Wyrok z 22 lutego 2018, sygn. I C 302/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 lutego 2018 r.

Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSO Przemysław Majkowski

Protokolant : st. sekr. sąd. Beata Krysiak

po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. w Sieradzu

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) SA z siedzibą w W.

przeciwko M. S.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego M. S. na rzecz powoda (...) SA z siedzibą w W. kwotę 80.000,00 (osiemdziesiąt tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 września 2016 roku do dnia zapłaty,

2.  zasądza od pozwanego M. S. na rzecz powoda (...) SA z siedzibą w W. kwotę 9.417,00 (dziewięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 302/17

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 17 stycznia 2017 r. (data wpływu) skierowanym do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie pełnomocnik powoda (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanego M. S. kwoty 80.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 24 września 2016 r. do dnia zapłaty, (pozew k. 2-9).

Nakazem zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym z dnia 05 kwietnia 2017 r. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 41908/17 nakazał pozwanemu M. S. w ciągu dwóch tygodni od doręczenia zakazu zapłacić powodowi kwotę 80.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 24 września 2016 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 1.010,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, albo w tym terminie wnieść sprzeciw do Sądu, (nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym k. 10).

Pełnomocnik pozwanego M. S. w dniu 27 kwietnia 2017 r. (data wpływu) wniósł do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym w dniu 05 kwietnia 2017 r. w sprawie sygn. akt VI Nc-e 41908/17, w którym wniósł o oddalenie powództwa w całości, o przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi właściwemu według właściwości ogólnej pozwanego oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swego środka odwoławczego pełnomocnik pozwanego podniósł, że doszło do zawarcia ugody pomiędzy poszkodowanym reprezentowanym przez ojca W. M., a sprawcą M. S. w dniu 24 października 1999 r. ugody, na mocy której pozwany wypłacił na rzecz poszkodowanego sumę 7.000 zł, zaś ten, przez przedstawiciela ustawowego, zrzekł się dalszych roszczeń, (kserokopia sprzeciwu pełnomocnika pozwanego k. 11-14).

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

W dniu 16 maja 1999 r. w miejscowości L., pozwany kierując pojazdem osobowym marki F. (...) o nr rej. (...) w stanie nietrzeźwości w wyniku niezachowania należytej ostrożności uderzył w tył jadącego w tym samym kierunku skutera (...) bez tablic rejestracyjnych, którym kierował P. M. i którego pasażerem był C. M., powodując u nich obrażenia ciała. Wskutek zdarzenia małoletni wówczas poszkodowany C. M. trafił do obrażeniami do szpitala. Z inicjatywy przedstawicieli ustawowych poszkodowanego w dniu 24 października 1999 r. doszło do zawarcia ugody, pomiędzy poszkodowanym reprezentowanym przez ojca W. M., a sprawcą M. S., na mocy, której pozwany wypłacił na rzecz poszkodowanego sumę 7.000,00 zł, zaś ten zrzekł się przez przedstawiciela ustawowego dalszych roszczeń. W dniu 05 sierpnia 2015 r. pełnomocnik poszkodowanego wystąpił przeciw powódce z wezwaniem do zapłaty. W dniu 26 stycznia 2016 r. powód w związku ze zgłoszeniem szkody doznanej przez poszkodowanego wskutek wypadku z dnia 16 maja 1999 r. wszczął procedurę likwidacji szkody. Na podstawie wyliczenia z dnia 27 stycznia 2016 r. powódka uznała swoją odpowiedzialność odszkodowawczą w związku ze szkodą na osobie C. M. do kwoty 40.160,00 zł. Świadczenie odszkodowawcze we wskazanej wysokości zostało przekazane na rachunek bankowy poszkodowanego w dniu 28 stycznia 2016 r. Następnie na podstawie zawartej ugody powódki z poszkodowanym C. M. z dnia 11 sierpnia 2016 r. powódka w ramach prowadzonego postępowania likwidacyjnego uznała swoją odpowiedzialność odszkodowawczą w związku ze szkodą na osobie C. M. na podstawie ponownego wyliczenia szkody do kwoty 80.000 zł. Dodatkowe świadczenie odszkodowawcze w wysokości 39.840 złotych zostało przekazane na rachunek bankowy poszkodowanego w dniu 12 sierpnia 2016 r. W dniu 13 września 2016 r. powódka skierowała do pozwanego pismo obejmujące przedsądowe wezwanie do zapłaty kwoty w wysokości 80.000 zł w terminie 3 dni od dnia doręczenia. Pismo zostało pozwanemu skutecznie doręczone w dniu 20 września 2016 r., (dowód: kserokopia ugody z dnia 24 października 1999 r. k. 17, kserokopia odpowiedzi na wezwanie do zapłaty k. 18, potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczenia OC k. 43, kserokopia notatki urzędowej k. 44, kserokopia wezwania do zapłaty k. 45-46, kserokopia dokumentacji medycznej poszkodowanego k. 51-52, druk zgłoszenia szkody k. 54-55, decyzja powoda z dnia 27 stycznia 2016 r. k. 59, kserokopia ugody z dnia 11 sierpnia 2016 r. k. 61, decyzja powoda z dnia 11 sierpnia 2016 r. k. 62, przedsądowe wezwanie do zapłaty k. 64).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo jest zasadne i jako takie zasługiwało w pełni na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 ust 4 pkt 5 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 124, poz. 1151) do czynności ubezpieczeniowych należy również prowadzenie postępowań regresowych oraz postępowań windykacyjnych związanych z wykonywaniem umów ubezpieczenia, reasekuracji oraz gwarancji ubezpieczeniowych. Za podstawę prawną dochodzonego przez powoda roszczenia należy przyjąć art. 43 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152) z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2004 roku. Zgodnie z jego brzmieniem zakładowi ubezpieczeń przysługuje prawo dochodzenia zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych odszkodowania, jeżeli kierujący: 1) wyrządził szkodę umyślnie lub w stanie po użyciu alkoholu albo pod wpływem środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii; 2) wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa; 3) nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym, z wyjątkiem przypadków, gdy chodziło o ratowanie życia ludzkiego lub mienia albo o pościg za osobą podjęty bezpośrednio po popełnieniu przez nią przestępstwa; 4) zbiegł z miejsca zdarzenia. Z powyższych przesłanek przyjmuje się, że tylko w przypadku umyślności, która wyraża się w zamiarze bezpośrednim wyrządzenia przez sprawcę skutku w postaci szkody, między działaniem kierującego a wyrządzoną szkodą musi zachodzić adekwatny związek przyczynowy. W odniesieniu do pozostałych przypadków udowodnienie takiego związku do wystąpienia z regresem nie jest konieczne, wystarczy bowiem jedynie wykazać, że w momencie wyrządzenia szkody została spełniona jedna z nich. Prawo regresu przysługuje przeciwko kierującemu pojazdem, którym może być sam posiadacz. Istotna jest okoliczność czy była to osoba, która nim kierowała podczas zdarzenia.

Nie budzi wątpliwości w świetle okoliczności sprawy, że dnia 16 maja 1999 roku pozwany M. S. będąc w stanie nietrzeźwości kierując samochodem osobowym marki F. (...) spowodował wypadek w wyniku którego obrażenia odnieśli P. M. i C. M.. Zostało również bezspornie udowodnione, że powódka tytułem szeroko rozumianego odszkodowania wypłaciła na rzecz poszkodowanego C. M. łącznie kwotę 80.000 złotych. Ponadto podkreślić należy, iż okolicznością bezsporną, której sprawca nie kwestionował, pozostaje, że był sprawcą wypadku, który spowodował w stanie po użyciu alkoholu.

Istotą sporu jaki wywiązał się okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest możliwość dochodzenia przez powoda zwrotu wypłaconego w tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych odszkodowania w sytuacji, gdy pełnomocnik pozwanego podnosił zarzut zaspokojenia roszczenia poszkodowanego w całości poprzez zawarcie w dniu 24 października 1999 r. ugody pomiędzy poszkodowanym reprezentowanym przez ojca W. M., a sprawcą M. S., na mocy, której pozwany wypłacił na rzecz poszkodowanego sumę 7.000 zł, zaś ten przez przedstawiciela zrzekł się dalszych roszczeń. Odnosząc się do zarzutu tak sformułowanego przez pełnomocnika pozwanego stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W tym miejscu podkreślić należy, że w dniu podpisania w/w ugody C. M. był małoletni, a zrzeczenie się w jego imieniu roszczeń wymagało, zezwolenia sądu opiekuńczego jako ewidentna czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka i ograniczająca jego prawa przyszłe. Zgodnie art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 101 § 3 k.r.o. dokonana bez zgody sądu opiekuńczego czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniego dziecka jest nieważna. Powyższe sprawia, że ugoda z dnia 24 października 1999 r. na którą powołuje się strona pozwana została zawarta z pogwałceniem art. 101 § 3 k.r.o. i jest w tej części więc nieważna. Na prawnie skuteczne złożenie oświadczenia woli o przyjęciu odszkodowania w kwocie 7.000,00 zł nie była konieczna zgoda sądu opiekuńczego, gdyż ta czynność skutkowała zwiększeniem majątku dziecka. Natomiast zrzeczenie się w imieniu małoletniego C. M. wszelkich innych roszczeń wynikających z odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku z dnia 16 maja 1999 r. jest czynnością o charakterze rozporządzającym. Skutkiem bowiem takiego oświadczenia jest rezygnacja z jakiegokolwiek przyszłego przysporzenia w majątku małoletniego powoda z tego tytułu. W oparciu o powyższe stwierdzić należało, że ugoda z dnia 24 października 1999 r. na którą powołuje się strona pozwana została zawarta z pogwałceniem art. 101 § 3 k.r.o. i jest nieważna.

Poza zarzutem dotyczącym zawarcia ugody wyłączającej, w przekonaniu pozwanego, możliwości dochodzenia od niego roszczeń przez stronę powodową, strona pozwana nie przedstawiła w sprawie innych zarzutów ani wniosków dowodowych, w tych okolicznościach ocena zgłoszonego powództwa mogła dotyczyć tylko podniesionych zarzutów gdyż brak było podstaw do działania Sądu z urzędu.

Ponieważ w odniesieniu do niniejszej sprawy bezspornym było, że sprawca wypadku – pozwany M. S. w chwili zdarzenia był w stanie nietrzeźwości, a także bezspornym również było to, że pojazd mechaniczny sprawcy był wówczas objęty obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych u powodowego zakładu ubezpieczeń, dlatego należało przyjąć, iż spełnione zostały przesłanki formalne do żądania przez Ubezpieczyciela zwrotu równowartości świadczenia wypłaconego poszkodowanemu (z art. 43 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych).

Powód domagał się zasądzenia odsetek ustawowych poczynając od dnia wniesienia następnego po upływie terminu do zapłaty wskazanym w terminie do zapłaty czyli od dnia 24 września 2016 r. Termin wymagalności tego roszczenia można uznać w okolicznościach niniejszej sprawy za usprawiedliwiony. Z załączonych akt szkody wynika bowiem, że powódka wezwała pozwanego ostatecznym wezwaniem, które pozwany odebrał w dniu 20 września 2016 r. roku do zapłaty żądanej kwoty w terminie 3 dni od dnia otrzymania wskazanego pisma. W wyznaczonym terminie pozwany nie zwrócił żądanej kwoty ani nie zakwestionował obowiązku zapłaty, jak również nie wskazał innej osoby która do takiej zapłaty byłaby zobowiązana. Zobowiązania, których źródłem zaistnienia są czyny niedozwolone powstają bowiem w dacie popełnienia tych czynów, a wobec tego, że nie wskazują terminu, w jakim dłużnik powinien naprawić szkodę zaliczane są do zobowiązań bezterminowych. Postawienie takiego zobowiązania w stan wymagalności następuje w rezultacie wezwania dłużnika przez wierzyciela do zapłaty, a zatem wezwanie to przekształca zobowiązanie bezterminowe w terminowe. W tych okolicznościach Sąd uznał, że żądanie odsetek od zasądzonego świadczenia od dnia 24 września 2016 r. tj. dnia następnego po upływie terminu do zapłaty wskazanym w wezwaniu do zapłaty jest zasadne.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. Za stronę przegrywającą sprawę uznać pozwanego, z tego też względu zasądzono od pozwanego M. S. na rzecz powoda (...) S.A. w W. kwotę 9.417,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, na które składają się opłata od pozwu, zwrot kosztów zastępstwa prawnego oraz opłaty od pełnomocnictwa.