sygn. III RN 13/01 6 marca 2002 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 6 marca 2002, sygn. III RN 13/01

Data orzeczenia 6 marca 2002
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Pracy #Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych #wyrok SN
Wyrok z dnia 6 marca 2002 r.
III RN 13/01
Świadczenie usług w zakresie transportu międzynarodowego na pods-
tawie tzw. umowy pośrednictwa, dotyczącej towarów eksportowanych, objęte
jest 0% stawką podatkową w podatku od towarów i usług, jeżeli następuje "w
imieniu dającego zlecenie" (art. 39 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia
1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, Dz.U. Nr 11,
poz. 50 ze zm. w związku z § 58 pkt 2, § 59 ust. 3, § 60 ust. 1 pkt 1 oraz § 66 ust.
1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie
wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o
podatku akcyzowym, Dz.U. Nr 156, poz. 1024 ze zm. oraz art. 734 § 2 w związku
z art. 750 KC).
Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Józef Iwulski, Andrzej Kijowski.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2002 r. sprawy ze skargi An-
drzeja R. i Marka R. - Spółki Cywilnej „K.” w O. na decyzję Izby Skarbowej w O. z
dnia 28 kwietnia 1999 r. [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od
towarów i usług za luty, marzec, maj, czerwiec, sierpień 1998 r., na skutek rewizji
nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego [...] od wyroku Naczelnego
Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu
za dnia 24 maja 2000 r. [...]
o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.
U z a s a d n i e n i e
Pierwszy Urząd Skarbowy w O. decyzją z dnia 1 lutego 1999 r., wydaną na
podstawie art. 21 § 3, art. 53 § 4 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordy-
nacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 10 ustawy z dnia 8 stycz-
nia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11,
2
poz. 50 ze zm.), określił Spółce cywilnej „K.” w W., której wspólnikami są Andrzej R. i
Marek R., nadwyżkę podatku naliczonego nad podatkiem należnym za miesiące: luty
1998 r., marzec 1998 r. wraz z odsetkami, maj 1998 r. wraz z odsetkami, czerwiec
1998 r. wraz z odsetkami, sierpień 1998 r. wraz z odsetkami, a także ustalił dodatko-
we zobowiązanie podatkowe w kwocie 3. 964, zł, odpowiadającej 30% kwoty zawy-
żenia. Decyzja ta opierała się na wynikach kontroli przeprowadzonej przez Urząd
Skarbowy, w czasie której stwierdzono, że Spółka „K.” między innymi: po pierwsze –
zawyżyła wartość sprzedaży eksportowej, co stanowiło naruszenie art. 4 pkt 4
ustawy o podatku od towarów i usług; po drugie – dokonując sprzedaży nieprawidło-
wo stosowała stawkę podatku 0% w rezultacie „refakturowania” usług transportowych
związanych z eksportem towarów, na rzecz podmiotu zagranicznego, które świad-
czone były przez przewoźnika – Spółkę z o. o. „Kd” – Spedytora Międzynarodowego;
zgodnie bowiem z § 60 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15
grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od to-
warów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 156, poz. 1024 – powoływanego
nadal jako: rozporządzenie Ministra Finansów z 1997 r.), eksporter towarów ma
prawo do uznania usług transportu międzynarodowego za eksport usług i do stoso-
wania 0% stawki podatku od towarów i usług wówczas, gdy dokonuje przewozów
towarów przy użyciu własnego środka transportowego i posiada dowód świadczenia
tej usługi, o którym mowa jest w § 62 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z
1997 r.; tymczasem, kontrolowana Spółka „K.”, jako eksporter towarów, nie świad-
czyła usług transportowych własnym środkiem transportu i dlatego też nie miała,
zdaniem Urzędu Skarbowego, prawa refakturowania tych usług, a więc prawa do
zastosowania 0% stawki podatku od towarów i usług, lecz powinna naliczyć podatek
należny wedle stawki 22%; po trzecie – Urząd Skarbowy zakwestionował także
prawo kontrolowanej Spółki „K.” do obniżenia podatku należnego o podatek naliczo-
ny, wynikający z faktur wystawionych przez Spółkę „Kd” za wykonanie usług trans-
portowych, ponieważ faktury te potwierdzały czynności, które w dniu ich wystawienia
nie zostały jeszcze wykonane; na podstawie dokumentów celnych i listów przewozo-
wych stwierdzono bowiem, że przewoźnik wystawił Spółce „K.” faktury przed wyko-
naniem usług transportowych, a wobec tego – stosownie do § 5 ust. 4 rozporządze-
nia Ministra Finansów z 1997 r. oraz art. 19 ust. 3a ustawy o podatku od towarów i
usług – faktury te nie mogły stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o
podatek naliczony. W odwołaniu od powyższej decyzji Urzędu Skarbowego, wspólni-
3
cy Spółki „K.” zarzucili: po pierwsze – naruszenie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o podat-
ku od towarów i usług w związku z § 66 ust. 1 pkt 11 oraz § 60 ust. 1 pkt 1 rozporzą-
dzenia Ministra Finansów z 1997 r., wobec wadliwej wykładni tych przepisów i po-
minięcie faktu, że Spółka „K.” działała jako spedytor ze zlecenia podmiotu zagra-
nicznego; po drugie – niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności
faktycznych, wobec pominięcia znaczenia i skutków prawnych umowy z dnia 15
stycznia 1998 r. zawartej przez Spółkę „K.” z rosyjskim podmiotem gospodarczym –
Jurijem M.M., na podstawie której Spółka „K.” świadczyła usługi spedycji międzyna-
rodowej; po trzecie – bezzasadne zastosowanie sankcji z art. 27 ust. 6 ustawy o po-
datku od towarów i usług oraz ustalenie jej w sposób nieprawidłowy, czyli globalnie a
nie indywidualnie, w odniesieniu do zakwestionowanej deklaracji w podatku od towa-
rów i usług.
Izba Skarbowa w O. decyzją z dnia 28 kwietnia 1999 r., wydaną na podstawie
art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej: po pierwsze – uchyliła zaskarżoną de-
cyzję Urzędu Skarbowego i określiła odmienne kwoty zaległości podatkowych Spółki
„K.” w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za miesiące: luty 1998 r., ma-
rzec 1998 r., maj 1998 r., czerwiec 1998 r. i sierpień 1998 r.; po drugie – uznała za
zasadne odwołanie w części dotyczącej zakwestionowanego przez Urząd Skarbowy
prawa do obniżenia przez Spółkę „K.” podatku należnego o podatek naliczony wyni-
kający z faktur wystawionych przez Spółkę „Kd” za wykonanie usług transportowych,
stwierdzając, iż nie ma najmniejszych wątpliwości, że czynności udokumentowane
tymi fakturami zostały wykonane; po trzecie – uznała za przedwczesne odliczenie w
marcu 1998 r. podatku naliczonego, dokonane wprawdzie na podstawie faktury z
dnia 26 marca 1998 r., ale w sytuacji gdy wywóz z terytorium kraju nastąpił dopiero w
dniu 3 kwietnia 1998 r., a więc Spółka „K.” powinna tę fakturę rozliczyć za miesiąc
kwiecień; po czwarte – Izba Skarbowa podzieliła stanowisko Urzędu Skarbowego, że
Spółka „K.” nie spełniała wymaganych prawem przesłanek, które uprawniają do sto-
sowania 0% stawki w podatku od towarów i usług przy refakturowaniu usług trans-
portu międzynarodowego, ponieważ nie jest uprawnionym przewoźnikiem ani też nie
eksportowała towarów przy użyciu własnego środka transportowego; po piąte – Izba
Skarbowa stwierdziła, że umowa zawarta w dniu 15 grudnia 1997 r. przez Spółkę
„K.” z rosyjskim podmiotem gospodarczym nie jest umową spedycji w rozumieniu art.
794 § 1 KC, skoro w danym wypadku czynności spedytorskie miały być dokonywane
na koszt sprzedającego, czyli odpłatnie bez wynagrodzenia, a ponadto na fakturach
4
rosyjskiego kontrahenta widnieje jedynie należność za transport, nie ma natomiast
wzmianki o płatności za inne czynności, które sprzedający zobowiązał się dokonać
na własny koszt. W skardze Spółki „K.” na powyższą decyzję zarzuciła ona między
innymi, że Izba Skarbowa bezpodstawnie wykluczyła potraktowanie przedstawionej
przez skarżącą „umowę z dnia 15 stycznia 1998 r.” jako dowódu w sprawie oraz nie-
słusznie odmówiła uznania uprawnienia Spółki „K.” do naliczenia 0 % stawki podatku
od towarów i usług z tytułu pośrednictwa w organizacji wywozu sprzedanego towaru
za granicę oraz refakturowania kosztów tego transportu na kontrahenta rosyjskiego.
Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem
z dnia 24 maja 2000 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w O. w części,
w jakiej nie uwzględniała ona zarzutów skarżącego. W uzasadnieniu tego wyroku,
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w szczególności, że zaskarżona decyzja
została wydana z naruszeniem art. 10 ust. 2, art. 26 oraz art. 27 ust. 1 i ust. 6 ustawy
o podatku od towarów i usług, bowiem: po pierwsze – zgodnie z powołanymi przepi-
sami, organ podatkowy był obowiązany wydać odrębne decyzje podatkowe dotyczą-
ce każdego miesiąca i w każdej z nich powinien określić wysokość zobowiązania
podatkowego (kwoty do zwrotu różnicy podatku) oraz dokonać ustalenia dodatkowe-
go zobowiązania podatkowego; jeżeli natomiast organ podatkowy wydał jedną decy-
zję, to wymiar podatku za każdy miesiąc powinien zawierać obydwa wymienione wy-
żej elementy; po drugie – Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Spółka „K.” nie
świadczyła usługi spedycji międzynarodowej i nie działała jako spedytor na zlecenie
podmiotu zagranicznego, skoro bowiem pkt 4 umowy z dnia 15 stycznia 1998 r. za-
wartej pomiędzy Spółką „K.” a firmą rosyjską zawierał klauzulę zobowiązującą sprze-
dającego do dokonania na własny koszt wszelkich czynności związanych z właści-
wym załadunkiem towaru do kontenera, to tym samym wykluczał prawo do wynagro-
dzenia za czynności spedycyjne, a w konsekwencji Spółka „K.” nie miała prawa, przy
refakturowaniu kosztów transportu, do opodatkowania kosztów swych usług podat-
kiem od towarów i usług według stawki 0%; po trzecie – Naczelny Sąd Administra-
cyjny stwierdził, że organ podatkowy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył ani
art. 187 § 1, ani też art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej.
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną od powyż-
szego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we
Wrocławiu z dnia 24 maja 2000 r. [...], zarzucając rażące naruszenie: po pierwsze –
art. 1 i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
5
(Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), „wobec nie ustosunkowania się do zarzutu skargi co
do braku uzasadnienia prawnego dla zakwestionowania przez organy podatkowe
dopuszczalności refakturowania przez stronę skarżącą kosztów usługi międzynaro-
dowego transportu kolejowego świadczonej przez upoważnionego przewoźnika, przy
jednoczesnym istnieniu przesłanek wskazujących na możliwość uwzględnienia tego
zarzutu”. Jakkolwiek bowiem w ustawie o podatku od towarów i usług oraz w przepi-
sach wykonawczych do tej ustawy nie występuje instytucja tzw. refakturowania, to
jednak pojęcie „refakturowania” znane jest w żargonie gospodarczym i dotyczy sy-
tuacji, w której „podmioty gospodarcze rozliczając między sobą dokonywane trans-
akcje, wyłączały z rachunku odzwierciedlającego cenę usługi część kosztów , które
ponosiły w związku z wykonywaniem wzajemnych świadczeń. Kosztami tymi kontra-
hent był obciążany w formie tzw. ‘not księgowych’. Nota księgowa wskazywała, że po
stronie podmiotu dokonującego odsprzedaży nie występował zysk (obrót). Wprowa-
dzenie podatku VAT uniemożliwiło dalsze stosowanie ‘not księgowych’, których
miejsce zajęła ‘faktura’. Charakterystyczną cechą refakturowania jest przenoszenie
kosztów bez jakichkolwiek narzutów – bez jakiejkolwiek ‘wartości dodanej’, będącej
istotnym elementem konstrukcji podatku VAT. Pojęcie refakturowania pojawiło się w
dokumentach urzędowych Ministra Finansów, np. w wytycznych Ministerstwa Finan-
sów z dnia 28 maja 1993 r. w sprawie ewidencji podatku od towarów i usług oraz po-
datku akcyzowego i obrotowego (Dziennik Urzędowy Ministra Finansów Nr 9, poz.
41). Stwierdzono w pkt VII.8., co następuje: ‘Rozliczenie VAT z tytułu kosztów wyło-
żonych przez sprzedawcę mającego numer identyfikacyjny w imieniu nabywcy po-
siadającego także taki numer, a następnie refakturowanych, dokonuje się i rozlicza
według ogólnych zasad stosowanych przy sprzedaży i zakupie’. W praktyce orga-
nów podatkowych i Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczano możliwość
refakturowania sprzedaży takich kategorii dóbr, jak energia elektryczna, usługi tele-
komunikacyjne i radiokomunikacyjne, przy spełnieniu dwóch przesłanek: odsprzedaż
następuje po cenie zakupu, podmiot dokonujący sprzedaży wystawia fakturę VAT
uwzględniającą stawkę podatku VAT lub zwolnienie od VAT, które widnieją w faktu-
rze pierwotnego sprzedawcy, a więc stawkę przedmiotowo właściwą przy sprzedaży
danej usługi”. Stąd w rewizji nadzwyczajnej wyprowadzony został wniosek, że tzw.
refakturowanie jest dopuszczalne, o ile w konkretnym wypadku spełnione zostały
następujące warunki: „z umowy między stronami, z których jedna strona drugiej stro-
nie wystawia refakturę, wynika że koszt ściśle określonego w tej umowie dobra
6
(usługi), np. energii elektrycznej, usługi telekomunikacyjnej, ubezpieczenia rzeczy,
nie będzie stanowił elementu świadczenia, do którego spełnienia jest zobowiązana
określona strona umowy; koszt tego dobra (usługi), który poniosła jedna strona
umowy zostanie ujęty w formie refaktury; stawka podatku od towarów i usług, okre-
ślona w fakturze, zostanie uwzględniona bez zmian w refakturze”. W rewizji nadzwy-
czajnej podniesiono w tym kontekście, że w rozpoznawanej sprawie nie budziło wąt-
pliwości ani organów podatkowych, ani też Naczelnego Sądu Administracyjnego to,
że Spółka „Kd” była uprawniona do świadczenia usług przewozu międzynarodowego,
opodatkowanych stawką 0% oraz że wykonała te usługi, które zostały udoku-
mentowane fakturami, a ich koszt był następnie przedmiotem refakturowania. Rów-
nocześnie, rewidujący wyraził pogląd, iż trafnie przyjął Naczelny Sąd Administracyj-
ny, że umowa Spółki „K.” z przedsiębiorcą rosyjskim „nie jest umową spedycji mię-
dzynarodowej w świetle przepisów polskiego prawa” oraz „że poszczególne usługi o
charakterze spedycyjnym mogą być zakwalifikowane między innymi jako umowa zle-
cenia lub umowa o dzieło albo jako rodzaj umowy nienazwanej (contractus innomi-
natus), do której – zgodnie z art. 750 KC – stosować należy odpowiednio przepisy
dotyczące zlecenia”. Otóż, w opinii rewizji nadzwyczajnej, przedsiębiorca rosyjski –
„Jurij M., zlecając organizację transportu, nie oczekiwał, że przewozu dokona jego
kontrahent, lecz wykładnia umowy z dnia 15. 01. 1998 r. pozwala na ustalenie, że
zawarł z Andrzejem R. i Markiem R., jako wspólnikami Spółki ‘K.’, umowę zawiera-
jącą elementy: (1) umowy zlecenia, w ramach której przyjmujący zlecenie (wspólnicy
Spółki ‘K.’) zobowiązali się do zawarcia dla dającego zlecenie (Jurija M.) umowy
przewozu zakupionych towarów (załadowanych do kontenera) z O. do K. (art. 734
KC), w konsekwencji czego, Spółka „K.” zawarła stosowną umowę ze Spółką „Kd” i
następnie także dokonała przelewu zapłaty wprawdzie we własnym imieniu, lecz na
koszt zleceniodawcy, który na poczet tych wydatków był zobowiązany do wyłożenia z
góry równowartości połowy należności drugiej strony umowy, czego następstwem
było też refakturowanie należności przez Spółkę „K.” na zleceniodawcę; (2) umowy o
świadczenie usług, do której mają zastosowanie przepisy o zleceniu (art. 750 KC),
polegającej na nieodpłatnym załadunku towarów do kontenera i dokonaniu wszelkich
czynności związanych z załadunkiem (bez ich sprecyzowania)”. W rewizji nad-
zwyczajnej podkreślono także, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie rozważył też
tego, „czy z innych przyczyn stanowisko skarżących odnośnie stawki podatku VAT,
było bezzasadne”, a organy podatkowe nie ustaliły, czy czynności wykonane przez
7
Spółkę „K.” były wymienione w załączniku do obowiązującego wówczas rozporzą-
dzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 1997 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wy-
robów i Usług (Dz.U. Nr 42, poz. 264 – powoływanego nadal jako: rozporządzenie w
sprawie PKWiU), wedle którego pośrednictwo w zakresie transportu międzynarodo-
wego, podobnie jak spedycja międzynarodowa, podlegało stawce VAT 0%.
Po drugie - art. 2 ust. 1 - 3 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy o podatku od towa-
rów i usług, „w wyniku przejścia do porządku na ustaleniami organów podatkowych
co do tego, że: a) strona skarżąca faktycznie świadczyła usługi w rozumieniu tej
ustawy i to opodatkowane stawką 22%, a nie odsprzedawała – po cenie zakupu, przy
zastosowaniu stawki VAT właściwej dla sprzedawcy usługi – usługę zakupioną u
uprawnionego przewoźnika, który rzeczywiście dokonał usługi, o której mowa w art.
39 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, w rozumieniu jakie pojęciu usługi transportu międzyna-
rodowego nadawało się (w okresie, którego sprawa dotyczy) w § 59 ust. 1 i 3 oraz w
§ 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r.”.
Po trzecie – art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji po-
datkowej, „w związku z brakiem dokonania przez organy podatkowe ustaleń faktycz-
nych i prawnych, które uzasadniałyby pozbawienie strony prawa do refakturowania
kosztów międzynarodowego transportu kolejowego”.
W konsekwencji, rewizja nadzwyczajna na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o
NSA wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Są-
dowi Administracyjnemu – Ośrodkowi Zamiejscowemu we Wrocławiu do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna. Opodatkowaniu podatkiem od towa-
rów i usług podlega na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej sprzedaż i świadczenie
usług, do których zaliczane są również usługi w zakresie transportu towarów (art. 2
ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług – także w
brzmieniu obowiązującym w 1998 r. oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18
marca 1997 r. w sprawie PKWiU, Dz.U. Nr 42, poz. 264 ze zm.). Równocześnie, sto-
sownie do dyspozycji art. 39 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z § 58 -
§ 60 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wyko-
nania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku
8
akcyzowym (Dz.U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.), 0 % stawką podatkową w podatku od
towarów i usług objęte zostały między innymi „usługi związane bezpośrednio z eks-
portem towarów”, w tym także wtedy, gdy świadczone są one na podstawie „umowy
zlecenia” lub „umowy pośrednictwa” dotyczącej towarów eksportowanych (art. 39 ust.
1 pkt 1 i pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z § 58 pkt 2, § 59 ust.
1 pkt 1 i ust. 3, § 60 ust. 1 pkt 1 oraz § 66 ust. 1 pkt 11 powyższego rozporządzenia
Ministra Finansów). Należy mieć przy tym na uwadze to, iż obowiązująca w tych
wypadkach 0 % stawka podatkowa ma w istocie charakter wyjątku, wobec pow-
szechnie obowiązujących wyższych stawek w podatku od towarów i usług, a w tej
sytuacji przepisy te powinny być interpretowane i stosowane w sposób ścisły (excep-
tiones non sunt extendendae). Odnosi się to również do wymagań prawnych, jakim –
w świetle obowiązującego polskiego porządku prawnego – powinny czynić zadość
umowy, na podstawie których takie usługi (w tym także „usługi transportowe w za-
kresie transportu międzynarodowego”) „związane bezpośrednio z eksportem towa-
rów” lub „dotyczące towarów eksportowanych” (§ 58 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Finansów) są świadczone. I tak, w wypadku umowy zlecenia, w braku odmiennych
postanowień tej umowy, przyjmuje się, że „zlecenie obejmuje umocowanie do wyko-
nania czynności w imieniu dającego zlecenie”, przy czym nie uchybia to przepisom o
formie pełnomocnictwa (art. 734 § 2 KC). Z mocy wyraźnego postanowienia art. 750
KC, podobnie rzecz się ma także w wypadku innych rodzajów umów o świadczenie
usług, które nie są uregulowane innymi przepisami (contracti innominati), bowiem w
tej sytuacji stosuje się do nich odpowiednio przepisy dotyczące umowy zlecenia.
Dotyczy to więc w szczególności również „umowy pośrednictwa”, jako umowy niena-
zwanej.
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że: po pierwsze – na podstawie
zawartej w dniu 15 stycznia 1998 r. umowy z kontrahentem rosyjskim – przedsiębior-
cą Jurijem M., która dotyczyła sprzedaży rzeczy oznaczonych co do gatunku – towa-
rów sanitarno-instalacyjnych, sprzedawca – Spółka „K.” przyjęła na siebie obowiązek
dokonania na własny koszt wszelkich czynności związanych z właściwym załadun-
kiem sprzedanego towaru do kontenera oraz „organizację transportu” sprzedanego
towaru na trasie O. – K. na koszt kupującego; oraz po drugie – następnie, Spółka
„K.” wywiązała się z przyjętego zobowiązania poprzez dokonanie wyboru przewoźni-
ka – Spółki „Kd” i zawarcie z nią we własnym imieniu umowy przewozu towaru, na
podstawie której przewoźnik wystawił Spółce „K.” fakturę za wykonaną usługę. W
9
świetle obowiązujących przepisów prawnych oznacza to, że ani treść umowy pomię-
dzy Spółką „K.” i jej rosyjskim kontrahentem – przedsiębiorcą Jurijem M., ani też
sposób realizacji wynikającego z tej umowy zobowiązania Spółki „K.” w zakresie or-
ganizacji transportu sprzedanego przez nią towaru do Rosji, nie posiadały znamion
prawnych ani „umowy zlecenia”, ani innej nienazwanej umowy o świadczenie usług
(w tym także „umowy pośrednictwa”), skoro w danym wypadku Spółka „K.” zawarła
ze Spółką „Kd” umowę o wykonanie usługi transportu kolejowego sprzedanego towa-
ru „we własnym imieniu”, a nie w imieniu swego rosyjskiego kontrahenta, a tym sa-
mym po prostu wywiązała się z obowiązku ciążącego z mocy prawa na sprzedawcy
(art. 544 § 1 KC). W konsekwencji, wykluczało to także dopuszczalność tzw. refaktu-
rowania, a więc de facto zastosowania przez Spółkę „K.” wobec kontrahenta rosyj-
skiego 0 % stawki w podatku od towarów i usług z tytułu zorganizowanego przez nią
transportu sprzedanego towaru do Rosji. Oznacza to tym samym, że oczywiście
nietrafna okazała się sformułowana w rewizji nadzwyczajnej ocena prawna sugerują-
ca, że w świetle obowiązujących przepisów prawnych zawarta w dniu 15 stycznia
umowa pomiędzy Spółką „K.” i kontrahentem rosyjskim, w zakresie w jakim dotyczyła
obowiązku zorganizowania przez Spółkę „K.” przewozu sprzedanego towaru do
Rosji, zawierała elementy „umowy zlecenia” (art. 734 KC) oraz „umowy o świad-
czenie usług, do której mają zastosowanie przepisy o zleceniu” (art. 750 KC), a w tej
sytuacji – jako usługa pośrednictwa w zakresie transportu międzynarodowego –
podlegała ona 0 % stawce w podatku od towarów i usług.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312
KPC w związku
z art.10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego,
rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postę-
powaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz.189
ze zm.) orzekł jak w sentencji.
========================================