Wyrok z 10 października 2017, sygn. VIII U 1195/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 października 2017 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Grzegorz Tyrka
Protokolant:	Igor Ekert

po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. w Gliwicach

na rozprawie

sprawy W. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

o prawo do emerytury

na skutek odwołania W. K.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

z dnia 16 czerwca 2017 r. nr (...)

oddala odwołanie.

(-) SSO Grzegorz Tyrka

Sygn. akt VIII U 1195/17

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 czerwca 2017r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu W. K. ( K. ) prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, gdyż ubezpieczony:

- nie udowodnił na dzień 1 stycznia 1999r. wymaganego 15 – letniego okresu pracy
w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,

- nie osiągnął wieku emerytalnego,

- jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i nie złożył wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa.

Organ rentowy wskazał, iż do pracy w warunkach szczególnych nie uwzględnił okresu zatrudnienia ubezpieczonego od dnia 1 marca 1979r. do dnia 30 kwietnia 1995r.
na stanowisku ślusarza, gdyż w wykazie A dziale XIV poz.12 wymienione są prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowodorowym, a ubezpieczony
nie wykazał, że w trakcie zatrudnienia wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracę polegającą na spawaniu.

Ubezpieczony w odwołaniu od decyzji sprecyzowanym w piśmie procesowym z dnia 8 sierpnia 2017r. ( k. 7 akt ) domagał się jej zmiany przez przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych po uprzednim zaliczeniu do takiej pracy okresu zatrudnienia w od dnia 1 marca 1979r. do dnia 30 kwietnia 1995r., kiedy to wykonywał pracę polegającą na spawaniu z zastosowaniem różnych materiałów i technik, jako pracę podstawową.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczony W. K. w dniu (...) ukończył 60 lat życia.

Jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i nie złożył wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.

Na dzień 1 stycznia 1999r. udowodnił 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.

Wniosek o przyznanie prawa do emerytury ubezpieczony złożył w dniu 8 czerwca 2017r. i został on rozpoznany decyzją zaskarżoną omówioną na wstępie.

Ubezpieczony w okresie od dnia 1 września 1972r. do dnia 31 lipca 1991r.
był zatrudniony w Zakładach (...) kolejno na stanowiskach: ucznia, frezera, ślusarza ( świadectwo pracy z dnia 25 lipca 1992r., akta ZUS ), a następnie od dnia
1 sierpnia 1991r. do dnia 30 kwietnia 1995r. w powstałym z tego Przedsiębiorstwa - Przedsiębiorstwie Budowlano – (...) w G. ( świadectwo pracy z dnia 29 kwietnia 1995r., akta ZUS ).

Przedsiębiorstwo Budowlano – (...) sporządziło
dla ubezpieczonego świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, w którym zawarło zapis, iż ubezpieczony od dnia 1 marca 1979r. do dnia 30 kwietnia 1995r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych na stanowisku ślusarza wymienionym
w wykazie A dziale XIV poz.12 pkt 4 stanowiącym załącznik Nr 1 do Zarządzenia
Nr 7 Ministra Handlu i (...) Maszynowego z dnia 19 marca 1983r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego.

W/w zakłady pracy zajmowały się wykonywaniem konstrukcji stalowych takich jak: ramy, wysięgniki do dźwigów, hale. Ubezpieczony początkowo pracował jako frezer,
a następnie od 1979r. na stanowisku ślusarza. Jako ślusarz ubezpieczony musiał wpierw odczytać rysunek konstrukcyjny i zgodnie z tym rysunkiem przygotować sobie materiał, który wcześniej pobierał z magazynu. Materiał ten – w zależności od potrzeby - przycinał piłą elektryczną stacjonarną, nożycami gilotynowymi, palnikiem gazowym, a także czyścił przy użyciu drucianej szczotki. Potem te poszczególne elementy składał w określoną konstrukcję spawarką sczepiał punktowo lub na kilka centymetrów. Było to sczepienie prowizoryczne. Następnie było to przekazywane do spawacza, który łączył już całą konstrukcję na stałe.

Razem z ubezpieczonym pracowali w tym czasie J. B. i W. W..

/dowód z: akt ZUS, akt osobowych ubezpieczonego, akt osobowych ubezpieczonego, zeznań świadków J. B. i W. W. oraz zeznań ubezpieczonego/.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego W. K. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 748 ze zm.) – zwanej dalej ustawą – ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w ust. 1a i 1b, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.

Zgodnie z 184 ust. 1 ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy – tj. 1 stycznia 1999r. – osiągnęli:

1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Zgodnie z art. 184 ust. 2 ustawy emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.

Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 ze zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem – pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy .

Z cytowanych norm prawnych wynika, iż odwołujący nabędzie prawo do wcześniejszej emerytury w przypadku łącznego spełnienia przesłanek:

- ukończenia wieku 60 lat,

- legitymowania się okresem ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 25 lat, przypadającym na dzień 1 stycznia 1999r.,

- legitymowania się 15 letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, przypadających na dzień 1 stycznia 1999r.,

- nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego.

W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego dla oceny, czy pracownik pracował
w szczególnych warunkach nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska tylko rodzaj rzeczywiście powierzonej pracy ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 26 czerwca 2015r. sygn. akt (...) LEX nr 1761793 ).

Ubezpieczony W. K. wiek emerytalny 60 lat ukończył w dniu
(...), na dzień 1 stycznia 1999r. legitymuje się 25 - letnim okresem składkowym
i nieskładkowym.

W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się generalnie do ustalenia,
czy odwołujący na dzień 1 stycznia 1999r. posiada 15 - letni okres pracy wykonywanej
w szczególnych warunkach, a konkretnie czy istnieją podstawy do zaliczenia do takiej pracy spornych okresów zatrudnienia ubezpieczonego w Zakładach (...) i następnie w Przedsiębiorstwie Budowlano – (...) łącznie w okresie od dnia 1 marca 1979r. do dnia 30 kwietnia 1995r.

Ubezpieczony na cały powyższy okres zatrudnienia przedłożył wprawdzie w organie rentowym świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych sporządzone przez Przedsiębiorstwo Budowlano – (...) w upadłości, lecz dokument ten organ rentowy zakwestionował z przyczyn wskazanych w decyzji zaskarżonej.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że świadectwo wykonywania prac
w szczególnych warunkach, a także inne dokumenty wystawione przez pracodawcę,
nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art.244§1 i 2 k.p.c., tylko dokumentami prywatnymi, które stanowią dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie ( art.245 k.p.c. ). Dokumenty takie podlegają kontroli zarówno co do prawdziwości podanych w nich faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej ( por. wyrok Sadu Apelacyjnego w Ł. z dnia 26 kwietnia 2017r. III AUa 698/16 ).

W konsekwencji braku uznania przez organ rentowy w/w dokumentu Sąd w toku niniejszego postępowania prowadził szczegółowe postępowanie dowodowe na okoliczność rzeczywiście świadczonej przez ubezpieczonego pracy w okresie spornym i następnie ustalenia czy praca taka mieści się wykazie prac w warunkach szczególnych ( Wykaz A ) stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wymienienie natomiast określonego stanowiska pracy w zarządzeniu resortowym ( na zarządzenie resortowe powołał się zakład pracy w sporządzonym dla ubezpieczonego świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych ) nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej indywidualnych decyzji. Zarządzenia resortowe mogą mieć dla Sądu jedynie charakter interpretacyjny, pomocniczy, lecz nie mają mocy prawnie wiążącej.

Zatem dla ustalenia, że dana osoba pracowała w szczególnych warunkach konieczne jest przyporządkowanie rodzaju wykonywanej pracy do którejś z prac wymienionych w wykazach rozporządzenia z 7 lutego 1983r. ( wykaz A i B ). Sąd nie bada natomiast uciążliwości pracy, czy warunków, w których praca była wykonywana, istotne jest jedynie, aby jej rodzaj dało się zakwalifikować zgodnie z powołanym rozporządzeniem.

W tym miejscu zauważyć należy, że w judykaturze Sądu Najwyższego podkreśla
się jednolicie, iż przewidziane prawo do emerytury wcześniejszej jest ściśle związane
z szybszą utratą zdolności do zarobkowania z uwagi na szczególne warunki lub szczególny charakter pracy. Praca taka, świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu, stąd też wykonująca ją osoba ma prawo do emerytury wcześniej niż inni ubezpieczeni. Prawo to stanowi przywilej i odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 24 ustawy, a zatem regulujące je przepisy należy wykładać w sposób gwarantujący zachowanie celu uzasadniającego to odstępstwo, a więc ściśle ( por. między innymi wyroki SN z dnia 22 lutego 2007r., I UK 258/06, z dnia 17 września 2007r., III UK 51/07, z dnia 6 grudnia 2007r., III UK 62/07, z dnia 6 grudnia 2007r., (...) ).

Stąd dla uznania, że dana osoba pracowała w warunkach szczególnych, konieczne jest ustalenie, że pracowała wykonując pracę w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia z 7 lutego 1983r., czyli codziennie przez co najmniej 8 godzin dziennie.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ubezpieczony – wbrew temu co podnosił w odwołaniu – w okresie spornym nie wykonywał prac spawalniczych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, bowiem w trakcie dniówki roboczej wykonywał różne prace począwszy od przygotowania materiału, cięcia go różnymi urządzeniami m.in. piłą elektryczną, nożycami gilotynowymi, czyszczenia tego materiału szczotką drucianą, łączenia tak przygotowanych elementów, a więc generalnie świadczył czynności ślusarsko – monterskie, które do prac w warunkach szczególnych nie podlegają zaliczeniu. Ubezpieczony wprawdzie wykonywał również czynności spawalnicze polegające na sczepianiu punktowym lub kilkucentymetrowym spawarką elementów konstrukcji stalowych, lecz były one wykonywane w niewielkim zakresie w odniesieniu do dniówki roboczej, a nie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W takiej sytuacji w/w okres sporny nie może zostać zaliczony do pracy w warunkach szczególnej wymienionej w wykazie A dziale XIV poz.12 „ pracy przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym ”.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażony został pogląd, że zawarte w wykazie A, dziale XIV, poz. 12 rozporządzenia określenie " prace przy spawaniu" obejmuje wyłącznie prace wykonywane w przebiegu procesu spawania, a więc czynności związane ze spawaniem ( por. wyrok z dnia 29 stycznia 2008 r., I UK 192/07 ). To bowiem praca przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowowodorowym uznana została za pracę o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości, a nie jakakolwiek inna praca składająca się - obok pracy spawalniczej - na ostateczny rezultat całego procesu produkcyjnego ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca I UK 393/11 ).

Skoro brak jest podstaw do zaliczenia do pracy w warunkach szczególnych okresu spornego, to ubezpieczony nie legitymuje się wymaganym na dzień 1 stycznia 1999r. 15 - letnim okresem takiej pracy, a zatem nie spełnia wszystkich koniecznych przesłanek prawa
do dochodzonego świadczenia. Nadto ubezpieczony jako członek otwartego funduszu emerytalnego nie złożył również wniosku o przekazanie środków zgromadzonych
na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa.

W konsekwencji powyższego, na podstawie powołanych norm prawnych oraz art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. Sąd oddalił odwołanie jako bezzasadne.

(-) SSO Grzegorz Tyrka