Postanowienie - III OW 46/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 30 września 2025
Teza
Odrzucono wniosek. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość, Wodne prawo. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Z. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Z. a Kierownikiem Nadzoru Wodnego w Z. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie nienależytego utrzymywania urządzeOdrzucono wniosek. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość, Wodne prawo. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Z. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Z. a Kierownikiem Nadzoru Wodnego w Z. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie nienależytego utrzymywania urządze
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono wniosek
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
samorząd terytorialny
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
30 września 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Piotr Korzeniowski
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono wniosek
UZASADNIENIE
W piśmie z 30 czerwca 2025 r. Wójt Gminy Z. (dalej: "Wójt") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Kierownikiem Nadzoru Wodnego w Z. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Kierownik Nadzoru Wodnego") przez wskazanie organu właściwego w sprawie nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego.W uzasadnieniu wniosku Wójt wskazał, że w dniu 29 kwietnia 2025 r. S.D.złożył wniosek do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w Z. o podjęcie działań w związku z dewastowaniem i nie wykonywaniem konserwacji urządzenia wodnego przez właściciela sąsiedniej nieruchomości. Sprawa dotyczy rowu melioracji wodnej szczegółowej, oznaczonego w Bazie danych ewidencji urządzeń melioracji wodnych PGW Wody Polskie - R-F, w przebiegu zlokalizowanym na dz. nr [...], obr. [...] w kontynuacji przepustem pod drogą w dz. nr [...] — nieruchomości stanowiących własność R.Z. Wnioskodawca wskazuje na niszczenie, dewastowanie i brak konserwacji urządzenia wodnego przez sąsiada, co powoduje cofanie się własnych odprowadzanych wód opadowych zalegalizowanym wylotem z nieruchomości wnioskodawcy - powodujących szkody i zalewanie własnej nieruchomości.W odniesieniu do wniosku, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w dniu 12 maja 2025 r. przekazało ww. wniosek do załatwienia Wójtowi uznając, że sprawa dotyczy "zmiany stosunków wodnych" na dz. nr [...], wywołanych przez sąsiada wnioskodawcy, czego efektem jest zalewanie i zabagnianie zabudowy mieszkalnej i terenu skarżącego.Wójt, rozpoznając przekazany wniosek uznał się za niewłaściwy w sprawie z uwagi na nieprawidłowości w utrzymaniu urządzenia wodnego, którym jest rów. W związku z powyższym zawiadomieniem z 20 maja 2025 r. w myśl art. 191 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 192 ust. 1 pkt. 1 i pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.), przekazał ponownie sprawę do załatwienia PGW Wody Polskie.Wójt wskazał, że prowadził postępowanie z wniosku S.D. z 3 lutego 2022 r. w zakresie badania naruszenia stanu wody na gruncie, które zostało rozstrzygnięte i posiada wiedzę o warunkach wodnych na nieruchomości skarżącego z uwagi na fakt, że w sprawie prowadzone było postępowanie w sprawie naruszenia stanu wody na gruncie dla dz. nr [...] - ze strony dz. nr [...], jako działań właściciela polegających m.in. na podwyższeniu terenu czy prawidłowości odprowadzania wód deszczowych, czyli na "zmianie stosunków wodnych" niekorzystnie wpływających na grunty sąsiednie. W ustalonym stanie faktycznym Wójt wydał w dniu 5 kwietnia 2023 r. decyzję, a w wyniku wniesionego środka zaskarżenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. decyzją z dnia 29 marca 2024 r. orzekło o odmowie wydania decyzji nakazującej przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Wnioskodawca był czynnie uczestniczącą stroną tego postępowania, znane są mu ustalenia dokonane w sprawie.Wójt odniósł się do wskazań wnioskodawcy z 12 czerwca 2025 r., informując stronę równocześnie o właściwości rzeczowej innych organów w poruszanych przez niego kwestiach.W dniu 16 czerwca 2025 r. do Urzędu Gminy, w odpowiedzi na zawiadomienie o przekazaniu sprawy do załatwienia, wpłynął wniosek PGW Wody Polskie o poprawne określenie przez Wójta organu do załatwienia wniosku i przekazanie tej sprawy do organu właściwego. W piśmie wskazano również, że wniosek strony zawiera kilka spraw i jedna z nich dotyczy "stosunków wodnych".W dokumentacji kolejnej sprawy w sprawie naruszenia "stosunków wodnych" prowadzonej przez Wójta znajduje się pismo Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 7 maja 2024 r., w którym poinformowano, iż organ ten prowadzi postępowanie w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu R-F w dz. nr [...]. Powyższe postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Z. w dniu 16 lutego 2024 r., od której wniesiono odwołanie. W dniu 30 kwietnia 2024 r. Dyrektor PGW WP RZGW w. W., wydał decyzję w sprawie, utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Z treści uzasadnienia tej decyzji, wprost wynika przyczyna zalewania i niekorzystnych warunków wodnych na nieruchomości wnioskodawcy - str. 3, ust. 3 cyt. :.."widoczne jest zastoisko wody powstałe w wyniku braku swobodnego odpływu wody korytem rowu" oraz cyt. w związku z zatopieniem wylotu drenarskiego woda cofa się do sieci drenarskiej przy budynku na dz. [...]".Zdaniem Wójta, mając na względzie fakt, że przedmiotowe postępowanie dotyczy nienależytego utrzymania rowu melioracyjnego (urządzenia wodnego) zastosowanie w sprawie powinien znaleźć art. 191 prawa wodnego, a zatem właściwym do rozpatrzenia wniosku organem pozostaje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.W odpowiedzi na wniosek Kierownik Nadzoru Wodnego wskazał, że pismo z dnia 29 kwietnia 2025 r. zostało przesłane do Nadzoru Wodnego w Z., a nie jak mylnie określono do Zarządu Zlewni w Z. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca po raz kolejny opisuje swój wieloletni, permanentny konflikt sąsiedzki złożony z wielu wątków z zaangażowanymi wieloma instytucjami. W przedmiotowym piśmie zostały przedstawione problemy i wnioski, które nie wchodzą w zakres kompetencji Kierownika Nadzoru Wodnego, w tym m.in.: wybudowanie nielegalnych urządzeń wodnych m.in. wylotów do prywatnego rowu, brak utrzymywania rowu przez sąsiada, dewastacja rowu przez sąsiada, odprowadzanie ścieków z prywatnej posesji przez sąsiada, naruszanie stosunków wodnych przez sąsiada itd. W związku z powyższym Kierownik Nadzoru Wodnego w Z. nie jest władny czynić ustalenia w zakresie wodnogruntowym wyręczając inne organy w sprawie i wydawać decyzje niezgodne z posiadanymi przez siebie kompetencjami, a tym samych wchodzić w ich kompetencje.Kierownik Nadzoru Wodnego w Z. zgodnie z posiadanymi uprawnieniami przekazał powyższe pismo do kilku organów, m.in. Wójta.W odpowiedzi na powyższe pismo do Urzędu Gminy przekazujące w sprawie "zmian stosunków wodnych" na działkach, Wójt pismem z dnia 20 maja 2025 r. przekazał to samo pismo wraz z pismem Nadzoru Wodnego, ale już w przedmiocie nienależytego utrzymania urządzenia wodnego (...).W odpowiedzi kierownik poinformował w piśmie, że poprawnie określono temat sprawy jako "zmianę stosunków wodnych" na gruncie. Wójt został również poinformowany, iż pozostałe wnioski zawarte w ww. piśmie wnioskodawcy zostały również przekazane do pozostałych właściwych instytucji według ich kompetencji.W swym wniosku o rozstrzygnięcie sporu Wójt Gminy Z. wskazał, że postępowanie Gminy w sprawie badania stanu wody na gruncie zostało rozstrzygnięte i zakończone decyzją SKO w J. z 29 marca 2024 r. Według pisma w sprawie pojawiły się jednak kolejne przesłanki, które podnosi w swym piśmie z dn. 25.04.2025 r. skierowanym do Nadzoru Wodnego i przekazanego przez ten Nadzór Wodny do Wójta.Również Wójt w ww. wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego informuje, iż Dyrektor Zarządu Zlewni w Z. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na podstawie art. 191 ustawy pr. wod. prowadził postępowanie administracyjne zakończone decyzję nakazową przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego.Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).Rozważając dopuszczalność wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego należy mieć na względzie, że według utrwalonych poglądów sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której zachodzi rozbieżność stanowisk, co do właściwości organu mającego rozstrzygnąć sprawę, która powinna być usunięta na skutek podjętych w tym kierunku środków prawnych. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie sprawy pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tego samego przedmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Spór kompetencyjny może więc powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Tak więc spór kompetencyjny nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, lecz musi mieć charakter konkretny, dotyczący określonej sprawy administracyjnej, ponadto musi być aktualny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 listopada 2011 r. sygn. akt II OW 95/11 oraz z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II GW 7/11).W przypadku gdy wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie spełnia tych wymogów, brak jest możliwości wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy.Z tych względów w judykaturze wniosek niespełniający wskazanych wymogów uznawany jest za niedopuszczalny (por. postanowienia NSA z 12 sierpnia 2005 r. sygn. akt II OW 25/05 oraz z 21 października 2008 r. sygn. akt II OW 48/08).Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesiony w tej sprawie sądowoadministracyjnej wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny.Dla powstania sporu istotne jest istnienie toczącego się postępowania administracyjnego, na którego tle powstał dany spór lub żądanie wszczęcia takiego postępowania. W przypadku sporów negatywnych postępowanie takie powinno być już wszczęte przez wniosek uprawnionej strony bądź innego podmiotu, który przypisuje sobie taką cechę. Sytuacja taka zachodzi również wówczas, gdy organ dokona wszczęcia postępowania z urzędu, a następnie powziąwszy wątpliwości co do swojej właściwości, wda się w spór kompetencyjny z innym organem. Spór taki natomiast nie będzie miał miejsca, gdy nie toczy się jeszcze postępowanie administracyjne lub gdy toczące się uprzednio postępowanie zostało zakończone (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2022 r., sygn. akt III OW 200/21). Z wniosku i odpowiedzi na wniosek wynika, że w niniejszej sprawie toczyły się i zostały zakończone postępowania w sprawie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oraz w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego.Na gruncie niniejszej sprawy nie mógł zatem powstać spór kompetencyjny w rozumieniu art. 4 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., który w tym trybie winien rozstrzygnąć Naczelny Sąd Administracyjny.Przypomnieć jednocześnie należy, że zgodnie z art. 191 ust. 1 p.w., w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 p.w. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni (art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b w zw. z art. 397 ust. 3 pkt 2 lit. a p.w.) lub w ściśle określonych przypadkach dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. W żadnym z ww. przypadków organem właściwym do prowadzenia postępowania z art. 191 ust. 1 p.w. nie jest Kierownik Nadzoru Wodnego.W związku z powyższym, przedmiotowy wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podlegał odrzuceniu – na zasadzie art. 15 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie uiszczonego wpisu od wniosku.. orzeczono o zwrocie uiszczonego wpisu od wniosku.