Postanowienie - I FZ 6/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 31 marca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. VAT. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2026. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 7 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Ol 267/25 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 20 listopaOddalono zażalenie. VAT. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2026. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 7 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Ol 267/25 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 20 listopa
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
31 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Mariusz Golecki
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 7 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Ol 267/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, odmówił przywrócenia na wniosek M. sp. z o.o. w likwidacji (dalej: "Spółka", "Skarżąca") terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "DIAS", "Organ podatkowy") z 20 listopada 2017 r. w przedmiocie określenia i zabezpieczenia na majątku spółki przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług.W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że choć spółka spełniła warunki formalne wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, to nie spełniła merytorycznej przesłanki do zastosowania tej instytucji prawnej, określonej w art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd za niewiarygodne uznał bowiem twierdzenia wniosku, że w czasie gdy upływał termin do wniesienia skargi, Spółka była pozbawiona możliwości działania przed sądem administracyjnym i brak ten został usunięty dopiero na skutek powołania 20 grudnia 2024 r. likwidatora, który wiedzę o wydaniu decyzji miał powziąć 28/30 kwietnia 2025 r.Pismem z 4 grudnia 2025 r. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym podniosła, że zgadza się z sentencją zaskarżonego postanowienia, jednak kwestionuje jego uzasadnienie. Jej zdaniem decyzja organu z 20 listopada 2017 r. jest aktem nieistniejącym, gdyż nie weszła nigdy do obiegu prawnego. W okresie od 18 kwietnia 2017 r. do 20 grudnia 2024 r. Spółka nie posiadała bowiem zdolności administracyjnej i sądowej (brak organów uprawnionych do działania w imieniu spółki, A. K. nie miał wówczas umocowania do reprezentacji Spółki i nie mógł składać skutecznie odwołania od nieistniejącej decyzji).W konsekwencji Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a przede wszystkim jego uzasadnienia.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.).Z przywołanej regulacji wynika, iż przywrócenie terminu jest instytucją wyjątkową, mającą na celu ochronę zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia określonej czynności. W przywołanych wyżej przepisach zostały ustanowione przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, by wniosek mógł zostać uwzględniony. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Brak winy powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z 29 października 1999 r., sygn. akt I CKN 556/98, postanowienie NSA z 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00).O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00). Wskazane w art. 87 § 2 p.p.s.a. kryterium braku winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Orzecznictwo sądowe wskazuje jednoznacznie, iż niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw nie uzasadnia przywrócenia terminu (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 1117/99).Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy.Przenosząc powyższe uwagi na realia sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie Spółka nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Nie wskazała bowiem żadnych okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu tego terminu przez wszystkich dotychczasowych reprezentantów spółki, a ponadto przeszkody w złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do roku od jego uchybienia. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy (k. 22 akt adm.) postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie z 1 lipca 2021 r. sygn. VIII Ns Rej KRS 3815/21/352, Spółka miała ustanowionego kuratora w osobie Z. M., celem podjęcia działań zmierzających do powołania zarządu, a w razie potrzeby do podjęcia czynności zmierzających do likwidacji spółki. Sąd upoważnił kuratora do reprezentowania Spółki we wszystkich sprawach podatkowych należących do właściwości DIAS. Wbrew zatem twierdzeniom zawartym we wniosku o przywrócenie terminu oraz zażaleniu Spółka nie była pozbawiona możliwości należytego zabezpieczenia swoich interesów przed powołaniem likwidatora spółki. Nadto dodać należy, że zaskarżoną decyzję DIAS z 20 listopada 2017 r. odebrała osobiście T. K. 6 grudnia 2017 r. Wynika to bezsprzecznie z potwierdzenia odbioru skierowanej na adres Spółki przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję (karta nr 22 akt organu). T. K. sprawowała funkcję prezesa zarządu Spółki od jej utworzenia w 2014 r. do 20 września 2018 r., a do 28 kwietnia 2020 r. była członkiem zarządu uprawnionym do samodzielnego reprezentowania Spółki, co wynika z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu Spółki z rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Krajowy Rejestr Sądowy. Doręczenie decyzji jest zatem skuteczne i wywołuje skutki prawne. Przeciwne stanowisko autora wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. Zatem termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji DIAS z 20 listopada 2017 r.: 7 grudnia 2017 r. Powoduje to, że skargę należało wnieść w terminie do 5 stycznia 2018 r. (piątek niebędący dniem ustawowo wolnym od pracy), czego nie dokonano w ww. terminie.Spółka nie wykazała w istocie żadnych okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu.Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.., orzekł jak w sentencji.