Postanowienie SN z 14 listopada 2008, sygn. III SK 11/08
Data orzeczenia
14 listopada 2008
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Kazimierz Jaśkowski
Tagi
Podstawa prawna
III SK 11/08
Wniesienie odwołania od decyzji o przedłużeniu obowiązywania decyzji
tymczasowej (art. 88 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie kon-
kurencji i konsumentów, jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze
zm.) inicjuje odrębne postępowanie sądowe.
Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Jolanta
Strusińska-Żukowska, Andrzej Wróbel (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopa-
da 2008 r. sprawy z powództwa Telekomunikacji Polskiej SA w Warszawie przeciwko
Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z udziałem zainteresowane-
go Netia SA w Warszawie o ochronę konkurencji, na skutek skargi kasacyjnej strony
powodowej od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 28 grudnia 2007 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Okręgowego
w Warszawie-Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 2 lipca 2007 r. [...] i
przekazał sprawę temu Sądowi Okręgowemu do rozpoznania i orzeczenia o kosz-
tach sądowych.
U z a s a d n i e n i e
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako „pozwany” lub
„Prezes Urzędu”) decyzją dnia 10 marca 2006 r., wydaną na podstawie art. 88 ust. 3
ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (jednolity
tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm., dalej jako „ustawa”) przedłużył okres
obowiązywania decyzji z dnia 10 października 2005 r., mocą której Telekomunikacja
Polska SA (dalej jako „powódka”), została zobowiązana do zaniechania pobierania
opłat za połączenia telefoniczne do numerów 0-708 1xx xxx w wysokości określonej
w tej decyzji.
2
Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów po-
stanowieniem z dnia 2 lipca 2007 r. [...] umorzył postępowanie wszczęte odwołaniem
powódki od decyzji pozwanego z dnia 10 marca 2006 r. Sąd pierwszej instancji
wskazał, że w dniu 30 maja 2006 r. postępowanie antymonopolowe przed Prezesem
Urzędu, w toku którego na podstawie art. 88 ust. 3 ustawy została wydana zaskarżo-
na decyzja, zostało zakończone decyzją ostateczną kończącą postępowanie, zatem
decyzja z dnia 10 marca 2006 r. utraciła, na podstawie art. 88 ust. 3 w związku z art.
88 ust. 2 ustawy, moc obowiązującą z dniem 30 maja 2006 r. Tym samym wydanie
wyroku stało się zbędne, zaś postępowanie z mocy art. 355 k.p.c. podlega umorze-
niu.
Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 grudnia 2007 r. [...]
oddalił zażalenie powódki na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji. Sąd
uznał, że w sprawach z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów ma zastosowa-
nie art. 316 k.p.c., co przemawia za niedopuszczalnością orzekania w stosunku do
przedmiotu sporu cywilnego, który przestał już istnieć. W związku z tym decyzja tym-
czasowa może podlegać cywilnoprawnej kontroli tylko w sytuacji, gdy w dacie za-
mknięcia rozprawy istnieje w sensie prawnym. Brak merytorycznego rozstrzygnięcia
w niniejszej sprawie nie zamyka drogi dochodzenia ewentualnych roszczeń odszko-
dowawczych ani nie narusza prawa do sądu, które musi być realizowane zgodnie z
procedurą sądową, w tym zgodnie z treścią art. 355 k.p.c.
Powódka zaskarżyła w całości powyższe postanowienie Sądu Apelacyjnego w
Warszawie skargą kasacyjną, w której zarzuciła naruszenie przepisów postępowa-
nia, tj. art. 355 § 1 k.p.c. w związku z art. 78 ust. 1 oraz art. 88 ustawy, przez przyję-
cie, że w związku z wygaśnięciem decyzji Prezesa Urzędu wydanej na podstawie art.
88 ust. 1 ustawy merytoryczne orzeczenie w sprawie stało się zbędne.
Wskazując na powyższe podstawy wniosła o uchylenie zaskarżonego posta-
nowienia w całości oraz uchylenie w całości postanowienia Sądu pierwszej instancji i
przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Trafny jest zarzut narusze-
nia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 355 § 1 k.p.c. w związku z art. 78 ust. 1 oraz
art. 88 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów.
3
Zgodnie z przepisem art. 88 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy, Prezes Urzędu może
wydać decyzję, w której zobowiąże przedsiębiorcę lub związek przedsiębiorców, któ-
rym jest zarzucane stosowanie praktyki antykonkurencyjnej, do zaniechania określo-
nych działań. Wydanie decyzji o takiej treści należy do sfery uznania Prezesa
Urzędu, jednakże uznanie to jest ograniczone następującymi przesłankami, po
pierwsze - w toku postępowania antymonopolowego zostanie uprawdopodobnione,
że dalsze stosowanie zarzucanej praktyki może spowodować poważne i trudne do
usunięcia zagrożenia dla konkurencji, po drugie - zaniechanie określonych działań
ma na celu zapobieżenie poważnym i trudnym do usunięcia zagrożeniom dla konku-
rencji, po trzecie - decyzja taka może być wydana w toku postępowania antymono-
polowego, a zatem przed wydaniem decyzji co do istoty sprawy. W decyzji Prezes
Urzędu określa czas jej obowiązywania.
W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia nie była decyzja z dnia 10
października 2005 r. wydana na podstawie powyższego przepisu ustawy, zwana
przez Sądy „decyzją tymczasową”, lecz decyzja z dnia 10 marca 2006 r., którą po-
zwany przedłużył, na podstawie art. 88 ust. 3 ustawy, czas obowiązywania „decyzji
tymczasowej.” Zgodnie z przepisem art. 88 ust. 3 ustawy, przedłużając czas obowią-
zywania „decyzji tymczasowej” Prezes Urzędu wydaje nową decyzję, która zawiera
jedynie rozstrzygnięcie w przedmiocie przedłużenia „czasu obowiązywania decyzji”
wydanej na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy. Z przepisu art. 88 ust. 3 ustawy wynika
ponadto, że wydanie decyzji o przedłużeniu czasu obowiązywania decyzji tymczaso-
wej nie wymaga uprzedniej zmiany lub uchylenia tej ostatniej decyzji w zakresie
określonego w niej czasu obowiązywania. Sentencja decyzji o przedłużeniu czasu
obowiązywania „decyzji tymczasowej” ogranicza się do określenia terminu, do które-
go przedłuża się czas obowiązywania decyzji tymczasowej. Przepis art. 88 ust. 3
ustawy nie wskazuje przesłanek wydania decyzji o przedłużeniu czasu obowiązywa-
nia „decyzji tymczasowej”. Dyrektywy wykładni językowej tego przepisu mogłyby za-
tem prowadzić do wniosku, iż Prezes Urzędu dysponuje w tym zakresie szerokim
uznaniem administracyjnym. Reguły wykładni systemowej, a zatem uwzględniające
miejsce przepisu art. 88 ust. 3 w wewnętrznej systematyce art. 88 ustawy oraz wy-
kładni funkcjonalnej odwołujące się do celu przepisu art. 88 ust. 3 ustawy, nakazują
jednak przyjąć, że przedłużenie obowiązywania „decyzji tymczasowej” możliwe jest
jedynie wówczas, gdy w dacie wydawania takiej decyzji spełnione są opisane wyżej
przesłanki wydania decyzji tymczasowej, o których mowa w art. 88 ust. 1 zdanie
4
pierwsze ustawy. „Decyzja tymczasowa” wydawana jest bowiem w celu zapobieżenia
zagrożeniom wskazanym w tym przepisie, a mianowicie poważnym i trudnym do
usunięcia zagrożeniom dla konkurencji. Jeżeli stan zagrożenia ustał, to brak podstaw
do przedłużenia czasu obowiązywania decyzji tymczasowej.
Przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym przedłużenie czasu obowiązywania
„decyzji tymczasowej” wymaga uprawdopodobnienia przez Prezesa Urzędu, że dal-
sze stosowanie zarzucanej praktyki może spowodować poważne i trudne do usunię-
cia zagrożenia dla konkurencji (88 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy) w połączeniu z
możliwością zaskarżenia decyzji o przedłużeniu czasu obowiązywania decyzji tym-
czasowej, oznacza, że odpowiednie zastosowanie znajdują poglądy przedstawione w
uzasadnieniu niepublikowanego postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 maja
2008 r., III SK 39/07, zaś wniesienie odwołania od decyzji wydanej na podstawie art.
88 ust. 3 inicjuje odrębne postępowanie sądowe, którego przedmiotem nie jest jedy-
nie ocena prawidłowości decyzji o przedłużeniu czasu obowiązywania decyzji tym-
czasowej (jej legalności, celowości), lecz rozstrzygnięcie w przedmiocie obowiązków
nałożonych na przedsiębiorcę na podstawie art. 88 ust. 3 w związku z art. 88 ust. 1
ustawy.
W związku z tym przepis art. 316 k.p.c. jest irrelewantny dla niniejszej sprawy,
bowiem obowiązywanie lub nieobowiązywanie decyzji tymczasowej i decyzji o prze-
dłużeniu czasu obowiązywania decyzji tymczasowej w dacie zamknięcia rozprawy
nie ma przesądzającego znaczenia dla orzekania przez Sąd o obowiązkach przed-
siębiorcy, nawet gdy zostały one określone decyzją o przedłużeniu czasu obowiązy-
wania decyzji tymczasowej. Niewątpliwe jest bowiem, że decyzja o przedłużeniu
czasu obowiązywania decyzji tymczasowej wywołała lub mogła wywołać dla powoda
niekorzystne skutki o charakterze majątkowym w okresie jej obowiązywania i jest to
wystarczający powód by uznać, że wydanie wyroku nie stało się zbędne. Wraz z
utratą mocy obowiązującej decyzji nie ustał przedmiot postępowania, a wydanie
orzeczenia nie stało się zbędne. Dla rozstrzygnięcia o zasadności umorzenia niniej-
szego postępowania nie ma natomiast bezpośredniego znaczenia rozważana w uza-
sadnieniach Sądów obu instancji kwestia ewentualnej odpowiedzialności odszkodo-
wawczej Skarbu Państwa za szkody wyrządzone powodowi wydaniem zaskarżonej
decyzji.
Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
========================================