawomocniły się po dniu 30 czerwca 2015r. Nie można było jednak tracić z pola widzenia tego, że przedmiotem osądu trzech pierwszych wyroków skazujących wydanych wobec niego były czyny, których ustawowe znamiona zrealizowane zostały przed tą datą, co odnosiło się do inkryminowanych zachowań skazanego, które osądzono w sprawach o sygn. akt VIII K 120/13, III K 1055/13 oraz III K 106/13. Dlatego właśnie do oceny względności konkurujących unormowań rozdziału IX Kodeksu karnego należało zastosować zasady statuowane w art. 4§1 k.k. Wprawdzie w treści tego unormowania ustawodawca przewidział prymat stosowania ustawy obowiązującej w chwili orzekania, zastrzegł jednak zarazem, że pierwszeństwo stosowania tej ustawy zostaje wyłączone, gdy ustawę obowiązującą poprzednio należy uznać za względniejszą dla sprawcy.

Oceniając zatem konkurencję ustaw w konkretnych okolicznościach niniejszego postępowania, stwierdzenia w pierwszej kolejności wymagało to, że wybór jednej z nich powinien znajdować oparcie w ustaleniu, która z nich przewiduje w określonej sytuacji prawnej względniejsze dla K. O. konsekwencje, co odnosić należało do całokształtu prawnokarnych konsekwencji wynikających z zastosowania każdej z tych ustaw – wyrok Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 13 stycznia 1970r., V KRN 402/69, OSNKW 1970/4-5/37; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 1996r., I KZP 2/96, OSNKW 1996/3-4/16.

Rozważając w pierwszej kolejności w kontekście wszystkich opublikowanych wobec K. O. wyroków skazujących, którymi orzeczono wobec niego podlegające łączeniu kary pozbawienia wolności, czy przepisy rozdziału IX Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015r. były dla niego względniejsze, należało stanowczo stwierdzić, że wymowa tych właśnie unormowań stawiała skazanego w sytuacji mniej korzystnej względem sytuacji, w której znalazłby się, gdyby zastosowano przepisy obowiązujące po tej dacie.

Zauważyć należało, że w korelacji temporalnej statuowanej w art. 85 k.k. w jego brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015r., a pozwalającej na połączenie wymierzonych K. O. sankcji węzłem kary łącznej orzekanej wyrokiem łącznym, pozostawały jedynie kary pozbawienia wolności wymierzone mu wyrokami w sprawach o sygn. akt VIII K 120/13 oraz III K 1055/13. Wszak wyrokiem w sprawie sygn. akt III K 1055/13 osądzono zachowanie skazanego popełnione w dniu 19 września 2012r., natomiast wyrok, który w rozumieniu art. 85 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015r. otwierał realny zbieg przestępstw, a mianowicie wyrok w sprawie sygn. akt VIII K 120/13, został opublikowany w dniu 10 czerwca 2013r., a więc po dacie popełnienia przestępstwa osądzonego w sprawie o sygn. akt III K 1055/13.

W zbiegu realnym statuowanym w art. 85 k.k. w jego brzmieniu sprzed dnia 1 lipca 2015r. nie pozostawały zatem przestępstwa, które osądzono wyrokami w sprawach o sygn. akt III K 106/13, II K 132/16 oraz III K 772/16. Przedmiotem pierwszego z tych orzeczeń były bowiem przestępstwa popełnione przez K. O. w nocy z 14 na 15 czerwca 2013r., drugim z analizowanych wyroków osądzono jego zachowanie zrealizowane w dniu 26 września 2015r., a ostatnim z tych orzeczeń osądzono przestępstwo popełnione przez skazanego w dniu 24 lipca 2016r. To zaś oznaczało, że oceniane czyny zabronione zostały popełnione przez K. O. po dacie publikacji wyroku, który otwierał realny zbieg, a mianowicie wyroku w sprawie sygn. akt VII K 120/13. Co więcej, przestępstwa, które stanowiły przedmiot rozstrzygnięć w sprawach o sygn. akt III K 106/13, II K 132/16 oraz III K 772/16 także między sobą nie korelowały temporalnie w rozumieniu art. 85 k.k. w jego brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015r. Wyrok w sprawie sygn. akt III K 106/13 został przecież wydany w dniu 5 sierpnia 2014r., zaś orzeczeniami w sprawach o sygn. akt II K 132/16 oraz III K 772/16 objęto przestępstwa popełnione przez skazanego w późniejszym czasie, bowiem odpowiednio w dniu 26 września 2015r. i w dniu 24 lipca 2016r. Skoro ponadto wyrok w sprawie sygn. akt II K 132/16 został ogłoszony w dniu 16 maja 2016r., to przestępstwo osądzone w sprawie sygn. akt III K 772/16 także zostało po tej dacie przez skazanego popełnione, skoro jego ustawowe znamiona zrealizował on w dniu 24 lipca 2016r.

Ogół tych spostrzeżeń pozwalał stwierdzić, że na podstawie przepisów kształtujących instytucję kary łącznej w ich brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015r. nie można by połączyć węzłem kary łącznej orzekanej wyrokiem łącznym sankcji wymierzonych K. O. wyrokami w sprawach o sygn. akt III K 106/13 oraz II K 132/13. Możliwość połączenia tych sankcji, jak i kar wymierzonych skazanemu dwoma pierwszymi chronologicznie wyrokami skazującymi zaktualizowała się natomiast na podstawie przepisów rozdziału IX kodeksu karnego obowiązujących po tej dacie. Co więcej, połączenie wyrokiem łącznym wszystkich kar wymierzonych skazanemu czyniło zadość jego żądaniu, jako że zarówno on, jak i jego obrońca wnioskowali o objęcie wyrokiem łącznym sankcji orzeczonych w sprawach o sygn. akt III k 106/13 i II K 132/16. Z tego powodu dojść należało do przekonania, że obowiązujące przed dniem 1 lipca 2015r. przepisy normujące instytucję kary łącznej stawiały K. O. w sytuacji mniej korzystnej aniżeli przepisy obowiązujące po tej dacie.

W kontekście oceny względności konkurujących ustaw podnieść należało też to, że w art. 85§2 k.k. obowiązującym po dniu 30 czerwca 2015r. ustawodawca statuował, że łączeniu węzłem kary łącznej orzekanej wyrokiem łącznym podlegają kary lub kary łączne, zaś obowiązujący do tej daty art. 85 k.k. przewidywał zasadę łączenia wyłącznie sankcji jednostkowych – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2007r., V KK 419/06, OSNKW 2007/10/74; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2007r. II KK 96/07, OSNKW 2008/1/6. Przyjąć zatem należało, że również analizowana zmiana normatywna wprowadzona ustawą z dnia 20 lutego 2015r. okazała się dla K. O. korzystna. Zważywszy bowiem na fakt, że wyrokiem w sprawie sygn. akt VIII K 120/13 orzeczono wobec niego karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 7 miesięcy pozbawienia wolności, to stosując obowiązujące przed dniem 1 lipca 2015r. unormowania, należałoby przyjąć, że sankcje te wchodząc w skład kary łącznej orzekanej wyrokiem łącznym, współkształtowałby granice tejże kary. W przypadku zatem zastosowania w ramach orzekania o wyroku łącznym w niniejszym postępowaniu przepisów obowiązujących przed dniem 1 lipca 2015r., opisane kary jednostkowe pozwoliłyby na skonstruowanie substratu kary łącznej pozbawienia wolności na pułapie od 7 miesięcy do 1 roku i 1 miesiąca. Fakt zatem połączenia orzeczonych tym wyrokiem jednostkowym kar pozbawienia wolności i wymierzenia K. O. kary łącznej 10 miesięcy pozbawienia wolności, a zatem w granicach asperacji, pozwalał stanowczo stwierdzić, że skoro ta kara łączna nie tworzyła ad casu dolnego pułapu kary łącznej orzekanej wyrokiem łącznym, bowiem ten pułap wyznaczony został orzeczoną wobec skazanego wyrokiem w sprawie sygn. akt III K 106/13 karą 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, to połączenie w niniejszym postępowaniu kary łącznej orzeczonej wyrokiem w sprawie sygn. akt VIII K 120/13, nie zaś kar jednostkowych nim orzeczonych, niosło dla skazanego wyłącznie korzystne skutki.

Nie można było też tracić z pola widzenia tego, że dodanie wskazaną ustawą nowelizującą art. 89§1b k.k. umożliwiło zredukowanie wymiaru kary jednostkowej orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania z miesiąca do dni 15 w przypadku połączenia tej sankcji węzłem kary łącznej i orzeczenia wyrokiem łącznym kary bezwzględnej. Tymczasem obowiązujące poprzednio unormowania dotyczące kary łącznej umożliwiały wprawdzie orzeczenie bezwzględnej kary łącznej pozbawienia wolności z połączenia kar jednostkowych orzeczonych z dobrodziejstwem warunkowego zawieszenia ich wykonania, jeżeli sankcje te, jak w niniejszej sprawie, orzeczono za czyny popełnione po dniu 8 czerwca 2010r. – uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 28 listopada 2013r., I KZP 13/13, OSNKW 2013/12/100. Tym niemiej w stanie prawnym obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015r. nie został przewidziany analizowany mechanizm redukcji wymiaru podlegające łączeniu kary orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Jakkolwiek możliwość zrealizowania takiej redukcji w ramach orzekania po dniu 30 czerwca 2015r. o wyroku łącznym w odniesieniu do podlegających łączeniu jednostkowych kar pozbawienia wolności wymierzonych z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, została dopuszczona w orzecznictwie najwyższej instancji sądowej w oparciu o art. 19 ust. 2 powołanej ustawy nowelizującej - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2016r., sygn. V KK 103/16, LEX nr 2135380. Zaprezentowana w tym judykacie egzegeza została jednak trafnie poddana krytyce w piśmiennictwie prawniczym – J. Matras, Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2016 r., sygn. V KK 103/16, Prok. i Pr. 2017/1/147-155. Glosator ten podniósł bowiem słusznie, że art. 19 ust. 2 przewiduje zastosowanie ocenianego mechanizmu redukcyjnego wyłącznie do kar łącznych prawomocnie orzeczonych przed dniem 1 lipca 2015r.

Niezależnie jednakże od tych dwóch odmiennych kierunków wykładniczych, należało stanowczo wskazać, że skoro wobec K. O. zastosowanie znajdowały przepisy normujące instytucję kary łącznej obowiązujące po dniu 30 czerwca 2015r., to możliwość zastosowania mechanizmu redukcyjnego opisanego w art. 89§1b k.k. nie budziła żadnych wątpliwości. Jako oczywisty jawił się zatem fakt, że instytucja statuowana w tym przepisie zmniejszała granice wymiaru kary łącznej, bowiem tworząca ją kara jednostkowa z warunkowym zawieszeniem jej wykonania orzeczona wyrokiem w sprawie sygn. akt III K 1055/13, w procesie orzekania o karze łącznej efektywnie podlegała skróceniu o połowę.

Przesądzenie, że ustawa obowiązująca do dnia 30 czerwca 2015r. nie była względniejsza dla K. O., nie wyczerpywało jednak zagadnienia dotyczącego względności ustaw konkurujących w czasie. Art. 4§1 k.k. wymaga bowiem zbadania, która z obowiązujących pomiędzy datą czynu a datą wyrokowania ustawa powinna znaleźć zastosowanie w konkretnych okolicznościach sprawy, a więc nakazuje dokonanie wyboru konkretnego stanu normatywnego także w sytuacji, gdy w analizowanym czasookresie obowiązywały więcej niż dwie ustawy, a taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszym procesie. Rzecz bowiem w tym, że w art. 7 ustawy z dnia 11 marca 2016r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych, która weszła w życie w dniu 15 kwietnia 2017r., znowelizowano art. 85§3 k.k. Tymczasem do dnia wejścia w życie tej nowelizacji brzmienie m.in. art. 85§3 k.k., najogólniej rzecz ujmując, nie dawało możliwości stworzenia opisanego w jego treści układu trzech kar pozbawienia wolności – J. Majewski, Kodeks karny. Komentarz do zmian 2015, LEX 2015, tezy 16-22 do art. 85. Jakkolwiek w pkt. II.6 uzasadnienia projektu ustawy z dnia 20 lutego 2015r. (druk sejmowy nr 2393) wyrażono czytelną myśl, która przyświecała projektodawcy dążącemu do wprowadzenia art. 85§3 k.k. Wedle tego założenia wydanie wyroku łącznego nie mogło dotyczyć kar wymierzonych za przestępstwa w sytuacji, gdy po rozpoczęciu, a przed zakończeniem wykonywania innej kary, sprawca dopuścił się popełnienia kolejnego przestępstwa, za które orzeczono karę tego samego rodzaju. W art. 85§3 k.k., który obowiązywał w okresie od dnia 1 lipca 2015r. do dnia 14 kwietnia 2016r., tego zamysłu w odniesieniu do zbiegających się realnie przestępstw, za które wymierzono kary pozbawienia wolności, jednakże nie wyrażono. Z tych zatem powodów przyjąć należało, że jeżeli którykolwiek z czynów, za który wymierzono podlegającą łączeniu karę pozbawienia wolności, został popełniony przed dniem 15 kwietnia 2016r., zaś wyrok łączny wydawany jest po tej dacie, to art. 4§1 k.k. dawał możliwość nieuwzględnienia negatywnej przesłanki wydania wyroku łącznego opisanej w art. 85§3 k.k., jeżeli połączenie sankcji wymierzonych w analizowanym układzie procesowym stawiałoby skazanego w sytuacji korzystniejszej względem tej, w której tych kar nie połączono by – wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 marca 2016r., II AKa 69/16, LEX nr 2039680. Wszak dopiero w art. 85§3 k.k. w jego brzmieniu obowiązującym od dnia 15 kwietnia 2016r. prawidłowo wysłowiono przesłankę, która nie pozwalała na wydanie wyroku łącznego w analizowanym układzie procesowym, skoro w jego treści przesądzono, że jeżeli po rozpoczęciu, a przed zakończeniem wykonywania kary lub kary łącznej sprawca popełnił przestępstwo, za które orzeczono karę tego samego rodzaju lub inną podlegającą łączeniu, orzeczona kara nie podlega łączeniu z karą odbywaną w czasie popełnienia czynu.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszego procesu przypomnieć należało, że K. O. wnosił o objęcie karą łączną m.in. kary pozbawienia wolności wymierzonej mu wyrokiem w sprawie sygn. akt II K 132/16. W tej sprawie skazano go na karę pozbawienia wolności za przestępstwo popełnione w dniu 26 września 2015r., a zatem bezsprzecznie w okresie, gdy korzystał z dobrodziejstwa przedterminowego warunkowego zwolnienia z odbycia reszty kar pozbawienia wolności wymierzonych mu w sprawach o sygn. akt VIII K 120/13 oraz III K 106/13. Jako że kary pozbawienia wolności, z odbycia których K. O. został w dniu 20 sierpnia 2015r. postanowieniem Sądu Okręgowego w Świdnicy w sprawie sygn. akt V Kow 2208/15/wz warunkowo przedterminowo zwolniony aż do momentu upływu wyznaczonego mu okresu próby i dalszych 6 miesięcy poczytywać należało za wykonywane, toteż popełnienie przez niego w dniu 26 września 2015r. przestępstwa powodowało konieczność rozstrzygnięcia na gruncie art. 85§3 k.k. i względności ustaw konkurujących w czasie, czy kara pozbawienia wolności wymierzona mu w sprawie sygn. akt II K 132/16 podlegała łączeniu z karami jednorodzajowymi orzeczonymi w sprawach o sygn. akt VIII K 120/13 oraz III K 106/13 – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2017r., I KZP 12/16, OSNKW 2017/2/8; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 października 2016r., II AKa 388/16, LEX nr 2171141; W. Wróbel (red.), A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część ogólna. Tom II. Część II. Komentarz do art. 53-116, wyd. V, WK 2016, tezy 70-71 do art. 85; M. Mozgawa (red.), Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2017, teza 5 do art. 85. Rzecz bowiem w tym, że w okresie warunkowego zwolnienia z odbycia reszty kar pozbawienia wolności orzeczonych w kilku sprawach, nie da się stwierdzić, którą z tych kar w określonym momencie jednolitego okresu próby skazany odbywa. W tego rodzaju sytuacji aktualizuje się zatem fikcja prawna odbywania przez skazanego w całym okresie warunkowego zwolnienia wszystkich kar pozbawienia wolności objętych dobrodziejstwem analizowanej instytucji prawa karnego.

W przedstawionych okolicznościach podnieść należało, że przestępstwa osądzonego w sprawie sygn. akt II K 132/16 K. O. dopuścił się wprawdzie w okresie odbywania kar pozbawienia wolności w sprawach o sygn. akt VII K 120/13 oraz III K 106/16. Niemniej jednak znamiona tego przestępstwa zrealizował on przed dniem 15 kwietnia 2016r., a zatem zanim statuowano art. 85§3 k.k. w brzmieniu, które uniemożliwiało połączenie węzłem kary łącznej sankcji wymierzonej mu w sprawie sygn. akt II K 132/16 z karami wymierzonymi mu w sprawach o sygn. akt VIII K 120/13 oraz III K 106/13. Wzgląd na tę okoliczność pozwalał stwierdzić, że przepisy normujące karę łączną w okresie od dnia 1 lipca 2015r. do dnia 14 kwietnia 2016r. były względniejsze dla K. O., aniżeli przepisy normujące tę instytucję po tej ostatniej dacie, skoro dawały możliwość uwzględnienia żądania skazanego co do przedmiotowego zakresu łączenia wymierzonych mu sankcji.

Odmiennie przedstawiała się natomiast sytuacja dotycząca zagadnienia połączenia węzłem kary łącznej orzekanej wyrokiem łącznym kary 3 miesięcy pozbawienia wolność wymierzonej K. O. wyrokiem Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 8 marca 2017r. w sprawie sygn. akt III K 772/16. Skazany osądzonego tymże wyrokiem występku dopuścił się bowiem w dniu 24 lipca 2016r., a więc, z jednej strony, w okresie odbywania w ramach warunkowego przedterminowego zwolnienia kar pozbawienia wolności wymierzonych mu w sprawach o sygn. akt VII K 120/13 oraz III K 106/13, skoro odwołanie tego zwolnienia nastąpiło dopiero w dniu 13 września 2016r. Po drugie jednak, K. O. znamiona przestępstwa, które było przedmiotem osądu w sprawie sygn. akt III K 772/16 dopuścił się po wejściu w życie art. 85§3 k.k. w jego brzmieniu, który wysławiał zakaz łączenia kar wymierzonych za przestępstwa, które zostały popełnione w okresie odbywania innych podlegających łączeniu sankcji. Z tego właśnie powodu owa kara orzeczona wobec skazanego nie została w niniejszym postępowaniu połączona węzłem kary łącznej. Co więcej, skoro K. O. nie wnioskował o połączenie tej sankcji wyrokiem łącznym, toteż nie została ona wymieniona w części dyspozytywnej wyroku łącznego.

Analizując natomiast zagadnienie łączenia podlegających połączeniu kar wymierzonych K. O. wyrokami skazującymi opisanymi w części wstępnej wyroku łącznego, jak i uwzględniwszy wskazania zawarte w treści art. 85a k.k. i art. 86§1 k.k., sąd doszedł do przekonania, że łączność podmiotowo - przedmiotowa tych zachowań pozwalała na zastosowanie wobec skazanego zasady zbliżonej do asperacji ukierunkowanej jednak ku zasadzie kumulacji. Zauważenia bowiem na wstępie wymagało to, że najkorzystniejsza dla skazanego zasada absorpcji powinna znajdować zastosowanie w sytuacji, gdy pomiędzy czynami, za które wymierzono kary podlegające łączeniu, zachodziłaby istotna podmiotowo - przedmiotowa zbieżność.

Rozważając zatem kwestię podmiotowo - przedmiotowej łączności czynów osądzonych wyrokami jednostkowymi w sprawach o sygn. akt VIII K 120/13, III K 1055/16, III K 106/13 oraz II K 132/16, za które wymierzono K. O. kary pozbawienia wolności, dostrzegać z jednej strony należało, że wszystkie te przestępstwa popełnił on działając z zamiarem bezpośrednim. Nie można było jednak z drugiej strony abstrahować od tego, że zachowaniom skazanego, które zostały osądzone tymi wyrokami towarzyszyły jednak zróżnicowane motywacje. Rzecz bowiem w tym, że czynu, który był przedmiotem rozstrzygnięcia z pkt. I części dyspozytywnej wyroku w sprawie sygn. akt VIII K 120/13, jak i czynów, które zostały osądzone wyrokami w sprawach o sygn. akt III K 1055/13 oraz III K 106/13 skazany dopuścił się motywowany dążeniem do naruszenia dobra prawnie chronionego w postaci mienia. Dopuszczając się jednak przestępstwa, które było przedmiotem rozstrzygnięcia z pkt. III części rozstrzygającej wyroku sprawie sygn. akt VIII K 130/13, jak i realizując zachowanie, które było przedmiotem wyroku skazującego w sprawie sygn. akt III K 106/13 K. O. zmierzał do naruszenia także zupełnie innego dobra podlegającego prawnokarnej ochronie, a mianowicie zdrowia pokrzywdzonych. Realizując zaś znamiona ustawowe czynu, który został osądzony wyrokiem w sprawie sygn. akt II K 132/16 skazany dążył do naruszenia dobra w postaci obowiązującego w kraju systemu reglamentowania dostępu do substancji psychoaktywnych. Wzgląd na te okoliczności pozwalał zatem na stwierdzenie, że motywacje towarzyszące K. O. przy popełnianiu przestępstw osądzonych wyrokami, za które wymierzono mu sankcje połączone w niniejszym postępowaniu węzłem kary łącznej, zasadniczo się różniły.

Analiza okoliczności przedmiotowych pozostających w zbiegu realnym czynów zabronionych popełnionych przez K. O., a osądzonych w sprawach o sygn. akt VIII K 120/13, III K 1055/13, III K 106/13 oraz II K 132/16, prowadziła natomiast do wniosku, że nie zostały one bynajmniej popełnione w krótkich ostępach czasowych. Wszak realizując przestępcze aktywności objęte tymi skazaniami działał on w okresie od dnia 28 sierpnia 2012r. do dnia 26 września 2015r. To zaś oznaczało, że ustawowe znamiona wszystkich przestępstw osądzonych tymi wyrokami zostały przez K. O. zrealizowane w długiej perspektywie czasowej, bowiem w okresie przeszło 3 – letnim. Nie można było też tracić z pola widzenia tego, że przestępstw, które osądzono w tych sprawach skazany dopuścił się różnych miejscach, a to w K., W., L. oraz M.. Co więcej, czynami, które w niniejszym postępowaniu o wydanie wyroku łącznego tworzyły realny zbieg, godził K. O. w różnorodne dobra prawnie chronione, a to w mienie, zdrowie i system reglamentowania dostępu do substancji psychoaktywnych.

Z omówionych wyżej przyczyn odnoszących się do podmiotowo – przedmiotowej łączności zachowań opisanych w pkt. 1 - 4 części wstępnej wyroku łącznego, należało zatem definitywnie wykluczyć możliwość przyjęcia, że analizowane działania K. O. stanowiły emanację realizacji chociażby zbliżonego planu.

Określając wymiar kary łącznej w odniesieniu do sankcji orzeczonych wobec K. O. w tych sprawach sąd miał również na względzie globalną ocenę zachowania skazanego. Przy analizie tego zagadnienia na pierwszy plan wysuwało się spostrzeżenie, zgodnie z którym skazany w latach 2012 - 2016 niemal notorycznie dopuszczał się bardzo poważnych przestępstw. Nie można było też tracić z pola widzenia tego, że K. O. w okresie trwającego niespełna 13 – miesięcy warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia kar pozbawienia wolności wymierzonych mu wyrokami w sprawach o sygn. akt VIII K 120/13 oraz III K 106/13, dopuścił się przestępstw, które osądzono wyrokami w sprawach o sygn. akt II K 132/16 oraz III K 772/16. Pomimo zatem zapadających wobec niego kolejno wyroków skazujących oraz wprowadzenia do wykonania wymierzonych mu kar izolacyjnych, nie wyciągnął on jednak żadnych konstruktywnych wniosków na przyszłość.

Co więcej, K. O. pozostając w warunkach izolacyjnych zachowywał się zmiennie. Był on bowiem 6 – krotnie nagradzany regulaminowo, najczęściej jednak w celu zachęcenia go do poprawy zachowania, lecz 2 – krotnie wystąpiono z wnioskami o jego ukaranie za przekroczenia regulaminowe polegające na przeszkadzaniu oraz dezorganizowaniu Mszy Świętej oraz za wyzywanie słowami wulgarnymi pracownika ambulatorium. Co więcej, jakkolwiek wobec funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w Ś. zachowywał się taktownie, a ze współosadzonymi nawiązywał prawidłowe relacje. Niemniej jednak podejmował negatywne zachowania wobec strażników więziennych Aresztu Śledczego w W., gdzie był uprzednio izolowany, a ponadto był uczestnikiem nieformalnych struktur podkultury przestępczej i ściśle hołdował jej zasadom. Wzgląd na te okoliczności pozwalał jeszcze dobitniej stwierdzić, że pomimo wielokrotnego karania K. O. i wdrożenia do wykonania orzeczonych wobec niego kar izolacyjnych, nie zweryfikował on swojej postawy, a jego zachowanie w dalszym ciągu pozostawało dalekie od powszechnie aprobowanego.

W konkluzji tego fragmentu wywodu godziło się zauważyć, że wyrokiem opisanym w pkt. 1 części wstępnej wyroku łącznego skazano K. O. na podlegającą wykonaniu karę łączną 10 miesięcy pozbawienia wolności, za przestępstwo opisane w pkt. 2 tej części wyroku łącznego wymierzono skazanemu karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby, wyrokiem opisanym w pkt. 3 części wstępnej wyroku łącznego skazano go na podlegającą wykonaniu karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, natomiast wyrokiem opisanym w kolejnym punkcie tej części wyroku łącznego skazano go na podlegającą wykonaniu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. To zaś oznaczało, że sąd przy określaniu wymiaru kary łącznej dla tego realnego zbiegu dysponował możliwością określenia granic kary łącznej pozbawienia wolności na pułapie od 3 lat i 6 miesięcy do 6 lat i 4 miesięcy.

Oczywiście ustalając na tym etapie orzekania granice wymiaru kary łącznej, należało uwzględniać rzeczywisty wymiar sankcji orzeczonej w warunkach probacji, bowiem redukcja tej sankcji dopuszczalna była dopiero po ukształtowaniu granic kary łącznej w oparciu o art. 86§1 k.k., a więc na kolejnym etapie orzekania w przedmiocie wyroku łącznego. W sprawie niniejszej zabieg ten miał czysto formalny wydźwięk, jako że dolna granica skonstruowanej przed redukcją kary łącznej wykluczała możliwość orzeczenia jej z dobrodziejstwem warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Stosownie zatem do brzmienia art. 85§1 i 2 k.k. i art. 86§1 k.k. i art. 89§1b k.k. w zw. z art. 569§1 i 2 k.p.k. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 kwietnia 2016r. - w zw. z art. 4§1 k.k. połączono K. O. karę łączną pozbawienia wolności wymierzoną mu wyrokiem opisanymi w pkt. 1 części wstępnej wyroku łącznego i kary pozbawienia wolności wymierzone mu wyrokami opisanymi w pkt. 2 - 4 tej części wyroku łącznego. Z naprowadzonych wyżej powodów traktujących o podmiotowo – przedmiotowej łączności przestępstw, za które skazano K. O. tymi wyrokami wymierzono mu karę łączną 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Zdaniem sądu wymierzona K. O. kara łączna pozbawienia wolności spełni swoje zadania tak wobec niego, jak i w zakresie społecznego oddziaływania sankcji. W ocenie sądu sankcja ta we właściwy sposób uwzględniała wszystkie przywołane okoliczności, które miały wpływ na ukształtowanie jej wysokości. Powinna ona uzmysłowić K. O. nieopłacalność łamania prawa i stanowić dla niego przestrogę na przyszłość. Realizując zadania w zakresie prewencji generalnej wymierzona skazanemu kara łączna powinna natomiast doprowadzić każdego do przeświadczenia, że osoby dopuszczające się przestępstw podlegają nieuchronnej odpowiedzialności karnej.

Działając zaś w oparciu o treść art. 63§1 k.k. w zw. z art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej wobec K. O. kary łącznej pozbawienia wolności zaliczono mu okresy odbytych przez niego kary łącznej pozbawienia wolności i kar pozbawienia wolności w sprawach opisanych w pkt. 1 – 4 części wstępnej wyroku łącznego.

Jako że nie mogły zostać połączone orzeczone wobec K. O. wyrokami w sprawach o sygn. akt VIII K 120/13 oraz II K 132/16 nawiązki, jak również przepadki na rzecz Skarby Państwa dowodów rzeczowych orzeczone wobec niego wyrokami w sprawach o sygn. akt III K 1055/13, III K 106/13, to w tym zakresie postępowanie o wydanie wyroku łącznego na podstawie art. 572 k.p.k. umorzono.

Na podstawie natomiast art. 29 ustawy z dnia 26 maja 1982r. prawo o adwokaturze w zw. z §4 ust. 1 i 3, §17 ust. 5 i §20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokat M. Z. kwotę 144zł oraz dalsze 33,12zł tytułem podatku od towarów i usług za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skazanemu z urzędu, a ponadto zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz tej adwokat dalsze 117zł tytułem poniesionych przez nią wydatków związanych z jej dojazdami na rozprawy.

Działając zaś w oparciu o treść art. 624§1 k.p.k., z uwagi na fakt izolowania K. O., zwolniono go od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów procesu.