Postanowienie - VI SA/Wa 1786/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z dnia 31 grudnia 2025
Teza
Odrzucono skargę. Radcowie prawni i aplikanci radcowscy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marek Maliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. M.F. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie niezaliczenia roku szkoleniowego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej A. M. F. kwotę 200 zł (słownie: dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. UZASADNIENIE Pismem z 6 maja 2025 r. A. M.Odrzucono skargę. Radcowie prawni i aplikanci radcowscy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marek Maliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. M.F. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie niezaliczenia roku szkoleniowego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej A. M. F. kwotę 200 zł (słownie: dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. UZASADNIENIE Pismem z 6 maja 2025 r. A. M.
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Typ sprawy
sprawa cywilna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
31 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Przewodniczący
Marek Maliński
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę
UZASADNIENIE
Pismem z 6 maja 2025 r. A. M. F.(dalej również: "Skarżąca", " Strona") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie niezaliczenia roku szkoleniowego.W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:Skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną.Każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, jeżeli przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Dopuszczalność skargi na bezczynność zależy też od tego czy zostało wniesione ponaglenie przez skarżącego do organu.W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z treścią § 2 tego przepisu - określającym właściwość rzeczową sądów administracyjnych, sądy wykonując kontrolę działalności administracji publicznej orzekają w sprawach skarg na:1) decyzje administracyjne;2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, naktóre przysługuje zażalenie;4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (§ 2a art. 3 p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3 art. 3 p.p.s.a).Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, a zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. W konsekwencji, sprawy dotyczące aktów lub czynności organów, niewymienionych w art. 3 p.p.s.a., nie są objęte właściwością sądu administracyjnego. Art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.Analizując przedmiotową sprawę Sąd stwierdził, że nie wyczerpuje ona żadnego z kryteriów określonych powyżej, jak również nie dotyczy spraw poddanych kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów szczególnych. Przedmiotem niniejszej skargi jest bowiem uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 kwietnia 2025 r. w przedmiocie niezaliczenia roku szkoleniowego (III rok aplikacji zawodowej). Przedmiot, o którym orzekał organ samorządu adwokackiego uregulowany jest uchwałą nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r. w sprawie Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej. Nie jest to zatem materia ustawowa, wynikająca z ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1564). Należy przy tym zauważyć, że Prawo o adwokaturze wprost określa rodzaje spraw, które mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego. Dotyczy to m.in. ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. Oznacza to m.in., że pozostałe akty podejmowane przez samorząd adwokacki, dotyczące jego członków, nie podlegają kognicji sądów administracyjnych.Art. 87 Konstytucji RP, który określa zamknięty katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie wymienia wśród nich aktów prawnych korporacji zawodowych. Na mocy art. 58 pkt 12 lit. b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej należy uchwalanie regulaminów odbywania aplikacji adwokackiej. Do takich właśnie aktów zalicza się powołany wyżej regulamin.Akty korporacji zawodowych, zgodnie z założeniami konstytucyjnego systemu źródeł prawa, nie mogą być źródłami prawa powszechnie obowiązującego. Akty prawne wydawane przez samorząd zawodowy, reprezentujący osoby wykonujące zawód zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji), należą do aktów prawa wewnętrznego i obowiązują wyłącznie członków korporacji (z aplikantami włącznie). Aplikanci są już osobami "wykonującymi zawód zaufania publicznego". Pozostają oni z tego powodu w zasięgu organizacyjnej podległości samorządom zawodowym zrzeszającym - jak formułuje to expressis verbis art. 17 ust. 1 Konstytucji - "osoby wykonujące zawody".W trybie aktów prawa wewnętrznego mogą być regulowane zasady dotyczące osób będących członkami korporacji zawodowej adwokatów i aplikantów adwokackich. Oznacza to, że określenie w drodze uchwały podjętej w trybie art. 58 pkt 12 lit. b ww. ustawy zasad przeprowadzania aplikacji kształtuje prawa i obowiązki ich adresatów.Jak już wskazano, postanowienia zawarte w tzw. aktach prawa wewnętrznego stanowionych przez organy samorządu zawodowego nie mają mocy powszechnie obowiązującej, jaka cechuje przepisy zawarte w aktach normatywnych, o których mowa w art. 87 Konstytucji.Regulamin jest zatem swego rodzaju umową przyjętą w korporacji, przy czym zarzut jego naruszenia może być skutecznie formułowany w nawiązaniu do ustawowych uregulowań dotyczących czynności prawnych.Na gruncie niniejszej sprawy takiego powiązania nie ma, bowiem czynność (uchwała) organów samorządu dotyczy niezaliczenia roku szkoleniowego (III rok aplikacji zawodowej).Powstaje w związku z tym pytanie, czy wydanie na gruncie niniejszej sprawy takiego wewnętrznego aktu w przedmiocie jaki obejmuje zaskarżona uchwała (niezaliczenie roku szkoleniowego aplikacji) podlega kognicji sądów administracyjnych w świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.aUprawnienia lub obowiązki, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą wynikać jedynie z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Natomiast sytuację prawną aplikantów adwokackich w zakresie przesłanek niezaliczenia III roku szkoleniowego aplikacji regulują wyłącznie normy w/w Regulaminu.W ocenie Sądu, uchwały o niezaliczeniu III roku szkoleniowego aplikacji- objętej skargą - nie można zakwalifikować jako żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. prawnych form działania administracji publicznej, w szczególności zaś - jako innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ma ona bowiem charakter aktu wewnętrznego. Została podjęta w ramach stosunku łączącego aplikanta adwokackiego z samorządem adwokackim.Po drugie, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Zaskarżona uchwała nie należy jednak do kategorii spraw kontrolowanych przez sąd administracyjny na podstawie u.r.p. w zw. z unormowaniem art. 3 § 3 p.p.s.a.Jak już wyżej wspomniano, Prawo o adwokaturze przewiduje zamknięty katalog rozstrzygnięć organów samorządu w sprawach aplikantów adwokackich, podlegających kontroli sądowoadministracyjnej. Wśród nich nie ma kwestionowanej przez Stronę w niniejszej sprawie czynności niezaliczenia III roku szkoleniowego aplikacji.W konsekwencji należy uznać, że unormowania zawarte w regulaminie, w tym określające przesłanki nie zaliczenia roku szkoleniowego, zastosowane w stosunku do konkretnych aplikantów, mimo że wpływają na ich sytuację, nie stanowią indywidualnej sprawy administracyjnej, dla istnienia której warunkiem koniecznym jest związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok NSA z 2 czerwca 1998 r., IV SA 2164/97).W ocenie Sądu, zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały w przedmiocie niezaliczenia III roku szkoleniowego nie można uznać za czynność, która podlega kontroli sądowo-administracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność ta nie dotyczy bowiem uprawnienia lub obowiązku, które wynikają wprost z przepisu prawa i nie istnieje bezpośredni związek między sferą uprawnień i obowiązków Skarżącej a zakwestionowaną uchwałą. Prawo o adwokaturze nie przewiduje skargi na uchwałę jaka przedmiotem zaskarżenia do tut. Sądu.Także stanowisko tutejszego Sądu prezentowane w innych, podobnych sprawach stanowi, że o ile przepisy ustawy o radcach prawnych (jak również Prawo o adwokaturze) nie przewidują kontroli sądów administracyjnych nad rozstrzygnięciami organów samorządu adwokackiego podjętymi w toku takiego postępowania, to nie przewidują też możliwości skargi do sądu administracyjnego od uchwały w przedmiocie określonym niniejszą sprawą. (por. np. post. WSA w Warszawie z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1518/11, z 17 kwietnia 2009 r. VI SA/Wa 374/09, czy post. Z dnia 30 stycznia 2014, sygn. akt VI SA/Wa 2043/13).W świetle powyższego bez znaczenia pozostaje fakt, że w zaskarżonej uchwale organ pouczył stronę o dopuszczalności wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.Z wymienionych wyżej względów należy uznać, że skarga wniesiona do Sądu przez skarżącą podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. W punkcie drugim sentencji o zwrocie wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a..