Wyrok - II SA/Bk 1919/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku - z dnia 30 grudnia 2025
Teza
Uchylono zaskarżoną decyzję. Administracyjne postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 grudnia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu K. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 21 listopada 2025 r. nr 406.435/E-4/XII/2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zaskarżoną sprzeciwem decyzją z dnia 21 liUchylono zaskarżoną decyzję. Administracyjne postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 grudnia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu K. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 21 listopada 2025 r. nr 406.435/E-4/XII/2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zaskarżoną sprzeciwem decyzją z dnia 21 li
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono orzeczenie
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
ubezpieczenia społeczne
Role w sprawie
odwołujący
organ rentowy / ZER MSWiA
wnioskodawca / wnioskodawczyni
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
30 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Przewodniczący
Anna Bartłomiejczuk
Podstawa prawna
art. 79
akpa
art. 138
kpa
art. 7
kpa
art. 77
kpa
art. 136
kpa
art. 8
kpa
art. 64
eppsa
art. 151
appsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (5)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zaskarżoną sprzeciwem decyzją z dnia 21 listopada 2025r. nr 406.435/E-4/XII/2025b uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 25 września 2025r. nr 007353/SP/09/2025, odmawiającą K. S. (powoływanej dalej też jako: "Skarżąca") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką – J. S. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.Rozstrzygnięcie to wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:Wnioskiem z dnia 28 lipca 2025r. K. S. wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką J. S.Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, decyzją z 25 września 2025 r. Prezydent Miasta Białegostoku odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia uznając, że Wnioskodawczyni jako osoba uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych (wg brzmienia obowiązującego do dnia 31 grudnia 2023 r.). W uzasadnieniu wydanej decyzji organ w pierwszej kolejności powołał art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023r., poz. 1429, dalej w skrócie: "u.ś.w.") wyjaśniając, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. ustawie o ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.Dalej, powołując się na wywiad środowiskowy przeprowadzony przez pracownika socjalnego w dniu 22 sierpnia 2025 r. stwierdził, że sprawuje Skarżąca sprawuje opiekę nad wspólnie zamieszkałą niepełnosprawną córką – J. S. w wymiarze 18 godzin na dobę 7 dni w tygodniu. Osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, niepełnosprawność istnieje od wczesnego dzieciństwa, co potwierdza dołączone do akt sprawy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z dnia 4 czerwca 2025 r. Nr 2572.2025Dalej odwołując się do art. 12 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki, osobie pobierającej świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, która po dniu 1 stycznia 2022 r. złożyła wniosek o: 1) emeryturę lub 2) rentę, lub 3) rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka przyznaną w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego lub 4) nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, lub 5) rodzicielskie świadczenie uzupełniające, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym - przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli jest korzystniejsze, przy czym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie stosuje się.W ocenie organu I instancji, a co wynika z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, Skarżąca od dnia 26 czerwca 2020r. do dnia 30 listopada 2026r. uprawniona jest do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a wysokość wypłacanej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 26 czerwca 2020 r. wynosi 3137,90 zł, a od 1 marca 2025 r. po waloryzacji wynosi 4752,65 zł. Oznacza to, że kwota renty jest wyższa od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego, tj. 3287,00 zł i tym samym jest świadczeniem korzystniejszym. Z tego też względu organ odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.Odwołanie od tej decyzji złożyła Skarżąca zarzucając jej:1) bezpodstawne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z pominięciem skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, w którym Trybunał orzekł, że wskazany przepis - w zakresie, w jakim stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy - jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;2) niezastosowanie art. 63 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, który określa warunki, których spełnienie powinno skutkować zachowaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nabytego do dnia 31 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2024 r., w sytuacji gdy, fakt sprawowania przez skarżącą opieki przez 7 dni w tygodniu nad wspólnie zamieszkałą niepełnosprawną córką, J. S., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, które istnieje od wczesnego dzieciństwa - nie uległ zmianie, a organ powinien był zweryfikować jedynie spełnienie przesłanek formalnych, tj. zachowanie odpowiednich terminów wskazanych w art. 63 ust. 1-3 ww. ustawy, zamiast ponownie ustalać zasadność przyznania prawa do świadczenia, które zostało nabyte i ustalone do dnia 31 grudnia 2023 r., co skutkowało odmową przyznania mi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dalszy okres, zamiast jego przedłużenia; W tym zakresie Skarżąca podkreśliła, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nabyła decyzją z dnia 10 grudnia 2020 r. nr 015314/SP/12/2020, zmienianą później kilkukrotnie w części dotyczącej wysokości przyznanego jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną córką;3) niezasadne zastosowanie art. 12 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki, w sytuacji gdy wskazana ustawa reguluje wyłącznie warunki nabywania prawa, tryb przyznawania oraz zasady wypłacania i finansowania świadczenia wyrównawczego dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki, zwanego "świadczeniem wyrównawczym", podczas gdy to ustawa z o świadczeniach rodzinnych określa warunki nabywania prawa oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych, do których zalicza się świadczenia opiekuńcze, w tym świadczenie pielęgnacyjne.Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 21 listopada 2025 r. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, wskazując że w obecnym stanie rzeczy wydanie decyzji rozstrzygającej merytorycznie sprawę byłoby przedwczesne. W uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło, że od 1 stycznia 2024r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (dalej: "u.ś.w"), która w art.63 ust.1 u.ś.w. postanowiła, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W przedmiotowej sprawie Kolegium uznało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało pod rządami ustawy w dotychczasowym brzmieniu.Dalej cytując brzmienie art.17 ust. 5 pkt.1 u.ś.r. organ wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do renty. W ocenie Kolegium Skarżąca błędnie intepretuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 albowiem wbrew przekonaniu strony skutkiem tego wyroku nie jest utrata mocy regulacji czyniącej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (opiekuna) negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, wbrew przekonaniu Skarżącej, osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może równocześnie pobierać świadczenie pielęgnacyjne.W tym zakresie opierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych Kolegium uznało, że osoba która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę bądź emeryturę, winna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń, przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art.103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zawieszenie prawa do renty skutkować będzie wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty. Skoro zaś zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zawartą w art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w sytuacji posiadania prawa do renty z ZUSZ tychże względów o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ I instancji powinien poinformować Skarżącą w toku postępowania, czego jednak nie uczynił. W konsekwencji w obecnym stanie faktycznym wydanie decyzji rozstrzygającej merytorycznie sprawę, wobec powyższych wywodów, byłoby przedwczesne. W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ I instancji winien poinformować Skarżącą o możliwości wyboru świadczenia (renty albo świadczenia pielęgnacyjnego) i uzyskać od niej stosowne stanowisko w tej kwestii. W zależności zaś od jego treści wezwać stronę do złożenia wniosku o zawieszenie renty i zobowiązać do przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, bądź po zastosowaniu art. 79a k.p.a., wydać decyzję odpowiednią do stanu sprawy.Podsumowując Kolegium doszło do wniosku, że zaskarżoną decyzję należało uchylić w całości, zaś sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.Sprzeciw od powyższej decyzji do tut. Sądu Administracyjnego wniosła Skarżąca zarzucając jej naruszenie:1) naruszenie art. 138 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, przez uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi zamiast orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy, z uzasadnieniem, że w obecnym stanie rzeczy wydanie decyzji rozstrzygającej merytorycznie sprawę byłoby przedwczesne, w sytuacji gdy zachowanie odpowiednich terminów wskazanych w art. 63 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym powinno skutkować decyzją o zachowaniu prawa do świadczenia, które zostało nabyte i ustalone do dnia 31 grudnia 2023 r., zamiast ponownego ustalania zasadności jego przyznania;2) niezastosowanie art. 63 ust. 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym, który określa warunki, których spełnienie powinno skutkować zachowaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nabytego do dnia 31 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2024 r., w sytuacji gdy stan faktyczny - tj. fakt sprawowania przez Skarżącą opieki przez 7 dni w tygodniu nad wspólnie zamieszkał niepełnosprawną córką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopni niepełnosprawności, które istnieje od wczesnego dzieciństwa - nie uległ zmianie, a organ powinien był zweryfikować jedynie spełnienie przesłanek formalnych, tj. zachowanie odpowiednich terminów wskazanych w art. 63 ust. 1-3 ww. ustawy, zamiast ponownie ustalać zasadność przyznania prawa do świadczenia, które zostało nabyte i ustalone do dnia 31 grudnia 2023 r., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zamiast przedłużenia mi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;3) niewłaściwą art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1.01.2024 r., tj. z pominięciem skutków wyroku Trybunatu Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, w którym Trybunał orzekł, że wskazany przepis - w zakresie, w jakim stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy - jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;4) bezpodstawne zastosowanie jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 17 ust. 5 pkt. 3 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych i to w brzmieniu obowiązującym obecnie "Dz.U. z 2025 r. poz. 1208", w sytuacji gdy takie okoliczności w ogóle nie mają miejsca w niniejszej sprawie (nawet gdyby uznać, że organ się pomylił i zastosował ustawę w brzmieniu sprzed 01.01.2024 r., to również ten przepis prawa art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym "świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury", nie powinien mieć zastosowania);5) niewłaściwą wykładnię art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez uznanie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego będzie przysługiwało Skarżącej dopiero od miesiąca, w którym przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty, w sytuacji gdy zgodnie z przepisami wskazanej ustawy mającymi zastosowanie w niniejszej sprawie, nie powinna ona być zmuszona do wyboru jednego z dwóch niezależnych świadczeń.Powołując się na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.W uzasadnieniu sprzeciwu rozwijając podniesione w nim zarzuty Skarżąca podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie, że pomimo tego, że organ potwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, że z art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym postanowiono, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowo w ustawie o świadczeniach rodzinnych, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023r., stosuje się przepisy dotychczasowe. SKO uznało wprawdzie, że "w przedmiotowej sprawie należy uznać, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało pod rządami ustawy w dotychczasowym brzmieniu", tym niemniej w dalszej części uzasadnienia w ogóle nie odniosło się i nie weryfikowało powyższego zarzutu. W ocenie Skarżącej, w sytuacji gdy stan faktyczny nie uległ zmianie, organ powinien był zweryfikować jedynie spełnienie przesłanek formalnych, tj. zachowanie odpowiednich terminów wskazanych w art. 63 ust. 1-3 ww. ustawy, zamiast ponownie ustalać zasadność przyznania prawa do świadczenia, które zostało nabyte i ustalone do dnia 31 grudnia 2023 r., co stanowi naruszenie zasady ochrony praw nabytych.Zdaniem Skarżącej w niniejszej sprawie brak było zatem podstaw do wydania, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zaskarżonej decyzji kasatoryjnej, a twierdzenie organu odwoławczego o konieczności wyboru przez nią jednego świadczenia spośród renty oraz świadczenia pielęgnacyjnego, nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa.SKO ustosunkowując się do złożonego sprzeciwu wniosło o jego oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.), a zatem czy wydanie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w zakresie niepodjęcia przez ten organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 151a § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.Jak wynika z powyższego sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji nie bada w tym postępowaniu innych naruszeń prawa niż prawidłowe zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., a kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem sprowadza się wyłącznie do oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Sąd nie jest zatem władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, tj. wypowiadania się w kwestiach materialnoprawnych występujących w sprawie, skoro decyzja kasacyjna nie rozstrzyga merytorycznie o uprawnieniu lub obowiązku strony, a jedynie nakazuje ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organ I instancji.Zgodnie zaś z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z unormowania tego wynika, że organ odwoławczy ma możliwość wydania decyzji kasacyjnej, ale jedynie przy zaistnieniu łącznie dwóch wskazanych wyżej przesłanek. Przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. nawiązują zaś do nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia merytoryczne załatwienie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wprawdzie bowiem postępowanie odwoławcze jest postępowaniem weryfikującym rozstrzygnięcie organu I instancji, w którym materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji może być uzupełniony, niemniej organ odwoławczy może to uczynić jedynie w niezbędnym zakresie wyznaczonym treścią art. 136 § 1 k.p.a.Uwzględniając tak zakreślone ramy kognicji sądowoadministracyjnej Sąd doszedł do przekonania, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z ewidentnym naruszeniem przepisów art. 138 § 2 k.p.a., a wskazany przez Kolegium kierunek postępowania koniecznego do przeprowadzenia przez organ I instancji, tj. poinformowania Skarżącej o możliwości wyboru świadczenia, tj. renty albo świadczenia pielęgnacyjnego oraz uzyskania stosownego stanowisko w tej kwestii, nie jest w okolicznościach przedmiotowej sprawy prawidłowy.Z dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania administracyjnego wynika bezspornie, że Skarżąca wystąpiła o przyznanie na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką J. S. dołączając orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku w dniu 4 czerwca 2025 r., które stało się ostateczne w dniu 3 lipca 2025r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji Skarżąca wskazała dodatkowo, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nabyła decyzją z dnia 10 grudnia 2020 r. nr 015314/SP/12/2020, zmienianą później kilkukrotnie w części dotyczącej wysokości przyznanego jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną córką.Z podstawy prawnej zaskarżonej decyzji wynika też, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy miał zastosowanie art. 63 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 2023r o świadczeniu wpierającym (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 1429, dalej w skrócie: "u.ś.w."), który nakazuje, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Przy czym okoliczności tej - kluczowej z perspektywy Sądu - Kolegium nie poddało głębszej analizie, wskazując jedynie, że "w przedmiotowej sprawie należy uznać, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało pod rządami ustawy w dotychczasowym brzmieniu". Kolegium skoncentrowało się natomiast na zagadnieniu pobierania przez Skarżącą renty i uznało, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę bądź emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. O takiej możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ I instancji powinien poinformować Skarżącą w toku postępowania, czego jednak nie uczynił. Powyższe zaniechanie, zdaniem Kolegium, przemawiało za uchyleniem decyzji organu I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, albowiem konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.Przed szczegółowym odniesieniem się do powyższej konkluzji Kolegium należy przypomnieć, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie bardzo szeroko zakrojona nowelizacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (wprowadzona ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym; Dz. U. z 2023 r., poz. 1429, ze zm.; dalej jako: u.ś.w.). Nowelizacja całkowicie zmieniła system świadczeń przysługujących w związku z rezygnacją z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi. Ustawodawca pozostawił wprawdzie dotychczasowe świadczenie pielęgnacyjne, jednak zasadniczo zmienił przesłanki jego przyznawania, albowiem od 1 stycznia 2024 r. jest to świadczenie przysługujące wyłącznie opiekunom niepełnoletnich osób niepełnosprawnych, co wynika wprost z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. (świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w tym przepisie osobom, jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności).W rozpoznawanej sprawie wniosek Skarżącej, jak zasygnalizowano już wyżej, został rozpatrzony na podstawie przepisów ww. ustawy w dotychczasowym jej brzmieniu, przy czym w uzasadnieniu decyzji Kolegium (jak i uchylonej nią decyzji organu I instancji) nie sposób odnaleźć jakiegokolwiek wyjaśnienia w tej kwestii. Organ I instancji w decyzji z dnia 25 września 2025r. jedynie przytoczył brzmienie art. 63 ust. 1 u.ś.w., a Kolegium – tak jak wskazano wcześniej - ograniczyło się do jednozdaniowego stwierdzenia, że "w przedmiotowej sprawie należy uznać, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało pod rządami ustawy w dotychczasowym brzmieniu". Co więcej, materiał dowodowy w sprawie jest zdecydowanie niekompletny, w szczególności brak jest w nim decyzji, w oparciu o którą Skarżąca pobierała dotychczas świadczenie pielęgnacyjne. Podstaw do rozpoznania wniosku w oparciu o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023r. można jedynie zatem domniemywać z oświadczenia Skarżącej zawartego w treści odwołania, że "prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nabyła decyzją z dnia 10 grudnia 2020 r. nr 015314/SP/12/2020", a zatem na podstawie decyzji wydanej przed wejściem w życie nowych przepisów.W ocenie Sądu nie jest jednak dopuszczalna sytuacja, w której podstaw do zastosowania przywołanej przez organy regulacji prawnej (w sytuacji jej zmiany i konieczności rozstrzygnięcia kwestii intertemporalnych – kluczowych - jak się zdaje się w okolicznościach przedmiotowej sprawy) należy się domyślać na podstawie szczątkowych informacji w aktach i w treści skargi. Konieczność domyślania się, dlaczego zastosowano "stare", a nie "nowe" przepisy do wniosku z 28 lipca 2025r. stanowi istotną wadę procesową aktualnie kontrolowanej decyzji Kolegium. Przyjmując bowiem na podstawie tych niepełnych danych, że Skarżąca miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przed wejściem w życie nowych regulacji, należy stwierdzić, że jakkolwiek wniosek Skarżącej został złożony dopiero w lipcu 2025 r., już po wejściu w życie nowych przepisów, to w sprawie znajdowały zastosowanie regulacje przejściowe, chroniące prawa nabyte osób, które uzyskały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na "starych" zasadach, tj. w oparciu o przepisy ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji. Okoliczność ta została podniesiona przez Skarżącą już na etapie odwołania od decyzji organu I instancji, tym niemniej Kolegium nie odniosło się merytorycznie do tej kwestii ograniczając się jedynie do zacytowania brzmienia art. 63 ust.1 u.ś.w.Tymczasem, jak stanowi art. 63 ust. 2 tej ustawy osoby, którym przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym (albo od dnia jej wejścia w życie niniejszej ustawy), na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane (art. 63 ust. 2 u.ś.w.). Z kolei w świetle art. 63 ust. 3 u.ś.w. osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., zachowują prawo odpowiednio do świadczenia na "starych" zasadach, również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności (art. 63 ust. 3 u.ś.w.).Pierwsza z przywołanych regulacji może wyjaśniać pobieranie przez Skarżącą dotychczas świadczenia pielęgnacyjnego, ale jest to domniemanie Sądu albowiem organy powyższej kwestii też nie przeanalizowały. Drugi z przepisów stanowi podstawę do rozpatrzenia wniosku Skarżącej w oparciu o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023 r. Do wniosku Skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dołączono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z dnia 4 czerwca 2025r. nr 2572.2025, z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od wczesnego dzieciństwa.Zastosowanie w sprawie art. 63 ust. 1-3 u.ś.w. wymagało natomiast jasnego ustalenia, że Skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023r., na co wskazują szczątkowe informacje w aktach sprawy oraz ogólne stwierdzenie Kolegium zawarte w zaskarżonej decyzji, że "prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało pod rządami ustawy w dotychczasowym brzmieniu". Warunkiem jednak zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, na "starych" zasadach (zgodnie z art. 61 ust. 3 ww. ustawy), było złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Powyższej okoliczności nie ustalono jednak w sprawie. Braki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w materiale dowodowym, nie pozwalają z perspektywy Sądu na jednoznaczne przesądzenie, czy przesłanki te zostały spełnione. W decyzji Kolegium próżno szukać takiej analizy. Już tylko z tego względu zaskarżone sprzeciwem rozstrzygniecie Kolegium jest błędne albowiem nie uwzględnia szczególnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i opiera się na niepełnych ustaleniach faktycznych.Tymczasem, jeżeli w sprawie miał zastosowanie art. 63 ust. 3 u.ś.w. (co wymaga jednoznacznego potwierdzenia w materiale dowodowym i w uzasadnieniu rozstrzygnięcia), to trzeba mieć na uwadze, że przepis ten chroni prawa nabyte. Wynika z niego w sposób jednoznaczny, że osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., zachowują prawo do świadczenia na "starych" zasadach, przy spełnieniu warunków odnoszących się do terminów uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności i złożenia nowego wniosku o świadczenie. Ochrona praw nabytych wymaga respektowania praw wynikających z poprzednio wydanej decyzji ostatecznej, jeżeli decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w odpowiednim trybie. Jeżeli zatem Skarżąca, tak jak konsekwentnie podnosi, miała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z aktywności zawodowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką (której niepełnosprawność – jak wskazał organ I instancji - istnieje od wczesnego dzieciństwa), co wynikało z decyzji wydanej w oparciu o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023 r., to zasada ochrony praw nabytych oraz treść art. 63 ust. 3 u.ś.w., nakazują organom respektowanie tego prawa w odniesieniu do kolejnego wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, złożonego w warunkach określonych w tym przepisie.Należy bowiem mieć na uwadze, że zasada ochrony praw nabytych zapewnia ochronę praw podmiotowych, zarówno publicznych jak i prywatnych nabytych w drodze skonkretyzowanych decyzji, przyznających świadczenia, jak i praw nabytych in abstracto (zgodnie z ustawą przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie), a także ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, tj. takich, które spełniają wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia praw pod rządami danej ustawy bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy (Trybunał Konstytucyjny: orzeczenie z 11 lutego 1992 r. sygn. K 14/91 i wyrok z 22 czerwca 1999 r. sygn. K 5/99). Powyższa zasada sprowadza się do takiego nakazu stanowienia i stosowania prawa, by obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji (wyrok TK z 2 czerwca 1999r. sygn. K 34/98). Przepisy art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym urzeczywistniają zatem zasadę demokratycznego państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP oraz zasadę praworządności z art. 7 Konstytucji RP, których rozwinięcie zawarte zostało w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.Jeżeli zatem istnieje w obrocie prawnym decyzja przyznająca Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, wydana w oparciu o "stare" przepisy, to oznacza, że Skarżąca w ocenie organów spełniała przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i w sprawie nie istniała negatywna przesłanka, o jakiej mowa w art.17 ust.5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Ustalenie to jest istotne, albowiem jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w aktach przedmiotowej sprawy, Skarżąca uprawnienie do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy miała przyznane od dnia 26 czerwca 2020r. do dnia 30 listopada 2026r. (pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 września 2025r.).W rozpoznawanej sprawie brak jest jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie. Materiał dowodowy nie zawiera żadnych dokumentów dotyczących poprzednio prowadzonej sprawy w zakresie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Brak należytego "pochylenia się" Kolegium nad skutkami poprzedniego rozstrzygnięcia przyznającego Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy jest to kwestia fundamentalna w sprawie z uwagi na treść art. 63 ust. 3 u.ś.w., jest niezaprzeczalny. W tych okolicznościach "nakazywanie" organowi I instancji aby w ponownie prowadzonym postępowaniu poinformował Skarżącą o możliwości wyboru świadczenia (renty albo świadczenia pielęgnacyjnego) i uzyskał od niej stosowne stanowisko w tej kwestii jest co najmniej przedwczesne, a biorąc pod uwagę opisane powyżej braki w materiale dowodowym sprawy również nieusprawiedliwione.Reasumując Sąd uznał, że decyzja wydana przez SKO uchylająca w całości decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, została wydana z ewidentnym naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Uzasadnionym było jej zatem uchylenie na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium zobowiązane będzie uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu.W odniesieniu do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, zauważyć należy, iż w sprawie nie powstały po stronie skarżącej koszty postępowania niezbędne do celowego dochodzenia praw mające uzasadniać zasądzenie ich zwrotu na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a..